RIS310438 Bijlage 1

Referentie Griffioen zon + Amelanchier lamarckii

K R A AY E N S T E I N - D E B R I N K E N v o o r o n t w e r p

Bodembekkende roos - ‘The Fairy’

Principeschets fijne sierheesters (links) en vaste planten (rechts)

45

Uitwerking Molenwiek Het plein bij het wijkcentrum de Molenwiek is erg versteend. De inrichting is verouderd. Het assortiment groen bestaat alleen uit bolesdoorn bomen. De bomen doen het niet allemaal even goed in de verharding en de verharding wordt door de bomen opgedrukt. Met name in de noordoosthoek zijn de bolesdoorns groot geworden en is een erg donkere en onoverzichtelijke hoek ontstaan. Het plein is de meest bijzondere plek in de wijk, die weer gezien en beter gebruikt mag worden. Vaste plantenvakken worden toegevoegd in de vorm van scheggen, de nieuwe signatuur van de wijk. Plantvakken met op logische plekken zitranden zodat ontmoeting kan plaats vinden. Deze ruimte kan veel beter benut worden als het buurtcentrum deze buitenruimte gebruikt voor buitenactiviteiten voor jong en oud. In het midden wordt daarom een kleine open ruimte gemaakt voor kleinschalige ontmoeting, buitenevenementen. De plek wordt gezien als speciale plek, special in de wijk daarom mag met de beplanting afgeweken worden van de standaard. Naast vaste planten worden nieuwe meerstammige bomen en enkele solitaire heesters toegevoegd voor meer kleur en biodiversiteit.

Visualisatie Molenwiek

Zitelement rondom deel groen.

46

Magnolia kobus

Griffioenmengsel onder bestaande bomen

UItwerking speelplek Deze speelplek is in de Speelwensennotitie 20182022 aangemerkt als speelvoorziening die weer op niveau gebracht moet worden. Tijdens de participatie bleek dit inderdaad het geval en is nagedacht over de aanpak. Dit speelpleintje wordt opgeknapt en er wordt meer groen geplant. Het wordt ontsteend, meer (bio) divers en klimaatadaptiever ingericht. De bestaande zitranden aan de buitenklant van het plein worden weggehaald zodat het regenwater van het erf zo het groen in kan stromen. Bomen worden ingepast in het groen. De wortelopdruk wordt opgelost. Inrichting met een signatuur van scheggen. Speelaanleidingen worden toegevoegd die beter passen bij de behoefte. Ook worden er nieuwe speeltoestellen geplaatst die gebruikt kunnen worden door de jongste kinderen (0-6 jaar) en oudere kinderen (6-12 jaar). De speeltoestellen zijn van hout, grillige boomstammen die beter bij de natuurlijke inrichting passen van de speelplek. De ondergrond bestaat uit een gietvloer van rubber wat meteen een val dempende werking heeft. Het verdiepte gedeelte krijgt hellingbanen zodat het beter bereikbaar wordt. Dit is meteen een speelaanleiding voor kinderen.

Detailuitwerking speelplek Noorderbrink en Zuiderpark

Speeltoren, klimmen , klauteren en glijen.

K R A AY E N S T E I N - D E B R I N K E N v o o r o n t w e r p

Dubbele schommel.

Spinner, draaitoestel.

47

Uitwerking Molenpark Het Molenpark is een mooi groene park, wat weinig gebruikt wordt. Er moet iets gedaan worden aan de sociale veiligheid o.a. door aanpakken van het bosplantsoen en in gesprek te gaan met de jongeren. En er moet voor de jongeren wat te doen zijn. Er is behoefte aan speelmogelijkheden, ‘hangplekken’ voor de oudere kinderen in de wijk. Het bosplantsoen langs de zuid westelijke rand van het Molenpark is verwaarloosd. Door de uitgegroeide struiken is er een gevoel van onveiligheid. Het bosplantsoen wordt uitgedund, zodat het water weer zichtbaar en bereikbaar wordt. Dan kunnen ook de aanlegsteigers weer gebruikt worden. Op de te natte plekken komen drainagebuizen.

Kunstwerk 6-hoek schommel Pannaveld rond

Vanuit de Molenbrink het park in gelopen is er rechts van het pad de natuurspeeltuin en de grote 6-hoek schommel. Links van het pad de sportactiviteiten bij elkaar, naast het pannaveld, calisthenic en fitness alles op een ronde ondergrond wat past bij de bestaande elementen in het park. Deze plek zal ontmoetingen stimuleren tussen ouderen en jongeren. Door deze ruimtelijke opzet blijft er zicht op het centrale parkgedeelte en de molen.

Natuurlijke speeltuin

Calisthenics & fitness

Het pad door het park wordt verhard met klinkers zodat het beter begaanbaar wordt voor ouderen. Het park kan voor iedereen uitgroeien naar een plek waar je activiteiten kunt doen met de buurt. Detailuitwerking sport Molenpark

Calisthenics - Combi 5 FSW105 Item nummer FSW10501-0901 Algemene Product Informatie Afmetingen LxBxH

691x444x240 cm

Leeftijdsgroep

13+

Capaciteit

14

Kleuropties

Meer op KOMPAN Fit app

Beweegtoestel Freerunner

48

With 10 different workout stations in one, this combination package offers a superior street workout and callisthenics experience. Featuring all the essential elements for users to release their creativity, the dimensions of the pull up bars have been optimized to 32mm for the best possible hand grip. The strength of the bar is secured through a conical design and a full

1 / 10/6/2020

Calisthenics

Beweegtoestel Crosstrainer

steal bar. The 138cm wide pull up bars are designed to give plenty of space to dynamic exercises and promote sideways exercises such as the typewriter pull up. The wide bars also allow for users to do pull ups next to each other and thereby compete or motivate each other.

De gegevens kunnen zonder voorafgaande kennisgeving worden gewijzigd.

Panna voetbal op kunstgras 10 x7 m.

Uitwerking ontmoetingsplek Deze plek aan het water is geschikt om elkaar te ontmoeten. Oudere bewoners zitten er graag. De plek wordt beter toegankelijk gemaakt voor deze groep. De treden worden vervangen door een hellingbaan. En de verharding wordt weer recht gelegd. Het groen om de plek wordt in aansluiting op de typologie ingericht. Het opschot uit de oevers verwijderd, zodat de plek weer meer zichtbaar wordt. Kruidenrijke onderlaag met groepen bosplantsoen. Door de nieuwe inrichting is er meer sociale controle mogelijk en is beheer ook makkelijker uit te voeren.

Visualisatie ontmoetingsplek

kruidenrijke onderlaag

K R A AY E N S T E I N - D E B R I N K E N v o o r o n t w e r p

Zitbank

Afvalzuil

49

De Brink De Brink is in de huidige situatie een wijkontsluitingsweg met een 30 km/uur verkeersregime met aansluitende woonerven, maar met andere materialisering en afwijkende profilering. Een uitstraling van 30 km/ uur heeft de weg in de huidige situatie niet. De weg heeft een overmaat van 7,50 meter breed (in plaats van 5,00 meter behorende bij 30 km/uur verkeersregime) en is uitgevoerd in asfalt (in plaats van klinkerverharding). Er wordt in de huidige situatie aan beide zijden geparkeerd wat de Brink onveilig en onoverzichtelijk maakt omdat er ook in de bocht wordt geparkeerd. De Brink wordt verkeersveiliger gemaakt door de rijbaan te versmallen van 7,5m naar 5m conform Handboek Openbare Ruimte. De overmaat wordt gebruikt voor het maken van parkeerhavens in klinkers aan één zijde van de weg. In de DO fase zal onderzocht worden of er voldoende middelen beschikbaar zijn om de weg met gebakken klinkers Duurzaam Veilig in te richten.

De Brink-noordelijk deel, huidige situatie

Door de overmaat aan verharding bij de Brink om te zetten in groen kunnen er ook extra bomen geplant worden. De nieuw te plaatsen ORAC’s kunnen zorgvuldig ingepast worden zonder dat dit ten koste gaat van bomen.

De Brink-noordelijk deel, eindbeeld

50

De Brink-zuidelijk deel, huidige situatie

De Brink-zuidelijk deel, eindbeeld

K R A AY E N S T E I N - D E B R I N K E N v o o r o n t w e r p

51

Groenstructuur om de wijk De hoofdgroenstructuur van Kraayenstein wordt gevormd door: • een waterrand (oever), • de Brink, groenrand tevens entree tot de wijk, • De Brinkpad, • en het Molenpark, Deze groenstructuren staan in verbinding met de grotere groenstructuren aan de randen van de stadsdelen. Die deels ook een ecologische functie hebben. Een groot deel van het beleefbaar groen om de wijk wordt aan de oost en zuidzijde gevormd door groene oevers. En een groot deel van het groen om de wijk wordt aan de noord en westzijde gevormd door het groen langs de Brink. De bermen van de Brink zijn niet uniform. Er is een grote diversiteit aan bermen: bomen staan in gras, in lage heestervakken of in bosplantsoen. Aanpak bosplantsoen Om de wijk Kraayenstein en langs het water aan de Noordoostzijde, de Noordzijde en de Zuidwestzijde van de wijk zijn watergangen met erlangs verschillende bermen, geschoren gras en veel bosplantsoen. Het water is op een aantal plekken niet meer zichtbaar en ‘beleefbaar’, beheer en onderhoud van de groenstroken lastig. Ook is het bosplantsoen meer van hetzelfde.

Door: • clusters bosplantsoen te maken, toevoegen solitaire heesters (ook groenblijvend), met kruidenrijke onderbeplanting, wordt het geheel beter beheerbaar, • en (bio)diverser, • bijkomend effect, dunnen bomen direct langs de waterrand geeft meer zonlicht op het water, minder opschot in de oever en de kwaliteit van het water verbeterd. Afstemming nodig; • voor het beheer en onderhoud van het groen, er zal een beheerparagraaf opgesteld moeten worden.

52

•

afstemming aanleggelden en beheerbudgetten groen en wegbeheer.

Aanpak oevers Langs het water aan de Noordoostzijde, de Noordzijde en de Zuidwestzijde van de wijk zijn watergangen met erlangs verschillende bermen geschoren gras en veel bosplantsoen. Het water is op een aantal plekken niet meer zichtbaar en ‘beleefbaar’ en stinkt. Er wordt aan gedacht de beschoeiing weg te halen en natuurlijke oevers 1op3 aan te leggen. Die zijn gemakkelijker in het onderhoud. Beste effect voor de waterkwaliteit in combinatie met: • dunnen bomen direct langs waterrand, meer zonlicht op water, • clusters bosplantsoen maken door toevoegen solitaire heesters (ook groenblijvend), zodat geheel beter beheerbaar is, • grotere concurrentie ondergedoken waterplanten. Nodig • voor het beheer en onderhoud van de oevers zal een beheerparagraaf opgesteld moeten worden. • om de waterkwaliteit te verbeteren is afstemming over verantwoordelijkheid binnen de gemeente en met het Hoogheemraadschap Delfland nodig • afstemming aanleggelden en beheerbudgetten water noodzakelijk Aanpak Brink Groen en bomen inzetten voor rustiger beeld, één type onderbeplanting gebruiken, fijne sierheesters. Bomen toevoegen voor menselijke maat (flatzijde) en om de entrees te markeren.

Principeschets kruidenrijke onderlaag en groepen heesters

Principeschets fijne sierheesters en solitaire heesters (inheems)

Principeschets fijne sierheeester en solitaire heesters (uitheems)

Principeschets vaste planten en meerstammige bomen

De hoofdgroenstructuur zal los van de groenstructuur van de buurt aangepakt worden. beide kennen een ander soort fasering en afhankelijkheden die niet door de gemeente te sturen zijn.

Principeschets fijne sierheesters en meerstammige bomen

Groenstructuur-eindbeeld

K R A AY E N S T E I N - D E B R I N K E N v o o r o n t w e r p

53

Klimaat Bij de herinrichting van Kraayenstein de Brinken zal het riool niet vervangen worden. Ook is reeds een gescheiden systeem aanwezig. Maar vanuit klimaatadaptatie is vasthouden en vertraagt afvoeren van regenwater belangrijk. In de toekomstige inrichting zal zoveel mogelijk waar kan afgewaterd worden op groen om riool te ontlasten (met name bij piekbuien). In de profielen is een eerste aanzet gegeven hoe hierover nagedacht kan worden. Opstaande banden (1) rondom groen die op enige afstand van elkaar staan, waartussen afgewaterd kan worden. Het groen wordt beschermd voor aanrijden, maar er kan toch tussendoor afgewaterd worden op groen. Wellicht zijn voor stabiliteit afgeschuinde banden noodzakelijk (3). En kan ook uitspoeling wat meer voorkomen worden. Of misschien moet er gezocht worde naar biggenruggen Haagse stijl (2) waardoor groen niet wordt aangereden en aan alle kanten richting het groen kan worden afgewaterd. Alle genoemde voorstellen zijn niet conform Handboek, maar er bestaat nog geen Handboek oplossing voor deze klimaatvraag maar wel de noodzaak tot zoeken naar oplossingen. Verdere uitwerking van de afwatering zal in het DO opgepakt worden en afgestemd met de beheerders.

1

2

3

54

Ecologie Kraayenstein grenst aan twee grote ecologische zones; Madestein en de Groene Assen Zuidwestzone. De soorten die gebruik maken van deze ecologische zones maken ook (deels) gebruik van de groene wijk Kraayenstein. Kraayenstein is hierdoor een echter uitloper van de ecologische zone. Zo gebruiken de vleermuizen de groenstructuren en het water langs de Lozerlaan en Heekdaalpad als foerageergebied en vliegroute. Daarnaast zijn in de wijk paar-, kraam- en winterverblijfplaatsen van de gewone dwergvleermuis aanwezig. vleermuiskast inbouw

vleermuiskast opbouw

In de wijk zijn twee natuurvriendelijke oevers aanwezig en de wijk is omringt door watergangen. Veel van de watergangen zijn in de zomer bedekt met kroos. Een kwaliteitsimpuls van deze watergangen is wenselijk. Hierover vinden nog gesprekken plaats met het HHD.

Voor zowel vleermuis als huismus geldt dat de gemeente Den Haag bezig is met soortmanagementplan gebouw bewonende soorten; in dit plan staat omschreven welke maatregelen woningbouwcorporaties moeten nemen als ze gaan renoveren, sloop nieuwbouw. Vestia is hierbij aangesloten. Het is nog niet duidelijk op wat voor termijn hier uitzicht op is. Vanuit de gemeente zal aan de bewoners voorgelegd worden om zowel in het noordelijk als zuidelijk deel van de buurt een huismussenpaal in het grootste beplantingsvak aan te brengen. Met daar vlakbij zand bij de voet van de beplanting, bomen.

huismussenerblijfsplaats onder 1ste rij dakpannen

huismussenkast

Daarnaast is Kraayenstein aangewezen als huismussenwijk, helaas is er geen huismussenkolonie in de wijk aanwezig. De huismus is een beschermde vogelsoort en zijn nest is jaarrond beschermd. Daarom heeft de gemeente Den Haag enkele wijken aangewezen als huismussenwijk. Kraayenstein is er daar één van. Dit betekend dat bij elke ruimtelijke ingreep het leefgebied van de huismus tenminste behouden moet blijven en bij voorkeur uitgebreid moet worden.

net uit het ei gekropen zijn) insecten eten. hiervoor zijn nodig struwelen en struiken, maar ook klimop en vuurdoorn, zitten veel spinnetjes. Volwassen huismussen eten kruid, zaadjes, bloemknoppen en bessen. Hiervoor zijn nodig heesters, struwelen en vaste planten en kruidenrijk grasland. Hierin wordt voorzien door het beplantingsplan.

huismustil

K R A AY E N S T E I N - D E B R I N K E N v o o r o n t w e r p

Voor de huismus geldt dat er geschikte beplanting moet zijn in de buurt van verblijfplaats van de huismus (onder dakpannen en/of huismussenkasten aan gevels). Het komt er op neer dat voor, achter een woning met een huismusverblijfplaats geschikt groen, water moet zijn. Voor de vegetatie geldt dat de jonge musjes (als ze

55

Bijlage: Boombalans Met beleid en beheer is uitgebreid gesproken over het kappen van bomen. In het plan zullen ca 106 bomen gekapt worden en ca 122 worden aangeplant. Met beleid is gesproken over hoe om te gaan met kap en herplant, waarbij een start wordt gemaakt met denken in kroonprojecties en volumes en niet alleen in stammen tellen. Daarom is op kaartbeeld gewerkt met kroonprojecties van de bestaande bomen. En is voor de nieuw te planten bomen een half wasdom gekozen. Zo is te zien dat de bomen die gekapt worden vaak kleine kroonprojecties hebben, wat vaak aangeeft dat de bomen het in de huidige situatie niet goed doen. Of het geeft aan dat deze bomen te groot zijn voor de plek (met de nodige overlast). Dit wordt verder uitgewerkt in het Maatwerkplan Bomen. De boombalans is niet gesloten, maar voor de buurt zelf geldt dat er meer bomen geplant worden dan er zullen worden gekapt. Met de aantallen te kappen bomen is geen rekening gehouden met het uitdunnen van bomen en heesters langs de waterkant. Dit zal in het veld en in samenspraak met bewoners gebeuren. In de uitwerking zal met beheerders en groenspecialisten de precieze koers bepaald moeten worden, alsook in overleg met bewoners, belangencommissie Loosduinen, Boomstichting en AVN. De verantwoording waarom bomen gekapt worden en hoe deze gecompenseerd gaan worden is aandachtspunt.

Over de bomenbalans zal open en transparant gecommuniceerd worden voor een haalbaar plan.

56

Bijlage: Bomen erven bestaand

K R A AY E N S T E I N - D E B R I N K E N v o o r o n t w e r p

57

Bijlage: Bomen nieuw

meerstammige

58

Bijlage: Bomen erven standplaatsverbetering

K R A AY E N S T E I N - D E B R I N K E N v o o r o n t w e r p

59

Bijlage: Bomen erven kap

60

Bijlage: parkeerbalans

27 9 8

9

17 17 20 3

8

8

8

12

7

5

12 9

25

23

11

5

17

22

22

6

16 21

Groen = Officiële parkeerplaatsen. Rood = Niet officiële parkeerplaatsen (waar wel voertuigen geparkeerd stonden). Blauw = Bezetting (aantal geparkeerde voertuigen, maatgevend moment nacht (inclusief foutparkeerders). Paars = Parkeerdruk in %, (intensiteit incl. foutparkeerders / capaciteit). Oranje = Nieuwe parkeerplaatsen en parkeerdruk in %. Straat Molenbrink Abdijbrink Zuiderbrink Noorderbrink *De Brink TOTAAL Groen 109 31 54 72 97 (flat zijde) 363 Rood 9 12 9 19 0 49 Blauw 91 33 44 53 61 282 Paars 81% 106% 82% 74% 62% 78% Oranje 108 (84%) 41 (80%) 68 (64%) 62 (85%) 68 (89%) 347 (81%)

K R A AY E N S T E I N - D E B R I N K E N v o o r o n t w e r p

• *de Brink heeft een wegbreedte van circa 7,5 m. tot

8 m. Dit betekend dat conform de richtlijnen er aan één zijde geparkeerd kan worden, rekening houdende dat voertuigen elkaar kunnen passeren. In groen is de maximale capaciteit van de parkeerplekken op De Brink aangegeven. In de huidige situatie wordt aan twee zijde geparkeerd.

•

de Brink kent extra parkeerdruk omdat dit wordt gebruikt als P&R eindpunt lijn 2. Samen met HTM/ MRDH/Stedenbaan zal gezocht moeten worden naar een oplossing en de vm keerlus van de tram kan hiervoor gebruikt worden.

61