RIS310217 bijlage 4 Nota van beantwoording VO Spuiplein

Bijlage 4

Nota van beantwoording VO Spuiplein Het ontwerp voor het nieuwe Spuiplein is tot stand gekomen na een intensief participatieproces. Dit heeft plaats gevonden in de periode van november 2020 tot april 2021. Dat gebeurde in een dialoog van vijf gesprekken met de klankbordgroepen waarbij zo zorgvuldig mogelijk is getracht zoveel mogelijk verschillende belangen aan tafel te krijgen. Daarnaast hebben er drie stadsgesprekken met de gehele stad plaats gevonden. Omdat dit gedurende de derde coronagolf met de bijbehorende lockdown plaatsvond is alles digitaal verlopen. In de bijlage bij het besluit Voorontwerp Spuiplein is de evaluatie van de deelnemers aan de klankbordgroepen terug te vinden. Als sluitstuk van de participatie is het Voorontwerp Spuiplein ter inzage gelegd van 7 juni tot en met 18 juli 2021, besluit college van B&W 1 juni 2021 (RIS 308961). Het concept Voorontwerp Spuiplein was in te zien via de website van de gemeente en bij de balie van het Haags Informatie Centrum. 37 ZIENSWIJZEN VOORONTWERP SPUIPLEIN Er zijn 37 zienswijzen over het Voorontwerp Spuiplein binnengekomen. Daarbij zijn veel complimenten gemaakt over het ontwerp, maar ook is een aantal zorgen geuit. De zienswijzen worden in deze nota beantwoord. In de zienswijzen is te lezen dat er verwarring is over wat nu echt het Voorontwerp Spuiplein is.

Een aantal zienswijzen gaan in op de modellen die eerder tijdens het ontwerpproces in de media zijn verschenen en die tijdens het 2e stadsgesprek met de stad zijn besproken. Deze modellen dienden om te toetsen welke ontwerpelementen aanspraken en welke niet. Na de discussie over de modellen is, rekening houdend met de reacties, het uiteindelijke ontwerp getekend. Dat betekent dat deze zienswijzen niet beantwoord kunnen worden omdat er niet gereageerd is op het uiteindelijke Voorontwerp Spuiplein dat ter inzage is gelegd. Alle ingediende zienswijzen zijn, geanonimiseerd, na te lezen in de bijlage bij deze nota. De zienswijzen zijn per onderwerp gerangschikt en per thema beantwoord. Op basis van de complimenten onstaat de indruk dat veel stadsbewoners hun behoefte aan een groene oase van rust midden in een hectische binnenstad gehonoreerd zien. Een plek waar iedereen mag en kan verblijven zonder ervoor te hoeven betalen (consumpties op een terras). Een plek die verkoeling kan bieden en die kleur brengt in de stad. INGEKOMEN ZIENSWIJZEN nr.

onderwerp 1 uitbreiding ontwerp en zorgen schade door skaters 2 onduidelijke fietsroute 3 bomen, zorgen schade door skaters, stenen zitranden en afval 4 onderhoud van gravel 5 maak een grote open ruimte 6 beplanting 7 skaters en voetgangers gaan niet samen 8 meer groen en zitgelegenheid 9 een plek om tot rust te komen 10 onderhoud en beheer, zwerfafval 11 meer vergroenen en geen waterbassin 12 geen ruimte maken voor skaters 13 geen skaters, geen Marokkaanse fontein 14 flexibel met meer ruimte voor evenementen en jongerencultuur 15 meer zitbanken 16 zorgen schade door skaters 17 ruimte voor skaters, geen gravel

indiener woonwinkel Hulshoff reclamant reclamant reclamant reclamant reclamant reclamant reclamant reclamant reclamant reclamant reclamant reclamant reclamant reclamant Brasserie MaZo reclamant

18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37

groter waterelement met fonteinen en cipressen oude fontein terug keuze voor waterplein keuze voor waterplein zoveel mogelijk groen, geen fietsparkeren en geen skaters veel schaduw en rommel opruimen toezicht op zwervers geen skaters alternatieve locatie voor skaters aandacht voor biodiversiteit en duurzaamheid behoud hotspot voor jongeren om te skaten verbinding met overkant Spui en vergroenen trap hotel Mercure zorgen over het gravel en toegankelijkheid hoogwaardige materialen en geen kramen zorgen om goed beheer maak een leeg plein met grandeur meer groen en geen water goede toegankelijkheid naar Amare, geen skaters maak ruimte voor skaters op het Spuiplein geen gladde bestrating, steeg naar Schedeldoekshaven open houden

reclamant reclamant reclamant reclamant reclamant reclamant reclamant reclamant VvE Amadeus Complex Den Haag reclamant de skaters van Den Haag reclamant Vereniging Vrienden van Den Haag reclamant Bewoners Rondom het Plein reclamant reclamant reclamant Save Spuiplein reclamant

ONTVANKELIJKHEID ZIENSWIJZEN De zienswijzen zijn tijdig binnengekomen en voldoen aan de wettelijke eisen.

ANTWOORDEN PER ONDERWERP 1. Over de omgeving van het Spuiplein en toegankelijkheid Amare Hoe gaat de openbare ruimte rondom het Spuiplein eruit zien? Er zijn met name vragen gesteld over de fietsroutes in relatie tot de alternatieve fietsroute over de Gedempte Burgwal, de bereikbaarheid van de fietsenstallingen, vergroenen van het Spui in combinatie met een betere verbinding met de overkant van het Spui zoals de tuin van de Nieuwe Kerk en het Rabbijn Maarsenplein, een nieuwe gracht in plaats van een waterbassin, de verbinding met de Schedeldoekshaven en de tramhalte en het vergroenen van de trappen van Mercure.

Overzicht van de deelgebieden Spuikwartier De herinrichting van het Spuiplein is een van de deelgebieden van de GREX Spuikwartier. De andere deelgebieden zijn: stadhuis, Wijnhaven, Turfmarkt, Turfhaven, Stadsbalkon en Schedeldoekshaven. De alternatieve fietsroute over de Gedempte Burgwal, het Spui (vergroenen, gracht), de tuin van de Nieuwe Kerk, het Rabbijn Maarsenplein, de route naar de Schedeldoekshaven en de trappen van Mercure vallen buiten de scope van de herinrichting Spuiplein. Het vergroenen van de trappen van hotel Mercure is evenals het vergroenen van het pleintje bij de entree van het Filmhuis en Theater aan het Spui in het Voorontwerp aangegeven als optie mits hier voldoende extra budget voor gereserveerd kan worden. Tot nu toe is nog geen zicht op het kunnen realiseren van deze extra wensen. Het Spui is onderdeel van de Hartlijn en zal op termijn vanuit dat project worden aangepakt. Het vergroenen en voorkomen van een overmaat aan verharding vindt het college belangrijk om de stad weerbaarder te maken tegen klimaatverandering. Het is op dit moment nog niet duidelijk of de doorgang van het Spuiplein naar de Schedeldoekshaven en de bus- en toekomstige tramhalte toegankelijk kan blijven. Op dit moment wordt er getekend aan de fietsroute door de Gedempte Burgwal als alternatief voor de fietsroute over de Grote Marktstraat voor doorgaand fietsverkeer.

Deze wordt via de Kalvermarkt doorgeleid naar de oorspronkelijke fietsroute door de binnenstad. De Turfmarkt is vanaf het centraal station Den Haag tot aan het Spui een gebied waar fietsers als bestemmingsverkeer te gast zijn. Fietsen is toegestaan maar voetgangers hebben voorrang. Via de Turfmarkt is de entree van de fietsenstalling onder Amare en via het Spui is de fietsenstalling onder de Openbare Bibliotheek te bereiken. Ook op het Spuiplein rondom de halfverharding is de fietser te gast. Er is op het Spuiplein niet voorzien in fietsparkeren op het plein zelf. Hier wordt op gehandhaafd. Het Spuiplein komt in hetzelfde fietshandhavingsregime als het gebied rondom het stadhuis. Bezoekers van Amare die per taxi, busjes en touringcars komen, kunnen via de onderdoorgang van het stadhuis bij de entree van Amare aan de Wijnhaven bereiken. Aan de Kalvermarkt wordt een laad/loszone ingericht waar bezoekers afgezet kunnen worden. Later, als de openbare ruimte Turfhaven en Schedeldoekshaven ingericht is, kunnen daar ook bezoekers afgezet worden.

Routes, fietsenstallingen en halteplaats touringcars in en rondom het Spuikwartier 2.

Over het beheer van het nieuwe Spuiplein Het Spuiplein moet er mooi uit blijven zien. Belangrijk daarbij is dat er rekening wordt gehouden met afval en schoonhouden, slijtage en onderhoud. Is het kwaliteitsniveau van de halfverharding en het waterbassin haalbaar? Een mooi Spuiplein moet mooi blijven. Daarom is in de beheerparagraaf rekening gehouden met extra kosten voor onderhoud en beheer. Er is voldoende budget om het beheer van het gewenste hoge kwaliteitsniveau te waarborgen. Daarnaast zijn in de ontwerpfase al keuzes gemaakt die goed beheer en onderhoud in het ontwerp mogelijk maken. Voor het beheer en onderhoud van het waterbassin en de beplanting worden specialistische bedrijven ingeschakeld zodat de kennis, o.a. over biodiversiteit en waterkwaliteit zonder algengroei, ingezet kan worden. In het beheerplan wordt nader ingegaan op het kwaliteitsniveau van de onderdelen.

3.

Vragen over en voorstellen voor groen, bomen en biodiversiteit In verschillende zienswijzen worden voorstellen gedaan voor verschillende soorten (water)planten en bomen die indieners mooi vinden en die passen bij het Spuiplein. Daarnaast is gevraagd om geen gif te gebruiken bij de bestrijding van onkruid en het groen te laten onderhouden door een specialist met verstand van biodiversiteit. De keuze voor de beplanting en de bomen is een taak van de landschapsarchitect. Daarbij wordt gekeken naar de robuustheid van de beplanting en wordt gekeken naar soorten die ook in de natuur in Den Haag voorkomen. Er worden geen exoten geplant. De beplanting moet tegen extremere omstandigheden kunnen zoals droogte, windhinder en wateroverlast. Dat geldt ook voor de bomen. Voor de bomen wordt gekozen voor een soort met grillige takken als tegenhanger van de horizontale en verticale belijning van de gevels om het plein. De bomen hebben ook vol in het blad een transparante kroon. Belangrijk voor de biodiversiteit is de kwaliteit van de bodem. De bomen kunnen in volle grond wortelen en de bodem zal ook verrijkt worden. Voor de biodiversiteit is de combinatie van bomen in onderbeplanting belangrijk.

4.

Over de halfverharding en looproutes Er zijn zorgen over de toegankelijkheid van de halfverharding voor mensen met een rollator of kinderwagen. Daarnaast is de halfverharding met kleine steentjes slecht voor de wieltjes van skateboarden. Kan deze halfverharding niet vervangen worden door een andere verharding (gladde stenen)? Ook zijn er zorgen over de toegankelijkheid van de routes rondom het plein. Zorg ervoor dat deze

niet volgezet worden met terrassen zodat je hier niet meer kunt lopen. Daarnaast vinden indieners het belangrijk dat de looproutes vanaf het Spuiplein een goede verbinding hebben met de binnenstad. De halfverharding wordt toegepast op een gedeelte van het Spuiplein. Dat is het gedeelte met groen, bomen en het waterbassin. Rondom dit gedeelte met de halfverharding wordt klinkerverharding toegepast zodat er altijd een mogelijkheid is om de halfverharding te vermijden. Bij de Lange Vijverberg is het betreden van de halfverharding aldaar voor mensen met een rollator en kinderwagen geen enkel probleem. Het is niet de bedoeling dat er op de halfverharding wordt gefietst of geskate. Het is een plek voor verblijven en ontmoeten die een zekere rust moet uitstralen zodat het verblijf prettig is. Gladde natuursteen wordt niet toegepast op het Spuiplein. Voor de commerciële ruimten in Amare is een zone van zes meter uit de gevel gereserveerd voor terrassen. Dit is de maximale breedte van de terrassen ten behoeve van mensen die er langs willen lopen en de hulpdiensten. De looproutes op het Spuiplein zijn zo gesitueerd dat de aansluiten op verbindingen aan de overkant van het Spui. 5.

Een leeg Spuiplein Twee indieners hebben aangegeven dat het Spuiplein geen dorpsplein of park moet worden en pleiten voor een leeg plein dat flexibele ruimte biedt voor verschillende doeleinden en multifunctioneel gebruik. Het voormalige Spuiplein was een leeg plein waar naast de skaters en af en toe een evenement niet veel gebeurde. Bovendien was er in de zomer sprake van hittestress. Door de klimaatverandering en de noodzaak om daarop te anticiperen is een leeg versteend plein niet realistisch en niet toekomstbestendig. Een plein wordt niet door de leegte maar door de wanden rondom het plein gemaakt. Het nieuwe Spuiplein heeft een nieuw gebouw dat identiteit geeft aan het plein. Bovendien is er een belangrijke wens vanuit de bewoners, de horeca-ondernemers en de culturele instellingen dat het plein alle dagen van het jaar een fijne plek is om te vertoeven en te verblijven. En waarbij voldoende ruimte wordt geboden om activiteiten in de vorm van kleine evenementen te organiseren. Een plein voor de stad is een plein dat voldoet aan deze wensen.

6.

Geen skaters Een aantal indieners vraagt of er een alternatieve plek geboden kan worden voor de skaters omdat skaten slecht te combineren is met voetgangers. In het nieuwe ontwerp zijn verschillende looproutes mogelijk. Deels over de halfverharding met een mogelijkheid om daar te zitten en ontmoeten en deels over de klinkerverharding rondom het plein voor mensen die liever niet over de halfverharding lopen. Omdat de verwachting is dat al deze looproutes intensief gebruikt gaan worden is er op het Spuiplein geen ruimte om te kunnen skaten. In gesprek met de skaters wordt gekeken naar alternatieve locaties en mogelijkheden.

7.

Ruimte voor skaters Er moet ook aandacht zijn voor jongerencultuur en verdienen zij een podium op het Spuiplein voor o.a. street-art, muziek en skaten. Een aantal indieners geeft aan dat de skaters zijn vergeten tijdens het participatieproces en dat zij niet hun belang hebben kunnen inbrengen tijdens de gesprekken met de klankbordgroepen. Volgens de indieners is het belangrijk dat er een plek blijft op het Spuiplein om hier te kunnen blijven skaten omdat dit van oudsher de ontmoetingsplek is voor deze groep. De indieners geven aan dat het belangrijk is dat er geen halfverharding komt omdat dit slecht is voor de wieltjes en dat een gladde ondergrond belangrijk is. De indieners bieden in de zienswijze een alternatief ontwerp aan dat volgens hen goed past binnen het huidige ontwerp. Daarbij wordt gebruik gemaakt van de looproute langs de trappen van hotel Mercure en de onderste treden van deze trappen. Voor een goed ontwerp is het belangrijk dat er geen stapeling wordt gemaakt van ruimteclaims, maar dat er keuzes worden gemaakt. Er zijn veel wensen geuit over waar een nieuwe ontwerp voor het Spuiplein aan dient te voldoen. Daarnaast zijn er belangrijke opgaven waaraan moet worden gewerkt, zoals klimaatadaptatie. De stad wordt intensiever en er maken meer mensen gebruik van de openbare ruimte.

Dat betekent een zoektocht naar de mogelijkheden om gebruik te combineren zodat de ruimte maximaal wordt benut. Het huidige ontwerp is tot stand gekomen tijdens een intensief participatieproces waarbij door middel van de klankbordgroepen goed is geluisterd naar het publieke belang. Ook is het belang van de skaters besproken, ondanks dat deze groep niet vertegenwoordigd was. Voorafgaand aan het

participatieproces is aan verschillende skatende jongeren op de huidige skatelocatie wel gevraagd om te participeren maar daar was toen geen belangstelling voor. Ook de jongerenambassadeurs zijn gevraagd, maar zijn daar niet op ingegaan. Het ontwerp is een toekomstbestendige eenheid die voldoet aan de wensen en eisen van het nieuwe Spuikwartier en de nieuwe stad. De door de skaters geroemde plek vanwege de gladde natuursteen en voldoende ruimte maakt plaats voor een ander Spuiplein dat voldoet aan de huidige eisen voor klimaatadaptatie en het nieuwe gebruik van het Spuiplein in het hart van het cultuurcluster in Den Haag. De wens van de skaters om een deel van het huidige ontwerp aan te passen is niet mogelijk. Dit tast de eenheid in het ontwerp aan. De halfverharding is nodig om ervoor te zorgen dat er minder verhard oppervlak is in de stad en de overige delen van het Spuiplein zijn bedoeld als looproutes en plekken voor ontmoeten en verblijven voor alle mensen in de stad, ook voor de skaters. Voor alternatieve mogelijkheden in de binnenstad om te skaten wordt het gesprek met de skaters voortgezet. 8.

Over de materialen in het ontwerp Verschillende indieners geven aan dat bij een plein van allure ook duurzaam en mooi materiaal past en geen goedkoop beton. Er wordt gepleit voor nog meer zitranden en bankjes dan in het huidige ontwerp is aangegeven. Kunnen er ook oplaadpunten voor mobiele telefoons gemaakt worden in de bankjes? Voor het ontwerp Spuiplein worden duurzame en kwalitatief hoogwaardige materialen gebruikt waarbij de kleuren op elkaar, de bestaande bestrating van de Turfmarkt en de gevel van Amare worden afgestemd. De materialen dienen goed en duurzaam onderhoud niet in de weg te staan. Voor de randen langs de plantvakken en het waterbassin wordt uitgegaan van Europees natuursteen. De bankjes worden uitgevoerd in natuurlijk hout, verduurzaamd zonder te lakken. Er komen geen oplaadpunten voor mobiele telefoons. Het huidige ontwerp voorziet in veel zitplekken, deels met hout bekleed en rugleuningen. De verwachting is dat dit voldoende is omdat er ook op de trappen van hotel Mercure en gezeten kan worden.

9.

Over het waterbassin Een indiener vraagt of er een fontein in het waterbassin geplaatst kan worden. Een andere indiener vraagt of de oude fontein nog terug kan komen. Een indiener heeft liever de oude grachten terug in plaats van een waterbassin. Opmerkingen waarom de Marokkaanse fontein wel of juist niet op het Spuiplein moet komen. Het water van het waterbassin is voortdurend in beweging ten behoeve van de waterkwaliteit. Er is gekozen voor een overstortrand zodat het water een spiegel vormt waarin de Nieuwe Kerk kan weerspiegelen en ’s avonds is in het waterbassin een twinkeling te zien van onderwaterverlichting die een sprookjesachtig effect geeft. De oude fontein komt niet meer terug. Deze werkt niet meer en zal moeten worden verwijderd. Het waterbassin is een verwijzing naar de vroegere grachten en geeft kwaliteit en grandeur aan het nieuwe Spuiplein. Het Marokko instituut heeft enige jaren geleden een oosterse fontein aangeboden. Stichting Amare is in gesprek met het instituut om de fontein te plaatsen in de publieke loopgang van Amare.

10. Over evenementen Verschillende indieners vinden dat er voldoende ruimte is voor evenementen en hechten vooral waarde aan de groene verblijfskwaliteit zonder verplichte consumptie. Een indiener pleit voor het weren van de poffertjeskraam, patatkraam of haringkar. Het belang van verblijven en ontmoeten voor iedereen in een oase van groen is uitgewerkt in het ontwerp. Veel deelnemers aan de klankbordgroepen deelden dit belang en lieten dit belang prevaleren boven het belang van het kunnen organiseren van grotere evenementen op het Spuiplein. Het Spuiplein is van iedereen en voor iedereen. Maar het is op de schaal van de beschikbare openbare ruimte onmogelijk om alle wensen en belangen te honoreren. De stad wordt steeds dichter bebouwd en er gaan steeds meer mensen in de stad wonen die behoefte hebben aan een buitenruimte waar het alle dagen prettig verblijven is, meer nog dan het kunnen bijwonen van grotere evenementen in de stad. Ook dit is een keuze die gemaakt is.

De specifieke regels met betrekking tot de poffertjeskraam of andere eetstalletjes op het Spuiplein zijn in de verordening straathandel geregeld. Voor de terrassen zijn in het beheerplan criteria opgenomen voor de vergunningverlening. COMPLIMENTEN • Mooi ontwerp • Grote bomen met schaduw en water zijn belangrijk om hittestress tegen te gaan. • Een plek die rust geeft in de drukte van de stad. • Fijn dat er zitgelegenheid is zonder dat je een consumptie moet nuttigen. • Veelbelovend. • Ik kan niet wachten tot het allemaal af is. • Een gezellige ontmoetingsplek voor een mooi nieuw cultuurcentrum. • Het plein en Amare worden een sieraad voor onze stad. • Prachtig ontwerp, niets meer aan doen. • In ons drukke centrum kunnen we wel een oase van rust gebruiken. • Elk ontwerp is beter dan de huidige situatie. • Ontwerp is een aangename verrassing, complimenten! Verheugd over zitplekken zonder consumptieverplichting en vooral de fontein. Die mag niet ontbreken op een wereldplein. Ik kijk er erg naar uit om op het nieuwe Spuiplein te verpozen, in plaats van er, zoals vroeger, in een boog omheen te lopen. • De voorlopige plannen zien er prachtig uit. Ik kan niet wachten tot dit mooie dynamische park in het hart van Den Haag af is. • Den Haag kan een groene oase in de binnenstad goed gebruiken. • Het is belangrijk om de openbare ruimte te vergroenen. Dat maakt een mens gelukkig.