RIS310138 Bijlage 2

Datum: 27 september 2021 Betreft: rapportage 4 monumentale Vleugelnoten Moerweg

Hart voor Den Haag Dhr. René Oudshoorn Den Haag

Inleiding Op 23 september bracht ik op verzoek van mevr. Conny Ligtvoet een bezoek aan 4 monumentale Vleugelnoten op de hoek van de brug die de van Maerlantlaan via de Moerweg verbindt met de Jan Luykenlaan. De aanleiding is dat twee van deze bomen verloren dreigen te gaan door de aanleg van de warmteleiding die van Vlaardingen naar Den Haag moet gaan lopen.

Vragen Mevrouw Ligtvoet wil graag een onafhankelijk antwoord op de volgende vragen: § Wat is de conditie van de bomen? § Wat is de toekomstverwachting van de bomen? § Welke elementen in de omgeving van de bomen zijn van belang voor de beoordeling van de te verwachten impact van de aanleg van de warmteleiding? § Wat is het te verwachten effect van de aanleg van de warmteleiding?

Afbeelding 1: luchtfoto van de situatie en het tracé van de warmteleidingen. De twee bomen rechts van de blauwe leidingen zijn in het geding. De vier bomen vormen samen een lokaal beeldbepalend ensemble met de brug. 1

Leidinginformatie

Afbeelding 2. Schematische weergave van de warmteleidingen in de sleuf die ter plaatse in open ontgraving zal worden uitgevoerd. Links de leiding die het hete water aanvoert, rechts de blauwe retourleiding van het afgekoelde water. (Bron:Gasunie, uit informatie voor het tracé in Vlaardingen). Het systeem bestaat uit twee buizen van ongeveer 100 cm doorsnede (inclusief hun isolatiemantel) die op 50 cm van elkaar liggen. Daarnaast is er aan weerszijden 50 cm werkruimte nodig voor het positioneren in de sleuf. Als er sleufbekisting wordt toegepast is er dus minimaal 350 centimeter breedte nodig plus de maten van de sleufbekisting, stel 20 cm breedte per kist. Het totaal komt dan op bijna 4 meter breed. De sleuf is minimaal 2.20 meter diep. Wordt zonder sleufbekisting gewerkt dan is de sleuf minimaal 6.10 meter breed.

Situatie ter plaatse De twee betrokken bomen hebben een stamomvang van ongeveer 360 cm en een kroondiameter van ongeveer 27 meter. Ze staan in een grastalud op ongeveer 9 meter vanaf de singel. Langs de singel ligt een asfaltpad van een kleine drie meter breed. In de grasberm zijn meer dan 10 dikke wortels aan het maaiveld zichtbaar; daaronder zijn er nog vele onzichtbaar onder het gazon. Op vijf plaatsen hebben de wortels het asfaltpad opgedrukt en gescheurd. Deze wortels steken het pad recht over op weg naar hun watervoorziening uit de singel. De bomen staan aan de andere kant dicht bij de rijweg, daar is het straatzand een ongunstig milieu voor wortels die voeding en vocht zoeken. Geconcludeerd kan worden dat de berm tussen boom en singel essentieel is voor hun voortbestaan en ook de reden dat de bomen tot de 20 dikste van de soort in Den Haag zijn uitgegroeid sinds ze rond 1950 geplant zijn.

2

Beoordeling van de bomen De bladbezetting van de bomen is optimaal evenals bladgrootte en bladkleur. De bomen verkeren in zeer goede conditie. Aan de stam, de hoofdtakken en de stamvoet zijn geen visuele afwijkingen geconstateerd. Om vast te stellen of de boomstammen door houtrot aangetast zijn is een kloptest uitgevoerd. Hierbij wordt tot een hoogte van 2.50 meter hoog het hout rondom beklopt; aangetaste plaatsen geven een hol en dof geluid. Bij de beide bomen is geen enkele rotting of houtscheur waargenomen. Daarom wordt geconcludeerd dat de bomen ook mechanisch prima in orde zijn. De bomen zijn niet vermeld op de officiële Haagse lijst van monumentale bomen. Wanneer ze vergeleken worden met bomen die wel op de lijst staan zoals op de Wassenaarse weg, Klimopstraat en Vliegwielstraat zou opname verdiend zijn. De genoemde bomen staan op de lijst vanwege eigenschappen als beeldbepalend, solitair, bijzondere soort. Deze kenmerken zijn ook op de bomen aan de Moerweg van toepassing evenals hun maten.

Effecten van de aanleg van de warmteleidingen Wordt er in open ontgraving gewerkt direct achter de beschoeiing van de singel dan moet het pad plus een meter van de grasstrook worden ontgraven. Dan worden alle wortels afgehakt die de watervoorziening verzorgen. De wortelschade in combinatie met het niet meer bereikbaar zijn van het water dat de boom in grote hoeveelheden verbruikt (tot 5000 liter per dag in droge warme perioden) zal de conditie ernstig schaden en op termijn leiden tot de dood van de boom. Daar komt nog bij dat om tussen de boom en de leidingsleuf te kunnen werken er tal van graafmachines, hijskranen en ander materieel ter plaatse zullen rijden, dat is dus op de wortels van de boom. Deze machines zijn zwaar en beschadigen de wortels en drukken de grond samen waardoor de wortels stikken. Laaghangende takken zullen worden verwijderd. Ook moet de uitgegraven grond worden opgeslagen op de locatie, met nog meer druk op de wortels als gevolg. Gasunie houdt in zijn uitvoeringsplannen een werkstrook van 10 meter breed aan, waarbinnen alle vegetatie verwijderd wordt voordat het werk kan starten. De afstand tussen boomstam en beschoeiing is ter plaatse minder dan 9 meter. Ter voorbereiding op het werk is door het boomtechnisch adviesbureau Bomenwacht een BoomEffectAnalyse uitgevoerd bij alle bomen langs het tracé.

De conclusie is dat het werk “een aanzienlijke invloed” zal hebben op de 2 Vleugelnoten. In par 16.14 van de nationale standaard ‘Handboek Bomen, versie 2018’ luidt de toelichting op ‘aanzienlijke invloed’: “een verantwoorde handhaving is alleen mogelijk middels een ingrijpende aanpassing van het projectplan of ingrijpende maatregelen.

Beantwoording van de gestelde vragen §

§

§

Wat is de conditie van de bomen? Antwoord: De conditie van de bomen is zeer goed; er zijn geen aanwijzingen gevonden die de langdurige restlevensverwachting negatief beinvloeden. Wat is de toekomstverwachting van de bomen? De levensverwachting van de bomen is zeer lang. Andere monumentale bomen in Den Haag onder dezelfde groeiplaatscondities dateren uit 1900 en zijn in prima conditie. Een restlevensverwachting van 60-70 jaar is aannemelijk. Welke elementen in de omgeving van de bomen zijn van belang voor de beoordeling van de te verwachten impact van de aanleg van de warmteleiding? Het feit dat de boom aan de straatzijde weinig bewortelingmogelijkheden heeft, het feit dat de berm en de singel allesbepalend zijn als levensvoorwaarden van de boom en het feit dat het graven van de leidingsleuf tot vele werkbewegingen en zeer ernstige schade aan (oppervlakkige)hoofdwortels en bodem zal leiden.

3

§

Wat is het te verwachten effect van de aanleg van de warmteleiding? Het te verwachten effect schatten zowel adviesbureau Bomenwacht als ondergetekende in als zeer groot. Een verantwoorde handhaving is in de huidige plannen niet mogelijk.

Conclusie: • •

• •

De bomen zijn monumentaal en in goede conditie. De levensverwachting is meer dan 50 jaar. De blauwe lijnen in het tracé geven niet de strook aan waarbinnen het werk gebeurt maar slechts de plaats van de twee buizen. De werkelijkheid is dat 10 meter breed alles kapot gemaakt wordt om het werk uit te voeren Het huidige plan zal door schade aan de standplaatskwaliteit, wortelschade en gebrek aan vocht tot het sterven van de boom leiden. Ook andere beeldbepalende bomen langs (dit deel van) het tracé zoals Essen en andere Vleugelnoten van hetzelfde kaliber zijn in ernstig gevaar.

Ing. H. D. Sneep Onafhankelijk boomdeskundige

Fotobijlage op volgende pagina’s

4

Rechts van het pad staan de in dit rapport besproken twee bomen. Links van de singel de andere twee. Met zijn vieren vormen ze het bijzondere ensemble wat vanaf de doorgaande Moerweg door vele mensen wordt waargenomen.

In het midden van de foto is een scheur in het pad te zien die veroorzaakt wordt door een dikke wortel die vanuit de stamvoet op de achtergrond rechtstreeks onder het pad door naar de singel groeit en de boom van water voorziet. Vleugelnoten hebben veel water nodig.

5

Tussen de voorgrond en de brug zijn vijf grote scheuren in het pad aangetroffen als gevolg van hoofdwortels die het pad oversteken om voldoende water te kunnen opnemen voor de grote waterbehoefte van de boom.

6