RIS310128 commissiebrief Meerjarenprogramma Wegenonderhoud Den Haag 2021-2025

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Hilbert Bredemeijer Wethouder van Onderwijs, Sport en Buitenruimte

114

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Leefomgeving

DSB/10104385 RIS310128 Contactpersoon

Nicoline de Bruin Dienst

Stadsbeheer Afdeling

Beleidsafdeling Stadsbeheer Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

5 oktober 2021

nicoline.debruin@denhaag.nl

Onderwerp

Meerjarenprogramma Wegonderhoud Den Haag 2021-2025

Geachte voorzitter, De gemeente is verantwoordelijk voor het onderhoud van de openbare weg. Het gaat hierbij om alle openbare wegen, dat wil zeggen hoofdwegen, woonstraten, fietspaden, voetpaden, pleinen en parkeerplaatsen. De openbare weg bestaat deels uit zogenaamde open verharding (klinkers, tegels) en gesloten verharding (asfalt). Waar in dit document wordt gesproken over wegen worden daarbij straten, fietspaden, voetpaden, pleinen en parkeerplaatsen bedoeld. Het doel van dit document is te informeren over de wijze waarop de gemeente Den Haag vormgeeft aan het planmatig beheer van de gemeentelijke wegen in de periode van 2021 tot en met 2025. De afgelopen jaren is conform het meerjarenprogramma wegonderhoud 2014 – 2018 (RIS265100) gewerkt. In afwachting van de inspectiecijfers van 2020 om nieuw goed onderbouwd beleid te kunnen maken, is de afgelopen twee jaar ook nog volgens die uitgangspunten doorgewerkt. De werkwijze wordt toegelicht en de onderhoudstoestand van de wegen aan het eind van de afgelopen beleidsperiode wordt omschreven. De werkwijze heeft geleid een aanzienlijke kwaliteitsverbetering op zowel hoofdwegen, fietspaden en overige wegen en dit blijkt uit de tevredenheid bij inwoners over de staat van het wegennet.

We zetten de huidige werkwijze door maar doordat we op hoofdwegen en fietspaden een grote inhaalslag hebben gemaakt concentreren we ons nu meer op de overige wegen, in de woonwijken. De afgelopen beleidsperiode zijn grote stappen behaald in het bereiken van belangrijke doelstellingen waarbij de onvoldoende verharding teruggebracht van is van 28% naar 19% en de kwaliteit zoals hieronder aangegeven aanzienlijk is toegenomen: − − −

niet hoofdwegen (voornamelijk woonwijken) van 68% naar 79%; hoofdwegen, van 89% naar 94%; fietspaden van 88% naar 96%.

Naast de technische prioritering maakt Integraal programmeren en het afwegingskader assetmanagement onderdeel in de bepaling van onze opgaven. Vervolgens wordt aangegeven hoe wordt bijgedragen aan verdere professionalisering van het wegbeheer.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10104385

Goed wegbeheer levert een belangrijke bijdrage aan het veilig, comfortabel en op orde houden van de openbare ruimte. Het meerjarenprogramma beschrijft welke keuzen worden gemaakt om te zorgen voor het in standhouden van de functionaliteit. Door het meerjarig inzichtelijk hebben van opgaven kan met behulp van integraal plannen zoveel mogelijk zogenaamd werk-met-werk gemaakt worden. Het beheer gaat uit van het in goede staat terugbrengen van de bestaande situatie. Daarbij is ruimte voor kleine aanpassingen en verbeteringen, maar het budgettaire kader geeft geen ruimte om vanuit het beheer de openbare ruimte her in te richten. Doelstelling wegonderhoud De algemene uitgangspunten voor het wegbeheer zijn veilig, toegankelijk en comfortabel. 1. Het primaire doel van het wegonderhoud is de veiligheid garanderen. In de openbare ruimte moet iedereen zich kunnen bewegen zonder gevaar. Door scheefliggende tegels, kuilen in de wegen en gescheurd asfalt kunnen verkeersdeelnemers zoals voetgangers, snor/bromfietsers en automobilisten persoonlijk letsel oplopen of kan schade aan het voertuig ontstaan. Het doel van het wegbeheer is dit te voorkomen en de wegen veilig en goed begaanbaar houden. Hierbij is er blijvend aandacht voor de instandhouding van de bereikte onderhoudstoestand.

Door de wegen tijdig en adequaat te onderhouden wordt naar verwachting de meeste schade en letsel voorkomen, met als bijkomend effect dat het aantal schadeclaims en het risico dat de schadeclaims moeten worden toegewezen tot een minimum wordt beperkt. 2. Het tweede doel is de toegankelijkheid behouden en mogelijk verbeteren. In de openbare ruimte moet iedereen zich kunnen bewegen, ook de verkeersdeelnemers die wat ouder zijn, slecht ziend of blind zijn of die met een rolstoel of kinderwagen op straat gaan. De kwaliteit van het wegennet dient zodanig te zijn dat het verkeer er op een comfortabele en veilige manier gebruik van kan maken. Hierbij wordt goed geluisterd naar de wensen verwachtingen van bestuur en bewoners. 3. Ten derde dient het wegonderhoud het comfort. Goed en tijdig onderhouden wegen bevorderen een goede bereikbaarheid van de stad en de belangrijke bestemmingen in de stad door een veilige en vlotte doorstroming van het verkeer nu en in de toekomst. Wegen zijn van vitaal belang voor onze stedelijke economische infrastructuur. Tijdig onderhoud vermindert de kans op onverwachte stremmingen door noodreparaties. Bovendien kan door het bieden van bijvoorbeeld comfortabele fietspaden het fietsgebruik worden gestimuleerd. 4. Ten vierde wordt het programma wegonderhoud ingezet om werk-met-werk te maken.

Bij de twee voorgaande doelen wordt in het programma wegonderhoud met name ingezet op projecten waar het budget en overige middelen zo efficiënt mogelijk kan worden ingezet en de overlast tot een minimum wordt beperkt. Als er vanwege de veiligheid wegonderhoud nodig is, zal dat zo snel mogelijk worden uitgevoerd. 5. Het programma wegonderhoud zet in op duurzaam, klimaat robuust onderhoud. Om de opgaven wat betreft klimaat en energie aan te pakken wordt de komende periode doorgegaan met het vervangen van verhardingen door groen waar dat kan om de effecten hittestress en hevige regenval te verminderen. Momenteel wordt ieder jaar nog altijd meer verharding aangelegd dan weggehaald in Den Haag en met deze vergroening draagt dit plan bij om deze trend te keren. Voor het bepalen van de omvang van het probleem en een prioritering te maken, worden de stresskaarten voor Den Haag uit de Klimaatatlas geraadpleegd.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10104385

Ook worden, daar waar nodig en mogelijk, verhardingsconstructies die kunnen worden gecombineerd met waterberging en/of waterafvoer meegenomen in de afweging. Hiervoor worden oplossingen uit de Wegwijzer Den Haag Klimaatbestendig (RIS308744) toegepast. In de periode 2014-2018 heeft het de prioriteit van het wegonderhoud gelegen bij hoofdwegen, fietspaden en drukke voetgangersroutes. De prioriteitstelling in het gevoerde beleid voor het wegbeheer heeft in de vorige planperiode tot het gewenste effect geleid, grote delen van de hoofdwegen, fietspaden en belangrijke voetgangersroutes in de binnenstad en rond de stations zijn op het gewenste technische kwaliteitsniveau. In de periode 2014 - 2018 is gemiddeld voor planmatig wegonderhoud € 14,9 miljoen per jaar besteed. Uitdagingen komende planperiode Voor de komende planperiode spelen een aantal veranderingen ten opzichte van de voorgaande periode. Werk-met-werk Ten eerste is het aantal plannen voor de realisatie van fiets en auto infrastructuur in de afgelopen jaren flink verminderd ten opzichte van het decennium daarvoor. Dat betekent dat in de realisatie van projecten in de komende jaren de mogelijkheden voor werk-met-werk voor onderhoudsprojecten op hoofdroutes voor het autoverkeer en fietspaden beperkt is.

In het coalitieakkoordakkoord Den Haag, Stad van kansen en ambities (RIS299794) is € 10 miljoen beschikbaar gesteld om de buitenruimte in de wijken zoals Houtwijk en Waldeck op te knappen. In het coalitieakkoord Samen voor de Stad (RIS 304121) is hierbij nog € 9,35 miljoen extra aan toegevoegd. Het is een goede besteding om met onderhoud aan te sluiten bij de in het coalitieakkoord aangedragen opgaven. De energietransitie kan in de toekomst wel veel kansen bieden op werk-met-werk, waarbij onderhoud en eventuele herinrichting kan worden gecombineerd met de aanleg van het warmtenet. In de periode tot 2030 zal in Den Haag de energietransitie plaatsvinden (Kadernota duurzaamheid, RIS301829). Grote delen van de bestaande stad zullen aangesloten worden op het warmtenet om de huizen te voorzien van duurzame warmte. Dat betekent dat in de ondergrond in deze wijken leidingen voor de warmte moeten worden geplaatst. Uitvoering van de aanleg van het warmtenet zal vooral in de periode na de looptijd van dit programma vallen, maar in de planning van wegonderhoud wordt in de komende jaren gezocht naar de kansen voor werk-met-werk. Door ontwikkelingen zoals de Binckhorst en het CID liggen kansen en grote uitdagingen/ inspanningen om de bijbehorende infrastructuur op een goede manier (conform het handboek openbare ruimte) gerealiseerd en in beheer te krijgen.

Bereikbaarheid De planning van onderhoudsprojecten wordt in de komende jaren moeilijker door de integrale planningsopgave van bereikbaarheidsregie. Daarbij wordt ook ingezet op ‘integraal programmeren’ van diverse assets in Den Haag waardoor in een eerder stadium diverse doelstellingen en projecten bij elkaar worden gelegd. De uitvoering van het meerjarenprogramma wordt hierdoor beïnvloed. Bij werkzaamheden die leiden tot het onderbreken van sterfietsroutes wordt gestreefd naar korte, veilige en comfortabele omrijdroutes voor de fietser die ook goed en duidelijk worden gecommuniceerd.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10104385

Duurzaamheid Om de CO2-emissies terug te dringen wordt voor wegonderhoud niet alleen naar de gebruikte materialen gekeken, maar ook naar het in te zetten materieel. Bij de aanbestedingen en inkoop worden eisen op dit gebied aangescherpt. Dit plan is in grote lijn gebaseerd op de ‘Total cost of ownership’ waarbij in de afwegingen over assetmanagement hier nadere verdieping op zal plaatsvinden. In de komende jaren wordt vaker dan voorheen de samenwerking met andere wegbeheerders opgezocht om van elkaar te leren. We werken bijvoorbeeld aan een G4-benchmark voor innovatieve oplossingen. Om de opgaven wat betreft klimaat en energie uit de Programmabrief Duurzaamheid 2022 (RIS309860) aan te pakken wordt de komende periode doorgegaan met het vervangen van verhardingen door groen waar dat kan om de effecten hittestress en hevige regenval te verminderen. We merken dat er in Den Haag draagvlak onder de bevolking is voor klimaatadaptieve maatregelen in de openbare ruimte en blijven alert hoe de onderhoudsprojecten hieraan een bijdrage kunnen leveren. Participatie Door vooraf goed te informeren hoe in de wijken wordt gedacht over het functioneren van de wegen kan eerder de juiste keuze worden voorgesteld. Vaak komen er klachten over de staat van de wegen waarbij oplossing van de klachten eigenlijk alleen kan door de inrichting van de (verkeers)ruimte volledig aan te passen.

Het programma wegonderhoud is hier niet voor bedoeld. In de komende jaren wordt veel aandacht gegeven aan participatie en de wijze waarop de verwachting van bewoners en beheersuitgangspunten dichter bij elkaar worden gebracht. Straatbomen Bij het uitvoeren van het onderhoud aan wegen spelen vaak ander aspecten mee dan alleen het herstel van de in beheer zijnde objecten. Na de oorlog zijn veel bomen gepland. Deze nemen inmiddels veel ruimte in beslag, zowel boven- als ondergronds. Grotere bomen leveren de gewenste natuurwaarde en schaduwwerking, maar veroorzaken schade door wortelopdruk. Enerzijds wordt ingezet op het zo veel mogelijk handhaven van bestaande bomen, maar anderzijds is structurele aanpak van boomwortelopdrukschade vaak mogelijk door nieuwe bomen in betere groeiplaatsen te plaatsen. Ook hier zijn participatie en communicatie en nauwe samenwerking met het groenbeheer belangrijke aspecten om tot een gedragen oplossing te komen. Nieuwe prioritering Door de ontwikkelingen die in het vorige hoofdstuk zijn geschetst kan de inzet van de middelen in de komende periode verschuiven van fietspaden en hoofdwegen naar niet-hoofdwegen. Hiermee komt de focus ook te liggen op de toegankelijkheid en het comfort in de woonwijken. Deze priotering is reeds terug te zien in de praktijk.

Zo is het afgelopen jaar, na advies van (en overleg met) de Stedelijke Ouderen Commissie (SOC), extra aandacht gegeven aan het wegwerken van struikelpunten in de stad. In de ‘Aanpak Struikelpunten’ (RIS308428) staan vijf actielijnen beschreven om het risico van het ontstaan van struikelpunten te verminderen en waar deze onverhoopt toch ontstaan, deze zo snel mogelijk weg te werken. Inmiddels zijn vrijwel alle door de SOC gemelde struikelpunten opgelost en blijft de gemeente scherp toezien op de kwaliteit van de openbare ruimte. Daarbij blijft zij nauw in contact met de SOC om waardevolle aandachtspunten mee te krijgen van een representatieve groep Hagenaars die terecht scherp toezien op een struikelvrije openbare ruimte. De verwachting is dat voor de komende vijf jaar voor het instandhouden en verbeteren van de hoofdwegen en de fietspaden ongeveer 1/4 deel van het budget benodigd is en dat in de woonwijken 3/4 deel van het budget wordt besteed.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10104385

Financiën Voor de uitvoering van het wegonderhoud is in de periode 2021 tot en met 2025 circa € 77 miljoen beschikbaar. Verdeeld over de vijf jaren van dit plan levert dit een budget van ongeveer € 15,4 miljoen per jaar op. De budgetten voor kleinschalig wegonderhoud in het stadsdeelbudget is hierbij niet opgenomen. Met dit budget is het mogelijk in de komende periode het wegonderhoud goed uit te voeren. De kwaliteit van de verhardingen zal dan verbeteren. Wel moet aangegeven worden dat er altijd sprake zal zijn van een werkvoorraad, waarbij wij streven naar maximaal 10% van alle wegoppervlak. Het op orde krijgen zal uiteindelijk een blijvende opgave vormen voor het wegbeheer, omdat dit cyclisch is: wat nieuw aangelegd wordt verouderd immers en komt uiteindelijk wederom voor onderhoud in aanmerking. Tot slot Met de uitvoering van dit meerjarenprogramma wegonderhoud wordt een positieve bijdrage geleverd aan de bereikbaarheid, de uitstraling, het comfort én de toegankelijkheid van Den Haag. Verder wordt er in de komende jaren nog slimmer samengewerkt: bij de aanpak van de duurzaamheidopgaven zoals de voorbereiding van de aanleg van het warmtenet, met bereikbaarheidsregie en bij de structurele aanpak van boomwortelopdruk door straatbomen. Hierbij zal veel aandacht zijn voor de inbreng van omwonenden.

Het wegonderhoud zet in de komende jaren nog sterker in op duurzaamheid, zowel wat betreft de te verwerken materialen en het in te zetten materieel. Door te vergroenen waar het mogelijk is wordt bovendien een bijdrage geleverd aan de klimaatadaptatie. Met vriendelijke groet, de wethouder van Onderwijs, Sport en Buitenruimte

Hilbert Bredemeijer

5/5