RIS310472 Bijlage 7

Een ondersteuningsverklaring voor het versnellen van de woningbouw in Zuidwest, de Binckhorst en het Central Innovation Disctrict (CID).

Brede coalitie Bij alle bijeenkomsten van de Haagse Tafel Wonen wordt de voortgang besproken, en wordt via nieuwe of bestaande werkgroepen actief gewerkt aan het constructief op gang brengen van de woningbouwproductie.

Aanleiding Met een groot aantal organisaties wordt gewerkt aan de ontwikkeling van Zuidwest, de Binckhorst en het CID. Al eerder is de Haagse Tafel Wonen opgericht. Met deze verklaring spreken partijen zich uit voor een krachtige bundeling van de ontwikkeling van Zuidwest, de Binckhorst en het CID. Toen in september 2019 de regeling Woningbouwimpuls werd aangekondigd is door de Haagse Tafel Wonen uitgesproken om actief hierbij betrokken te worden.

Anderen Deze verklaring sluit nadrukkelijk andere bestaande en toekomstige samenwerking tussen partijen niet uit. Het is juist bedoeld om onderlinge samenwerking op dit vlak te verstevigen, dan wel uit te breiden.

De huidige plannen De gemeente Den Haag heeft op 3 juni 2019 de Woondeal Zuidelijke Randstad ondertekend. De Woondeal Zuidelijke Randstad is een samenwerkingsagenda tussen het ministerie van BZK, de gemeenten Den Haag, Rotterdam, Leiden en Dordrecht en de woningmarktregio’s Haaglanden en Rotterdam. In de Woondeal Zuidelijke Randstad maken partijen afspraken over een gezamenlijke verstedelijkingsstrategie, de regionale woningbouwproductie, wijkvernieuwing en duurzaamheid, borging van betaalbaar aanbod en de particuliere voorraad. In totaliteit is de ambitie om tot 2025 100.000 woningen te bouwen. Daarom zijn in Den Haag 7 business cases opgesteld voor Zuidwest, de Binckhorst en het Central Innovation District (CID). Een beschrijving daarvan is in de bijlage opgenomen. De discussies met de gemeenteraad over planologische, inhoudelijk en financiële zaken moet nog gevoerd worden. Er wordt hiervoor door het college een (voorgenomen) besluit genomen in juni 2020.

Welke afspraken / instrumenten worden gebruikt: 1. Afstemming | De partners geven kennis en informatie aan elkaar door die kan helpen om de doelstelling te behalen. 2: Consultatie | De partners informeren elkaar tijdig over ontwikkelingen. Op deze wijze kan men tijdig inspelen op de veranderende maatschappelijke omstandigheden. 3. Het delen van elkaars netwerken | De partners blijven actief met elkaar in gesprek over de onderwerpen van samenwerking. 4. Resultaten | De partners delen onderzoeken en evaluaties met elkaar en/of zetten deze gezamenlijk op, met als doel inzicht te krijgen de woningbouwproductie. Was getekend 28 juni 2020, de partners van de ­Haagse Tafel Wonen: Jaap van der Bijl – Altera Wim Wensing – Amvest René Lemson – Arcade Ronald Nomes - Gemeente Den Haag Mohamed Baba - Haag Wonen Peter van der Gugten – Heijmans Edwin Jansen - Nu-Projectontwikkeling Boudewijn Hellingman – Provast Willem Krzeszewski – Staedion Nicole Maarsen - Syntrus Achmea Arjan Schakenbos – Vestia Joop van Oosten – voorzitter Haagse Tafel Wonen

Uitvoering van belang. Snelheid en ‘schouders ­eronder’ De deelnemers aan de Haagse Tafel Wonen vinden het van belang om met elkaar uit te spreken deze plannen te steunen. De belangrijkste reden daarvoor is de grote behoefte aan woningen, zowel voor de inwoners van Den Haag zelf, als voor anderen die zich graag in Den Haag willen vestigen. De snelheid van het bouwen van de woningen is van het hoogste belang. Daarmee wordt de woningmarkt in Den Haag snel weer tot een normale markt, met balans tussen vraag en aanbod. 1

Bijlagen Beschrijving van de 7 business cases in Zuidwest, de Binckhorst en het CID. Stand van zaken mei 2020.

1. Binckhorst: Haagse Asfaltcentrale Dit project betreft de sluiting van de Haagse asfaltcentrale (HAC) in de Binckhorst, vooruitlopend op toekomstige verplaatsing naar een nieuwe locatie in de regio. Het gaat om privaatrechtelijke afspraken over sluiting van dit specifieke bedrijf, en niet om ­onteigening. Het maken van afspraken over sluiting van de HAC, en daarmee het opheffen van de geurcontour, maakt de start bouw van ca.2400 woningen in 2021 mogelijk. Onderdeel van het project is ook de benodigde aanleg van infrastructuur. In november 2018 heeft de gemeenteraad het Omgevingsplan Binckhorst vastgesteld. Vervolgens is duidelijk geworden dat daarin onvoldoende rekening is gehouden met de geurbelasting door uitstoot uit de schoorsteen van HAC op grotere hoogtes. Onder meer vanwege bovenstaande, heeft de HAC een beroep tegen het omgevingsplan ingesteld. Inmiddels heeft de gemeente een herstelbesluit ex artikel 6:19 Awb ter inzage gelegd. Diverse bouwplannen hebben een vergunning of reservering gebruiksruimte aangevraagd op basis van het huidige omgevingsplan en de daarin opgenomen geurzones. Deze vergunningen blijken dus niet verleend te kunnen worden. De consequentie is dermate, dat de bouwplannen zo ingrijpend aangepast zouden moeten worden in bouwhoogte en daarmee programma (en dus opbrengsten), dat zij niet langer haalbaar zouden zijn.

Sluiting van de HAC leidt tot opheffing van de geurcontour, zodat kan overgegaan worden tot vergunningverlening voor de betreffende bouwplannen met in totaal ca. 2400 woningen, zodat de bouw hiervan begin 2021 kan starten. Deze woningen komen op zes locaties in de Binckhorst.

wordt ingezet op een transformatie van ruimte voor autoverkeer naar ruimte voor fietsers en voetgangers. Om een forse bouwprogramma in het CID mogelijk te maken zijn een aantal bovenwijkse mobiliteitsingrepen nodig. De basis hiervan ligt in de plan MER bij de structuurvisie CID. Een deel van deze ingrepen is naar rato geïntegreerd in deze businesscase. Voor de herinrichting openbare ruimte is een totaalvisie OR Laakhavens opgesteld. De knip in de Waldorpstraat en het verwijderen van het viaduct zorgen er voor dat dit gebied een groen verblijfsgebied kan worden. Dit heeft consequenties voor mobiliteit, de andere randvoorwaarde voor een sterke intensivering van de Laakhavens. Gaande weg de ontwikkeling van het gebied zullen diverse mobiliteitsingrepen in- en om de Laakhavens worden verricht. De start bouw van The Grace, de Posttower, Struijck II en de K&R Kavel (totale planvoorraad is 3.500 woningen) staan gepland voor Q2-2021. De projecten zullen naar verwachting vanaf 2021 gaan starten. 3. CID - CS Policy Campus De ambities voor dit gebied zijn verwoord in twee gebiedsagenda’s: de gebiedsagenda Policy Campus Centraal en de gebiedsagenda Campusboulevard en zijn onderdeel van de Structuurvisie en plan MER CID.

Het gebied rond Den Haag Centraal onderscheidt zich door de unieke mix van Rijksoverheid, universitair onderwijs, kennisinstellingen, verblijfsvoorzieningen en woningen voor kenniswerkers. Het toevoegen van woningen, bedrijvigheid en aantrekkelijke openbare ruimte zorgt ervoor dat het gebied ook buiten kantoortijden levendig is. Het is de ambitie dat de gebruikers in het gebied vooral de fiets en het openbaar vervoer gebruiken; dat vraagt goed openbaar vervoer en passend parkeerbeleid. Het primaat ligt bij de voetganger, de uitstraling is groen. Daarnaast willen we met de ontwikkeling de verbinding tussen de binnenstad en omliggende wijken verbeteren. Veel van de bouwlocaties ontstaan door op of naast grootschalige infrastructuur te bouwen en waar mogelijk de stedelijke infrastructuur te herschikken zodat er ruimte ontstaat voor bouwvolumes en meer openbare ruimte voor de voetganger en de fietser. Door het Prins Bernardviaduct te versmallen komen

2. CID - HS Kwartier (fase 1) HS Kwartier fase 1: 3.700 woningen In Laakhavens worden de komende jaren, met name aan Waldorpstraat, grote woningbouwprojecten gerealiseerd, met in totaal ca. 9.000 woningen. Eén randvoorwaarde voor de uitvoering van de ontwikkelingen is de mobiliteitstransitie in het CID en de herinrichting van de openbare ruimte in het plangebied, waarbij 2

de bouwlocaties Hooghe Rijn en Terminalgebouw aan de Schedeldoekshaven beschikbaar. Verdichting in het gebied zoals de Bellevue-locatie leidt rondom Den Haag Centraal veelvuldig tot hoogbouw. Deze verdichting kan alleen plaatsvinden als de openbare ruimte fors verbetert en de mobiliteitstransitie in het CID wordt doorgevoerd. Vergroening en de transitie van auto naar voetgangers en fietsers is nodig om de stad leefbaar te houden. Het toevoegen van woningen, bedrijvigheid, aantrekkelijke openbare ruimte en laagdrempelige voorzieningen die ook toegankelijk en bereikbaar zijn voor de huidige bewoners en direct omwonenden van dit gebied, zorgt ervoor dat dit gebied ook buiten kantoortijden aantrekkelijk is. Juist deze integrale opgave maakt de planontwikkeling complex, maar vormt een essentiële voorwaarde om de ambities in het gebied rondom Den Haag Centraal waar te maken.

Moerwijk Oost (RIS 298662) wordt beoogd Moerwijk Oost te transformeren in een duurzame gedifferentieerde stadswijk. Als onderdeel van de gebiedsverkenning hebben gemeente, Vestia en ontwikkelaar ­Stebru een plan ontwikkeld. 48 portieketagewoningen en een voormalige brandweerkazerne maken plaats voor nieuwbouw met een gemengd programma: woningen, circa 4.600 m² bvo commerciële ruimte en een parkeervoorziening met circa 204 parkeerplaatsen. Met het plan wordt een bijdrage geleverd aan het differentiëren van het woningaanbod, de energietransitie en de wijkeconomie. Onderdeel van het project is de opwaardering en aanpassing van de aangrenzende openbare ruimte en groenvoorzieningen. Het ontwerp bestemmingsplan heeft eind 2019 ter inzage gelegen. De bouw kan in 2022 starten en kent een bouwtijd van circa 3 jaar. 6. Zuidwest - Dreven/Gaarden/Zichten De Dreven, De Gaarden en De Zichten zijn drie buurten in Den Haag Zuidwest waar grote sociaal maatschappelijke, en fysieke opgaven liggen. Er is sprake van problemen met werkgelegenheid, armoede, veiligheid, gezondheid en sociale cohesie. Het eenzijdige sociale woningbezit leidt daarnaast tot een eenzijdige bewonerssamenstelling met weinig mogelijkheden voor een wooncarrière. Het woningbezit in de buurten is sterk verouderd en aan grootschalige, ingrijpende renovatie of vernieuwing toe.

De gemeente, Staedion en ontwikkelaar Heijmans hebben een plan ontwikkelt om deze opgave aan te pakken. Hierbij worden 2060 woningen gesloopt of gerenoveerd en in totaal ca. 5500 nieuwe woningen in het gebied gebouwd waarbij een duidelijke strategie wordt ingezet van differentiatie door verdichting en niet door verdrijving. Naast het woonprogramma wordt ca. 15.000m2 aan bedrijfsruimte toegevoegd om de wijkeconomie te versterken en wordt voorzien in ca. 7.000m2 maatschappelijke voorzieningen. De herstructurering gaat gepaard met een opwaardering van de openbare ruimte en de groenvoorzieningen. De nieuwbouw levert een belangrijke bijdrage aan de energietransitie in Zuidwest. Deze aanvraag betreft de eerste fase van deze gebiedsontwikkeling die ca. 10 jaar in beslag zal nemen en waarbij 995 woningen gesloopt worden, 142 beeldbepalende woningen gerenoveerd, en 3050 nieuw gebouwd en ruim 10.000m2 aan bedrijfsruimte en maatschappelijke voorzieningen.

4.CID – NOI Beatrix Kwartier Laan van NOI fase 1: 1.200 woningen De gebiedsontwikkeling bij Laan van NOI maakt deel uit van het Central Innovation District, waar de gemeente Den Haag de komende jaren inzet op een verdichtingsopgave nabij de belangrijke vervoers­ knooppunten. De ambities voor het gebied zijn vastgelegd in de gebiedsagenda Laan van NOI/ ICT Security Campus. De gebiedsontwikkeling als geheel omvat de herontwikkeling van het voormalige ministerie van Sociale Zaken (Soza) aan de Haagse zijde van het station en de ontwikkeling van meerdere locaties aan de Van Alphenstraat (de Leidschendam-­ Voorburg zijde van het station. Fase 1 bestaat uit de Soza locatie en investeringen die voorwaardelijk zijn voor de verdere ontwikkeling van het gebied als geheel. De Soza locatie behelst de sloop van het bestaande vastgoed om plaats te maken voor circa 1.200 woningen en ca. 50.000 m² aan commerciële en sociaal maatschappelijke voorzieningen en gebouwd parkeren. De investeringen in het gebied zijn bedoeld om een aantrekkelijk woon-, werk- en verblijfgebied te realiseringen, alsmede om de locaties aan de Van Alphenstraat vrij te spelen en/ of bereikbaar te maken voor toekomstige ontwikkeling (fase 2). 5.

Zuidwest - Assumburgweg Het project Assumburgweg/LEVELS ligt naast station Moerwijk in Moerwijk Oost, een buurt in Den Haag Zuidwest met een hoofdzakelijk sterk verouderd en eenzijdig sociaal woningbezit waar grote ­sociaal-maatschappelijke en fysieke opgaven liggen. De huidige situatie is zorgwekkend. Als gevolg van de crisis is de noodzakelijke herstructurering in Moerwijk Oost niet aangepakt en de leefbaarheid in Moerwijk Oost verder afgegleden. Met de gebiedsverkenning

7. Zuidwest - De Venen De Venen is onderdeel van de westelijke beëindiging van Den Haag Zuidwest, waar grote sociaal­ maatschappelijke en fysieke opgaven liggen. De 556 bestaande woningen in De Venen zijn eigendom van WOM Den Haag Zuidwest (hierna: WOM DHZW). 3

De opgaven voor Zuidwest staan nader omschreven in de Agenda Ruimte voor de Stad (RIS295016) en de Verkenning Zuidwest (RIS 302569). De Venen vormt onderdeel van de woondeal Zuidelijke Randstad (RIS 302724). Fysieke ingrepen gaan in samenhang met programma van de regiodeal (RIS 301876), om te komen tot een integrale sociaaleconomische en ruimtelijk-fysieke aanpak. De gebiedsverkenning De Venen d.d. 20 maart 2020 is gereed voor besluitvorming. De Venen is het laatste, maar ook het grootste project van WOM DHZW. De woningen in de Venen behoren tot de kwalitatief slechtste woningen in Zuidwest en staan al jaren op de nominatie voor sloop-/ nieuwbouw en hoog niveau renovatie. De woningen zijn gehorig en hebben last van schimmel en tocht. Daarnaast is sprake van problemen m.b.t. de werkgelegenheid, armoede, veiligheid, gezondheid en sociale cohesie. Het eenzijdige sociale woningbezit leidt tot een eenzijdige bewonerssamenstelling met weinig mogelijkheden voor een wooncarrière binnen het gebied. WOM DHZW bouwt voor starters, doorstromers (jong en oud) en nieuwkomers die graag in een kwalitatief goede woning in Zuidwest willen wonen. Alle woningen, ook de renovatiewoningen, worden aangesloten op het warmtenet. De herstructurering gaat gepaard met een forse opwaardering van de openbare ruimte en groenvoorzieningen.

WOM DHZW werkt intensief samen met ontwikkelende aannemers en beleggers die zij betrekt via tenders en design & built aanbestedingen voor de middel­ dure en dure koop- en huurwoningen.

4