RIS310338 Beantwoording SV Oppakken journalist tijdens Extinction Rebellion demonstratie

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

2 november 2021

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op vragen van de raadsleden de dames Arp en Vavier en de heer Barker luidend: ‘Oppakken journalist tijdens Extinction Rebellion demonstratie’

BSD/10199747 RIS310338

De raadsleden de dames Arp en Vavier en de heer Barker hebben op 13 oktober 2021 een brief met daarin tien vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. Verschillende media berichtten op 11 oktober 2021 over het oppakken van een Volkskrantjournalist door de politie tijdens een demonstratie van actiegroep Extinction Rebellion die op dezelfde dag in Den Haag plaatsvond. Volkskrant-hoofdredacteur Pieter Klok heeft zijn zorgen uitgesproken over de wijze waarop er tegen deze journalist is opgetreden door de politie. “Er moeten wel heel zwaarwegende redenen zijn om journalisten op deze wijze te beperken in de vrijheid van nieuwsgaring en al helemaal om hen te arresteren. Ik kan me niet voorstellen dat daar in dit geval sprake van is”, aldus Klok in het Parool. Het Parool bericht eveneens dat de Nederlandse Vereniging van Journalisten contact op zal nemen met de politie om meer uitleg te krijgen over de kwestie. 1.

Klopt het dat de journalist in kwestie is opgepakt vanwege de ‘belemmering en belediging van agenten’? Kan het college toelichten welke concrete activiteiten van de journalist hebben geleid tot deze verdenking?1

2.

Klopt het dat de journalist in kwestie een perskaart om had? In hoeverre heeft dit het optreden van de politie beïnvloed?

3.

Klopt het dat de politie de journalisten die bij de Extinction Rebellion-demonstratie aanwezig waren heeft opgedragen om hun politieperskaart om te doen? Kan het college toelichten in welke omstandigheden een dergelijk verzoek wordt gedaan aan journalisten? Kan dit bij alle demonstraties worden gevraagd, of moet er een zekere mate van escalatie hebben plaatsgevonden? Wat zijn de mogelijke consequenties als journalisten hier geen gehoor aan geven, bijvoorbeeld omdat zij slechts over een reguliere perskaart beschikken?2

Ad 1, 2 en 3 Zoals beschreven in het demonstratiebeleid is het uitgangspunt dat journalisten ook tijdens demonstraties hun functie moeten kunnen uitoefenen. Dit gold ook tijdens de acties van 11 oktober. Uiteraard behoudt een ieder de verantwoordelijkheid zich aan de wet te houden. Het college is er mee bekend dat op 11 oktober een journalist door de politie is aangehouden op verdenking van het plegen van een strafbaar feit. Deze aanhouding vond plaats op gezag van de Hoofdofficier van Justitie van het Openbaar Ministerie (OM). Naar het oordeel van het OM was in deze casus sprake van een rechtmatige aanhouding. Het college heeft geen rol in strafzaken en beschikt niet over informatie daarover. Nog los van eventuele privacyaspecten kan het college daarom geen toelichting geven op wat zich precies heeft voorgedaan.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10199747

Overigens zijn ook op 13 oktober twee journalisten aangehouden die deel uitmaakten van een groep activisten die wordt verdacht van het voorbereiden van een ernstig strafbaar feit. Ook deze aanhoudingen vonden plaats op gezag van het OM en het college had hierbij geen enkele bevoegdheid en/of verantwoordelijkheid. 4.

Is het college het met de ondertekenaars eens dat het belangrijk is dat journalisten zo onbelemmerd mogelijk verslag kunnen uitbrengen van demonstraties - ook met betrekking tot het optreden van de politie in de richting van demonstranten - en er daarom zwaarwegende redenen moeten zijn voor de politie om journalisten in deze taak te beperken? Zo nee, waarom niet?

Ja. Dit maakt ook onderdeel uit van het Haagse demonstratiebeleid (RIS308654). Naar het oordeel van het OM was in deze casus sprake van een rechtmatige aanhouding. 5.

Op welke wijze wordt er bij demonstraties waar sprake is van (mogelijke) wanordelijkheden en burgerlijke ongehoorzaamheid rekening gehouden met het feit dat journalisten zo min mogelijk moeten worden belemmerd in hun nieuwsgaring? Hoe is hier tijdens de demonstratie van Extinction Rebellion op 11 oktober 2021 invulling aangegeven?

Zie het antwoord op vraag 1, 2 en 3. 6.

Zijn er nog meer journalisten weggestuurd en/of opgepakt tijdens de Extinction Rebelliondemonstratie op 11 oktober 2021? Zo ja, kan het college per voorval omschrijven wat de aanleiding was voor dit politieoptreden?

Voor zover bij het college bekend, is dit niet het geval. 7.

Is het college bereid om ervoor te zorgen dat de uitleg die de politie aan de Nederlandse Vereniging voor Journalisten zal verstrekken over het oppakken van de Volkskrant-journalist ook met de gemeenteraad gedeeld wordt? Zo nee, waarom niet?

Het college zal de betrokken partijen verzoeken eventuele informatie hierover te verstrekken. 8.

Welke lessen moeten er volgens het college getrokken worden uit dit voorval, ook met oog op toekomstige demonstraties waarin burgerlijke ongehoorzaamheid een rol speelt of sprake is van een risico op escalatie?

De burgemeester, als het bevoegd gezag, spreekt vooral de zorg uit over het stijgende aantal nietaangemelde demonstraties en acties waarbij strafbare feiten worden gepleegd en waar ingrijpen noodzakelijk is om gevaarlijke situaties te voorkomen of te beëindigen. 9.

Tijdens het protest werd aan de journalist Mac van Dinther om zijn identiteitsbewijs gevraagd. Een agent mag alleen om een identiteitsbewijs vragen als hier een goede reden voor is. Zou het college kunnen toelichten of de agent binnen deze eis heeft gehandeld? Zo ja, kan het college beschrijven was de goede reden was?

Zie het antwoord op vraag 1, 2 en 3.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10199747

In het demonstratiebeleid gemeente Den Haag (RIS308654) staat onder punt 9.3: ''Vertegenwoordigers van de pers moeten te allen tijde veilig en ongehinderd hun functie kunnen uitoefenen.'' Op maandag 11 oktober is dit duidelijk niet nageleefd. Ook staat er in het beleid onder punt 9.3: ''De politie en Persveilig hebben handelingslijnen opgesteld voor de politie en vertegenwoordigers van de media voor specifieke situaties voorafgaand aan en bij openbare manifestaties.'' In deze handelingslijnen staat dat pers in beginsel niet door de politie wordt aangehouden in actiesituaties als een demonstratie. 10. Kan het college toelichten of zij het demonstratiebeleid gemeente Den Haag (RIS308654) punt 9.3 ''pers en media'' naar behoren hebben uitgevoerd? Zo ja; graag een uitgebreide toelichting. Ja. Zoals geantwoord op vraag 1, 2 en 3 was het demonstratiebeleid onverkort van toepassing op 11 oktober. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

1 https://www.parool.nl/nederland/bij-protest-van-extinction-rebellion-opgepakte-journalist-weervrij~b360446d/ 2 https://twitter.com/frank_deut/status/1447599392358379521

3/3