RIS310451 Beantwoording SV Demonstratiebeleid politie en de journalistiek

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

23 november 2021

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op schriftelijke vragen van het raadslid mevrouw Faïd, luidend: Demonstratiebeleid politie en de journalistiek.

BSD/10209634 RIS310451

Het raadslid mevrouw Faïd heeft op 1 november 2021 een brief met daarin zevenendertig vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. Van 11 t/m 18 oktober hield Extinction Rebellion een actieweek in Den Haag. De SP, Partij voor de Dieren, Groen Links en de VVD stelden daar al eerder vragen over (RIS310338 en RIS310357). De Journalist beschrijft dat hij in een kleine tweepersoons cel is opgesloten in een omgebouwde touringcar. 1. Kan het college aangeven sinds wanneer en hoe vaak de arrestatiebussen waarover de journalist schrijft in zijn verslag in De Volkskrant van 12 oktober 2021 in Den Haag worden gebruikt? 2. Over hoeveel van deze bussen beschikt de politie? En sinds wanneer? 3. Kan het college aangeven in welke gevallen en onder welke omstandigheden deze bussen worden ingezet en wie beslist daarover? 4. Is het college bekend welke voorwaarden gesteld worden aan plaatsen waar arrestanten worden vastgezet na hun arrestatie? Welke nationale en internationale standaarden gelden? Kent het college die van de Raad van Europa? 5. Voldoen deze arrestatiebussen aan die internationale standaarden? Voldoen de protocollen qua gebruik aan deze standaarden? 6.

Kan het college aangeven of het gebruik van deze cellen wordt gemonitord? Zo nee, waarom niet? 7. Tellen de uren in de arrestatiebus mee in de ophoudtermijn? Zo nee, waarom niet? Ad 1 t/m 7 De zorg voor arrestanten, inclusief het vervoer en de geldende wettelijke procedures, waarborgen en termijnen, is een beheerkwestie, die valt onder verantwoordelijkheid van de Minister van Justitie en Veiligheid. Het college heeft hierbij geen bevoegdheid en/of verantwoordelijkheid. Het college kan hier daarom niet nader op ingaan.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10209634

8. Kan het college aangeven hoeveel arrestaties er tijdens de actieweek zijn verricht, op welke data en op welke plekken in de stad? Op welke gronden vonden de aanhoudingen plaats? Hoeveel van deze arrestanten zijn heengezonden? Het college is ermee bekend dat de politie, van 11 tot en met 15 oktober, op gezag van het Openbaar Ministerie (OM), in totaal 133 aanhoudingen heeft verricht op verschillende locaties. De gronden waren belediging, belemmering, het in het gevaar brengen van het verkeer, mishandeling van een agent en het niet voldoen aan een bevel of vordering. Alle arrestanten zijn uiteindelijk heengezonden. Deze zaken zijn ter beoordeling van het OM en uiteindelijk van de rechter. Het college heeft hierbij geen bevoegdheid en/of verantwoordelijkheid. 9. Hoeveel van de betogers zijn op een andere plek in Den Haag of omstreken weer vrijgelaten? 10. Wat is het Haagse beleid voor het inzetten van deze ‘bestuurlijke verplaatsingen’? Ad 9 en 10 Op 11 oktober was sprake van een langdurige blokkade op een drukke kruising waarbij de aanwezigen ondanks herhaalde vorderingen weigerden te vertrekken. Dit leverde een onaanvaardbaar veiligheidsrisico op omdat er, mede door het intredende donker, een levensgevaarlijke situatie dreigde te ontstaan.

De leden van de driehoek concludeerden dat aanhouden geen optie was omdat het aantal aanhoudingen de maximale afdoeningscapaciteit in de strafrechtketen ver te boven zou gaan. Om het gevaar het hoofd te bieden restte er geen andere optie dan de groep die uit ongeveer 150 persoon bestond, te verplaatsen naar een veilige locatie. De burgemeester zag zich genoodzaakt dit middel als ultimum remedium in te zetten. Op 12 en 15 oktober deden zich vergelijkbare situaties voor. Hierbij zijn respectievelijk ongeveer 150 en 80 personen verplaatst. 11. Kan het college aangeven hoeveel gebiedsverboden er zijn opgelegd aan Extinction Rebellion demonstranten? Hoe vaak gebeurde dit bij andere demonstraties in de afgelopen 2 jaar? Op welke grond(en) worden deze gebiedsverboden opgelegd? 12. Hoeveel van de ingestelde beroepen tegen deze gebiedsverboden zijn in hoger beroep gegrond verklaard? 13. Is het college het met ons eens dat het opleggen van een gebiedsverbod een veel te zwaar middel is nu blijkt dat deze vaak ongegrond worden verklaard bij de rechter? Ad 11 t/m 13 Er zijn in Den Haag geen bestuurlijke gebiedsverboden opgelegd aan demonstranten. 14. Is het college bekend of de politie geweldsrapportages heeft opgemaakt? Welke geweldsmiddelen heeft de politie gebruikt en wanneer? Naar aanleiding van welke situatie is dat gebeurd? Graag een volledig overzicht.

Het opstellen van geweldrapportages is een beheerkwestie, die valt onder de verantwoordelijkheid van de Minister van Justitie en Veiligheid. De beoordeling van de rechtmatigheid van de inzet van geweldsmiddelen is uiteindelijk aan de rechter. Het college heeft hierbij geen rol en kan ook niet over deze gegevens beschikken.

2/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10209634

Op 13 oktober 2021 werden 25 mensen aangehouden, waaronder 2 journalisten, voor voorbereidende handelingen omdat zij mogelijk de Utrechtsebaan zouden gaan blokkeren. Hierover de volgende vragen: 15. Is het college bekend met de aanhoudingen op grond van voorbereidingshandelingen art. 162 Sr op 13 oktober aan de Donau in Den Haag? Is dit in de driehoek vooraf besproken? Risicovolle gebeurtenissen worden, voor zover mogelijk, vooraf besproken in de Driehoek. Daar worden de scenario’s doorgenomen en de beleidsuitgangspunten, tolerantiegrenzen en het maatregelenpakket vastgesteld. De burgemeester is bevoegd besluiten te nemen op grond van de Wet openbare manifestaties en in het kader van de handhaving van de openbare orde. De Hoofdofficier van Justitie voert het gezag over de politie, indien zij optreedt ter strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde. Dit geldt ook voor het optreden tegen strafbare feiten die tijdens een demonstratie worden gepleegd. In deze casus heeft de Hoofdofficier van Justitie de Driehoek geïnformeerd toen de aanhoudingen hadden plaatsgevonden. 16.

Waarom is deze optie niet gebruikt bij de verkeersblokkades van de boeren met hun trekkers? Is dit in de driehoek besproken? Zo ja wanneer? Zo nee, waarom niet? Het is niet aan het college om in te gaan op de vraag op basis van welke overwegingen of informatie het OM al dan niet besluit om tot aanhouding over te gaan. 17. Klopt het dat onder de 25 arrestanten zich 2 journalisten bevonden? Zo ja, waarom werden zij gearresteerd c.q. meegenomen naar het politiebureau? 18. Kan het college aangeven waarom het beschikken over politieperskaart onvoldoende is om niet gearresteerd te worden? Ad 17 en 18 Zoals geantwoord op RIS310338 is het college er mee bekend dat op 13 oktober twee journalisten zijn aangehouden die deel uitmaakten van een groep activisten die wordt verdacht van het voorbereiden van een ernstig strafbaar feit. Deze aanhoudingen vonden plaats op gezag van het OM. Het college had hierbij geen enkele bevoegdheid en/of verantwoordelijkheid. Een complicerende factor is dat de politie tijdens ordeverstoringen onderscheid moet maken tussen geaccrediteerde pers, waarvan de perskaart niet altijd meteen zichtbaar is en de mensen die tegenwoordig, al dan niet met de mobiele telefoon en soms met een zelfgemaakte perskaart, aangeven verslag te willen doen van de gebeurtenissen. 19.

Op welke wijze faciliteert de gemeente en de politie dat journalisten verslag kunnen doen vanuit het perspectief van de betogers? Welke mogelijke verbeteringen op dit vlak ziet het college? Het college verwijst hiervoor naar RIS310447 waarin de raad is geïnformeerd over dit onderwerp.

3/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10209634

De volgende vragen gaan over gegevensverwerking bij demonstraties. 20. Kan het college aangeven welke gegevens de gemeente en de politie vastleggen van demonstraties en hun aanvragers? Kennisgevingen van demonstraties kunnen digitaal worden gedaan. De gegevens die hierbij worden ingevuld worden door de gemeente en de politie uitsluitend gebruikt voor communicatie met de kennisgevers en de beoordeling van eventuele noodzaak van een beperking. Deze gegevens worden door de gemeente verwerkt conform de AVG. Indien de politie gegevens vastlegt doen zij dit vanuit hun eigen verantwoordelijkheid en wettelijke kader. 21. Welke gegevens legt de gemeente en politie vast van niet-aangemelde demonstraties? De gemeente legt hiervan geen gegevens vast. 22. Kan het college aangeven welke richtlijnen, regels of protocollen er voor deze gegevensverwerking gelden? Zie het antwoord op vraag 20. 23. Hoelang bewaren de gemeente en de politie deze gegevens? Persoonsgegevens worden door politie en gemeente volgens de AVG bewaard zo lang als dat noodzakelijk is voor het doel waarvoor ze verzameld zijn, of op grond van de Archiefwet is vereist. Er is geen specifieke wettelijke bewaartermijn. 24. Welke richtlijnen, regels of protocollen gelden er voor het online volgen van demonstraties die op sociale media zijn aangekondigd? Zie RIS308777 ten aanzien van online monitoring door het college. 25.

Kan het college aangeven hoelang het OM of de politie de door hen gemaakte videobeelden bij demonstraties bewaart? Indien het OM en/of de politie beelden bewaren doen zij dit vanuit hun eigen verantwoordelijkheid en wettelijk kader. Het college heeft hierbij geen rol. Tijdens demonstraties zijn er steeds vaker burgers die het protest livestreamen of filmen. Hierover de volgende vragen: 26. Hoeveel burgers die op het moment van het protest aan het filmen waren zijn er opgepakt tijdens de acties van Extinction Rebellion afgelopen week? Op welke gronden? 27. Kan het college aangeven of er binnen de politie en de ‘driehoek’ afspraken zijn gemaakt over het eerst arresteren c.q. verwijderen van burgers die filmen of het protest op andere wijze documenteren voordat er geweld wordt gebruikt tegen demonstranten? Zo ja, welke afspraken zijn dat en welke wettelijke grondslag hebben deze?

4/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10209634

28. Zo nee, kan het college toelichten waarom de politie steeds eerst filmende burgers verwijdert of arresteert voordat men de demonstratie zelf beëindigt? Ad 26 t/m 28 Het college beschikt niet over informatie over het oppakken van filmende burgers en hier zijn ook geen afspraken over gemaakt in de Driehoek. Over het aanhouden van journalisten in het algemeen de volgende vragen: 29. Kan het college aangeven hoeveel journalisten de afgelopen week zijn aangehouden, in de voorgaande vijf jaar en op welke grond(en)? Zoals vermeld in RIS310338 is het college er mee bekend dat op 11 en 13 oktober drie journalisten aangehouden en dat deze aanhoudingen naar het oordeel van het OM rechtmatig waren. Het college beschikt niet over andere gegevens. 30. Waarom is het voor de politie onmogelijk om ter plekke vast te stellen of iemand een journalist is? Waarom worden zij vervolgens urenlang vastgehouden? Het college verwijst naar de antwoorden in RIS310338. 31. Kan het college aangeven waarom agenten de opmerking “Je moet niet zo kinderachtig doen” aanmerken als belediging van ambtenaar in functie? Zoals geantwoord op RIS310338 heeft het college geen rol in strafzaken. In januari 2021 bood de politie-eenheid Den Haag op twitter excuses aan voor het feit dat er een spandoek met de tekst “NOS is fake news” op 1 van haar politiebureaus hing. 32.

Zijn de arrestaties van journalisten in de afgelopen vijf jaar terug te voeren tot bepaalde politieeenheden, politiebureaus of agenten? Zo ja, welke zijn dat? Zie het antwoord op vraag 29. 33. Kan het college aangeven welke consequenties er zijn voor agenten als blijkt dat zij onterecht journalisten hebben gearresteerd? En als er geen consequenties zijn, waarom niet? Zoals vermeld in RIS310447 worden eventuele niet rechtmatige aanhoudingen altijd met de betreffende agent(en) besproken met als doel herhaling te voorkomen. Dit wordt - ter lering - vaak ook op het Intranet van de politie gedeeld. Op 7 oktober 2021 is een medewerker van Amnesty International door een politieagent gedreigd met arrestatie toen deze medewerker zijn ID-bewijs niet wilde overhandigen bij het bezorgen van een petitie bij de Chinese Ambassade. Daarover de volgende vragen: 34. Kan het college aangeven op welke gronden door de agent een ID-bewijs is gevorderd nadat er door de agent al was vastgesteld dat er geen sprake was van overlast? 35. Is het college het met ons eens dat de Chinese Ambassade niet bepaalt wat overlast is?

5/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10209634

36. De aanwezige fotojournalist mocht van een andere agent geen foto’s maken. Is het college het met ons eens dat hier een journalist is belemmerd in zijn werk? Zo nee, waarom niet? 37. Kan het college aangeven welke consequenties er zijn voor de betrokken agenten? Of als er geen consequenties zijn, waarom niet? Ad 34 t/m 37 Stadsbreed ontvangt de politie doorlopend meldingen van overlast vanuit veel verschillende bronnen. Het is vervolgens aan de politie een afweging te maken of en zo ja op welke wijze hierop wordt gereageerd. Navraag leert dat de politie in deze casus naar aanleiding van een melding ter plaatse is gegaan. Hierbij zijn twee personen aangesproken die zich bij de ambassade ophielden. In dat kader heeft de politie de betreffende personen onder andere gevraagd een ID-bewijs te tonen. Het college beschikt niet over informatie waaruit belemmering van werkzaamheden zou blijken. Indien iemand van mening is dat de politie niet correct heeft opgetreden staat de mogelijkheid open van het starten van een klachtenprocedure. Er blijkt hier tot op heden geen klacht te zijn ingediend. Ook indien dit op enig moment wel het geval zou zijn heeft het college hierbij geen rol. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

6/6