RIS310642 Fondsen Duurzaamheid en Energietransitie

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Liesbeth van Tongeren Wethouder van Duurzaamheid en Energietransitie

040

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Leefomgeving

DSO/10207702 RIS310642 Contactpersoon

Henry Terlouw Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

Energietransitie Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

16 november 2021

henry.terlouw@denhaag.nl

Onderwerp

Fondsen Duurzaamheid en Energietransitie

Geachte voorzitter, In uw raad van 4 november jl. hebben we gesproken over diverse activiteiten rond middelen voor Duurzaamheid en Energietransitie in de gemeente Den Haag. Ook op andere momenten blijkt er behoefte in uw raad aan meer informatie over wat er plaats vindt op het gebied van de energietransitie en de stand van zaken met betrekking tot fondsen en financiering. Hieronder geef ik u een overzicht. In het Stedelijk Energieplan hebben we de uitgangspunten van de aanpak van de energietransitie in Den Haag vastgelegd en daarmee ook op hoofdlijnen aangegeven wat onze strategische inzet is van financiële instrumenten (zie bijlage 1). Wij kijken naar wat de markt zelf kan financieren, of wat met Rijks- en provinciale subsidies gefinancierd kan worden. Daar waar de bewoners of de markt een bepaald project nog niet aanpakken, kunnen wij onze middelen inzetten met het doel dat de markt daarna succesvolle projecten zonder overheidsgeld kan uitvoeren. Ook is in de bijlage het overzicht opgenomen van beschikbare subsidieregelingen en financieringsinstrumenten voor Energietransitie (zie bijlage 2). We zorgen dat iedereen mee kan doen en er regelingen voor iedereen beschikbaar zijn. Onze subsidies en regelingen zijn complementair aan die van het rijk en de provincie. De energietransitie bestaat zoals bekend uit drie onderdelen.

Het is belangrijk dat het energieverbruik verminderd wordt door bijvoorbeeld isolatie. De energie die daarna nog nodig is dient duurzaam opgewekt te worden. Daarbij hoort de distributie van duurzame energie van de bron naar de gebruiker. Deze drie lijnen hebben elkaar nodig. Het isoleren van een woning is altijd een goede keus en zorgt voor een lager energieverbruik. Een beschikbare duurzame warmteoplossing geeft richting voor de bewoner zodat er goede beslissingen genomen kunnen worden over duurzaam woningonderhoud. Een ontwikkelaar van schone energie bronnen en netten, of de financier daarvan, zal pas willen investeren als er voldoende vraag is of voldoende zicht is op klanten. Hetzelfde gaat op voor de aanleg van een distributie netwerk. Zijn er klanten en is er zicht op een duurzame bron.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10207702

Het benutten van externe middelen heeft de voorkeur en pas als die er niet zijn benutten we de beperkte gemeentelijke middelen voor Duurzaamheid en Energietransitie. Daarom is de gemeente steeds bezig met het binnenhalen van externe middelen uit verschillende fondsen en subsidies. Regelmatig is een fonds een voorwaarde voordat andere partijen willen bijdragen. Den Haag heeft ruime ervaring met verschillende fondsen onder stichting Heid. Een aantal van deze fondsen zijn specifiek voor investeringen in de energietransitie. Bijvoorbeeld het ED-fonds, het VvEduurzaamheidsfonds en het Lokale Initiatievenfonds voor Schone Energie (LISE). Zowel Het VvEduurzaamheidsfonds als LISE richten zich op de groep die niet in aanmerking komt voor een landelijke regeling. Bij deze fondsen - onder de paraplu van stichting Heid - kunnen bedrijven, bewonersinitiatieven, sportverenigingen, VvE’s etc. onder de specifieke voorwaarden van dat fonds een projectvoorstel indienen. Den Haag zelf kan een beroep doen op middelen uit fondsen van het rijk, provincie of op Europese subsidies. Zowel bij aanvragen via de fondsen als bij aanvragen bij andere overheden is vaak cofinanciering vereist. Hieronder treft u een overzicht aan van de externe Financieringsaanvragen voor middelen die reeds toegewezen zijn of in voorbereiding zijn.

Next Generation EU Programma De Europese Commissie heeft een stimuleringspakket dat Next Generation EU heet. Dit stimuleringspakket bestaat uit een recovery & resilience fund voor lidstaten en het REACT EU programma. Voor het recovery & resilience fund kijken we samen met partners in de regio en het ministerie EZK of we als Den Haag een aanvraag kunnen doen. Het REACT EU programma biedt middelen voor het ondersteunen van groene en digitale transities. 31 december 2023 is de einddatum voor bestedingen uit dit programma is. Het huidige ‘Kansen voor West’ programma is met REACT EU uitgebreid met een nieuwe prioriteit (prioriteit 6: herstel uit de crisis langs de lijnen groen/digitaal). Den Haag heeft met succes een drietal REACT-EU aanvragen gedaan. 1. Gebiedsaanpak uit het SEHP (Mariahoeve) Alle 102 VvE’s in Mariahoeve krijgen een Meerjaren Duurzaam OnderhoudsPlan aangeboden zodat collectief inkopen mogelijk wordt. Voor de werkzaamheden die hieruit voortkomen wordt gekeken naar Haagse bedrijven. Voor maatwerkscans en de extra begeleiding is € 2 miljoen nodig, ca. 20.000 per VvE. Europa heeft hiervoor een subsidie van € 1,3 miljoen gegeven. De resterende middelen, € 700.000, komen uit de Enecomiddelen voor Duurzaamheid en Energietransitie. 2.

Europese Community-Led Local Development (CLLD) aanpak De CLLD-aanpakaanpak richt zich op het betrekken van bewoners bij de ontwikkeling van hun leefomgeving. Er worden koppelkansen gelegd met de energietransitieopgave. De aanpak investeert in onderling vertrouwen tussen partijen in de wijk én tussen de wijk en de gemeente. In Scheveningen, Mariahoeve en Zuidwest wordt deze aanpak (door) ingezet. Europa heeft voor deze drie wijken € 350.000 subsidie toegekend op voorwaarde van gemeentelijke cofinanciering van € 150.000 vanuit de Enecomiddelen voor Duurzaamheid en Energietransitie. 3. ED Fonds Het ED fonds bestaat al sinds 2013 en investeert in energie projecten. Dit Energiefonds Den Haag (ED) heeft een aanvraag bij het REACT-EU programma gedaan. Het fonds is zelfstandig, staat op afstand van de gemeente en heeft een onafhankelijk fondsmanager. Besteding van de subsidiemiddelen vallen binnen de beleidsdoelstellingen van Den Haag.

2/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10207702

Er zijn gesprekken om leningen aan de geothermiecentrale in Zuidwest (HAL) te herfinancieren. Zowel de aanvraag bij REACT EU, als de mogelijke investeringen in geothermie laten zien dat middelen deels revolveren en dan weer kunnen worden ingezet voor de drie nieuwe geothermiebronnen. In totaal zit er nu € 20 miljoen in het ED fonds waarvan € 2 miljoen uit de REACT EU middelen en € 4 miljoen uit de Haagse begroting van een aantal jaar geleden. Met 4 miljoen Haagse geld is dus € 16 miljoen aangetrokken van Europa en van het ministerie van EZK.

InnovationQuarter (IQ) en innovatiefondsen De Haagse regio heeft ook fondsen om innovaties en plekken voor start-ups te stimuleren, waarvan uiteraard Haagse start-ups en bedrijven gebruik kunnen maken. Onder de paraplu van stichting Heid is er onder meer in Den Haag het FRED-fonds voor kleinschalige bedrijfspanden en het impactfonds World Startup Factory - ingesteld. Stichting Heid participeert in meerdere fondsen gericht op innovatie. Voor de regio is er het ontwikkelingsplatform InnovationQuarter(IQ) waarin weer verschillende fondsen zitten, zoals het participatiefonds IQCapital, UNIIQ en ENERGIIQ. Deze fondsen richten zich op innovaties binnen verschillend sectoren in de MRDH regio. De gemeente Den Haag en Stichting Heid participeren in IQ. Het meeste geld binnen deze fondsen is afkomstig van het Ministerie van Economische Zaken en de provincie, en Europa heeft ook bijgedragen. InnovationQuarter (IQ) heeft op het thema Energie en Klimaat een regionaal innovatieprogramma opgezet om duurzame innovatie te stimuleren en realiseren. Het programma ondersteunt ondernemers bij het testen en demonstreren van nieuwe duurzame technologieën en het marktrijp maken van innovaties door gebruik te maken van de regionale fieldlabinfrastructuur. Het programma werd in 2018 gestart en door Metropoolregio Rotterdam-Den Haag gefinancierd.

Wegens succes is het programma eind 2020 een volgende ronde ingegaan, gefinancierd door de provincie Zuid-Holland. Lokale Initiatievenfonds voor Schone Energie (LISE) Via het LISE fonds (Lokale Initiatievenfonds voor Schone Energie) zorgen we dat Haagse inwoners, stichtingen, ondernemers, etc. toegang krijgen tot de grotere landelijke en Haagse investeringsfondsen. Ook hier geldt dat LISE lokaal alleen doet wat landelijk niet mogelijk is. Landelijk is er alleen financiering beschikbaar voor energieopwekprojecten van energiecoöperaties. In Den Haag komen ook andere samenwerkingsverbanden, zoals verenigingen en stichtingen, in aanmerking en financieren we ook energiebesparingsprojecten. Aanvragen lopen via het landelijke loket, zodra het landelijke loket “nee” zegt tegen een initiatief omdat het niet aan de landelijke beperkende voorwaarden voldoet is er het Haagse fonds om het toch mogelijk te maken. We zoeken alleen het Haagse marktfalen op en proberen zo de transitie in Den Haag een extra impuls te geven.

VvE Duurzaamheidsfonds Het Duurzaamheidsfonds VvE’s Den Haag is mede mogelijk gemaakt door geld uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO). In totaal is er nu € 7,6 miljoen beschikbaar waarvan € 1,6 miljoen aan Europese middelen. De leningen uit het Duurzaamheidsfonds VvE’s Den Haag zijn voor VvE’s met maximaal 7 appartementen. . Maximaal 50% van het geleende bedrag kan worden besteed aan regulier onderhoud en minimaal 50% van de lening moet in duurzame maatregelen worden geïnvesteerd.

Technisch advies VvE’s Om VvE's in staat te stellen een goed investeringsbesluit te nemen en een lening aan te vragen, is een meerjarig duurzaam onderhoudsplan noodzakelijk en daarbij eventueel ook nog technisch advies. Europa heeft hiervoor aanvullend een bijdrage in het VvE Duurzaamheidsfonds van € 400.000 beschikbaar gesteld.

3/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10207702

WOM en ELENA Een grote uitdaging is de financiering van de verduurzaming binnen de corporaties. De corporaties kunnen wel verduurzamen, maar niet in het tempo van de Haagse ambitie. Een WOM Duurzaamheid zou kunnen helpen om de sociale woningvoorraad, sneller te verduurzamen terwijl corporaties ook investeren in nieuwbouw. Een WOM wordt genoemd in het SEP, de Raad heeft een motie voor een WOM aangenomen. Een eerste verkennende notitie is inmiddels naar uw raad verzonden. Over de voortgang van de WOM, de benodigde investeringen en risico’s wordt u separaat geïnformeerd. Uitgangspunt is versneld verduurzamen zonder een verslechtering van de financiële risico’s voor woningcorporaties Met een WOM Duurzaamheid is er voor de aanpak van het corporatiebezit in bijvoorbeeld Mariahoeve zicht op een ELENA subsidie van de Europese Investeringsbank van € 3 tot € 3,5 miljoen. Nature Smart Cities Den Haag maakt op het gebied van klimaatadaptatie gebruik van financiering van Nature Smart Cities met ca. € 500.000 van NSC is de waterbuffer onder het Cromvlietpark gerealiseerd. Er wordt ambtelijk gewerkt aan een vervolgproject voor Nature Smart Cities: de vergroening van een plein aan de Van Musschenbroekstraat in Laak. Laadinfrastructuur voor schoon vervoer Den Haag loopt voorop met het stimuleren en faciliteren van schoon vervoer.

Sinds 2011 wordt gewerkt aan de openbare laadinfrastructuur voor elektrische personenauto's. Vanuit de samenwerkingsovereenkomst Regionale Aanpak Laadinfrastructuur G4 (RIS304956) ontvangt de gemeente Den Haag een subsidie van totaal € 927.033 voor een periode van drie jaar (2020-2022), onder voorwaarde van cofinanciering. Op dit moment wordt een voorstel voorbereid om tot en met 2024 jaarlijks extra laadpalen te realiseren. De verwachting is dat de benodigde investering hiervoor volledig revolverend is. Proeftuin Bouwlust Vrederust Voor Bouwlust Vrederust is vanuit het landelijke Programma Aardgasvrije Wijken € 4,8 miljoen toegekend om 850 woningen aardgasvrij te maken en aan te sluiten op het warmtenet. Dit bedrag is voor de onrendabele top om de woningen aan te passen en aan te sluiten. De aanvraag is samen met de drie woningcorporaties Vestia, Haag Wonen en Staedion ingediend. De eerste 56 woningen zijn geïsoleerd en voorzien van inductie koken zodat ze er klaar voor zijn om op een schone bron aangesloten te worden

ELENA Vruchtenbuurt De ELENA-subsidie (European Local ENergy Assistance) is een Europese subsidie voor de voorbereidingskosten om wijken van schone energie te voorzien. De provincie Zuid-Holland heeft voor tien buurten in verschillende gemeenten in Zuid-Holland, waaronder ook het Haagse project de Vruchtenbuurt, ELENA-subsidie verkregen. Voor Den Haag bedraagt de subsidie € 300.000.

RRE en RREW Den Haag heeft in 2020 € 1,2 miljoen binnen de Regeling Reductie Energiegebruik gekregen en voor 2021 € 1,1 miljoen binnen de Regeling Reductie Energiegebruik Woningen. Met deze rijksmiddelen hebben we huurders en eigenaar-bewoners geholpen om energie te besparen in hun woning. Voor 2022 is de verwachting dat er € 3,5 – 3,9 miljoen voor Den Haag beschikbaar komt.

4/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10207702

NieuweWarmteNu! Ambtelijk is een Haags voorstel uitgewerkt dat samen met 27 andere projecten in heel Nederland door het samenwerkingsverband NieuweWarmteNu! aangeleverd is bij EZK die op basis van deze projecten een aanvraag gaat doen bij het Groeifonds. Het is gericht op duurzame warmtebronnen, het aanpassen van woningen en het realiseren van aansluitingen op warmtenetten. Twee van de projecten in Den Haag zijn kansrijk. Het eerste project is gericht op het realiseren van een geothermiebron aan het De Constant Rebecqueplein en het zorgen voor circa 5.000 aansluitingen op het warmtenet in de directe omgeving. Er wordt uitgegaan van een benodigde bijdrage uit het groeifonds van ca. € 32 miljoen. Het tweede project is gericht op het realiseren van circa 4.000 aansluitingen in het gebied dat wordt bediend door de aardwarmtecentrale aan de Leyweg. Hiervoor is de aanvraag van ca. € 39 miljoen gedaan. De aanvraag NieuweWarmteNu! is door het ministerie van Economische Zaken en Klimaat ingediend bij het Nationaal Groeifonds. Naar verwachting zal het RVO in opdracht van het Rijk begin 2022 starten met het beoordelen van de ingediende projecten. De verwachting is dat in de tweede helft van 2022 een beslissing over de toekenning van de middelen worden genomen.

Impulsregeling klimaatadaptatie Voor het project Keizerstraat klimaatadaptief wordt er een subsidie voor het project aangevraagd uit de nationale Impulsregeling klimaatadaptatie. Het project Keizerstraat klimaatadaptief voorziet in klimaatadaptieve maatregelen voor de openbare ruimte. Ook hier is cofinanciering nodig. LEADER programma Voor het project Landscheidingsdijk wordt subsidie aangevraagd bij het Europese LEADER programma (Europese POP3 subsidie). Dit project wil twee circulaire bruggen realiseren voor voetgangers om de Landscheidingsdijk en de Nieuwe Driemanspolder beter te verbinden met Leidschenveen. Dit overzicht geeft een beeld van de mogelijkheden van de financiering om op het gebied van Duurzaamheid en Energietransitie. Hiermee gaan we ook door. Het college heeft net meegewerkt aan een aanvraag voor EFRO-middelen in het kader van het programma Kansen voor West III. Hierin is voor Den Haag ca €21 mln. regionaal budget aangevraagd voor investeringen in innovatie, klimaat, voor arbeidsmobiliteit en draagvlak voor transities in het kader van stedelijke ontwikkeling. Ook wordt gekeken naar bijvoorbeeld nieuwe aanvraag voor het Volkhuisvestingsfonds en samenwerking met InvestNL. Deze samenhangende activiteiten van de gemeente Den Haag en de rol van Europese programma’s en financiering daarin blijven in Europa niet onopgemerkt.

Den Haag is door Brussel gewezen op de mogelijkheid van deelname aan het Europees initiatief ‘100 Climate Neutral Cities’. Dit zou Den Haag de kans bieden om, met haar ambitie van een klimaatneutrale stad, onderdeel te worden van de voorhoede van duurzame Europese steden. Dat biedt de mogelijkheid om Europa en haar programma’s en fondsen nog beter te benutten voor onze stad. Daarom is het college van plan de komende maanden te werken aan een inschrijving voor dit initiatief. Het laat zien dat we met degelijke programma’s en projecten over de jaren gezien worden als een betrouwbare partner en dat deze financiële strategie een grote hefboom creëert. Ook met andere activiteiten lokken we grote investeringen van derden uit. Zoals bijvoorbeeld met de aanbesteding van warmteconcessies.

5/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10207702

Voor al deze inspanningen geldt dat een stabiel en vastgesteld beleid met een grote mate van voorspelbaarheid en zekerheid over de strategie belangrijk zijn. Een team ambtenaren die de benodigde kennis en netwerken hebben is onmisbaar. Besluitvorming bij corporaties, woningeigenaren en VvE’s kosten veel tijd. De markt komt niet op gang als je ieder jaar opnieuw moet afwachten of het programma doorgaat, of subsidies er nog zijn en welke ondersteuning er nog is. Aanvragen bij andere overheden of Fondsen kunnen alleen succesvol zijn zij zien dat er een goed uitgewerkt plan is, voldoende deskundigheid om het uit te voeren en er middelen beschikbaar zijn voor het realiseren van de plannen. Voor het ontwikkelen van plannen vervult de gemeente een regiefunctie om bijvoorbeeld corporaties, banken, woningeigenaren en energiemaatschappijen bij elkaar te brengen; plannen op elkaar af te stemmen; deze samen te verbeteren en onzekerheid weg te nemen. Ook hiervoor is stabiel en vastgesteld beleid met een grote mate van voorspelbaarheid en zekerheid over de overkoepelende strategie belangrijk. Het geeft bovendien bewoners en ondernemers een goede basis om keuzes te maken voor het verduurzamen van hun woning of bedrijf. Het beleid wordt uiteraard bijgesteld of aangescherpt indien nodig.

Geld aantrekken van andere overheden en fondsen vereist goede samenwerking met de Raad, betrouwbare samenwerking met de grote partners relevant voor de stad en een lange adem. Met vriendelijke groet, de wethouder van Duurzaamheid en Energietransitie Liesbeth van Tongeren

6/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10207702

Bijlage 1: Inzet van financiële en juridische instrumenten, Stedelijk Energieplan Den Haag (RIS 306869) bladzijde 39 en 40. De gemeente richt geen gemeentelijk energiebedrijf op. We stellen ons ook niet volledig passief op door alleen vergunningaanvragen te beoordelen. De mate van regie die nodig is, bepaalt mede de inzet van middelen. Vormen van samenwerken met marktpartijen hangen af van de schaal, complexiteit, looptijd, beleidsrelevantie en het risicoprofiel. Concreet is nu regie nodig op de wijkenergieplannen, het bij elkaar brengen van marktpartijen zodat grootschalige investeringen van de grond komen, de realisatie van geothermiebronnen en op het betrekken en begeleiden van bewoners. De financiering van de energietransitie in Den Haag is een opgave voor de hele stad. De kunst is om een woud aan regelingen te voorkomen en toch te zorgen dat de geboden financiële ondersteuning proportioneel is, aantrekkelijk en toegespitst op de behoefte. Het is daarom goed mogelijk dat in de uitvoering sommige regelingen samengevoegd worden of zich juist gaan richten op een kleinere doelgroep. Onderbesteding of regelingen die voortijdig sluiten vanwege te grote vraag willen we zoveel mogelijk vermijden. Ook hier is er geen financieringsblauwdruk maar een iteratief proces om precies de juiste financiering op het juiste moment te realiseren. Niks meer maar ook niks minder.

We zorgen ervoor dat financiële instrumenten de hele stad bedienen, alle wijken, alle bewoners. Een belangrijke stap daarin is dat we bekendheid geven aan subsidieregelingen en andere ondersteuning. Woningeigenaren, bedrijven en marktpartijen doen voortdurend investeringen. Soms in de vorm van onderhoud, soms vanwege wettelijke bepalingen, soms omdat er opbrengsten tegenover staan. Vanuit alle overheidsniveaus wordt ondersteuning geboden. De opgave is omvangrijk, divers en kent onzekerheden in de techniek, in de regelgeving en of investeringen rendabel zijn. Als het Rijk en Europese instellingen meehelpen met nieuwe financiële en fiscale regelingen ontstaan in de loop van de tijd betere condities voor rendabele businesscases. Voor projecten met een financieringsbehoefte die passen bij de gemeentelijke strategie zijn drie situaties mogelijk: • Bij rendabele of laag risicoprojecten met voldoende verdiencapaciteit investeert de markt. Hier voert de gemeente regie en zorgt waar nodig voor vergunningverlening en omgevingsmanagement. • Bepaalde risico’s zijn zodanig dat ze een drempel vormen voor marktpartijen. De gemeente investeert mee in het project om het verder te brengen en kan zich terugtrekken wanneer een bepaald risico is verdwenen. • De onrendabele top is te groot voor private partijen. Om het project toch gedaan te krijgen draagt de gemeente bij aan de bekostiging.

Per initiatief is er inzicht nodig in de benodigde investeringen, de financierbaarheid en de gevolgen voor de maandlasten. Hiervoor zijn een aantal uitgangspunten: • We stimuleren dat alle Hagenaars kunnen meekomen in de energietransitie. Daarbij hebben we expliciet aandacht voor bewoners die niet of beperkt de mogelijkheid hebben zelf in verduurzaming te investeren. • De gemeente begeleidt eerst naar andere financiering zoals Europese, rijks en provinciale subsidie of commerciële instellingen. • Daar waar de markt een bepaald project nog niet aandurft kunnen wij meefinancieren, zodat de markt later wel succesvolle projecten zonder overheidsgeld neer kan zetten. • Wij kijken naar wat de markt zelf kan financieren en we zetten eigen middelen in om projecten van de grond te krijgen, om bewoners die het niet zelf kunnen, te ondersteunen en

7/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10207702

• • • •

•

•

•

•

•

•

•

om verandering uit te lokken. In een eerste fase – bij de koplopers – en bij innovaties kan de stad op meer financiële steun rekenen dan wanneer de markt het gangbaar aanbiedt. Wat we publiekrechtelijk kunnen verankeren, regelen we bij voorkeur niet via privaatrechtelijke instrumenten. We belonen koplopers voor het risico dat zij nemen. De aanwijsbevoegdheid zetten we in wanneer kansrijke transitieprojecten anders niet van de grond komen. De markt is de partij die het grootste deel van de transitie zal moeten realiseren, de gemeente kan besluiten om op verschillende manieren (risicodragend) kapitaal ter beschikking te stellen of een onrendabele top te bekostigen wanneer dit noodzakelijk is voor het realiseren van een potentieel waardevol project. In het totale aanbod van ondersteuning van rijk, provincie, gemeente en andere instellingen zorgen we dat allerlei soorten eigenaren van gebouwen een mogelijkheid hebben om mee te doen in de energietransitie. Ook richten we ons op de huurders. In deze fase van verleiden en verandering zullen subsidies nodig zijn. Om regie te voeren en projecten van de grond te krijgen, besteden we nieuwe projecten aan met innovatieve aanbestedingsprocessen, zoals een concurrentiegerichte dialoog en het innovatie partnerschap. Ook kan het nodig zijn de eerste projecten te ondersteunen om toekomstige projecten mogelijk te maken.

In deze fase kan het nodig zijn bij te dragen aan bekostiging om financiering rond te krijgen. We zoeken met marktpartijen naar duidelijke afbakening van projecten met optimale investeringsbehoefte om financiering aan te trekken, een portfolio. • De gemeente heeft ervaring met deels revolverende fondsen en kan dit instrument inzetten waar toegang tot kapitaal nodig is. Deze fondsen hebben als voordeel dat risico’s buiten de gemeente liggen en de bijdrage van de gemeente Den Haag een hefboom genereert. Vanuit de EU, het Rijk, de provincie, banken en de markt komt dan extra geld beschikbaar voor de Haagse energietransitie. Naast marktpartijen richten we ons op woningcorporaties, bewonersinitiatieven en bedrijven. De gemeente kijkt naar de mogelijkheid van een WOM Duurzaamheid en een ELENA subsidie voor verduurzaming van huurwoningen. De financiering van een dergelijk instrument zou passen binnen een Energietransitie fonds. Ook alternatieve (lichtere) varianten zoals een Samenwerkende Investeringsmaatschappij (SIM) worden onderzocht. Een WOM duurzaamheid is een geschikt project voor het fonds, omdat het een relatief laag risico heeft, waardoor andere partijen eerder bereid zijn in het fonds te stappen. Voor bestaande fondsen als mogelijke nieuwe fondsen is onze strategie gericht op het realiseren van de energietransitie.

Het vermenigvuldigen van Haags geld voor de energietransitie is geen doel op zich. Daadwerkelijke uitvoering van de energietransitie projecten is het belangrijkste criterium voor besteding van het gemeentelijk geld. Met deze aanpak zetten we geld optimaal in om de energietransitie in Den Haag te faciliteren waarmee we duurzame verbeteringen voor de stad realiseren.

8/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10207702

BIJLAGE 2: Subsidieregelingen en financieringsinstrumenten Gemeentelijk: • Subsidie Koken en Verwarmen op Schone Energie • Subsidie dak- vloer en gevelisolatie • Subsidie groene daken • Financiële bijdrage Meerjaren duurzaam onderhoudsplan (MDOP) • Subsidie duurzame wijkactie • Het Duurzaamheidsfonds VvE’s Den Haag biedt VvE’s met minder dan acht appartementen de mogelijkheid om onderhoud én verduurzaming te financieren met een gebouwgebonden lening. • Lokaal Initiatievenfonds voor Schone Energie • Energiefonds Den Haag (ED-fonds) • Speciale (subsidie)regeling voor Ooivaarspashouders met vanaf 2022 ook voor eigenaren van een woning Nationaal: • Subsidie Energiebesparing Eigen Huis (SEEH) • Nationaal Energiebespaarfonds • BNG duurzaamheidsfonds • Investeringssubsidie Duurzame Energie (ISDE) • Stimuleringsregeling Duurzame Energie (SDE+(+)) • Nationaal Warmtefonds, met in 2022 volledige rentekorting voor Haagse eigenaren van grondgebonden woningen en appartementen in een VvE • Regeling vermindering verhuurderheffing • Energie Investeringsaftrek (EIA) • Nationaal Groeifonds • Regeling Groen Beleggen • HER+ (hernieuwbare energietransitie subsidie) • Subsidieregeling Coöperatieve Energieopwekking (SCE) (vroeger de Postcoderoosregeling) Provinciaal: • Energiiq • Warmte participatiefonds Zuid-Holland

9/9