RIS310376 Beantwoording raadsvragen naar aanleiding van de beraadslaging met betrekking tot de beantwoording sv Dienstverlening schuldhulpverlening

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Arjen Kapteijns Wethouder van Sociale zaken en Werk

030

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

SZW/10192612 RIS310376 Contactpersoon

Tarik Douiri/Rutger Schoenmakers Dienst

Sociale Zaken en Werkgelegenheidsprojecten Afdeling

Beleid, onderzoek en projecten Telefoonnummer Datum

14070

26 oktober 2021

E-mailadres

rutger.schoenmakers@denhaag.nl Onderwerp

Beantwoording raadsvragen naar aanleiding van de beraadslaging met betrekking tot de beantwoording schriftelijke vragen ‘Dienstverlening schuldhulpverlening’ (RIS307788)

Geachte voorzitter, Op 2 september zijn tijdens de beraadslaging inzake de beantwoording van de schriftelijke vragen ‘Dienstverlening schuldhulpverlening’ enkele aanvullende vragen gesteld. Er is toegezegd deze schriftelijk te beantwoorden. Hieronder treft u de beantwoording van de gestelde vragen aan. Vragen mevrouw J. Klokkenburg-Reedeker, ChristenUnie/SGP: Tussen 1 januari 2020 en 1 januari 2021 hebben zich 2.897 mensen gemeld voor hulp bij de schuldhulpverlening waarvan slechts 885 het schuldhulptraject in zijn gegaan. Dat lijkt veel maar is slechts 30 procent van de aanmeldingen. En daarvan doorloopt ook niet iedereen een heel traject. Het percentage succesvolle uitstroom is nog lager. Volgens het CBS zijn er in Den Haag 70.000 mensen met problematische schulden. Maar een schijntje daarvan meldt zich bij de gemeente. 1.

Werkt het systeem van toeleiden wel voldoende?

Met iedere hulpvrager die zich bij de gemeente meldt, wordt contact opgenomen. De schuldhulpverlening is laagdrempelig en toegankelijk gemaakt voor alle inwoners. Onze professionals zijn opgeleid om de hulpvrager centraal te laten staan. Daarbij is oog voor de individuele behoefte en wordt maatwerk toegepast. Een minnelijk schuldhulptraject is hierbij lang niet altijd nodig en dan onnodig zwaar. Wat voorbeelden van alternatieven die worden aangeboden, zijn : het herfinancieren van schulden met een krediet van de GKB, lokale regelingen of teruggave van belastingen aanvragen waardoor er ruimte in het budget ontstaat, , betaalafspraken met schuldeisers door onze professionals laten maken, of mensen leren budgetteren. In al deze gevallen gaat iemand niet het formele schuldhulptraject in, maar wordt wel degelijk op maat geholpen. 2.

Is er zicht op de burgers die zich niet melden?

We weten dat mensen met financiële problemen zich pas laat of soms ook niet melden voor professionele hulpverlening.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10192612

De wijziging van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) zorgt dat per 01-01-2021 de contactgegevens van mensen met een achterstand bij de zorgverzekeraar, woningcorporatie en energie- en waterleverancier zonder toestemming aan de gemeente doorgegeven worden. Hierdoor kunnen we in een vroeg stadium in contact komen met inwoners met betalingsachterstanden en hen een hulpaanbod doen. Elke maand krijgt de gemeente ruim 2.200 signalen en al deze mensen krijgen hulp aangeboden. 3.

Is het college het met mijn fractie eens dat er voor deze burgers ook een zorgplicht is?

Ja, de gemeente Den Haag is er voor alle burgers die zich zorgen maken om hun financiën. Afgelopen jaar heeft uw raad unaniem ingestemd met het beleidsplan schuldhulpverlening 2020-2024 (RIS 306234). In het beleidsplan heeft u kunnen lezen dat we zowel geldzorgen als geldproblemen willen aanpakken. Daarvoor heeft de gemeente een uitgebreid aanbod van lichte en zwaardere dienstverlening ter beschikking. Want niet voor iedereen is een langjarig minnelijk schuldentraject wenselijk of noodzakelijk om de financiën op orde te krijgen. Maar we werken ook samen met (vrijwilligers)organisaties die mensen met schulden ondersteunen. Daarmee maken we goede afspraken over waar de inzet van vrijwilligers en professionals elkaar het beste kan versterken. 4.

Hoe wil de wethouder deze stad schuldenvrij maken met de capaciteit die er nu is binnen de gemeente?

Dat is en blijft een uitdaging. We hebben het afgelopen jaar de capaciteit uitgebreid bij de klantreis (dus meer klantbegeleiders en specialiseren schuldhulpverlening). Er zijn medewerkers die tijdelijk in dienst waren vast in dienst genomen en nieuwe consulenten zijn opgeleid om de gewenste stresssensitieve dienstverlening te kunnen verlenen. Vanaf 2021 krijgen we maandelijks ruim 2.200 signalen in het kader van vroegsignalering. Daar is ook extra capaciteit op ingezet. En dan hebben we het nog niet gehad over de 2 duizend slachtoffers van de toeslagenaffaire die geholpen moeten worden en de ondernemers met schulden die boven komen drijven als straks Tozo stopt. Daar is de verwachting dat 30% van de ondernemers schulden heeft. 5.

Hoe gaat de wethouder deze hausse aan te verwachten extra mensen die een beroep gaan doen op schuldhulpverlening goed helpen? Heeft hij daar wel de capaciteit voor? We ondersteunen de gedupeerden van de affaire kinderopvangtoeslag met het regelen van hun schulden en op andere leefgebieden waar interventies nodig zijn. Daar is extra capaciteit voor ingehuurd. Deze extra inzet wordt door de Belastingdienst vergoed. Momenteel werken we er ook hard aan om de doelgroep ondernemers passende schuldhulp te bieden. Dat doen we pro actief vanuit de Tozo contacten die we met de ondernemers hebben. We verwachten dit jaar zo’n 300 extra aanvragen voor te ontvangen. We kunnen die hulp nu dekken vanuit de Tozo gelden. 6.

Is de wethouder bereid om een haalbaarheidsplanning te maken om al deze groepen goed en tijdig te helpen? Waarin bijvoorbeeld staat wat er meer nodig is aan kennis kunde en fte.

Schuldhulpverlening is volop in de aandacht en in ontwikkeling. Gewijzigde wetgeving zoals bij vroegsignalering biedt kansen, maar zorgt ook voor extra uitdagingen. We komen immers in contact met mensen die we voorheen niet of pas later in beeld kregen.

2/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10192612

In de jaarlijkse rapportage van het Beleidsplan Schuldhulpverlening zal ook aandacht zijn voor de in te zetten capaciteit op de door u benoemde doelgroepen. Uw raad zal dan in de gelegenheid worden gesteld om te beoordelen of dit naar haar oordeel voldoende is. Wettelijk zijn er 3 redenen om iemand te weigeren: verblijfstatus, eerdere schuldhulpverlening of fraude. Maar toch krijgen ruim 2000 mensen die zich melden geen toegang. Ik kan me niet voorstellen dat die 2000 mensen allemaal binnen die 3 categorieën vallen. De gemeente mag aanvullende regels stellen. 7.

Welke regels worden aanvullend gesteld en zijn die weleens geëvalueerd?

De voorwaarden voor toelating tot een minnelijk schuldentraject staan in de beleidsregel schuldhulpverlening 2017. Er zijn geen extra afwijsgronden behalve degene die in de Wgs staan. Dat hebben we al jaren niet. Wel is het goed om te beseffen dat niet iedere hulpvrager een minnelijk schuldentraject nodig heeft of dat een dergelijk traject mogelijk is. We kijken dan op welke manier iemand wél ondersteund kan worden. Hierbij is de inzet van vrijwilligers ook een optie. De gemeente Den Haag maakt bij het beoordelen van een aanvraag altijd een individuele afweging voordat een besluit wordt genomen over de toegang tot een vorm van schuldhulpverlening. Het uitgangspunt is hoe de aanvrager een passend (maatwerk) aanbod kan krijgen. Immers voorkomen moet worden dat financiële problemen groter worden of zich ontwikkelen tot problematische schulden doordat de toegang tot gemeentelijke schuldhulpverlening beperkt is. De formele schuldsanering is hierbij lang niet altijd nodig en dan onnodig zwaar. De beleidsregels zullen dit jaar nog worden aangepast waarbij recente wetswijzigingen op het gebied van vroegsignalering worden toegelicht en de brede toegankelijkheid nog meer nadruk krijgt. 8.

En wordt ook aan al die mensen die een negatieve beschikking krijgen duidelijk uitgelegd waarom zij geen hulp krijgen?

Een negatieve beschikking bevat altijd een uitleg waarin de reden van afwijzing wordt toegelicht. Waar nodig wordt er ook een advies gegeven. Mijn fractie krijgt ook veel klachten over intake, dat er te weinig zicht is op nevenproblematiek en dat pas gedurende een traject nevenproblematiek gesignaleerd wordt. Zo hoorde ik het verhaal van iemand die zijn schuldenmap had ingeleverd en toen hij eindelijk een beschikking moest krijgen (dan ben je al enkele weken verder) zei de consulent ineens:’ Ik zie dat u een drugsverslaving heeft. Ga dat eerst maar eens oplossen.’ 9.

Hoe gaat de wethouder ervoor zorgen dat dergelijke casussen niet meer voorkomen?

De beschreven casus zou met de huidige manier van werken (de klantreismethode) niet meer mogelijk moeten zijn. Met de klantreismethodiek binnen financiële hulpverlening zorgen we met een persoonsgerichte aanpak voor maatwerk. De klantbegeleider is de regisseur van een dossier en zal het belangrijkste aanspreekpunt zijn gedurende het schuldhulpverleningstraject. Samen met de klant wordt er zo snel mogelijk een doel-actieplan opgesteld waarin de passende dienstverlening op verschillende leefgebieden wordt meegenomen. Casuïstiek functioneert als toetssteen voor het uitgevoerde beleid. Op basis van een dergelijke casus kunnen we onderzoeken hoe dit heeft kan plaatsvinden en welke verbeterstappen genomen kunnen worden om dit in de toekomst te voorkomen. We nodigen de raad dan ook uit om dergelijke casuïstiek te delen.

3/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10192612

10. Hoe kan de fase van eerste vroegsignalering of contact met schuldhulp naar intake worden versneld? Zodat er ook sneller duidelijkheid is voor mensen. De wettelijke norm die voortvloeit uit de WGS is dat binnen vier weken het eerste gesprek plaatsvindt. Gemiddeld vindt het eerste gesprek bij ons plaats op de 18e dag. We streven ernaar om deze termijn nog meer te verkorten. De afgelopen periode (waarbij corona ook voor logistieke uitdagingen zorgde) is in 86% van de meldingen het eerste gesprek binnen 4 weken plaatsgevonden. 11. Uit de beantwoording van de vragen blijkt dat de registratie onvoldoende op orde is. Zo blijkt onduidelijk wat er met de 2.ooo mensen gebeurt die geen schuldhulpregeling krijgen. Welke hulp hebben zij wel gekregen of welk resultaat is daarmee bereikt? Van de 2897 aanvragers zijn geen beschikkingen geregistreerd als: - een klant negatief is uitgestroomd (bijvoorbeeld omdat er geen contact meer is met de klant, dit is geen groot deel van de gevallen); - een klant is uitgestroomd met een gesprek en advies; - de termijn voor het afgeven van een beschikking simpelweg nog niet verlopen is en de beschikking dus nog afgegeven kan worden. Vanaf april van dit jaar zijn er aanpassingen gedaan in de systemen voor informatievoorziening om meer inzicht te krijgen in het proces van aanvraag tot en met beschikking.

Vanaf eind dit jaar kunnen we op basis van de data die we vanaf april hebben beter aangeven hoe de aantallen in detail zijn opgebouwd. We hebben enkele maanden aan data nodig om duiding te kunnen geven aan deze resultaten. We zullen deze cijfers meenemen in de jaarlijkse rapportage over de behaalde resultaten van het beleidsplan Schuldhulpverlening. 12. Erkent de wethouder dat er een zorgplicht is naar al deze mensen en dat het dus helder zou moeten zijn welke hulp deze mensen krijgen? Ja. Uit onderzoek blijkt dat mensen ten minste 6 maanden nodig hebben om mentaal te resetten en om met hulp slimmere keuzes te gaan maken op financieel gebied. Mensen met schulden die te snel weer uit een traject gaan hebben een grotere kans op recidive, maken daarna schulden en mogen niet meer schuldhulpregeling in. 13. Heeft het college zicht op de hoeveelheid recidive? In het bijzonder voor de kortere trajecten. Vanaf eind dit jaar kunnen we op basis van de cijfers, die we vanaf 1-4-2021 hebben, beter aangeven hoe de aantallen in detail zijn opgebouwd. We zullen deze cijfers meenemen in de jaarlijkse rapportage over de behaalde resultaten van het beleidsplan Schuldhulpverlening. Tenslotte de brief die jaarlijks wordt gestuurd naar mensen met schulden bij SZW. Afgelopen januari kregen maar liefst 18.818 Hagenaars die brief met een overzicht van hun schulden. Tot zover het individuele maatwerk.

Die brief vol ambtelijk proza vergroot onduidelijkheid, voedt onzekerheid en doet afbreuk aan het traject van schuldhulp waarin mensen soms al wel zitten. De wethouder geeft aan jaarlijks de brief te versturen terwijl dit wettelijk niet eens per 3 jaar moet.

4/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10192612

14. Is de wethouder voornemens om bij de doelgroep na te gaan of dit dienstverleningsperspectief – zoals de wethouder het noemt – voldoende aansluit bij de doelgroep? Het college hecht eraan dat inwoners correct en tijdig geïnformeerd worden over openstaande schulden en de aflossing daarop. Door jaarlijks een overzicht te sturen stellen we mensen in staat om zicht te hebben op de eigen financiële positie. Een dergelijk overzicht zou niet tot onduidelijkheid of stress moeten leiden bij de ontvanger. In de beantwoording van de schriftelijke vragen die u hierover heeft gesteld heeft u kunnen lezen dat we vóór het versturen van de volgende uitstelbeschikking, in januari 2022, de beschikking opnieuw op leesbaarheid beoordelen en aanpassen. Hierbij wordt via ‘Direct Duidelijk Den Haag’ rekening gehouden met de wensen van de doelgroep. Zij kunnen ons voorzien van feedback en kunnen vragen stellen. Het college hecht er veel waarde aan dat de communicatie zo toegankelijk mogelijk wordt gemaakt voor de inwoners. 15. Kan worden overwogen om deze algemene brief niet te sturen naar mensen in bijvoorbeeld een lopend schuldhulp traject of in de stabilisatiefase? En hier eens maatwerk in toe te passen? Mensen niet informeren over openstaande schulden lijkt het college niet wenselijk.

Het is ook gedurende een schuldhulptraject en vooral in de stabilisatiefase belangrijk dat er zicht is op de financiën. De inwoner met een schuldentraject kan met vragen over een dergelijke brief uiteraard bij zijn klantbegeleider terecht. 16. Hoe kan de wethouder een stap harder lopen voor een schuldenvrij Den Haag? Het college heeft in het coalitieakkoord prioriteit gegeven aan het oplossen van problematische schulden. Het ambitieniveau van het beleid zoals beschreven in het door uw raad aangenomen beleidsplan is hoog. Zelfs zo hoog dat meerdere partijen zich afvroegen of dit niet té hoog was. Wat dat betreft loopt de gemeente Den Haag al hard en in veel gevallen landelijk in de voorhoede. Vragen mevrouw M. M. van Stuijvenberg, Groep de Mos/Hart voor Den Haag: 17. Laagdrempelige toegang voor hulp bij de gemeente moet altijd mogelijk zijn. We hebben al eerder gevraagd of het mogelijk is om gratis telefoonnummer beschikbaar te maken voor mensen die behoefte hebben aan schuldhulpverlening. De wethouder heeft toegezegd om hiernaar te kijken. Wat is de stand van zaken? Den Haag heeft zich aangesloten bij het landelijk gratis nummer 0800-1151 en Geldfit. Op deze manier kunnen mensen die zich zorgen maken over hun financiën of schuldhulp willen gratis bellen of online hulp zoeken. Via de schuldhulproute2 wordt vervolgens bepaald welk aanbod het best passend is.

Mocht dit gemeentelijke schuldhulpverlening zijn dan kan de hulpvrager worden aangemeld.

1

https://0800-8115.nl/

2

https://nederlandseschuldhulproute.nl/

5/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10192612

18. Is er een beperking van het aantal jongeren dat via het Schuldenlab geholpen kan worden? Op dit moment is er geen beperking. Er zijn geen wachtlijsten. De capaciteit is op orde en de toestroom kunnen we op dit moment aan. 19. De pilot vanuit JPF ging destijds 100 jongeren per jaar helpen. Is dat nog steeds het maximum? De doelstelling zoals beschreven in het Beleidsplan Schuldhulpverlening is dat er 150 jongeren op jaarbasis worden geholpen met extra begeleiding via het Jongeren Perspectief Fonds. 20. En wat wordt er gedaan met jongeren die boven dit maximum uitstijgen of door de lange wachttijd de leeftijdsgrens passeren? Voor jongeren die niet voldoen aan de voorwaarden voor JPF wordt gekeken naar passende hulp. Zij worden niet per definitie uitgesloten. Naast het JPF hebben we het reguliere schuldhulpverleningstraject. Afhankelijk van de behoefte van de hulpvrager wordt gekeken welke aanpak het best passend is. Daarbij staat de inwoner en zijn perspectief centraal. Op dit moment zijn er geen wachtlijsten voor JPF. We hebben het aantal van 150 nog niet bereikt. Vragen mevrouw L. Arp, SP: 21. Er is een groep mensen die het stabilisatietraject negatief heeft afgesloten. Wat doet de gemeente om die groep vast te houden? Het kan voorkomen dat een aanvrager niet verder wil of hoeft met zijn aanvraag. Dan kan de ondersteuning al stopgezet worden in het stabilisatietraject.

Bij het negatief afsluiten van de stabilisatiefase proberen wij onze dienstverlening altijd passend te houden bij de behoefte van de hulpvrager. We bieden dan bijvoorbeeld verschillende vormen van begeleiding of trainingen/workshops aan. Het is aan de aanvrager om al dan niet van dit aanbod gebruik te maken. 22. Er wordt de indruk gewekt dat de ‘adempauze’ alleen bij belastingzaken van toepassing is. Geldt dit ook voor andere betalingsverplichtingen? De adempauze geldt breed voor de gemeentelijke incasso. Dus niet alleen bij belastingzaken maar ook bij (bijstands)vorderingen van SZW en de gemeentelijke kredietbank wordt de invordering gepauzeerd als hier door omstandigheden aanleiding toe bestaat. 23. Ik krijg indruk dat de ‘adempauze’ niet toegankelijk is voor mensen die al begonnen zijn met aflossen? Klopt dit? Wat kunnen we voor de groep mensen die al in een aflossingstraject zitten? Nee, dit klopt niet. De ‘adempauze’ is ook toegankelijk voor mensen die al begonnen zijn met aflossen.

6/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10192612

Vragen mevrouw E. Wenink, GroenLinks: 24. Klopt het dat het nog steeds zo is dat mensen die afgelopen 3 maanden nieuwe schulden hebben gemaakt niet in een traject mogen starten? En als dat zo is, om hoeveel mensen gaat dat? Nee. Een dergelijke categoriale uitsluiting vindt niet plaats. De Wgs staat niet toe dat mensen die eerder een beroep op schuldhulpverlening deden, categoriaal worden uitgesloten. Mensen mogen alleen worden geweigerd nadat hun individuele omstandigheden zijn afgewogen. Daarom beoordeelt de gemeente Den Haag ieder verzoek inhoudelijk. Dit past bij de uitgangspunten van een brede toegang en toekomstgerichte benadering. Bij recidive betekent dit dat bij de herhaalde aanvraag wordt afgewogen: wat is veranderd in de persoonlijke situatie van de aanvrager dat maakt dat een schuldregeling nu wellicht wél mogelijk is? Wanneer blijkt dat sprake is van een relevante verandering (de administratie is inmiddels op orde, een medische of psychische behandeling is gestart, een kennis of vrijwilliger helpt en ondersteunt etc.) dan kan iemand alsnog een aanbod krijgen voor toelating tot een schuldregeling. Er geldt dan ook geen uitsluitingstermijn. Wanneer schuldregelen (nog) niet mogelijk is, kan wel andere ondersteuning worden ingezet. Ook bij recidive is de bedoeling dus: hoe geven wij deze aanvrager een passend aanbod schuldhulpverlening? Vragen van de heer R.

Smit, PVDD namens mevrouw Holman, PvdA: 25. Inbreng mede namens mevrouw J. Holman van de PvdA: Hoe staat het met convenant met bewindvoerders? Dit zou in het vierde kwartaal van dit jaar komen. Wat is de stand van zaken? Aan het convenant wordt druk gewerkt. Dit voorjaar zijn er 2 digitale bijeenkomsten geweest met een groot aantal in Den Haag actieve bewindvoerders. Inzet was met elkaar kijken naar het adviesrecht, de Wgs en wat dit met zich meebrengt en de intentie om tot een convenant komen. Een deel van de aanwezige bewindvoerders hebben aangegeven graag mee te werken aan het uitdenken en de totstandkoming van het convenant. Aansluitend zijn er met de bewindvoerderskantoren die deelnemen aan de pilot schuldrechter, element adviesrecht, individuele gesprekken gevoerd. De inzichten die deze gesprekken opleverden worden thans nader uitgewerkt. Het convenant zal afspraken vastleggen rondom de toegang tot beschermingsbewind, het bieden van schuldhulp, het bevorderen van uitstroom (financiële zelfredzaamheid en training) en het bieden van nazorg. We verwachten in het 4e kwartaal een eerste concept van het convenant aan de bewindvoerders voor te kunnen leggen. Met vriendelijke groet, de wethouder van Sociale zaken en Werk Arjen Kapteijns

7/7