RIS310217 Voorstel van het college inzake Voorontwerp Spuiplein

Datum

Registratienummer

12 oktober 2021

DSO/10161136 RIS310217

Raadsvoorstel van het college inzake Voorontwerp Spuiplein

Voorontwerp Spuiplein Het Spuiplein wordt een hoogwaardig verblijfsplein in de stad. Het ontwerp bestaat uit een groot gebied met halfverharding, plantvakken met bomen en een waterbassin die de zichtlijnen naar de Nieuwe Kerk, het Filmhuis en Theater aan het Spui versterken. De gevel en de entree van Amare blijven vrij en geheel zichtbaar. Dit is ook de vrije ruimte waarop evenementen tot 800/1.000 personen plaats kunnen vinden. Er is ruimte voor eigen cultureel initiatief, ook vanuit de omliggende culturele instellingen. Het Spuiplein wordt volledig autovrij. Dat betekent dat laden en lossen dient te geschieden via de aangrenzende Turfmarkt binnen de venstertijden. Daarnaast kan distributieverkeer voor Amare gebruik maken van de laadperrons aan zijde van de Schedeldoekshaven. De route ‘Haagse loper’ vanaf station Den Haag Centraal over de Turfmarkt wordt over het Spuiplein doorgetrokken naar het Spui. Het Spuiplein wordt een plek waar mensen kunnen verblijven en kunnen zitten op de randen van de plantvakken en het waterbassin. Van ’s ochtends vroeg tot laat in de avond is het een prettige plek (bijlage 1). Bomen Op het Spuiplein worden grote bomen geplant, zodat het plein er vanaf oplevering groen uit ziet en de bomen al veel schaduw kunnen geven.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10161136

Er worden twee maten (80-90 cm omtrek en 50-60 cm omtrek) bomen geplant om te voorkomen dat alle bomen dezelfde leeftijd hebben en op hetzelfde moment aan het einde van de levensverwachting zitten. Omdat onder het Spuiplein geen parkeergarage aanwezig is kunnen de bomen in de volle grond groeien. Op de plantplaatsen wordt de grond verbeterd. Lichtplan Spuiplein Een betoverende avondbeleving op rustige en drukke avonden op het Spuiplein is belangrijk voor de identiteit van deze plek. Hierbij wordt voortgeborduurd op de lichtvisie voor de Haagse binnenstad (RIS291187). Het lichtplan is afgestemd op de gevelverlichting van Amare. De verlichting versterkt de sfeer voor ontmoeten en als buitenzaal van de culturele instellingen rondom het plein. De verlichting in het verlengde van de Turfmarkt volgt de lichtprincipes van de Turfmarkt met de masten die zijn voorzien van ooievaars. In de verlichting van de pleinruimte wordt voorzien door twee hoge masten voorzien van theaterspots. De verlichting in het groen en de bankjes gebeurt met lage masten en grondspots, die zorgen voor een contrastrijk lichtbeeld en het aanlichten van de bomen. In het waterbassin wordt met een geïntegreerde dynamische lichtinstallatie een betoverende sprankeling in het water gecreëerd. Alle verlichting is op afstand te bedienen. (bijlage 2).

Klimaatadaptatie Een belangrijke opgave in de stad is het anticiperen op de verandering van het klimaat. Den Haag krijgt nu al te maken met grotere extremen in neerslag en temperatuur. Om overlast van water en gezondheidsschade door hitte te voorkomen wordt in Den Haag steeds meer verharding omgezet in groen en worden bomen geplant om schaduw te geven. Door op een groot deel van het Spuiplein halfverharding toe te passen wordt het riool minder belast omdat de bodem rechtstreeks het water op kan nemen. Door beplanting en bomen die in de volle grond kunnen wortelen te planten wordt de bodem gezonder en houdt deze het water, als een spons, beter vast. Daarnaast wordt het water onder het plein gebufferd om de beplanting van water te voorzien in drogere tijden. Den Haag hanteert voor herinrichtingen het overkoepelende ontwerpprincipe ‘Groen tenzij’ (RIS308744). Evenementen en cultuur op het plein Het plein wordt een buitenzaal voor de omliggende culturele instellingen en kan ook als compacte evenementenlocatie ingezet worden. De culturele instellingen en de evenementenbranche hebben een visie geschreven op deze programmering en een aanzet gedaan voor een programmakalender (bijlage 7).

Het plein biedt ruimte aan (soms gesubsidieerde) evenementen tot 800/1.000 personen en overige activiteiten zoals een openluchtbioscoop, een theatervoorstelling met stoelen (500 personen), incidentele private markten, braderieën en festivals. Voor straattheater, initiatieven uit de stad met beeldende kunst, dans en muziek is voldoende ruimte. Het groene plein dat met de klankbordgroepen en stadsgesprekken tot stand is gekozen biedt onvoldoende ruimte voor grootschalige publieksevenementen. Voor dergelijke evenementen kan wel worden overwogen om de evenementencapaciteit van het Spuiplein te vergroten door het Spui hieraan toe te voegen. Het Spui dient dan kortstondig te worden afgesloten voor openbaar vervoer en autoverkeer. Spuiplein verbinden met de stad Het Spuiplein is onderdeel van het Spuikwartier. De omgeving, zoals het Spui, de trappen van hotel Mercure, de overzijde van het Spui met het Filmhuis, Theater aan het Spui, de Nieuwe Kerk en de Schedeldoekshaven, vergen ook aandacht om het Spuiplein meer in te bedden in de omgeving. Vanuit de klankbordgroepen is een oproep gedaan om de trappen van Mercure te vergroenen, het plein bij Theater aan het Spui en Filmhuis een kwaliteitsimpuls te geven en het Spui beter oversteekbaar en groener te maken.

2/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10161136

Daarnaast is in een aantal zienswijzen aangegeven dat de route van het Spuiplein naar de Schedeldoekshaven tussen Amare en de trappen van hotel Mercure een belangrijke route is naar de halte voor OV (tram en bus). In het Voorontwerp is het vergroenen van de trappen van hotel Mercure en een groenvak bij Theater aan het Spui aangegeven als een mogelijkheid om de omgeving te verbinden aan het Spuiplein. Deze punten vallen buiten het plangebied van de grondexploitatie en het Spuiplein. Participatie Het Voorontwerp Spuiplein is tot stand gekomen in samenspraak met de stad. Dit vond plaats via een reeks van vijf werksessies met twee verschillende klankbordgroepen. Daarnaast hebben nog drie stadsgesprekken plaatsgevonden in de periode van november 2020 tot en met april 2021. Deze werden georganiseerd door Platform Stad in de vorm van digitale ronde tafelgesprekken. Geïnteresseerden uit de stad konden de stadsgesprekken volgen via livestream en er op reageren via de chat. Tijdens het eerste stadsgesprek zijn de uitgangspunten uit de stadsgesprekken van 2014 herijkt. Tijdens het tweede stadsgesprek werden de modellen besproken en tijdens het derde stadsgesprek werd in aanwezigheid van wethouders Bredemeijer en Mulder het ontwerp toegelicht. De livestream is gevolgd door ongeveer 120 (eerste stadsgesprek), 80 (tweede stadsgesprek) en 100 (derde stadsgesprek) mensen.

De klankbordgroepen adviseerden de ontwerper van het Spuiplein, OKRA landschapsarchitecten. Er is goed geluisterd en de adviezen zijn meegenomen in het uiteindelijke ontwerp. In de klankbordgroep ‘dagelijks gebruik’ zaten vertegenwoordigers van de horeca rondom het Spuiplein en vertegenwoordigers van bewonersorganisaties. In de klankbordgroep ‘evenementen’ zaten vertegenwoordigers van de culturele instellingen en de evenementenbranche. De keuze voor de focus op de verblijfsfunctie voor het Spuiplein geniet breed draagvlak. De aanbevelingen vanuit de evenementenbranche voor evenementenputten worden geborgd in het ontwerp (bijlage 3). Daarnaast hebben drie gesprekken met de skaters plaats gevonden, waarbij één met wethouder Mulder. De wens van de skaters om terug te komen op het Spuiplein met voldoende ruimte om te skaten en een gladde natuurstenen ondergrond past niet binnen het ontwerp Spuiplein dat samen met de klankbordgroepen en overige geïnteresseerden (stadsgesprekken) is opgesteld. Het skaten blijft op plek tussen Stadhuis, de woonwinkel Hulshoff en de Openbare Bibliotheek ook na de vervanging van het natuursteen mogelijk. Skaten wordt hier niet gefaciliteerd met specifieke skatevoorzieningen, maar wordt ook niet onmogelijk gemaakt.

De contacten met de vertegenwoordiging van de skaters worden voortgezet en er zal met hen een afspraak worden gemaakt om de verwachtingen en mogelijkheden ten aanzien van skaten in de stad en omgeving Spuiplein te bespreken, conform de afdoening van de motie ‘Vergeet de skaters niet!’ (RIS308290). Het Voorontwerp Spuiplein is op 1 juni 2021 door het college vrijgegeven voor ter inzage legging. De periode voor de ter inzage legging heeft plaats gevonden van 7 juni tot en met 18 juli 2021. Er zijn 37 zienswijzen ingediend (bijlage 5). Deze worden beantwoord in de nota van beantwoording (bijlage 4). Kwaliteitsteam en supervisie Het Voorontwerp Spuiplein is tot stand gekomen onder supervisie van Jo Coenen (supervisor Spuikwartier) en John Westrik (voormalig afdelingshoofd Stedenbouw&Planologie). Deze personen vormen samen het kwaliteitsteam Spuiplein en bewaken de stedenbouwkundige kwaliteit en ruimtelijke samenhang met de omgeving.

3/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10161136

Beheer Spuiplein Het schoonmaken, beheren en onderhouden van het Spuiplein gebeurt op het beeldkwaliteitsniveau Hofstad A+. De kosten voor dit intensieve onderhoud zijn gedekt vanuit het beschikbare onderhoudsbudget Spuiplein, niet zijnde de grondexploitatie Spuikwartier. Er is voldoende budget ten behoeve van het beheer en onderhoud van de halfverharding, de verlichting, de beplanting, de natuurstenen randen, de bomen en het waterbassin. In de beheerkosten voor het waterbassin is het schoonmaken meegenomen om algenvorming te voorkomen en de kwaliteit van het water te garanderen. Alle beheer en onderhoud gebeurt duurzaam en ecologisch verantwoord. Er worden, net zoals in de rest van de stad, geen gifstoffen gebruikt voor onkruidbestrijding en de waterzuivering. De beeldkwaliteit en de randvoorwaarden voor die beeldkwaliteit worden vastgelegd in het beheerplan (bijlage 6). Daarin staan ook de kaders voor de terrassen en fietsparkeren ten behoeve van vergunningverlening en handhaving. Nieuw kunstwerk Spuiplein Inwoners van Den Haag en belanghebbenden rond het Spuiplein worden betrokken bij een nog te plaatsen nieuw kunstwerk op het Spuiplein. Vanaf september doet de gemeente via de media een oproep om deel te nemen aan gesprekken om criteria op te stellen voor het nieuwe kunstwerk.

De gesprekken vinden in oktober en november 2021 plaats en worden in opdracht van de gemeente georganiseerd en geleid door kunstcentrum Stroom Den Haag. De uitkomst van de gesprekken vormt de basis voor de inhoudelijke kaders voor een open call in januari 2022 aan kunstenaars en ontwerpers om voorstellen in te dienen. Een adviescommissie met deskundigen op het gebied van kunst in openbare ruimte en een selectie van deelnemers aan de gesprekken in oktober en november selecteert een aantal voorstellen om verder uit te werken. De uitwerking neemt 12 weken in beslag. Uit deze uitwerkingen wordt één kunstenaar/ontwerper gekozen die het nieuwe kunstwerk gaat realiseren. Het nieuwe kunstwerk moet zich voegen naar het nieuwe Spuiplein. De voorkeur gaat vooralsnog uit naar iets anders dan een fysiek beeld op een sokkel. Gedacht kan worden aan projecties (gevel stadhuis), (verplaatsbare) installaties of een ‘programmering’ op de trappen van hotel Mercure. In principe staat alles open, mits het iets toevoegt aan het ontwerp van het plein en dit zo mogelijk versterkt. Het kunstwerk mag de routes voor hulpdiensten, distributie, fietsen en lopen niet in de weg zitten en moet rekening houden met kabels en leidingen. Planning De definitieve inrichting van het Spuiplein start naar verwachting in de zomer 2022.

De eerste drie maanden na start uitvoering worden met name sloopwerkzaamheden verricht. Tot de zomer van 2022 is het Spuiplein voorzien van een tijdelijke inrichting die gereed is voor de ingebruikname van Amare in september 2021. Ten behoeve van de sloop van het NDT en het afmaken van de gevel aan de achterzijde van Amare is nog een deel van het Spuiplein als bouwterrein in gebruik. Financiële onderbouwing Het Spuiplein maakt onderdeel uit van de grondexploitatie Spuikwartier. De geraamde investeringskosten van circa € 3,3 miljoen vallen hoger uit dan de eerdere prognoses. Daar bovenop moet rekening gehouden worden met een object overschrijdend risico van € 165.000,- en een onzekerheidsreservering ten behoeve van de extreme prijsstijgingen van € 150.000,-. Eerdere tussentijdse kostenramingen bleven binnen de huidige financiële kaders (budget en bijbehorende risico’s) van de grondexploitatie. Het budget voor de herinrichting van het Spuiplein is € 3 mln. Het Voorontwerp past binnen de kaders (budget en bijbehorende risico’s) van de grondexploitatie.

4/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10161136

De additionele kosten zullen, als de raad het Voorontwerp vaststelt, verwerkt worden bij de eerst volgende actualisatie van de grondexploitatie Spuikwartier. Het projectresultaat zal hierdoor verslechteren met circa € 0,3 mln. Het gevormde risico zal met een gelijk bedrag verlaagd worden. Het object overschrijdend risico en het risico extreme prijsstijgingen blijft onderdeel van het risicoprofiel van het project. Het proces om te komen tot het voorliggende ontwerp van het Spuiplein vertegenwoordigd een aanzienlijk gemeentelijke investering in de vorm van ontwerpen, onderzoeken en participatie. Voor het project Spuikwartier, en de bijbehorende grondexploitatie, is het een risico dat dit proces (deels) opnieuw moet en er in het ontwerp van het Spuiplein ruimte gevonden moet worden voor skaters. Zoals aangegeven in de paragraaf participatie proberen we met de skaters tot oplossingen te komen buiten het Spuiplein. Een beheersmaatregel voor dit risico is om in overleg met de skaters buiten het plangebied alternatieve maatregelen te faciliteren, zoals ook aangegeven in de paragraaf participatie. Het financiële effect daarvan zou, als deze investering/facilitering niet vanuit de reguliere budgetten voor dit type investeringen gedaan kan worden, ten laste van de grondexploitatie kunnen komen door de risicoreservering daarvoor aan te spreken.

Dat kan alleen indien het ontwerp voor het Spuiplein (zonder skatemogelijkheid) wordt vastgesteld en er geen nieuw ontwerpproces komt en de bijdrage lager is dan het ingeschatte risico. De hoger geraamde investeringskosten is deels te wijten aan de stijging van de grondstofprijzen. Voor de laatste raming is met de meest actuele kentallen gewerkt. Voor het Spuiplein is gekozen voor een hoge kwaliteit van de openbare ruimte waar ook hoogwaardige materialen, zoals natuursteen, bij horen. Op het Spuiplein worden grote bomen geplant zodat het er direct goed uitziet. Ten behoeve van de op het Spuiplein te organiseren evenementen worden adequate voorzieningen aangelegd die eerder voor een lager bedrag in de ramingen opgenomen waren.

Planning Spuiplein en andere onderdelen openbare ruimte Spuikwartier

5/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10161136

Gezien het vorenstaande stelt het college de raad voor het volgende besluit te nemen: de raad van de gemeente Den Haag, gezien het voorstel van het college van 12 oktober 2021, overwegende dat: het Spuiplein een plein moet worden van en voor de hele stad waar cultuur en culturen samen komen; het Spuiplein een plein moet worden met hoge verblijfskwaliteit en geschikt moet zijn voor kleine culturele evenementen; Den Haag een groene stad is en meer hoogwaardig groen in het Spuikwartier bijdraagt aan de verbetering van een duurzaam verblijfsklimaat en klimaatadaptatie; het Spuiplein een klein plein is waar vele wensen en belangen een plek moeten krijgen maar het onmogelijk is om op een dusdanig klein oppervlak alle wensen te honoreren; in een stad die kiest voor verdichting, vergroening en verduurzaming dit Voorontwerp Spuiplein de beste oplossing is voor deze locatie; het Spuiplein een plein met allure wordt dat zich uitdrukt in een hoogwaardige kwaliteit van de materialen, de beplanting, volgroeide bomen en een betoverend waterelement met verlichting die de culturele identiteit van de plek versterkt; een goed beheerplan op hoofdlijnen nodig is om de kwaliteit Hofstad A+ van de openbare ruimte van het nieuwe Spuiplein te waarborgen; het lichtplan een onlosmakelijk onderdeel vormt met het Voorontwerp Spuiplein en deze tegelijk uitgevoerd dienen te worden; de raad op 7 november

2014 de kaders en het krediet voor de gebiedsontwikkeling Spuikwartier (RIS276520) heeft vastgesteld; de bewoners, culturele instellingen en ondernemers in de omgeving van het Spuiplein middels een intensief participatieproces betrokken zijn bij de keuzes voor Voorontwerp Spuiplein; de gesprekken met de vertegenwoordiging van de skaters worden gecontinueerd ten behoeve van een goed en gedragen alternatief voor skaten op het Spuiplein; dit heeft geresulteerd in een gedragen Voorontwerp Spuiplein, een door de ACOR en het kwaliteitsteam goedgekeurd Voorontwerp Spuiplein, lichtplan en een integraal beheerplan; het Voorontwerp Spuiplein past binnen de financiële kaders en de consequenties worden verwerkt bij de eerstvolgende actualisatie van de grondexploitatie Spuikwartier; besluit: I.

vast te stellen het Voorontwerp Spuiplein;

II.

vast te stellen het Voorontwerp lichtplan Spuiplein;

III.

vast te stellen het beheerplan Spuiplein op hoofdlijnen.

Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van De griffier,

De voorzitter,

6/6