RIS310641 bijlage

Verslag:

Extra bewonersbijeenkomst Planuitwerkingskader Anna van Hannoverstraat 4

Locatie:

The Hague Tech

Datum:

10/26/2021

Organisatie:

Gemeente Den Haag

De ontwikkelaar VORM Ontwikkeling is eigenaar van het SoZa-gebouw, het vroegere ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Voor deze locatie is de afgelopen jaren gewerkt aan de plannen voor herontwikkeling. De gemeente heeft hiervoor een Planuitwerkingskader (vanaf nu PUK) opgesteld, waarin de kaders waarbinnen de herontwikkeling mag plaats vinden zijn vastgelegd. Het College van burgemeester en wethouders heeft dit kader recentelijk aan de raad aangeboden ter vaststelling. Naar aanleiding van een verzoek van de commissie aan wethouder Anne Mulder bij de commissiebehandeling is toegezegd een extra bewonersbijeenkomst over de plannen te organiseren voordat de Raad een besluit neemt over het PUK. Deze bijeenkomst vond plaats op dinsdag 26 oktober van 18:30 tot 22:30 uur in The Hague Tech, Wilhelmina van Pruisenweg 35 Samenvattend verslag bijeenkomst: Op deze bijeenkomst was er naast een plenair deel ook een informatiemarkt georganiseerd. Hier konden bezoekers voorafgaand aan en na het plenaire deel informatie krijgen over de kaders voor deze planontwikkeling. De vragen en opmerkingen bij de informatiemarkt zijn niet vastgelegd. Deelnemers konden hun op- en aanmerkingen meegeven richting de gemeenteraad door vragen te stellen bij het plenaire deel en door middel van een reactieformulier.

Een compleet overzicht van de gestelde vragen en reacties van de deelnemers via de reactieformulieren zijn aan het eind van dit verslag opgenomen. Het plenaire deel werd geopend met een welkomstwoord van wethouder Anne Mulder: “Hartelijk welkom allemaal, bewoners uit de gemeente Den Haag maar ook de bewoners uit Leidschendam Voorburg. Waarom staan we hier vanavond? We hebben een paar weken geleden het PUK in de gemeenteraad besproken. Het college heeft het PUK vastgesteld. Het PUK is het kader waarbinnen het plan gerealiseerd kan worden. Het is een toetsing aan de beleidskaders van de gemeente. Er bleek verwarring over het plan en wat nu precies de afwegingen zijn die de gemeente heeft gemaakt. Dat is de reden waarom ik hier vanavond sta. Wat ligt er achter het plan en wat zijn de uitgangspunten? Verwarring moeten we namelijk niet hebben en daarom gaan we het PUK vanavond goed toelichten.

Als we kijken naar de gemeente Den Haag dan zien we een enorm woningtekort. Voor de mensen die op dit moment niet kunnen kopen of huren willen we graag bouwen. We kunnen niet bouwen op buitenstedeljike locaties en ook niet in de zee. Daarom moeten we binnenstedelijk bouwen. Als gemeente denken wij dat dit het beste inpasbaar is rond knooppunten zoals stations. Dan kunnen de nieuwe bewoners de trein nemen naar werk en huis. Deze ontwikkeling helpt dan ook bij de mobiliteitstransitie. Daarom kiezen we voor deze locaties en kiezen we ervoor om de hoogte in de gaan.” Tijdens de informatiebijeenkomst werden de volgende onderwerpen tijdens de plenaire sessie nader toegelicht door Remko Slavenburg, stedenbouwkundig adviseur van de gemeente: Inleiding: In 2018 is de gebiedsagenda voor Den Haag Laan van NOI vastgesteld. Daarin was aan de Haagse zijde van het station rekening gehouden met bebouwing langs het spoor en herontwikkeling op de SoZa kavel. In deze gebiedsagenda werd voor alle ontwikkelplots rond Laan van NOI 195.000 tot 250.000 vierkante meter bebouwing vastgesteld. Zo is hier ruimte ontstaan voor onder andere woningen. SoZa is één van deze ontwikkelplots. Huidige situatie: De huidige bebouwing in het gebied is vrij hard en relatief anoniem. Het SoZa pand is erg gesloten en naar binnen gekeerd en heeft daardoor weinig interactie met haar omgeving.

Het stationsgebied is naar onze beleving momenteel geen aantrekkelijk gebied. Wij willen een omgeving creeëren waarin men langer wil verblijven. De openbare ruimte wordt nu belast met fietsenstallingen, een tramverkeervoorziening, parkeren en autoverkeer. Er is een slechte aansluiting op de omgeving en weinig kwalitatieve ruimte voor de voetganger en fietser. Het stationsgebouw en de buitenruimte hebben nu niet de kwaliteit van een intercitystation en een belangrijke stadsentree van Den Haag. Het bestaande SoZa gebouw blokkeert het zicht op het station vanaf de Schenkkade. Wij denken dat wij de openbare ruimte en de huidige invulling van dit gebied met de nieuwe plannen kunnen verbeteren. Samenhang met andere ontwikkelingen: De ontwikkeling van deze locatie staat niet op zichzelf. Als onderdeel van het CID wordt het meegenomen in diverse onderzoeken en vraagstukken die zijn voortgekomen uit de Structuurvisie CID. Ook op het niveau van het gebied Den Haag Laan van NOI spelen er meer projecten en activiteiten. (zie sheet 16) PUK Anna van Hannoverstraat 4: Er zal ten opzichte van de Gebiedsagenda geen ontwikkelzone langs het spoor gepositioneerd worden. De spoorse partijen hebben namelijk deze ruimte nodig om te groeien (uitbreiding van capaciteit voor RandstadRail en metro).

Door de reservering voor een mogelijke spooruitbreiding kan de zone direct aan het spoor niet ontwikkeld worden en beperkt het plan zich dus tot het plot van SoZa. Er komt een minder groot bouwplan. Het aantal vierkante meters bebouwing aan de Haagse zijde van het spoor daalt hierdoor van max. 180.000m2 (uit de gebiedsagenda) naar max. 130.000m2 (in het PUK).

De entree van het station blijft op de huidige locatie. De ruimte rond het spoor willen we aantrekkelijker maken. We willen daar in de nieuwe plannen een plein creeëren die zorgt voor meer intimiteit/verblijfswaarde in het gebied. Er zal ook een grotere groene openbare verblijfsplek aan de Schenk gerealiseerd worden die onder andere regenwater kan opvangen. Daarnaast zullen de daken van de omliggende panden vergroenen. Dit onder andere om hittestress te voorkomen. We creeëren meer openbare ruimte met groene en fijne plekken om te verblijven. Dat is een grote opgave die nog moet worden uitgewerkt. Het PUK gaat namelijk vooral over over kaders voor de bebouwing binnen het gebied. De nabijgelegen benzinepomp op hoek van de Schenkkade-Laan van Nieuw Oost-Indië zal geen onderdeel uitmaken van de ontwikkeling. Het plan in het kort: Aan de Anna van Hannoverstraat komt een tweetal bouwblokken. Hierin komen ongeveer 1000 tot 1200 woningen. De helft van de nieuwe woningen, variërend van klein tot groot, bestaat uit betaalbare huuren koopwoningen. Hieronder zijn ook sociale huurwoningen. Verder komen er kantoren voor kennis- en technologiebedrijven van hoog niveau. Hiermee kan het gebied verder invulling krijgen als IT Security Campus. Dit is een gebied voor bedrijven die werken aan internetveiligheid en -technologie.

Op de benedenverdieping is ruimte voor voorzieningen zoals kinderopvang, winkels en horeca voor de bewoners en de omliggende wijken. Er komen aantrekkelijke looproutes vanaf het station naar het Beatrixkwartier, de Schenk en de wijk Bezuidenhout. Fietsen en auto’s worden binnen en ondergronds geparkeerd. AnnA is vooral voor nieuwe bewoners en gebruikers, die een eigen auto minder belangrijk vinden. Ze maken gebruik van openbaar vervoer, deelauto’s en fiets. Bouwhoogte: Het bouwvolume in de zone aan het spoor uit eerdere plannen is komen te vervallen. Hierdoor is er opnieuw gekeken naar de bouwblokken. Onderdeel van de bouwblokken zijn in totaal vier hoogbouwelementen aan de zijde van het spoor (op zoveel mogelijk afstand van de Schenk en Bezuidenhout): 1 toren van maximaal 125 meter hoog, 1 toren van maximaal 100 meter hoog en 2 torens van maximaal 75 meter hoog (gemeten vanaf straatniveau). De hogere gebouwen markeren het stationsgebied. De hoogste toren kan net iets hoger worden dan het nabij liggende World Trade Centre. Een andere opbouw van de bouwhoogte is ook mogelijk, maar is niet gewenst. Het levert minder bouwvolume op en er ontbreekt bij de 4x 75 meter variant een markering van het station. Invulling woonprogramma: - min. 15 procent sociale huur - min. 20 procent middenhuur - min. 15 procent middenhuur of betaalbare koop - max.

50 procent vrije sector huur en/of koop - Verschillende type appartementen voor verschillende doelgroepen - Ruimte voor maisonettes aan de Schenk - Collectief groen en daktuinen - Parkeermogelijkheden voor fiets en auto

Maatschappelijke invulling: Binnen het gebied willen we verschillende doelgroepen faciliteren. In de plinten van de gebouwen realiseren we ook maatschappelijke voorzieningen. Momenteel loopt er een voorzieningenonderzoek CID waarin we kijken hoe de we plinten binnen het gebied het beste kunnen vullen. Daarnaast kan er ook ruimte gecreeërd worden voor de huidige huurders van het SoZa gebouw. Bezonning en windklimaat: Er is een bezonningsonderzoek uitgevoerd. In de huidige situatie voldoen 15 woningen binnen het gebied niet aan de Haagse norm. Met deze ontwikkeling komen daar nog vier woningen bij. Qua windhinder is er aan de Laan van NOI, inclusief en hoek met de Anna van Hannoverstraat, de nieuwe doorsteek naar Schenk tegenover het station en in de Wilhelmina van Pruisenweg verbetering nodig om het verblijven in het gebied aangenamer te maken. We proberen met het uiteindelijke ontwerp de bezonning en het windklimaat binnen het gebied te optimaliseren. Vervolgproces: 3 november vindt er een werksessie met de commissie Ruimte (onderdeel van de gemeenteraad) plaats. De commisie wordt hier geïnformeerd over het PUK door deskundigen. Het verslag van deze avond en de reacties van de deelnemers zullen aan de raad worden verstrekt voor de besluitvorming van de raad. Onder voorbehoud neemt de raad op 25 november een besluit over PUK.

Na het vaststellen van het PUK volgt de bestemmingsplanprocedure. Ook hierbij is participatie mogelijk. Voor het ontwerpen van het gebied rond de gebouwen kunnen bewoners en andere belanghebbenden later meedenken. Daarbij is aandacht voor de architectuur en de invulling van de gebouwen.

Vragen en opmerkingen tijdens de plenaire bijeenkomst: 1. Wij zijn bang voor net zo’n bouwput in dit gebied als naast Den Haag Centraal. Daar ligt het gebied al 5 jaar open. 2. Klopt het dat door de wijzingen bij het spoorgebied er meer druk op de bebouwing binnen dit gebied komt? Komt er om die reden meer bebouwing in dit gebied? Door het vervallen van de spoorzone komt er juist in totaal minder bebouwing (50.000 m2 minder) aan de Haagse zijde van het station. 3. Waar gaan de 50.000m2 heen die niet in het stationsgebied geresaliseerd kunnen worden? Deze gaan wij niet compenseren. We gaan dus niet nog 50.000m2 extra bijbouwen. 4. Waar blijft al het groen in het plan? In het plan is extra groen opgenomen aan de zijde van de Schenk en ook aan de stationszijde komt een grotere ruimte die vergroend gaat worden.

5. Is de vergroening ook doorberekend op het aantal toenemende bewoners binnen het gebied? Hoe verhoudt het groen zich dan tot het aantal bewoners? In de Structuurvisie CID is een groennorm vastgesteld van 8 m2 per woning. Die kan niet in het plangebied worden opgelost, maar we denken bijvoorbeeld aan een verdere vergroening in het Verlengde van de Schenkzone. 6. Wat gaat er allemaal gebeuren aan de kant van Voorburg? Dat plan moet momenteel nog worden ontwikkeld. Hier zal een separaat participatietraject voor georganiseerd worden. 7. Dient de hoogbouw alleen het doel om te markeren waar het station ligt? Het klopt dat het markeren van het station met relatief hoge bebouwing vaak toegepast wordt. Een hoger accent van 125 meter werkt als een oriëntatiepunt binnen de stad. De torens van 75 meter dragen bij aan een prettige compositie en overgang naar de naastgelegen bestaande panden in de zone tussen het spoor en de Schenk. Daarnaast is het hierdoor mogelijk om meer mensen in het stationsgebied te laten wonen. 8. Hoe verhouden de hoge gebouwen zich tot de woningen er omheen? Als stedenbouwkundige houd ik rekening met de gehele context van de locatie op verschillende schaalniveaus, niet alleen de woningen direct eromheen. 9. Is dit een participatieavond of een informatieavond? Een informatieavond waarin geparticipeerd kan worden.

Het eerste deel van de plenaire sessie is bedoeld om iedereen op gelijk informatieniveau te brengen, dus informeren. Daarna kunt u middels de reactieformuleren uw mening meegeven aan de raad voor besluitvorming. 10. We willen graag een hoogteverschil. Wordt er ook gekeken naar max. 75 meter met hoogteverschil erin? In de context van de omgeving denken wij dat het goed denkbaar is om hier meer de hoogte in te gaan. Zeker in de context van het verdichten van het stationsgebied. Wij denken dat het voor de totale verdichting en de opgave om woningen te creeëren goed is om juist wel verder de hoogte in te gaan dan tot maximaal 75 meter. 11. De gemeenteraard heeft een tekening gevraagd met een ontwerp onder de 75 meter. Is hier ook een tekening van? Dit komt terug in de presentatie, slide 31. 12. Welke variant is de voorkeursvariant van de gemeente? De variant met de volgende torenhoogtes: 1 toren van 125 meter hoog, 1 toren van 100 meter hoog en 2 torens van 75 meter hoog. Dit zijn de maximale hoogtes die zijn vastgelegd in het PUK.

13. Anderhalf jaar geleden hebben we een best wel intensief traject gehad met elkaar. Toen was er erg veel weerstand tegen hoogbouw. Nu begrijp ik dat de spoorzone eruit is en opgeschoven is richting Bezuidenhout. Hierdoor ontstaat er meer overlast. Wat is dan de waarde geweest van het voorafgaande participatietraject? 14. Bij torens onder de 75 meter gaat het aantal te realiseren vierkante meters omlaag. Waar gaan die vierkante meters dan heen? Redactionele toevoeging: Als er lager wordt gebouwd, worden de torens dikker ter compensatie van het bouwvolume. Daardoor is er minder lucht en licht tussen de torens en ontstaat er een soort wandwerking. 15. Veel mensen gaan hybride werken. Waarom moet er dan zoveel kantoorruimte gerealiseerd worden? Redactionele toevoeging: Er is nog steeds een vraag naar kantoren in Den Haag vooral in de buurt van OV-knooppunten. De huidige leegstand is laag. 16. Hoe zit het met de bezonning en wind? Worden er simulaties gemaakt? Er zijn simulaties gemaakt. Dit komt terug in de presentatie, slides 35 t/m 37. De onderzoeken zijn ook terug te vinden in de bijlage van het PUK in de RIS-systeem van de gemeente Den Haag. 17. Tijdens de eerdere participatieavonden werd steeds benoemd dat er 30 procent sociale huur gerealiseerd zou worden. Waarom wordt er nu opeens gekozen voor 15 procent? Dit heeft te maken met afspraken met de eigenaar van het SoZa pand.

Redactionele toevoeging: In de eerdere plannen waren de sociale woningen vooral geprojecteerd in de spoorzone. Met het vervallen van deze zone blijft het aantal sociaal bij 15% op de SoZa kavel. 18. Komt er ook een fysiopraktijk en een huisartsenpraktijk? Redactionele toevoeging: Daar wordt ruimte aan geboden in het plan. 19. Waar gaat de tramkeerlus heen? Hier wordt momenteel onderzoek naar gedaan. Daar komen we op terug op het moment als de plannen hiervoor concreter zijn. 20. Hoe kan het dat er een PUK vastgesteld wordt alsnog niet alle onderzoeken gedaan zijn? Een PUK geeft de kaders aan waarin plannen uitgewerkt worden en is nog geen bouwplan. Als een plan verder uitgewerkt wordt, kunnen verdere onderzoeken worden gedaan. We werken daarbij van grof naar fijn. 21. Er zijn momenteel te weinig plekken om fietsen te parkeren. Het zou daarom fijn zijn als er meer ruimte voor fietsparkeren gerealiseerd wordt. Er moeten ook mensen afgezet kunnen worden bij het station. Daarom graag geen autoluwe zone van dit gebied maken.

22. Kunnen we het rapport van Peutz (het windonderzoek) ook ontvangen zonder een WOB-verzoek in te dienen? Dat onderzoek staat op de website van de gemeente Den Haag bij het PUK. 23. Wij willen eerst voorzieningen en dan pas woningbouw. Is dit mogelijk? Wij ontvangen subsidie voor het realiseren van de woonopgave. Daarvoor is het nodig dat we wel woningen gaan bouwen. Het realiseren van (maatschappelijke) voorzieningen en de bouw van de woningen willen we zoveel mogelijk gelijk op laten lopen. 24. Het duurt langer om een ziekenhuis te bouwen dan woningen te realiseren. Zorg nu eerst dat de voorzieningen gereed zijn met de belofte dat de woningbouw daarna volgt. We willen dit zoveel mogelijk gelijk op laten gaan. 25. Er wordt gesproken over concrete bouwplannen zonder dat alle onderzoeken zijn afgerond. Is dit niet een beetje vreemd? Als een plan ontwikkeld en gerealiseerd wordt, gaat daar een heel ontwerproces aan vooraf. Het PUK is een kader en nog geen bouwplan. De onderzoeken wordn verder verfijnd naarmate het plan verdere is uitgewerkt. Bij windhinder streven ernaar dat de situatie niet verslechtert en misschien nog zelfs verbetert. 26. In dit gebied word je vaak al van je fiets geblazen. Deze situatie mag niet erger worden want je komt daar al niet vooruit. Jullie hebben het over verblijfskwaliteit. Maar het is een plan met allemaal hoogbouw.

Waardoor je een soort tunnel voor de wind creeërt. Er zijn drie categoriën die we hanteren bij het beoordelen van windoverlast: lopen, slenteren en stil zitten. De situatie binnen het gebied mag niet slechter zijn dan matig. Momenteel scoort slenteren nog slecht. Dat willen we graag verbeteren. Daarnaast maakt het ook heel erg uit waar het gebeurt. Midden op de weg is minder erg dan bijvoorbeeld op de stoep. We zien hier dat er een aantal problemen, waarvan we aan het kijken zijn hoe we dit kunnen oplossen. We willen ook de bestaande situatie niet verslechteren. 27. Wethouder: Ik merk dat de hoogte een hele belangrijke is. Het dilemma is gaan we naar max alleen 75m hoog. Maar als we het volume wel willen behouden. Wat betekent dat? Als je hetzelfde aantalvierkante meters wil houden worden de torens dikker. Dan komen ze dichter bij elkaar te staan en dan komt er meer een klomp te staan. Het is van belang om bij torens voldoende licht en zicht op de lucht te houden. 28. Wethouder: stel we gaan het volume verlagen, waardoor er hier minder woningen kunnen komen? Wat zeg ik dan tegen de mensen die een woning zoeken in Den Haag? 29. Wij zien geluidshinder door wind niet terugkomen in de bijlage van het PUK. De wind is echter nu al te horen door het WTC gebouw. Wordt er gekeken naar hoe dit verbeterd kan worden. Er wordt nu nog niet naar gekeken. Terecht punt.

30. Op het moment dat het tankstation weg gaat, is het daar ook mogelijk om daar ook te bouwen. Is het mogelijk om het tankstation weg te halen? In het algemeen is het lastig om tankstations weg te halen. Dit is vaak een hele dure opgave. Hier moeten voldoende opbrengsten tegenover staan om dit te kunnen betalen. Een ontwikkeling kan namelijk geen verlies draaien. 31. Ik ben heel erg bang voor wat er bij Voorburg wordt gebouwd. Ik ben bang dat als er hier een akkoord op deze ontwikkeling komt wij straks bij Voorburg niks meer te vertellen hebben. Dat is mijn angst, klopt dat? Wij zijn nog met een participatietraject bezig voor de plannen aan de Voorburgse zijde van het station, de Van Alphenstraat. 32. Waarom is er geen integrale visie? De gebiedsagenda geeft al aan wat er mogelijk is aan de van Alphenstraat en geeft weer wat de ontwikkelmogelijkheden zijn in het gebied rondom station Laan van NOI. 33. Uitgangspunten gemaakt in jaren 90 tot 2005. Bij de verkoop van dit kavel in de nota van uitgangspunten is meegegeven dat de uitgangspunten van dit gebouw meegenomen moeten worden. Behoud van het pand -> dan kan een hele hoop hinder bespaard blijven. Pleidooi is om dit pand te behouden. Daar is over gesproken met de architect. De wethouder spreekt volgende week weer met de architect.

Maar als je dit volume en aantal woningen wilt behalen dan kan de huidige bebouwing niet blijven bestaan. 34. Wat gaat de verbouwing voor vervuiling los maken? Voor vervuiling zijn normen waar we ons aan moeten houden. 35. Worden de gebouwen ook verrijkt met groen? In Den Haag wordt er gewerkt met een puntensysteem voor natuurinclusief bouwen. Hier moeten en willen wij heel graag aan voldoen. Als de kaders helder zijn kunnen we hier verder vorm aan geven. 36. Hoe zit het met de parkeerdruk? Hoe worden de ontwikkelingen omtrent corona, met meer mensen die een auto gebruiken, meegenomen in het nieuwe plan? 37. Er is een historische afspraak dat het Malieveld onbebouwd zou blijven. Kan deze afspraak opengebroken worden om daar te gaan bouwen? 38. Is het mogelijk om op dit moment de groene toren van de PTT om te bouwen. In deze tijd is het heel belangrijk om veel creativiteit te gebruiken om woningbouw te realiseren. Het lijkt me uitermate nuttig om een werkgroep op te richten met gemeente, ontwikkelaar, buurtbewoners, etc. Het PUK is nog niet vastgesteld en daarom is er nog voldoende tijd om te onderzoeken.

39. Er is veel verzet tegen de hoogte. We zijn bezig met het oprichten van een vereniging om een vuist te kunnen maken (Schenkkade). Waarom gokt u erop dat het plan naar de rechter moet? Waarom legt u geen ander plan voor aan de gemeenteraad? Iedereen komt op voor zijn of haar leefomgeving. We zien dat er woningnood is en die willen we oplossen. Binnenstedelijk kunnen we het oplossen. Maar als we lager gaan kunnen we heel veel mensen geen woning bieden in deze stad. 40. Als u het anders uittekent. Waarom legt u dan ook niet een tekening zonder bezinestation en een lagere situatie voor aan de gemeenteraad? Omdat mijn zorg is dat door lager te bouwen meer een muur ontstaat in plaats van meer open ruimte. 41. Waarom vraagt u niet aan de stedenbouwkundige om ook andere plannen uit te werken? Waarom laat u dat niet doortekenen? Het college heeft een besluit genomen en het is aan de raad om hier eventueel op terug te komen.

42. Is een project als Little-C in Rotterdam ook bekeken voor dit gebied? Nee, zo hebben we dit niet bekeken. Little-C heeft een hele andere invulling namelijk, veel dezelfde woningen. Er zitten geen kantoren, sociale voorzieningen, etc. in. Daarom is het niet 1 op 1 te vertalen naar dit gebied. Het is nodig om een businesscase onder deze ontwikkeling te leggen. Een ontwikkeling moet ook haalbaar zijn qua kosten binnen het gebied. Met die afweging is nu dit PUK voorgelegd. 43. Wij verwachten dat de toekomstige bewoners/gebruikers van de kantoren aan de kant van Voorburg komen te parkeren.

Reactieformulieren: In totaal zijn 45 reactieformulieren ingediend (14 per mail en 31 via de uitgereikte formulieren tijdens en na afloop van de bijeenkomst). De reacties en vragen zijn hieronder overgenomen. 1.

Willen jullie alsjeblieft genoeg aandacht geven aan de sociale veiligheid van de plint? Dat het een prettige omgeving is om te lopen, ook in het donker. Dat is nu zeker niet zo. Ik ga vaak naar Den Haag Centraal om deze plek te vermijden, terwijl NOI voor mij dichterbij is.

2.

Haal de BP weg als er zo nodig bouwvolume nodig is. Neem de maximale bouwhoogte van 75 meter op in het PUK. Bouw geen middelvinger naar de bewoners. Geef de woontorenbewoners direct een volwaardige supermarkt (1500m2+). Onderzoek hoe proportioneel de hoge hoogbouw is. Hoe veel personen irriteer je met bijvoorbeeld slagschaduw voor hoeveel extra kantoren/woningen?

3.

Eerst voorzieningen plannen, daarna PUK vaststellen. Het huidige gebouw behouden, en de “plint” gezelliger maken. Niet hoger dan 70 meter bouwen! Overschot bebouwen in de Binckhorst, met goed OV. Eerlijk en continu participatietraject (plenair).

4.

Het allerbeste is het behoud van gebouw SoZa met daarbij het verbeteren van de kwaliteit van de buitenruimte en het ….van de gebruiksruimte en eventueel aantrekkelijker maken van de plinten. Fietsen ondergronds plaatsen. Met maatschappelijke voorzieningen. Plan meer bebouwingin de Binckhorst.

5.

Als de opdracht vooral is om aan de woningopdracht te voldoen -> waarom dan niet de 30 procent kantoor inzetten voor woningen. Dan kan je zo 30 procent minder de hoogte in. Hoe verhoudt zich dat tot het ombouwen van kantoren naar woningen in het Beatrixkwartier? Heeft de gemeente niet voorzien dat er weer meer kantoren nodig zijn? Hoe verhoudt zich dit weer tot de nieuwe manier van werken waarin thuis- en flexwerken meer de norm zal zijn? Graag vragen en antwoorden ook delen!

6.

Ten eerste wil ik aangeven er tegenop te zien dat er zo veel mensen op een kluitje komen te wonen in een gebied dat al zo goed als overbevolkt is en straks geen groene zones of parken meer heeft. De vervuiling van zowel de lucht door de hoogbouw als de lucht in het milieu gaat gigantisch worden. De Laan van NOI is nu al een levensgevaarlijke weg die druk begaan is met bussen, trams, bromeers, auto’s, etc. Het raast en dendert er nu al. Laat staan als er straks duizenden mensen zich gaan verplaatsen in deze buurt en de Laan van NOI gaan kiezen hiervoor. Parkeren in de buurt wordt een onmogelijke opgave. Dat is nu al bijna niet haalbaar. Er is straks geen fatsoenlijk stukje leuk, gezond groen of park waar de hondenuitgelaten worden. De honden vormen een mooie sociale gezelligheid met de baasjes onderling. Straks wordt het een grote vervuilde buurt. Met poep en piesen en ongelukkige buurtbewoners. Er is geen groen meer voor het zuiveren van de vervuilde lucht. Geen plekje voor de kinderen om in hun dagelijks leven in contact te komen met de natuur. De luchtvervuiling op en rond de Laan van NOI is nu al enorm. Laat staan met de toekomstige druk van het verkeer wat zich gaat verplaatsen via deze laan. Wat mij betreft worden het kleine torens en heel veel minder mensen die hier gevestigd gaan worden.

Ik ben bang dat er in dit gedeelte van Den Haag het overbevolkt raakt. Het is jammer dat de leuke oude sfeer die er eerst was telloor gaat door de gigantische flatgebouwen en grote verandering die het met zich mee brengt om het te realiseren. 7.

Zorgen over hoogbouw aan de Voorburgzijde. Dichtbij woudwijk(?) aan de overkant van de Alphenstraat. Die zijde is hoogbouw veel makkelijer in te passen. Verder complimenten, mooi kader en zoveel mogelijk verbeteren van dit saaie, lelijke en weinig voorzieningen tellende stationsgebied.

8.

Wij denken dat de ontwikkelaar kansen laat liggen als hij niet kijkt naar de startersmarkt voor appartementen rond de 200.000 (50 vierkante meter). Het expliciteren van dit aanbod in het plan creert meer draagvlak. Zowel maatschappelijk als politiek.

9.

Waarom wordt de variant waarbij het tankstation weggehaald wordt niet voorgelegd aan de bewoners? Dan kan er meer gebouwd worden, waarbij de hoogte naar beneden kan. Een tankstation past niet in een groene wijk. Is slecht voor het milieu en trekt auto’s aan. Onteigenen of uitkopen en accepteren dat het geld kost. In het pand moet een grote parkeervoorziening komen voor auto’s want het is niet tegen te houden dan de nieuwe bewoners een auto hebben. Die passen er in de wijk echt niet meer bij. Waarom worden de sporen niet overkapt om zo een extra groenstrook te realiseren? Het is eigendom van ProRail, maar in onderling overleg kan hier een grote bijdrage geleverd worden aan de leefbaarheid.

10. Zorgen druk parkeren in combinatie met Voorburg. Niet een toename. Genoeg leegstaande gebouwen in Den Haag. Kunnen ook woningen van gemaakt worden. 11. Aan 1 kant denkt de gemeente innovatief + in de toekomst door te zeggen: nieuwe bewoners hebben geen/weinig auto’s. Aan de andere kant denkt u niet aan het nieuwe werken: veel meer thuis en veel minder op kantoor. Gebruik de kantoorruimtes voor woningen. 12. De architect van het SoZa gebouw heeft het gebouw zo ontworpen dat deze makkelijk gerenoveerd kan worden tot woon/werkplekken. Opnieuw bouwen is duur en milieubelastend. Niet 15 procent sociale woningbouw maar 30 procent is belangrijk. Ik huur een betaalbaar atelier in het SoZa gebouw en ben bang dat dit niet in het nieuwe plan is meegenomen. 13. Als huurder van een studio in het SoZa gebouw maak ik mij zorgen over waar ik mijn werkzaamheden straks kan gaan doen. Ik zou pleiten voor renovatie en elders waar leegstand is te gaan bouwen. Zoals het PTT gebouw bij Hollands Spoor. Het proces van afbraak en opbouw zal weer lang gaan duren. 14. Er wordt onterecht de indruk gewekt dat er een bepaalde rust en groen bevindt in het gebied PUK. Er zijn talloze kleine speeltuintjes in Noord-Voorburg / Bezuidenhout. Echter, waar vindt u rust? 1200 – 2000 woningen -> hoe lang wilt u de rij hardlopers op de oprit van Zijne Majesteit?

15. Zoals gemerkt, er zit veel emotie in de zaal. Wellicht is het slim om voortaan de vragen over emotie ook op dat vlak te beantwoorden. Wethouder was hier ook heel slecht in. Communicatietraining zou een goed plan zijn. Ik ben benieuwd naar de plannen rondom wind. Zijn jullie op de hoogte van de regels van Bezuidenhout omtrent voorzieningen? 16. Voorkeur voor zo laag mogelijke torens. Liever alle torens op max. 75 meter hoogte. Daarmee vergroot de leefbaarheid in de wijken en is er minder oppervlakte waar de zon niet meer komt! 17. Voorkeur voor 4 flats van 75 meter hoogte. Liever minder hoog en op andere plaats binnen het gebied het gemiste aantal woningen realiseren. Belangrijk om parkeren/openbaar groen te realiseren dat aantrekkelijk en toegankelijk is om te betreden/verblijven. 18. Zo veel torens waarvan 1 erg hoge passen niet in de omgeving. Maar: er zijn woningen nodig. Bouw dus minder kantoorruimte. De norm is: bij sloop 30 procent sociale woningbouw. 15 procent is armoe, foei college. 19. Gemeente Den Haag moet nog even uitzoeken wat verstaan wordt onder participatie. Het vaststellen van planuitwerkingskaders, gebiedsopgaven zou in participatie moeten, maar allereerst het huiswerk doen ten aanzien van zon-wind en dergelijken. Dit was een schijnvertoning. De stedenbouwkundige visie is slechts gericht op programma invulling.

Van inpassing geen sprake, ook niet van kwaliteit. Woonkwaliteit, groen en dergelijken zitten niet in het plan. Kwaliteiten moeten later nog volgen zonder garanties aan omwonenden/bewoners. 20. Verzoek aan te sluiten bij de bouwplannen van de Van Alphenstraat. Ruimte voor start ups, ateliers en cafeetjes/restaurantjes. 21. Het afbreken van dit iconische gebouw zorgt voor veel te veel overlast in de dichtbebouwde woonwijken van Voorburg + Den Haag. Een hoeveelheid van meer dan 1000 woningen zo dicht op een stationgebouw waarvan we weten dat: het remmen van de treinen zorgt voor grote vervuiling. We moeten de effecten hiervan op de gezondheid van de nieuwe bewoners niet onderschatten. De gemeente Voorburg heeft haar inwoners geen 1 keer uitgenodigd voor bijeenkomsten. Door de gemeente Den Haag zijn wij pas 2 keer uitgenodigd. En dat terwijl dit hele project evenveel, zo niet meer, impact heeft op Voorburg als op Den Haag. De dichtbebouwde woonwijken rondom de plannen zijn door 1 straat verbonden met de snelweg: de laan van NOI. Er is niet nagedacht over de enorme impact van verkeer op de Laan van NOI. Ook al wil de gemeente het autobezit ontmoedigen.

Waarom geen grote volumes op de Binckhorst en hier een prachtig architectonisch plan met behoud van het huidige Herzberger gebouw! In deze tijd vind ik het onacceptabel een (notabene schitterend, iconisch en modern monument) af te breken ten faveure van alles nieuw zonder architectonische meerwaarde. Dit gebouw won niet voor niets de Betonprijs. Klimaatproblematiek/circulair bouwen etc. 22. Waarom worden de belangen van de direct omwonenden geheel van tafel geveegd terwijl de gemeente hier ook een verantwoordelijkheid in heeft? Voorkeur voor hoogte van max. 75 meter. Wat doen we aan de parkeerproblemen die nu al zo hoog zijn in Bezuidenhout?

23. Er is al vanaf het begin enorme weerstand tegen de bouwhoogte. Deze weerstand wordt steeds compleet genegeerd. Dit is absoluut geen inspraak/participatie. Het gaat alleen maar over geld voor de projectontwikkelaar en niet om de leefbaarheid in de wijk. 24. Wij vinden het vervelend dat de buurt hierdoor veel drukker wordt. Bijv. parkeergelegenheid is nu al een probleem. Ook zal ons uitzicht vanuit huis storend zijn door de hoogte van de torens. Bij keuze voor deze wijk om te wonen hebben wij gekozen om in een rustige wijk te wonen, niet in het centrum van een stad. 25. Ik vind 75 meter veel te hoog. Het wordt te druk! 26. Wat wordt er geregeld voor de ondernemers die nu in het SoZa zijn gevestigd en die tijdelijk weg moeten? 27. Ik vind het schandalig dat de gemeente Den Haag geen bijeenkomst kan organiseren waar de deelnemers de sprekers kunnen verstaan en de presentatie kunnen kunnen zien. In deze tijd moet dat eenvoudig beter kunnen. Belangrijk voor mij is dat het volume niet te groot en te hoog is. 28. Het SOZA gebouw is een van de meerdere nieuwbouw projecten in dit gedeelte van Den Haag. Ik maak mij zorgen als de voorzieningen in dit zelfde gebied niet ook mee groeien.

Zoals daar zijn: scholen (basisonderwijs en middelbaar onderwijs), ziekenhuizen (bronovo gaat zelfs sluiten), sportvelden, parkeergelegenheid, kinderopvang, huisartsen, parken + speeltuinen, fietsenstallingen en toegangswegen. De bestaande bewoners en nieuwe bewoners hebben recht op toegang tot deze voorzieningen in dezelfde mate als nu. Er was niet voldoende gelegenheid voor de bewoners om plenaire vragen te stellen. Zij voelen zich niet gehoord. 29. Zorgen voor: grondwaterpeil, hoogte: te hoog in een smal gebied, te weinig sociale huurwoningen en parkeerproblemen. Parkeerproblemen zijn er nu al en hoe moet dit nu verder? 30. Illustreer het voorkeursbeeld met wat referentiebeelden uit de praktijk om het streefbeeld te onderbouwen (en ook hoe en waarom het niet moet). Dit geldt ook voor het niet toepasbaar zijn van een concept als Little-C. 31. Ik heb goed geluisterd hoe ik de verschillende doelen op dit beperkte gebied probeert te verenigen. Ik vind het plan met de vier torens die in hoogte verschillen daarom ook het beste. Maar probeer wel iets aan de wind te doen. En haal 10 procent van de kantoren af. Dat zou ik adviseren.

Reacties binnengekomen per mail:

1. Helaas heb ik de bijeenkomst na 10 min. wethouder teleurgesteld moeten verlaten. Het was te warm, te vol en en te krap voor het aantal mensen en dat terwijl Covid weer flink oplaait. Onverantwoordelijk en ik wilde hier geen slachtoffer van zijn. Dit heeft helaas wel tot gevolg dat ik de voortgang niet verder heb kunnen volgen, De indruk in de korte tijd dat ik er wel was: • Ik miste een thematafel en info over de bezonning. Juist omdat de nummers op de foto in de officiële documenten niet te lezen zijn en dat het mijn woongenot behoorlijk negatief gaat beïnvloeden. • De wethouder was aan het stuntelen met de microfoon en met zijn verhaal. Hij kwam niet erg professioneel over. Ik hoop nog wel een verslag te krijgen. Jammer dat ik er niet langer bij kon zijn.

2. Naar aanleiding van de bewonersparticipatieavond van 26 October jl. wil ik u het volgende meegeven voor uw aanstaande besluitvorming over de SoZaWe kavel. Participatie? U heeft voor niets aangedrongen op een tweede bewonerspartcipatieavond. Hoewel de wethouder en zijn staf aan uw verzoek heeft voldaan, kan de afgelopen bijeenkomst niet gekwalificeerd worden als een participatiebijeenkomst maar meer als een infomatiebijeenkomst waar niet alle vragen van bewoners konden beantwoord worden. Dus in particpatie opzicht was dit geen geslaagde avond. Vaststelling PUK Op 3 november a.s. wordt er door u wederom gesproken over de SoZaWe PUK waarna deze op 25 november a.s. voor vaststelling voorligt. U krijgt een (1) uitwerking te zien en geen alternatieven. Er is niet onderzocht of er andere, meer creatieve, oplossingen denkbaar zijn om in Bezuidenhout een bijdrage te leveren aan de gemeentelijke woningbouwopgave: het alternatief van woningbouw in het huidige SoZaWE gebouw zal u daarom niet gepresenteerd worden. Nu het bouwconsortium uiteengevallen is en de PUK nog niet vastgesteld, is het nu het moment om nu pas op de plaats te maken en alternatieven te onderzoeken. Er zijn genoeg redenen om dat te doen die u via de inspraak en de pers al bereikt hebben of zullen bereiken.

Participatie! Om echte participatie vorm te geven, is het mijn aanbeveling om een breed geformeerde werkgroep in te stellen waarin alle belanghebbenden vertegenwoordigd zijn om samen de beste woningbouwoplossing te vinden voor de gemeente en de wijk. Deze vorm heeft al eerder in Bezuidenhout goed gewerkt: denk o.a. aan de ontwikkeling van de Schenkstrook en de verplaatsing van de volkstuinen.

3. Allereerst dank voor de organisatie van de bijeenkomst van 26 oktober jl. in het SoZa gebouw. N.a.v. deze bijeenkomst heb ik samen met een paar buurtgenoten drie vragen die tijdens deze avond onderbelicht zijn gebleven, namelijk:

1)

Vind er in deze fase van de totstandkoming van een definitief plan overleg plaats tussen de Gemeente Leidschendam-Voorburg en de Gemeente Den Haag en zo ja, worden of zijn er afspraken gemaakt aangaande de intergemeentelijke voorzieningen (denk aan kinderopvang, huisartsen etc.) en infrastructuur (aanrijroutes van en naar A12/A4 en aan- en afvoer van bouwmateriaal)

1.1) Indien het antwoord op vraag 1 ja is, wordt de verslaglegging van deze intergemeentelijke overleggen openbaar gemaakt? 2) in hoeverre kan de Gemeente Leidschendam-Voorburg nog input leveren/ bezwaar aantekenen op moment dat er een daadwerkelijk plan door het college van Den Haag wordt goedgekeurd?

4. Bijgaand wil ik mijn reactie geven op de gepresenteerde plankaders herontwikkeling van het SOZAgebouw. Waarom komen er in het SoZa gebouw naast woningen ook kantoren voor kennis- en technologiebedrijven? Kantoren lost het huidige woningnoodprobleem in Nederland toch niet op? Uit allerlei onderzoeken en cijfers met betrekking tot de leegstand van kantoren wordt aangetoond dat ongeveer 15 procent van het kantorenaanbod in Nederland op dit moment leegstaat en men verwacht dat dit in 2040 zelfs kan oplopen tot 25 procent! Door de huidige leegstand van kantoren is er voor bedrijven elders in Den Haag en omstreken al genoeg plek en gezien de huidige trend dat veel mensen in de toekomst veel meer gaan hybride- en thuiswerken, zijn die extra kantoren helemaal niet nodig. Daarom is het m.i. beter om in het SoZa-gebouw alleen woningen te bouwen. Voordeel is dat het SoZa gebouw vwb omvang dan ook minder hoog en breed hoeft te worden en er tevens ruimte gecreëerd kan worden voor parkeerruimte voor bewoners/reizigers/buurt. Daarnaast kan er ihkv duurzaamheid dan ook onderzocht worden of het huidige SoZA-gebouw deels behouden kan blijven.

5. Ik heb de volgende bemerkingen: 1. Variatie in de hoogte vd de torens ok, maar dan bijv 2x 75m en 2x 100m 2. Ik verwacht een hoop wandel/fietsverkeer door de JAC. Mosselstraat, omdat dat de snelste route richting Theresiastraat is, waarbij men halverwege J.mossel links via Amalia van Solmsstraat bij de voetgangerstunnel J. Van Stolberglaan komt of rechts via van Imhoffstraat, met krappe stoepen, bij de tussendoor oversteek trambaan J.v Stolberglaan moet slalommen. 3. Wie selecteert de bewoners voor deze torens; is er kans dat er huisvluchtelingen uit A’dam of Utrecht hier hun intrek nemen, in bijv de vrije sectorwoningen.

6. N.a.v de presentatie cq participatie avond, de volgende opmerkingen. 1. de hoogte van de geplande torens is in deze omgeving te hoog.

2. de parkeer druk in Bezuidenhout midden is al veel te hoog door de kantoren in de omgeving. Medewerkers parkeren hun auto’s de gehele dag in de wijk. De bedrijven hebben daar afspraken over gemaakt met de gemeente!! 3. waarom een hotel als er broodnodig woonruimte nodig is? 4. de enige groene speelplaats, vlakbij deze torens, is het Sophiepark. Deze speelplaats en trapveldje zijn al overvol.

7. Naar aanleiding van de extra bijeenkomst op de 26e over het SOZA project stuur ik u hierbij een geschreven reactie. Ik ga er van uit dat deze ook nog meegenomen zal worden in de bundeling van reacties over deze avond. A. PUK en presentatie over de PUK Om te beginnen vier concrete verzoeken mbt de PUK, namelijk of er in opgenomen kan worden: 1. dat de passage tussen de twee blokken zo ontworpen gaat worden dat er geen geluid van het spoor doorheen kan komen. Het huidige SOZA is namelijk naast gebouw ook een enorme geluidswal tussen het spoor en de wijk, en dat is erg prettig voor de wijk. Liever zelfs helemaal geen ruimte tussen de gebouwen, maar ten minste een aantal bouweisen die er voor zorgen dat er geen spoorgeluid tussen de gebouwen heen kan weerkaatsen. 2. dat de ontwikkelaar er alles aan gaat doen om de geluidsoverlast en verkeershinder tot een minimum te gaan beperken. 3. dat de ontwikkelaar beide blokken tegelijkertijd gaat bouwen: 4 jaar tegenover een bouwput wonen is niet leuk, maar 8 jaar, zoals de huidige plannen laten zien, is echt veel te lang. Het faseren van het plan is totaal onnodig en onacceptabel lang. NB. de start vd bouw is al zo ver verlaat dat er al bijna niet meer gewacht hoeft te worden op het vertrek van de laatste gebruikers van het pand – dus waarom nog faseren? 4.

dat het volume / de hoogte beperkt kunnen worden en/of dat er extra ruimte binnen de PUK gebruikt moet worden voor woningbouw door a: geen vergunning te verlenen voor een hotel in de PUK (want totaal onnodig – het WTC staat er bijna tegenover), en door b: het aantal m2 kantoorruimte drastisch te beperken omdat die totaal niet meer nodig zijn post corona. Met andere woorden, door deze verandering toe te passen in het ontwerp kan de hoogte beperkt worden, hoeft er minder volume gebouwd te worden, en/of komt er ruimte vrij die in te zetten is voor woningbouw (die de ontwikkelaar prima extra duur mag maken, dat is aan hen). Wat mij betreft worden de torens minder hoog, maar ik snap ook dat in ieder geval een deel van het hierdoor vrijgekomen volume voor woningen aangewend kan worden gezien het woningen tekort en het dilemma van de gemeente. Wat betreft de presentatie die gegeven is aan de bewoners en die straks ook gegeven zal worden aan de raad: ik wil er (nogmaals) op wijzen dat de hoogte/doorsnede tekening op een van de gepresenteerde slides niet compleet is: de hoogte van de nieuwe torens wordt er vergeleken met de hoogte van bestaande gebouwen in de buurt, maar niet met het grootste deel van de omliggende bebouwing, zijnde de woningen uit de omliggende wijken. Door alleen andere hoge gebouwen op te

nemen is het beeld niet compleet, en kan er een verkeerde indruk ontstaan (namelijk dat het met de hoogte mee valt). Door het toevoegen van een huis uit de wijk (2 of eventueel 3 verdiepingen) zal de vergelijking een stuk eerlijker zijn. Naar mijn idee kan dan niet anders geconcludeerd worden dat de torens inderdaad onwerkelijk hoge reuzen zijn in verhouding tot het overgrote deel van de bestaande bebouwing er omheen – de huizen in Bezuidenhout en Voorburg – maar dat mag ieder voor zich bepalen als de informatie er is. B. Ten tweede wil ik het volgende delen mbt de ‘nog verder te onderzoeken puntenlijst’ die gepresenteerd is. 1. BP tankstation: als helemaal uitkopen te duur is, waarom vragen we niet of BP wil omschakelen in de komende jaren naar een winkel + elektrische laadpalen station? • Het lijkt me dat er dan wel ‘bovenop’ gebouwd kan worden (eg: dan kan een ontwerp gemaakt worden waar BP de eerste zeg 10m van kan intekenen (omhoog), waar bovenop meer woningen kunnen komen). • BP zal wel compensatie willen, maar dat zal dan alleen nodig zijn voor de marge op toekomstige brandstofverkoop, niet voor alle toekomstige winst uit het tankstation (voor de komende 40 of 50 jaar).

Bovendien, BP kan nog een paar jaar brandstof verkopen (=tot de start vd bouw, wat daarbovenop ook nog eens na de introductie van de nieuwe generatie betaalbare elektrische auto’s is), waardoor de vergoeding lager uit valt. Het kan trouwens ook een ‘energie transitie versnelling - vergoeding’ heten natuurlijk. Wellicht kan de gemeente er zelfs subsidie bij de overheid voor krijgen (via SDE oid). • Bovendien lijkt me dat een elektrisch laadstation van BP met winkeltje aantrekkelijk is voor de projectontwikkelaar want het brengt nog meer reuring naar die locatie, en past het bij een groene mobiliteitshub. 2. Schenkviaduct plan voor een park plus het verleggen van de rijbaan van de Schenkkade richting de A12 naar de SOZA zijde: uitstekend plan, want: • Groene m2 voor de nieuwe bewoners • Het is fraai in lijn met de ecologische schenkzone, en met de groene overkapping straks over de A12 verderop. • Mooi ook voor wijkbewoners die er naast wonen (Bezuidenhout west). • Goed voor Bezuidenhout-midden (tegenover soza), want dit biedt de mogelijkheid om de drukke Schenkkade rijbaan richting de A12 te verleggen naar de SOZA kant, waardoor: o De rijbaan aan de wijk-kant een veiliger en rustiger entree voor de wijk wordt, o Het onveilige fietspad op die rijbaan, welke nu niet conformeert aan de eigen regels van de gemeente, dus plaats maken voor een 30km ventweg/fietsweg.

o De geluids- en fijnstof druk op de wijk verlaagd wordt, wat zeker gezien de leeftijd van de huizen een enorme impact zal hebben: deze enkelsteens muren van deze huizen zijn immers onvergelijkbaar met de geluids- en luchtisolatie van de nieuwbouw, welke dus totaal geen last van geluid of fijnstof zal hebben, o De brug over de Schenk op de Wilhelmina van Pruisenweg zelfs weg kan, waardoor er een afslag minder rondom SOZA ontstaat en SOZA nog beter bereikbaar wordt. o De aansluiting van de Schenkkade op de ijsclubpadweg aangepakt kan worden – dit is nu immers een ware racebaan. 3. De tramloop rondom SOZA moet er simpelweg uit. Deze neemt bizar veel ruimte in en beperkt de toekomstige leefbaarheid en aantrekkelijkheid van het gebied op dramatische wijze (groen met

name). Gemeente: neem stelling ‘tegen’ HTM in deze: als de wijkbewoners moeten inschikken moet anderen zoals HTM dat simpelweg ook. Er is simpelweg geen ruimte meer om nog rekening te houden met de eisen van achterhaald en afgeschreven materieel (=de oude trams). Geef niet toe! B.

Ten derde wil ik op een aantal punten feedback geven.

1. Hoogte torens Natuurlijk wil ook ik het punt maken, net als vele andere aanwezige buurtbewoners, dat de maximale hoogte van de torens in de PUK te hoog is in relatie met de bebouwing er om heen. Dat in veel plaatjes vanuit de wijk de enorme torens op grote afstand staan (en daarom niet zo groot lijken) geeft bovendien de indruk dat de ontwikkelaar de torens kleiner wil laten lijken dan dat ze gaan worden – als ik op de Schenkkade sta zullen de torens er niet klein uit zien. 2. Proces / aanpak van participatie De project ontwikkelaar en de gemeente presenteren – in plaats van: ze werken samen met de bewoners uit de omgeving om kaders op te stellen voor mogelijke bouwlocaties in en om de wijk, waarmee we samen ons steentje kunnen bijdragen om de woningnood aan te pakken. En, maak alstublieft ook inzichtelijk welke taak deze wijk hiermee opgelegd krijgt in verhouding tot andere wijken – Laak (waar veel gebouwd gaat worden), maar ook benoordenhout (waar blijkbaar geen woningnood is?). Het doel zou moeten zijn om creativiteit los te maken ipv weerstand. 3. Leefbaarheid Ten slotte maak ook ik me erg zorgen over de impact van de torens op de leefbaarheid van de wijk.

Dit gaat over de hoeveelheid licht in de wijk (ie schaduwwerking torens), wind & wind-geluid, maar ook de menselijke druk op de voorzingingen en de fysieke infrastructuur: iedereen moet immers inschikken als er duizenden mensen bij gaan komen. Het gaat hierbij niet om de postzegel van bouwplaats, maar juist om het grote plaatje van de bestaande wijk, plus alle bouwplaatsen in en om de wijk. Ik ben niet door de avond gerustgesteld wat betreft files, rijen, wachttijden etc op de weg, bij de huisarts, etc. Met andere woorden, een soort Manhattan met drukke stoepen en overvolle straten, met daartussen de bestaande huizen de hele dag in de schaduw. Wellicht overdreven, maar er wordt immers aan vrijwel elke zon-zijde van Bezuidenhout gebouwd. Dank voor het geven van de mogelijk om te reageren op de PUK.

8. Heel erg bedankt voor de informatieve avond gisteren. Waar kunnen wij de powerpoint presentatie vinden die gisteren werd getoond? Gisteravond ben ik enkele dingen vergeten op het feedbackformulier, daarover enkele vragen. Hoe gaat u deze verwerken? Komen deze ook in de verslaglegging? Zou ik wat ik vergeten was te vermelden gisteren alsnog per mail kunnen toesturen?

9. Graag wil ik de volgende overweging meegeven voor de besluitvorming over de Plankaders van het SOZA-gebied. Tijdens de sessie van vanavond (26 oktober) werd steeds met nadruk gezegd dat dit plan absoluut noodzakelijk is voor de aanpak van de woningnood. Echter, minder dan de helft van de woningen is geschikt voor starters (sociale huurwoningen, huurwoningen < €1.000 per maand en relatief goedkope koopwoningen). Dat betreft dus (veel) minder dan 1.000 woningen.

Graag zou ik de vraag omkeren: als het doel is circa 1.000 betaalbare huur- en koopwoningen in dit gebied te realiseren (wat ik zou steunen), wat is dan de beste oplossing? Ik denk niet dat we dan uitkomen op torens tot 125 meter hoogte die de huidige woonwijken verkrachten. De meest leefbare én duurzame oplossing is dan herinrichting van het bestaande gebouw (waarbij het aanbrengen van meer groenvoorzieningen wel wenselijk is) of voor mijn part nieuwbouw maar dan veel kleinschaliger. Het huidige Plankader is niet geoptimaliseerd voor de vermindering van de woningnood, maar voor maximalisatie van de opbrengsten van het gebied en dat leidt tot de megalomanie van de hoge torens. Als de gemeente de prioriteit verlegt van opbrengstmaximalisatie naar vermindering van de woningnood, komen we tot oplossingen die de leefbaarheid en duurzaamheid echt vergroten. Ik hoop dat dit inzicht nog op tijd kan landen.

10. Hierbij mijn ingevulde reactieformulier over de informatieavond SoZa locatie. Zoals aangegeven op het formulier was het voornamelijk een avond waarin de belangstellenden vooral heel veel informatie over zich uitgestort kregen en vragen niet, gedeeltelijk of incidenteel geheel beantwoord werden. Er werd vooral veel doorverwezen. En als de wethouder aangeeft dat het plan al door het college is goedgekeurd, maar dat dit bij goede argumenten herzien kan worden, zorg dan ook dat die argumenten gegeven of besproken kunnen worden (zonder doorverwijzing naar een “tafel” over een onderwerp). Laatste algemene tip, zorg volgende keer dat de techniek getest is en correct werkt. Delen waren compleet onverstaanbaar. En zorg dat een scherm hoog genoeg hangt om door alle aanwezigen gezien te kunnen worden. Bijgevoegd reactieformulier: Veel zenden, weinig participatie. Veel vragen niet beantwoord of zoals inmiddels meestal gedaan niet beantwoord omdat het geen onderdeel van dit plan is. Veel vragen niet gesteld. Wederom geen participatie. Wethouder bleef aangeven dat het college akkoord is en dat alleen goede ideeën/argumenten herbeoordeling kunnen rechtvaardigen. Maar het was plenair niet mogelijk om de argumenten te geven. Dat moest in een kleine groep. Conclusie: wethouder heeft zijn vinkje bij de actie, bewoners staan nog steeds ongehoord in de kou.

11. Beste heer, mevrouw, 1) De tramkeer lus: ik wil graag dat deze blijft waar die is. Niet verplaatsen naar Voorburg. Waarom: als mensen in SoZa nieuw gaan wonen weten ze van te voren dat de tram daar keert en daar dus last van kunnen hebben. Geen reden tot klagen. Als deze toch verplaatst wordt gaat iedereen die daarbij woont klagen over het geluid en de overlast. Omdat dat er eerst niet was. Ook vind ik het als inwoner van Voorburg niet netjes om zomaar een lus te verplaatsen of dit even terloops te benoemen, zonder concreet te zeggen wat de ideeën dan zijn. Onrust en boosheid wekt dit bij mij op. Het gaat over mijn straat waar ik al 20 jaar met veel plezier woon. En ik wil geen tram keerlus voor mijn deur. 2) Hoe wordt er omgegaan met de omgevingsvoorzieningen? Een compleet dorp aan mensen komt erbij en daar zijn niet genoeg voorzieningen voor. Belangrijkste is parkeerdruk en file druk in alle

straten eromheen. Veel meer verkeer in Voorburg daardoor. 3) Verhouding groen per inwoner: Jullie zijn van plan om elders groen bij te plaatsen om dit te realiseren. Onlogisch en op rare plekken en bij lange na niet genoeg Hele simpele oplossing: Behoudt de Van Alpenstraat zoals die nu is met al het groen en dan hoeft er niks aan het SoZa gebouw plan aangepast te worden.

12. Geachte commissieleden, De wethouder heeft de leden van de commissie ruimte toegezegd zelf een participatie avond te houden. De leden van de commissie ruimte hebben benadrukt dat het een participatie avond moest worden door in gesprek te gaan met de bewoners om te horen wat men van het plan vind. Ondanks de moeite die wethouder en ambtenaren hebben genomen waarvoor dank, kwam het wederom niet verder dan een voorlichtingsavond. Van een daadwerkelijke participatie was wederom geen sprake. Eerst werd uitgebreid toegelicht waarom gebouwd moest worden. Daarna werd het oude plan weer toegelicht. Vragen vanuit het publiek werden niet gewaardeerd en pas beantwoord na aandringen. De wethouder sprak halverwege de avond uit, ondanks de duidelijke standpunten van de aanwezigen, dat hij niet van plan was het plan te wijzigen. Er werd nog 1 plaatje gepresenteerd van het ontwerp van een lager plan. Dit plan is niet uitgewerkt en werd verder niet toegelicht. In de loop van de avond steeg de verbazing bij een groot aantal aanwezigen. Wat mij betreft was het duidelijk dat de meeste wijkbewoners geen hoogbouw willen. Van het feit dat er woningen moeten komen is men wel van overtuigd. Maar dan wel in verhouding tot de bebouwing in de omgeving (ook het standpunt van de rijksbouwmeester zoals u weet). De bewoners zitten niet te wachten op een Chinese muur rondom hun wijk.

Dat lager kan zal het wijkberaad u gaan presenteren. Dat er opeens over 15 % sociale woningbouw wordt gesproken, hetwelk volgens de wethouder een afspraak is geweest bij aankoop gebouw is mijn inziens niet waar. Ons is tot voor kort steeds gepresenteerd dat er 30% sociale woningbouw zou komen. Ook zijn er zorgen over de grootte van redelijk betaalbare woningen. 29m2 is leuk als studentenhuisvesting of de eerste jaren van een starter maar niet berekend op de toekomst van mensen. Verder ben ik van mening dat ook gekeken moet worden naar de mogelijkheid voor behoud van het gebouw. Het gebouw is iconisch en is buiten Nederland zeer bekend. De architect heeft internationale faam. Het gebouw leent zich zeer goed om verbouwd te worden tot woningen. Het voordeel hiervan is dat binnen een jaar men er kan wonen en er geen sprake is van sloop met allerlei overlast en milieubelastende problemen. Al met al heeft de avond niet voldaan aan de vraag van de commissie. Maar hoe nu verder? Volgens participatievoorbeelden moet het mogelijk zijn om uit meerder uitgewerkte plannen te kiezen. Zou het een idee zijn meerdere uitgewerkte plannen te presenteren? Waaronder de plannen van Hertzberger en het wijkberaad?

13. Op de participatieavond van 26 oktober in het SoZa gebouw werd door de bewoners naar voren gebracht dat in de overleggen met bewoners altijd gesproken was over 30% sociale verhuur/woningbouw. Door een bewoner/rapporteur (namens mw. Dol) werd dit ook nog eens bevestigd. 30% sociale verhuur/woningbouw is in de overleggen met bewoners van Bezuidenhout als uitgangspunt op tafel gelegd. Het is ook een college afspraak met de raad en de woningbouwverenigingen. De wethouder bracht naar voren dat 15% sociale verhuurwoningbouw overeengekomen is tussen de verkopende partij de Rijksgebouwendienst en de ontwikkelaar. Dus 30 % is niet haalbaar. Hoe kan het dat het college (en waarschijnlijk de raad) afspraken tussen marktpartijen belangrijker vindt dan afspraken met woningbouwverenigingen en bewoners en het collegebeleid onderschikt maakt aan marktpartijen. En aan het eind van de rit weer geconfronteerd gaat worden met het niet nakomen van wat afgesproken is, 30 % sociale woningbouw is niet haalbaar vanwege de bouwkosten met als verlies voor de ontwikkelaar zoals enkele maanden geleden gebeurde met nieuwbouw in de binnenstad.

14. Ik heb de bijeenkomst van dinsdag 26 oktober ervaren als een teleurstellend déjà vu. Wederom zijn plannen gepresenteerd voor realisatie van een buitenproportionele woningopgave in een heel klein gebied met extreme hoogbouw, zonder enig zicht op plannen voor het op peil houden van het voorzieningenniveau van mijn wijk Bezuidenhout. Niets van de inbreng van bezorgde bewoners uit eerdere sessies was terug te vinden in de ‘nieuwe’ plannen die zijn gepresenteerd. Alle belangrijke bezwaren die in meerdere bijeenkomsten de afgelopen jaren door bewoners zijn aangedragen zijn nog altijd niet serieus opgepakt. In de bijeenkomst met aanwezigheid van de vorige Wethouder was niets uitgezocht met betrekking tot hinder, voorzieningenniveau en mobiliteit. In deze laatste bijeenkomst zijn nagenoeg alle belangrijke punten weggezet onder ‘nog te onderzoeken’, ‘onderdeel van de aandachtspunten’ of ‘voor vervolg acties’. Ik vind het onbegrijpelijk en onacceptabel dat het College onder die onzekerheid haar huidige plannen voor de SOZA-locatie voor wil leggen aan de Raad.Wat de hele planvorming voor de SOZA-locatie nog storender maakt is dat voorbij wordt gegaan aan de grote hoeveelheid woningen in hoge torens die al rond de wijk Bezuidenhout zijn gerealiseerd en ook nog in de planning staan.

Een integrale visie op het oplossen van problemen die ontstaan bij de extreme verdichtingen in en rond de wijk Bezuidenhout mist volledig. Ik maak me ernstige zorgen om de leefbaarheid in mijn wijk en heb tot op heden geen enkel vertrouwen gekregen dat de gemeente dit serieus oppakt. De aanwezige wethouder Mulder heeft meerdere keren uitgesproken de zorgen van de bewoners serieus te nemen. Er is echter een zeer groot verschil tussen iets serieus nemen en iets serieus oppakken. GROENVOORZIENINGEN Als onderdeel van de ontwikkeling van de SOZA-locatie zijn afspraken gemaakt over de te realiseren extra groenvoorzieningen, passend bij de extra woningen die zijn gepland. In de bijeenkomst zijn deze afspraken door Wethouder Mulder bevestigd en geconcretiseerd in een benodigde 1 hectare nieuw groen. De realisatie van recreatief groen is vervolgens afgedaan als iets dat later nog komt als na realisatie van de woningbouw geld ter beschikking komt. Daarbij wordt volledig voorbij gegaan aan het ontbreken van de ruimtelijke mogelijkheden die er zijn om de groenopgave in te kunnen passen. De ambtenaren die ik hierover op de voorlichtingsavond heb kunnen spreken zitten met de handen in het haar, omdat ze niet weten hoe ze aan de afspraken en uitspraken van de wethouder uitvoering kunnen geven.

Het is al erg genoeg dat de gemeente met de herontwikkeling van de SOZA-locatie bewust problemen laat ontstaan zonder een concreet plan te hebben om die op te lossen. Erger is nog dat ze dat doet in de wetenschap dat ze de problemen waarschijnlijk helemaal niet kan oplossen. Ideeën om de strook groen op de Schenkkade beter te benutten werden door de ambtelijke vertegenwoordiging op de bijeenkomst positief ontvangen. In het bijzonder het idee om de rijbanen op de Schenkkade van en naar de Utrechtse Baan beide aan de zuidzijde van de groenstrook te

plaatsen en de weg aan de noordzijde van de groenstrook, grenzend aan de woonwijk, af te waarderen naar een 30 km weg. Uit het gesprek met de ambtenaren bleek dat eventuele uitvoering van dergelijke ideeën zeer onzeker zijn en pas in een zeer verre toekomst verwacht kunnen worden. De manier waarop met dit soort ideeën wordt omgegaan is typisch voor de planvorming rond de woningbouwopgave van de gemeente in en rond de wijk Bezuidenhout. Eerst de buitenproportionele woningbouw er doorheen drukken en dan later maar eens kijken wat te doen om de problemen die dat creëert op te lossen. GELUID In de presentatie is ingegaan op de problemen die ontstaan door wind als de hoogbouw wordt gerealiseerd. Dit ging alleen in op overlast voor wandelaars en fietsers. De geluidsoverlast van wind is niet besproken. Aangegeven is dat onderzoek nog moet volgen. Ook geluidsoverlast van installaties van de hoogbouw, waaronder airconditioning, is niet besproken. Antwoorden op vragen daarover konden niet worden gegeven. Dit onderwerp is meer dan twee jaar geleden ook al ingebracht door omwonenden. Voor de duidelijkheid, het gaat hierbij om geluidsoverlast voor bestaande bewoners in de wijk als gevolg van realisatie van de hoogbouw.