RIS310605 Bijlage Vergroening Vaillantlaan Den Haag
Tekst van het document
VERGROENING VAILLANTLAAN SCHETSONTWERP EN KOSTENRAMING - JANUARI 2024
BURO BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
SANT
EN
CO
LANDSCHAPSARCHITECTUUR
1
O P D R AC H TG E V E R Gemeente Den Haag
BURO SANT EN CO DSB/DPZ:
Contactpersoon:
Projectteam:
Renzo Steijvers
Coos van Ginkel coos@santenco.nl +31 (0)70 346 37 86
Edwin Santhagens Coos van Ginkel Purvi Sanil Emma Aspers Ran Yan
Postbus 12620 2500 DL Den Haag
Ralph Pitlo Isolde van Liefland
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
2
I N H O U D S O P G AV E
O P G AV E
5
A N A LY S E
6
ONTWERP
12
I M PA C T
31
KO S T E N
34
B I J L AG E
37
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
3
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
4
O P G AV E A a nleiding H e t doe l va n de ze studie is, via ontwerpe n d on d er zoe k, de kansen voor het structure e l ve rg roe n e n va n de Vaillantlaan en Buiten o m i n b ee ld t e bre ngen en inzicht te krijgen in d e ko s t e n die da a r a an zijn verbonden. De ze st u die kom t voor t uit gemeentelijk b e l ei d e n de vr a ag van de stad om een be t e re l e ef k w a lit e it . Ve rg roenen is een van de d r ie s p e er punt e n ge noemd in ‘Agenda Ruimte vo o r d e St a d ’ ( RIS 295 016). Me t de Age n da Groen voor de Stad (RI S2 9 4 7 0 5 ) ze t d e ge m e e nt e D en Haag in op de f unc t ie v a n g ro e n voor de le ef kwaliteit in D en Haag. De a mb i t ie is t e st re ven naar een zo hoog mo g e lij ke l e ef k w a lit e it . He t gaat ina de Agenda G ro e n d a n ook ove r de w a a rden van g roen. D e waarde n d i e g roe n t oe voegt aan de stad worden o o k we l e cosyst e e m die nsten genoemd. Het verg ro e n e n v a n de ope nb a re ruimte is een belang rijke e n i n t eg ra le opga ve voor het toekomstbesten d ig m a ken va n de st ad. Bomen le veren in het b i j zon de r e e n be lang rijke bijdrage aan de e cosyst e e m die nsten, zie de Nota Stadsbo me n (R I S307827) . Ee n van de ecosysteemdien s t e n , b i od i ve r sit e it , is een belang rijk thema in de N ot a S t a dsn a t u u r (RI S305824).
Meer en g e r ich t ge koze n g roe n versterkte de stadsnatuur, e n zo d e b i o di ve r sit e it . G roen ver minder t boven die n d e k a n s op w a t e roverlast en werkt verko e le n d (vo or a l b om e n) . Het draagt zodoende bi j a a n ee n t oe kom s tbestendig D en Haag, zi e d e Not a Duur z a amheid (RI S301829). Het over koe pe le nd ontwerpprincipe ‘ G roen t e n zij ’ (s t en e n e r uit , g roen erin) in de Wegwijze r De n H a a g Klim a a t b e stendig RI S308744) stuur t o p m e er ve r g roe n ing. D e roep vanuit be won e r s om me e r g roe n komt onder meer terug i n d e i n won e r son derzoeken van 2019 en 20 2 0 . O o k b ij he t st a dsdeel zelf komt regelmat ig d e v r a a g b inne n voor meer verg roening v a n h e t s t a dsde e l. Verg roenen draagt niet all e e n
bij a a n e e n a a n g e n a me r le e f k lima a t , m a a r o o k e e n be t e re g e zo n dh e id , s o cia le co hes i e, t re k t be dr ij v ig h e id a a n e n ve r h o o g t d e w a a rd e v a n h u ize n e n k a n t o re n . Va n u it d e ze b red e a a n le idin g is de ze s t u d ie u it g e vo e rd . Ee rde r vo e rde B u ro Sa n t e n Co e e n s t ud i e ui t n a a r de ve r g ro e n in g v a n de g e h e le S chi l d ers w i j k . Da a r u it k wa m o n d e r a n d e re d e p ot ent i e v a n de Va illa n t la a n a ls g ro e n e la a n n a a r vo ren. De Va illa n t la a n is e e n be la n g r ij ke la ng e l i j n en o o s t- we s t ve r bin din g in d e s t a d , daa r na a s t i s h e t de e n t re e e n vo o r k a n t v a n d e S chi l d ers w i j k . H e t ve r g ro e n e n v a n de ze la a n h e e f t een g rot e imp a c t o p h o e me n s e n bin n e n e n bu i t en de Sch ild e r s wij k d e ze wij k zie n , e n z a l zo a a n zie n lij k de le e f k wa lit e it in d e Sch i l d ers w i j k ve r h o g e n . Na a r a a n le idin g v a n d e e e rde r g e dane s t ud i e do o r B u ro Sa n t e n Co s ch re e f JCAU, het s t e d e n bo u wk u n d ig bu re a u da t in de j a ren ‘ 8 0 h e t s t e d e n bo u wk u n d ig pla n vo o r de ze l a a n o ps t e lde , e e n a d v ie s.
I n h e t a d v ie s wo rd t een h e lde r d r ie de lin g g e ma a k t v a n d e laa n i n ‘ ko p ‘ - de rot o n de me t f o n t e in , ‘ lij f ‘ - d e l a a n zel f en de ‘ s t a a r t ‘ - d e p u t , t e r h o o g t e v a n d e s p o o r v ia du c t . He t a d v ie s v a n JCAU ma a kt o nd erd eel u it v a n de ze s t u d ie . Tij de n s h e t o n t werp p ro ces is o o k me e r ma a ls me t JCAU g e s p ro ken en h e bbe n zij h u n re a c t ie g e g e ve n . De b el a ng ri j k s t e pu n t e da a r u it zij n o pg e n o me n in d e t ek s t . De ACO R is o o k n a u w be t ro k ke n g e wees t bij d e t ot s t a n d ko min g v a n d it o n t werp. H un o pme r k in g e n zij n ve r we r k t e n wa a r no d i g t e k s t u e e l o p g e n o me n .
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
5
A N A LY S E | H I S T O R I E De gebouwen aan de Vaillantlaan werden gebouwd tussen 1896 en 1900. De Schilderswijk is ontwikkeld uit
een
zonder
veelvoud een
van
particuliere
overkoepelend
of ontsluitingsplan.
weilanden,
stedenbouwkundig
In 1895 stelde ir. Lindo, de
directeur van de Haagse Gemeentewerken, zich te weer tegen de particuliere plannen die toenemend problemen veroorzaakte. Lindo wilde een brede laan vanaf de toen bestaande spoorwegovergang naar de nieuwe Laakhavens en noordelijk naar de Zuid Buitensingel. Dit werd de Vaillantlaan. De laan – gemiddeld 25 meter breed – kreeg een dubbele rij bomen met in het midden een wandelpad, zoals ook elders in Den Haag gebruikelijk is. Tijdens de stadsvernieuwing tussen 1985 en 2009 werden de gebouwen gesloopt en de straat opnieuw aangelegd
naar
een
masterplan
van
Vaillantlaan met groene middenberm
architect
Jo Coenen. De straat werd verbreed tot 27-32 meter. De bebouwing krijg een nieuw karakter. De groene middenberm verdween en de straat kreeg grotendeels het uiterlijk dat het vandaag de dag heeft.
Vaillantlaan met groene middenberm, 1910 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
6
A N A LY S E | B E S TA A N D E S I T U AT I E De Vaillantlaan is één van de belangrijkste lange lijnen van Den Haag en verbindt het zand met het veen. Het vormt de ruggengraad en het gezicht van
Sint Jacobskerk
de Schilderswijk.
Binnenhof
Ondanks de brede stoepen en de lindebomen heeft de straat op dit moment een versteend karakter. Ondanks dat er tal van winkels aan de straat te
Stadsgracht
vinden zijn en er veel mensen wandelen, fietsen en rijden heeft de straat geen verblijfskwaliteit en een lage leefkwaliteit.
Hobbemastraat
Stationsweg
Koningstraat
Vaillantlaan
De Heemstraat
Strijkijzer
Hoefkade eg Parallelw
Hollands Spoor
al
na
ka
ak
La g
e Fruitw
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
7
A N A LY S E | B E S TA A N D E S I T U AT I E Over het algemeen heeft de straat een profiel van 32 meter, met brede stoepen, fietspaden en parkeerstroken met daarin linde bomen. In het midden van het profiel ligt een dubbele gescheiden rijbaan. In de brede stoep staan regelmatig scootmobielboxen die de brede stoep versmallen.
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
8
A N A LY S E | V E R S T E E N D K A R A K T E R De huidige Vaillantlaan heeft een sterk versteend karakter. Er is behalve de lindebomen nauwelijks groen
aanwezig.
In
het
oorspronkelijke
stedenbouwkundige plan was de intentie om een groene laan te maken. Daar is in de praktijk weinig van terecht gekomen, mede omdat de lindebomen niet naar behoren groeien en er geen ander groen aanwezig is.
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
9
A N A LY S E | G RO E N Op enkele plekken is groen aanwezig in de straat. De eerder genoemde lindebomen zijn het belangrijkste groen in de straat. Daarnaast staan op het Paletplein enkele Japanse notenbomen die het goed doen en het plein een groener karakter geven. Ook zijn er in de afgelopen jaren pogingen gedaan om samen met bewoners geveltuintjes aan te leggen. Op sommige plekken is dit gelukt, maar het grootste gedeelte van de gevels zijn zonder geveltuintjes.
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
10
A N A LY S E | W I N K E L S T R A AT De Vaillantlaan is deels in gebruik als winkelstraat. Met
name
het
hart
van
de
straat
als
ook
enkele hoeken zijn in gebruik als winkelpand. Daarnaast snijdt de hoofdwinkelstructuur van de Hobbemastraat de Vaillantlaan ter hoogte van het Paletplein. Door de straat groener in te richten wordt de kwaliteit van de winkelstraat vergroot. Het word aantrekkelijker voor mensen om er te verblijven en meer te besteden.
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
11
PL O NATN WKEARAPRT | OV E R Z I C H T De plankaart geeft een overzicht van de diverse
•
De fontein
vergroeningsingrepen die er in en om de Vaillantlaan
•
Het paletplein
worden voorgesteld. Het projectgebied is in een
•
De put
aantal deelgebieden opgedeeld waarop ingezoomd wordt. De driedeling die uit de studie van JCAU
Zijstraten - verder zijn er algemene principes
naar voren komt vormt hier voor de basis. In deze
geformuleerd voor de zijstraten.
studie wordt het projectgebied in de volgende eenheden verdeeld:
De gracht - omvat de principes voor het gedeelte van het studiegebied vanaf de fontein tot de
De laan - omvat de basisprincipes voor de
Prinsegracht, genaamde Buitenom, die duidelijk
vergroening voor de Vaillantlaan over de lange
afwijken van het karakter van de Vaillantlaan.
lengte. Deze plankaart geeft een totaal overzicht van Plekken - naast de principes voor de laan zijn er voor
ingrepen en wordt in de volgende pagina’s verder
bijzondere plekken ontwerpsvoorstellen gedaan.
uitgewerkt.
De volgende plekken worden onderscheden:
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
12
LEGENDA Boom bestaand Boom nieuw Plantvak Haagblok
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
0
50m
100m
13
ONTWERP | 1. DE LAAN De
grootste
de
Vaillantlaan
impact wordt
op
de
vergroening
bereikt
door
van
heldere
vergroeningsprincipes te ontwikkelen over de gehele lengte. Op deze manier wordt ook het oorspronkelijke karakter van een laan versterkt. Er zijn een zestal maatregelen bedacht die samen voor een groene laan zorgen. Daarbij zijn geen maatregelen opgenomen voor de bestaande bomenlaan, deze zijn reeds in 2022 genomen. Toen zijn de bomen van voedingspijlers voorzien. Ook
de
huidige
parkeersituatie
wordt
niet
aangepast, op enkele losse parkeerplekken na i.v.m. de aanpak van verkeersonveilige situaties. Dit is in een apart project uitgewerkt. De laan kan nog meer significant worden vergroend door de dubbele rijbaan op te heffen of door parkeer vakken te laten ver vallen. Dit is op korte termijn niet haalbaar, en in deze studie niet verder uitgewerkt. De maatregelen die worden genomen om de laan groener te maken zijn het toevoegen van geveltuintjes over de gehele lengte, beplanting onder de boomspiegels, een haag in de middenberm, klimplanten langs staalkabels tegen delen van de gevels, parkeereilanden voor scootmobielboxen en fietsparkeren en tot slot vakken met beplanting. Het geheel van de maatregelen is verbeeld op de volgende pagina.
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
14
ONTWERP | 1. DE LAAN
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
15
ONTWERP | DE LAAN 1.1 Haag middenberm
mogelijkheid om te werken met een hekwerk met
Om het groene karakter van de laan over de lengte
klimop. Deze varianten kunnen als proef worden
te versterken wordt ook de middenberm groen
uitgevoerd.Ver volgens
gemaakt. De middenberm tussen de opsluitbanden
het meest wenselijke beeld oplevert en wat de
is doorgaans 80 centimeter breed en wordt breder
verschillen zijn in onderhoud.
wordt
geevalueerd
wat
bij de kruisingen. Hier komt een doorgaande haag. Dit zorgt voor een groen beeld op ooghoogte,
aandachtspunten
daarnaast is het ook de verwachting dat het
Overwogen in het planproces is om de bestaande
verkeersverlangzamend werkt.
opsluitband van de middenberm te verhogen, om
De precieze invulling van de haag is nog niet bekend.
de middenberm beter te beschermen en omdat
Gedacht kan worden aan een wintergroene haag.
dit een afremmende werking op het verkeer heeft.
Dit heeft de voorkeur boven een bladverliezende
Uiteindelijk is besloten dit niet verder uit te
haag vanwege het zicht op vuil wat in de haag
werken, omdat er hoge extra kosten aan verbonden
komt. In de beplantingskeuze moet goed rekening
zijn en de meerwaarde voor de vergroening zeer
worden gehouden met de zouttolerantie i.v.m.
beperkt is.
strooizout. Omdat een haag zeer arbeidsintensief is qua onderhoud op deze plek bestaat ook de
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
16
ONTWERP | DE LAAN 1.2 Boomspiegels De boomspiegels op de Vaillantlaan zijn dit moment
Om de haagblokken te beschermen tegen in en
deels verhard en ze zien er onaantrekkelijk uit, er
uitparkerende auto’s wordt de opsluitband aan de
wordt doorheen gelopen en vuil in geplaatst.
straatzijde verhoogd. Op die manier kan er extra
Door de boomspiegels te beplanten krijgt de
grond worden aangebracht wat het aanplanten van
Vaillantlaan een groene aanblik op ooghoogte.
de haag makkelijker maakt.
Voorgesteld wordt om dit door middel van robuuste wintergroene haagblokken te doen, aansluitend op
aandachtspunten
de middenberm. De hagen bestaan uit gemengde
Het verhogen van de band tegen inrijden en om extra
soorten, om meer ecologische waarde toe te
grond op te brengen is één van de mogelijkheden.
voegen en beter bestand te zijn tegen de extreme
Als alternatief kan een hardhoutenrand met worden
condities van deze stadsstraat. Te denken valt aan
gemaakt, of een cortenstalen rand. Dit zorgt net als
soorten zoals Acer Campestre, Lonicera nitida,
de verhoogde opsluitband er voor dat er een paar
Berberis en Ligustrum Vulgare. Daarnaast kan de
centimeter extra grond kan worden opgebracht en
lindenbroek die automatisch opschiet onder de
dat de boomspiegel beschermd wordt tegen in en
bomen onderdeel worden van deze haagblokken.
uitparkerende auto’s.
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
17
ONTWERP | DE LAAN 1.3 Vrije stoep en parkeereilanden
1.4 Beplantingsvakken
De Vaillantlaan beschikt over een brede stoep,
Er zijn enkele plekken in de parkeerzone waar niet
maar op veel plekken vormen fietsnietjes en
geparkeerd kan worden, vaak is dit ter hoogte van
scootmobielboxen een onnodige blokkade. Dit
de verkeerslichten. In de verharding worden hier
belemmert de doorgang op de stoep en zorgt voor
beplantingsvakken toegevoegd.
een rommelig straat beeld. Om de brede stoep in
Dit vergroot de verkeersveiligheid, omdat parkeren
zijn functie te herstellen en voldoende ruimte voor
onmogelijk wordt gemaakt en draagt bij aan een
voetgangers en geveltuintjes te maken, worden de
aantrekkelijk straatbeeld.
scootmobielboxen en fietsnietjes verplaatst naar de parkeerzone, in speciale parkeereilanden.
Deze
Ter
gebouwen
impressie. In principe worden deze vakken ook
waar scootmobielboxen nodig zijn wordt een
als haag ingeplant, Mocht bij kruispunten de
parkeerplek opgeheven. De parkeerplek wordt
verkeersveiligheid dit niet toelaten dan worden
verhoogd tot de hoogte van de stoep, waarop
lage sierheesters in combinatie met vaste planten
één tot drie scootmobielboxen kunnen staan. De
toegepast.
hoogte
van
de
entrees
van
vakken
zijn
niet
zichtbaar
op
de
3D
overige ruimte op het nieuwe parkeereiland wordt gebruikt voor fietsnietjes, om zo ruimte te bieden voor fietsparkeren. Mocht er in de toekomst minder of meer scootmobielboxen nodig zijn dan kunnen flexibel fietsnietjes worden toegevoegd of worden verwijderd. Mochten
er
op
een
plek
meer
dan
drie
scootmobielboxen nodig zijn dan zullen meer parkeerplekken
moeten
worden
veranderd
in
parkeereilanden. Verder op in dit boek is een inschatting gemaakt hoe
veel
parkeerplaatsen
deze
aanpassingen
ongeveer zal kosten op dit moment en om hoeveel scootmobielboxen het gaat.
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
18
ONTWERP | DE LAAN 1.5 Geveltuinen
De beplanting bestaat uit een speciaal samengestelde
Door geveltuinen over de hele lengte van de straat
mix van robuste kleurrijke soorten. In de mix
toe te voegen wordt de straat aanzienlijk groener,
zitten zowel struiken als vast planten. Er dient
met name voor fietsers en voetgangers die zich
daarbij onderscheid gemaakt te worden tussen de
langs de gevel bewegen. Doordat de huidige
zon en de schaduwzijde van de straat. De precieze
stoep meer dan 4 meter breed is, is er meer dan
beplantingskeuze moet nog worden bepaald. Het is
voldoende ruimte voor een robuuste geveltuin van
belangrijk dat naar een eenheid wordt gezocht en
80 centimer breed.
geen verrommeling van het straatbeeld ontstaat.
In deze zone komen in de buurt van de entrees betonnen zitblokken, om op uit te rusten en een
aandachtspunten
praatje te maken.
Onderzocht kan worden in hoeverre bewoners zelf
Naast voor en groene uitstraling zorgen de
de tuinen willen inplanten en/of beheren. Mochten
geveltuintjes voor een buffer tussen de stoep en
bewoners het onderhoud graag zelf willen doen,
de ramen van de woningen, wat de leefkwaliteit
dan is het gewenst als dit in de geest van eenheid
vergroot. De beplanting in de geveltuintjes, waar
van de laan wordt gedaan.
nog niet bestaand, wordt door de gemeente aangelegd en onderhouden.
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
19
ONTWERP | DE LAAN 1.6 Verticaal groen
In het vooroverleg heeft JCAU negatief geadviseerd
Om de doorgaande groene uitstraling van de laan
over de staalkabels met de beplanting tegen de
te versterken wordt ook beplanting op de gevels
gevel omdat dit naar hun mening de horizontale
toegepast. Op deze manier is het toch mogelijk om
werking van de gevels onderbreekt. Wat ons betreft
in deze volle straat significant groen toe te voegen,
is dit argument ondergeschikt aan de impact die
en kan de laan een overtuigend groen karakter
het heeft op de totale Vaillantlaan. Hiernaast zijn
krijgen. De
beide opties in beeld opgenomen.
beplanting
wordt
aan
staalkabels
bevestigd en wordt gepositioneerd aan blinde delen in de gevels, rondom de entrees en niet bij
Het beheer, jaarlijks snoeien, van de klimplanten
de balkons. Per gebouw moet de exacte positie en
vergt aandacht en is relatief kostenintensief. Het
hoeveelheid worden bepaald.
realiseren is alleen voorstelbaar als gebouweigenare verantwoordelijk worden voor het beheer. Ook de
aandachtspunten
ACOR onderstreept dit.
De eigenaar van de bebouwing heeft positief gereageerd en wil graag meedenken over de mogelijkheden.
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
20
A N A LY S E | D E F O N T E I N
01 VAILLANTPLEIN ENTITEITEN
De fontein aan het einde van de Vaillantlaan is een herkenbare plek voor veel mensen in Den Haag. Helaas is door de bouw van de fontein en de beperkte waterdiepte het ingewikkeld om de fontein werkend te houden en voor voldoende waterkwaliteit te zorgen, wat er voor zorgt dat de fontein vaker niet dan wel werkt. Wij zijn gestart met het uitgangspunt om de herkenbare fontein het groene icoon van de Vaillantlaan en de Schilderswijk te maken. Door het huidige systeem te transformeren in een helophytenfilter wordt de fontein een groene oase vol met waterplanten, enkele bomen en vogels. Een groene-blauwe oase midden in de stad. Hiernaast is de analyse weergegeven dat JCAU recent heeft gedaan naar deze plek. Zij geven aan dat de muren die de ‘rotonde‘ van de omgeving scheiden niet aansluiten. Voorgesteld wordt om deze te verwijderen. Het groen achter de muren kan ver volgens als taluden tegen de stoep aangelegd worden, zodat het groen van de omgeving naar de Vaillantlaan wordt getrokken en er een sterkere groene relatie ontstaat. De fontein is een kunstwerk, waarop auteursrecht geldt. Op dit moment wordt dit beheerd door Hans Franssen, de weduwnaar van de kunstenares. Er zijn twee gesprekken met hem gevoerd over de transformatie van de fontein.
Aanvankelijk was hij voorzichtig positief, maar in zijn eindadvies geeft hij aan tegen elke aanpassing aan de fontein te zijn, en moedigt de gemeente aan meer aandacht voor het onderhoud van de bestaande fontein te hebben. Zolang Hans Franssen het auteursrecht beheerd zal het niet mogeijk zijn de fontein te transformeren.
Analyse schets JCAU BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
21
ONTWERP | DE FONTEIN 2.1 groene randen Rondom de rotonde zijn enkele stroken gras aanwezig. In deze groenstroken worden bomen geplant. Daarbij moet aandacht zijn voor voldoende groeiruimte
in
de
ondergrond
en
moeten
voorzieningen worden gemaakt onder het fietspad. 2.2 groene taluds Het zichtbare gedeelte van de gele muren rondom de rotonde wordt verwijderd. Ver volgens worden er taluds gemaakt die ingezaaid worden, zodat er veel groen te zien is van het plein zelf. 2.3 fontein Er is onderzocht of het mogelijk is de fontein die nu chemisch gereinigd wordt te transformeren naar een groene helofytenfontein. Technisch is dit mogelijk. Zoals aangegeven is dit op dit moment niet mogelijk vanwege het kunstenaarsrecht. Een beeld van hoe de groen-blauwe rotonde er uit zou kunnen zien is opgenomen als bijlage.
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
22
ONTWERP | DE FONTEIN
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
23
O N T W E R P | PA L E T P L E I N 3.1 groene hoeken Het Paletplein is aan de kant van de tramhalte redelijk groen door de aanwezige bomen. Aan de zijde van de Hobbemastraat is het plein op dit moment niet groen. Een gemiste kans, omdat hier wel veel ruimte is. Voorgesteld
wordt
om
in
beide
overhoeken
grote groenvakken met zitranden en bomen te maken. Zo ontstaat op deze kruising met de hoofdwinkelstructuur die over de Hobbemalaan loopt een groene ontmoetingsplek. Aandachtspunten Deze ingreep wordt in principe als kans opgenomen en verder ontworpen in het project INHTR-tram 6.
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
24
O N T W E R P | PA L E T P L E I N
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
25
ONTWERP | DE PUT De Put is één van de twee hoofdentrees van de Vaillantlaan en daarmee van de Schilderswijk. Doordat de straat zich hier in twee hoogtes splitst is er een uiterst krap straatprofiel met keermuren. Het is een versteende plek zonder groen. 4.1 groene muren Uit onze studie blijkt dat het mogelijk is om de keermuren te laten begroeiien met zelf hechtende klimplanten zoals Parthenocissus (wilde wingerd). Deze plant blijft zeer smal. Aan de voet van de muur is een smalle strook bestrating die verwijderd kan worden (dit is geen voetpad). Vermoedelijk biedt dit voldoende groeiruimte voor de klimplanten. Mocht dit niet het geval zijn dan kunnen de planten ook aan de andere zijde van de muur worden geplant en naar beneden worden gehangen. 4.2 bomen en groenvakken Naast
de
groene
muren
kan
de
onbenutte
verhardingszone aan de achterzijde van de muur worden ver vangen voor beplanting en bomen. Zo ontstaat een overtuigende groene entree.
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
26
ONTWERP | DE PUT
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
27
O N T W E R P | Z I J S T R AT E N Aan de Vaillantlaan grenzen tal van zijstraten. De ruimte om te vergroenen op de Vaillantlaan zelf is beperkt, maar deze zijstraten bieden de potentie groen richting de laan te brengen. 5.1 Bomen In de straten worden veel bomen voorgesteld, soms gaat dit ten kosten van parkeren, vaak ook niet. De eerste twee boomspiegels komen op één lijn met de gevel te staan, zodat de boomkronen zichtbaar zijn vanaf de Vaillantlaan. De overige bomen in de straat alterneren. Verderop in dit boek is een inschatting gemaakt hoe veel parkeerplaatsen deze aanpassingen ongeveer zal kosten.
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
28
O N T W E R P | Z I J S T R AT E N
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
29
ONTWERP | DE GRACHT Het verlengde van de Vaillantlaan is het Buitenom, aan de gracht. Ondanks
dat
deze
straat
in
de
historische
binnenstad ligt is het een drukke stadsstraat, met nauwelijks groen. Er is hier veel potentie om groen toe te voegen. 6.1 bomen In en naast de parkeerstrook komen in totaal 3 nieuwe bomen, dit gaat ten koste van één parkeerplek. 6.2 bloemrijk grasrand De verharding tussen de bestaande bomen langs de gracht vormt geen onderdeel van de looplijn en kan daarom worden verwijderd en ver vangen voor bloemrijk gras. De logische looplijn, een strook langs het fietpad blijftbehouden als voetpad. Ook in de strook tussen het fietspad en de rijbaan wordt onnodige verharding verwijderd en ver vangen voor groen.
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
30
I M PA C T | PA R K E R E N Het vergroenen van de Vaillantlaan heeft op een
boxen. Op deze manier kan de stoep worden
aantal punten effect op de parkeerbalans van
vrijgemaakt en recht gedaan worden aan het
de Vaillantlaan. De Vaillantlaan en het gedeelte
STOMP principe. Ook is het maken van ruimte
Buitenom en aanpalende zijstraten die bij het
op de stoep een essentiële voorwaarde voor het
projectgebied
maken van zowel de geveltuinen met zitbanken als
horen
hebben
op
dit
moment
253 parkeerplaatsen. Er zijn een aantal aspecten
ook de klimplanten tegen de gevel.
van de vergroening die parkeerplaatsen kosten. Dit betreft het toevoegen van bomen op de
Los van dit project ver vallen er op de Vaillantlaan
Buitenom (6.3) en in de aanpalende straten (5.1),
5
het transformeren van autoparkeerplaatsen in
Hobbemastraat om het kruispunt veiliger te maken.
plekken voor scootmobielboxen (in combinatie
Deze aanpassing is geen onderdeel van dit project.
met fietsparkeren) (1.3). In totaal ver vallen er
Vanwege de relatie met dit project en omdat er
22 parkeerplaatsen als onderdeel van dit project.
gekozen word voor dezelfde beplanting is het wel
Dit is met name vanwege het verplaatsen van
opgenomen in dit document.
parkeeerplaatsen
op
de
kruising
met
de
scootmobielboxen van de stoep. Op het Buitenom kost het toevoegen van twee bomen, één parkeerplaats. Er blijven op deze plek
negen
van de in
de
parkeerplaatsen
over.
Bewoners
apartementen in deze straat parkeren parkeergarage
parkeerplekken
onder
worden
het
gebouw. De
voornamelijk
gebruikt
door bezoekers en voor de bredere omgeving. In de aanpalende straten die binnen het projectgebied liggen ver vallen 4 van de 74 parkeerplaatsen, door het toevoegen van bomen. Dit is nooit meer dan 1 plek per straat. Van
de
huidige
169
parkeerplekken
op
de
Vaillantlaan ver vallen er 17 parkeerplaatsen en worden veranderd in plekken voor scootmobiel
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
31
nu
CO2 vastleggen
Educatie en bewustwording gewenst
I M PA C T | E C O S Y S T E E M D I E N S T E N
nu
Lagere zorgkosten (groen nodigt uit tot bewegen en vermindert stress)
Aangenaam microklimaat creëren (verkoeling, schaduw, beschutting tegen wind) gewenst
Het vergroenen van de Vaillantlaan heeft een grote positieve impact op de ecosysteemdiensten die het groen in de straat kan leveren. De huidige en voorziene diensten zijn hiernaast thematisch
Economische waarden (Imago & Ontwikkeling)
0
1
2
3
4 nu
Aankleding/belevingswaarde/esthetiek gewenst
weergegeven.
nu
Het
vergroenen
van
de Vaillantlaan
zal
een
De
volgende
Maatschappelijke waarden (Gezondheid & Ontspanning)
0
1
2
Binding bewoners, bedrijven en werknemers aan omgeving gewenst
positieve impact hebben op het leveren van ecosysteemdiensten.
Voorbeeld methode van invullen
Veraangenamen fiets- en voetgangersroutes
diensten nu
springen eruit: Belevingswaarde,
representatie
van
stad,
Cultuurhistorische rijkdom gewenst
verblijfskwaliteit in winkelgebieden, verminderen van hittestress en het creëren van een aangenaam micro-klimaat.
Verder
wordt
een
fiets-
en
nu Energiebesparing voor gebouwen gewenst
wandelroute aantrekkelijker gemaakt en wordt de kwaliteit van leven voor omwonende verhoogd.
nu Hogere vastgoedprijzen (huizen en bedrijven in het groen zijn meer waard) gewenst
Investeringen (investeerders hebben een voorkeur voor groene aantrekkelijke locaties, waar de gebruikers prettiger wonen, werken en winkelen)
nu
gewenst
nu Productie van voedsel voor gebruikers van de stad (fruit, noten) gewenst
nu Visuele afscherming gewenst
nu Representatie van de stad/internationale beeldvorming als groene stad gewenst
nu Hogere verblijfskwaliteit in winkelgebieden waardoor winkelend publiek langer blijft gewenst
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur Beschikbaarheid materialen met economische waarde (denk aan snoeihout voor spaanplaat,
nu
32
3
Ecologische waarden (Klimaat & Biodiversiteit)
0
1
2
3
4
Verminderen van hitte en hittestress
0
1
2
3
Ecologische waarden (Klima
4
nu
nu
Verminde
Veraangenamen fiets- en voetgangersroutes
t
gewenst
Voedselvoorziening voor dieren en planten
gewenst
nu
Voedselvo
nu Verhogen kwaliteit van leven (mensen vinden groen aantrekkelijk en prettig)
t
Vormen van een netwerk voor dieren en planten
gewenst
gewenst
nu
nu
Vormen va
Verminderen wind
t
t
Maatschappelijke waarden (Gezondheid & Ontspanning)
gewenst
gewenst
Waterafvang door regenwater vast te houden, grondwater te stabiliseren en water te verdampen en directe uitdroging van de bodem door schaduw tegengaan
nu
nu
Meer leefruimte voor dieren en planten
nu
Wateraf gron verdampe
Minder geluidsoverlast gewenst
gewenst
nu
Meer leefr
Sociale cohesie (bijvoorbeeld door buurt(moes)tuinen of bankjes in het park)
t
gewenst
Bodemvruchtbaarheid verbeteren
gewenst
nu
nu
Bodemvru
Recreatie en toerisme (mensen flaneren langs een laan, picknicken in het park)
t
CO2 vastleggen
gewenst
gewenst
nu
nu
CO2 vastle
Educatie en bewustwording
t
gewenst
gewenst
nu Aangenaam microklimaat creëren (verkoeling, schaduw, beschutting tegen wind)
nu Lagere zorgkosten (groen nodigt uit tot bewegen en vermindert stress)
t
Aangenaa schaduw,
gewenst
gewenst
Economische waarden (Imago & Ontwikkeling)
0
1
2
3
4 nu
Voorbeeld methode van invullen
Aankleding/belevingswaarde/esthetiek
t
Voorbeeld methode v
gewenst
Maatschappelijke waarden (Gezondheid & Ontspanning)
0
1
2
3
4
nu Binding bewoners, bedrijven en werknemers aan omgeving
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur nu
t Veraangenamen fiets- en voetgangersroutes
gewenst
Maatschappelijke waarden (G
33
Veraange
KO S T E N | A A N L E G Als onderdeel van deze vergroeningsstudie is een inschatting gemaakt van de aanlegkosten van deze maatregelen. Dit is lastig in te schatten, omdat dit slechts een schets betreft, met veel onzekerheden. Om dit deels te onder vangen is een onzekerheidsmarge van 30% aangehouden. Daarnaast is 15% gerekend als staartkosten, zoals bouwplaats inrichting, winst en risico. Zaken
zoals
eventuele
wegafzetting
met
verkeersregelaars etc. zijn niet opgenomen in deze inschatting. Ook proceskosten, ambtelijke kosten, onderhoudskosten en ontwerpkosten zijn niet opgenomen. De
kostenraming
is
zo
zorgvuldig
mogelijk
opgesteld. Er kunnen geen rechten aan worden ontleend. Per onderdeel worden de kosten bouwkosten aangegeven, aan het eind wordt een overzicht gegeven van de bouwkosten, onvoorziene kosten en de staartkosten. De totale vergroening van de Vaillantlaan, inclusief Put en Fontein, als ook de gracht en de zijstraten zal naar verwachting ongeveer € 1.171.000,- kosten. Daarbij zal een deel van de financiering uit andere projecten kunnen komen, bijvoorbeeld de beplantingsvakken bij de Wouwermanstraat en het Paletplein, of het veranderen van parkeer vlakken in beplanting t.b.v. verkeersveiligheid.
Eenheid
Aantal
Prijs per eenheid
Totaal bedrag
DE LAAN
1.1 MIDDENBERM Aanbrengen haagbeplanting incl. hekwerk 60 cm hoog
m
430
€ 100,00
€ 43.000,00
1.2 BOOMSPIEGELS Verwijderen elementverharding Aanbrengen haagbeplanting incl. tijdelijk hekwerk Aanbrengen verhoogde band
st st st
73 119 119
€ 60,00 € 200,00 € 250,00
€ 4.380,00 € 23.800,00 € 29.750,00
1.3 VRIJE STOEP EN PARKEEREILANDEN Parkeereiland per stuk
st
18
€ 3.200,00
€ 57.600,00
1.4 PLANTENVAKKEN MET VASTE PLANTEN Aanleg plantenvakken
m²
470
€ 85,00
€ 39.950,00
1.5 GEVELTUINEN Geveltuinen 80 cm breed Leveren en plaatsen zitblokken beton 200x50x50cm
m st
1000 50
€ 80,00 € 600,00
€ 80.000,00 € 30.000,00
1.6 VERTICAAL GROEN Set 4 staalkabels + klimplanten per entree
st
50
€ 3.000,00
€ 150.000,00
Totaal de Laan
€ 458.480,00
Onvoorzien Staartkosten Totaal 30% 15%
€ 137.544,00
€ 68.772,00
€ 664.796,00
€ 46.680,00
€ 23.340,00
€ 225.620,00
€ 17.265,00
€ 8.632,50
€ 83.447,50
FONTEIN
2.1 GROENE RANDEN Aanleg plantenvakken Aanplanten bomen in groen met groeiruimte onder pad Aanplanten bomen in groen Aanplanten boom in verharding
m² st st st
300 6 14 2
€ 80,00 € 7.500,00 € 1.400,00 € 3.500,00
€ 24.000,00 € 45.000,00 € 19.600,00 € 7.000,00
2.2 GROENE TALUDS Verwijderen keermuur + nieuwe deksloof + taluds
m
100
€ 600,00
€ 60.000,00
Totaal fontein
€ 155.600,00
PALETPLEIN
3.1 PLANTVAKKEN Aanleg plantenvakken Aanbrengen zitrand Aanplant bomen in groen
m² m st
110 70 6
€ 65,00 € 600,00 € 1.400,00
Totaal paletplein
€ 7.150,00 € 42.000,00 € 8.400,00 € 57.550,00
DE PUT
4.1 GROENE MUREN Aanbrengen klimplanten
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
m
110
€ 100,00
€ 11.000,00
34
Totaal fontein
€ 155.600,00
€ 46.680,00
€ 23.340,00
€ 225.620,00
PALETPLEIN
PLANTVAKKEN K O S T E N | A A N L E G 3.1 Aanleg plantenvakken
Uiteraard
kan
het
project
gefaseerd
worden
uitgevoerd, waarbij de belangrijkste of meest voor de hand liggende maatregelen het eerst genomen kunnen worden.
Aanbrengen zitrand Aanplant bomen in groen
m² m st
Totaal paletplein
Eenheid
110 70 6 Aantal
€ 65,00 € 600,00 € 1.400,00 Prijs per eenheid
€ 7.150,00 € 42.000,00 € 8.400,00 € 57.550,00 Totaal bedrag
DE DEPUT LAAN
4.1 MUREN 1.1 GROENE MIDDENBERM Aanbrengen Aanbrengen klimplanten haagbeplanting incl. hekwerk 60 cm hoog 4.2 BOMEN EN GROENVAKKEN 1.2 BOOMSPIEGELS Aanplant bomen in groen Verwijderen elementverharding Plantenvakken per m2 Aanbrengen haagbeplanting incl. tijdelijk hekwerk Aanbrengen verhoogde band Totaal put 1.3 VRIJE STOEP EN PARKEEREILANDEN
ZIJSTRATEN Parkeereiland per stuk
5.1 BOMEN Aanplanten bomen in verharding 1.4 PLANTENVAKKEN MET VASTE PLANTEN
Aanleg plantenvakken Totaal zijstraten 1.5 GEVELTUINEN Geveltuinen 80 cm breed DE GRACHT Leveren en plaatsen zitblokken beton 200x50x50cm 6.1 BOMEN Aanplanten bomen in verharding 1.6 VERTICAAL GROEN Set PLANTVAKKEN 4 staalkabels + klimplanten entree 6.2 MET VASTE per PLANTEN Aanleg plantenvakken Totaal de Laan gras Aanleg bloemrijk
m m
110 430
€€ 100,00 100,00
€€ 11.000,00 43.000,00
st st m² st st
4 73 65 119 119
€ 1.400,00 € 60,00 € 80,00 € 200,00 € 250,00
€ 5.600,00 € 4.380,00 € 5.200,00 € 23.800,00 € 29.750,00 € 21.800,00
st
18
€ 3.200,00
€ 57.600,00
st
30
€ 3.500,00
€ 105.000,00
m²
470
€ 85,00
€ 39.950,00 € 105.000,00
m st st
1000 50 3
€ 80,00 € 600,00 € 3.500,00
€ 80.000,00 € 30.000,00 € 10.500,00
st m² m²
50 165 340
€ 3.000,00 € 80,00 € 40,00
Totaal gracht FONTEIN
€ 6.540,00
€ 3.270,00
€ 31.610,00
€ 31.500,00
€ 15.750,00
€ 152.250,00
€ 150.000,00 € 13.200,00 €€458.480,00 13.600,00
€ 137.544,00
€ 68.772,00
€ 664.796,00
€ 47.800,00
€ 14.340,00
€ 7.170,00
€ 69.310,00
2.1 GROENE RANDEN Aanleg plantenvakken Aanplanten bomen in groen met groeiruimte onder pad Totaal vergroening Vaillantlaan Aanplanten bomen in groen Aanplanten boom in verharding
m² st st st
300 6 14 2
€ 80,00 € 7.500,00 € 1.400,00 € 3.500,00
€ 24.000,00 45.000,00 € €846.230,00 € 19.600,00 € 7.000,00
2.2 GROENE TALUDS Verwijderen keermuur + nieuwe deksloof + taluds
m
100
€ 600,00
€ 60.000,00
Totaal fontein
€ 17.265,00 Staartkosten € 8.632,50 Totaal € 83.447,50 Onvoorzien 30% 15%
€ 155.600,00
€ 253.869,00 € 126.934,50 € 1.227.033,50
€ 46.680,00
€ 23.340,00
€ 225.620,00
€ 17.265,00
€ 8.632,50
€ 83.447,50
PALETPLEIN
3.1 PLANTVAKKEN Aanleg plantenvakken Aanbrengen zitrand Aanplant bomen in groen
m² m st
110 70 6
€ 65,00 € 600,00 € 1.400,00
Totaal paletplein
€ 7.150,00 € 42.000,00 € 8.400,00 € 57.550,00
DE PUT
4.1 GROENE MUREN Aanbrengen klimplanten
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
m
110
€ 100,00
€ 11.000,00
35
KO S T E N | B E H E E R Het groen op een drukke stradsstraat heeft relatief veel onderhoud nodig. Daarnaast zijn sommige plekken lastig bereikbaar, zoals de haag in de middenberm, wat onderhoud kostengevoelig maakt. Om hier grip op te hebben zijn ook de beheerkosten geraamd.
Beheerkosten (onderhoud excl. Vervanging) bomen in groen Boom in verh.-Opgekroond vaste planten maaibaar sierheesters/fijne heesters haagachtige planten langs parkeervakken 80cm hoog 6m2 oppervlak randen opgeteld haag middenberm 80cm hoog (ivm locatie prijs x 2) 240 m2 knipoppervlak verticaal groen *prijs is aanname obv 2* scheren per jaar geveltuin (prijs vaste planten aangehouden)
eenheid prijs st € 25,09
de laan
st m2 m2
€ € €
47,16 6,50 6,19
470
st
€
59,99
m1
€
15,27
m2 m1
€ €
4,50 6,50
zijstraten de gracht paletplein 6 34
jaarlijkse beheerkosten Totaal 10 € 251 37 € 615 € 535 €
1.745 3.998 3.312
119
119 €
7.139
430
430 €
6.565
330 € 1880 € €
1.485 12.220 36.714
1000
3 505
de put 4
880
110
65
330
# let op geveltuinen aan de gebouwen niet meegerekend, en ook de fontein geheel buiten beschouwing gelaten.
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
36
B I J L AG E | D E F O N T E I N A LS G RO E N - B L AU W E H E R K E N N I N G S P U N T
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
37
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
38