Document · PDF

RIS310119 Bijlage

Gemeenteraad 25 november 2021, gemeente Den HaagBij agendapunt: Brief wethouder Mobiliteit en Cultuur inzake ambitiedocument internationale connectiviteit per spoor (RIS310119)7.707 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

In opdracht van: Titel rapport:

Kenmerk:

Datum publicatie: Projectleider Goudappel:

Projectteam Goudappel:

Status:

Gemeente Den Haag, Annabel Hoogeveen en Emile Jutten Internationale connectiviteit Den Haag per spoor 008977.20210629.N1.02 Juni 2021

Rianne Roeleveld

Rianne Roeleveld, Ellen van der Werff Thomas Straatemeier, Leon Rook, © Copyright Goudappel

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

Inhoud: 1. Aanleiding

2. Ambitie van Den Haag: Bestemmingen en gewenste kwaliteit

3. Opgaven

4. Vervolgstappen

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

Aanleiding

1.1

Aanleiding

Den Haag is de internationale stad van vrede en recht.

en Waterstaat de Tweede Kamer op 21 juni 2018

ganisaties en instituten die op dit thema actief zijn.

ook door de Europese commissie ingezet op het meer

internationale connecties en is de vestigingsplaats van

Substitutie van vliegtuig en lange afstandsritten met

De stad is de thuisbasis voor vele verschillende or-

Als regeringshoofdstad heeft Den Haag belangrijke

een fors aantal internationaal opererende bedrijven.

Naast dit internationale vestigingsklimaat is Den Haag ook een interessante bestemming voor toeristen voor binnen- en buitenland. Den Haag kan gezien worden als een belangrijke vertrekpunt en bestemming voor

internationale reizen voor allerlei verschillende doelgroepen.

Ondanks de internationale positie van Den Haag zal

de laatste directe trein van Den Haag naar Brussel dit

jaar stoppen met rijden1. Daarmee heeft Den Haag als derde stad van Nederland geen enkele internationale treinverbinding en is daarmee tevens een van de

weinige steden in Europa van deze omvang en internationale oriëntatie die niet direct per internationale trein verbonden is.

Over de mogelijkheden om vervoer per vliegtuig over

korte afstand te vervangen door internationaal vervoer per spoor heeft de Staatssecretaris van Infrastructuur

1 Rijksoverheid (2020): Meer treinen tussen oost en west Nederland vanaf 2022. https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2020/09/01/ meer-treinen-tussen-oost-en-west-nederland-vanaf-2022

geïnformeerd. Met de Europese Green Deal2 wordt

en sneller beperken van de uitstoot van het vervoer. de auto naar reizen met de internationale trein kan

significant bijdragen in het behalen van de klimaat-

doelstellingen. Daarvoor is het wenselijk dat er goede internationale verbindingen per spoor zijn.

Gezien de duurzaamheidsambities, mobiliteitstransitie & klimaatdoelen speelt internationale connectiviteit per spoor een onmisbare rol. De ambities van Den

Haag om de internationale bereikbaarheid per spoor

te verbeteren, zijn opgenomen in het coalitieakkoord

2019-2022 van de gemeente Den Haag en komen ook

terug in de brief van de Staatssecretaris aan de Tweede Kamer waarin is aangegeven dat NS samen met Den

Haag mogelijkheden in kaart brengt om de internatio-

nale bereikbaarheid van Den Haag op korte en middel-

lange termijn te optimaliseren1 naar de verbetering van de internationale connectiviteit. Het verbeteren van de internationale connectiviteit per spoor van Den Haag

past goed in de lokale en regionale ambities, maar ook binnen de ambities van het Rijk.

2 Europese Commissie (2019): Duurzame Mobiliteit. De Europese Green Deal

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

1.2

Doel van de studie

De internationale connectiviteit per trein vanaf Den

Haag blijft achter op de ambities die de gemeente Den Haag momenteel heeft. Het is nodig om het lange ter-

mijnperspectief voor internationale bereikbaarheid per spoor duidelijker te positioneren om concrete stappen te gaan nemen.

1.3

Vier ateliers als basis

Vier ateliers vormden de pijlers in het proces waarop

alle stakeholders binnen en buiten de gemeente Den

Haag gezamenlijk nagedacht hebben over verschillen-

de onderwerpen die betrekking hebben op de internationale connectiviteit per spoor vanuit Den Haag. De volgende vier pijlers stonden hierin centraal:

Een dergelijke ambitie bereik je uiteraard niet alleen.

1. Doel, Waarom is internationale bereikbaarheid per

belangrijke stakehold ers een gezamenlijke strategie

2. Ambitie, Wat zijn de belangrijkste bestemmingen

per trein vanuit Den Haag te verbeteren. Hierbij waren

3. Opgave, Wat is er nodig om onze ambities te

Daarom zijn vier werkateliers georganiseerd om met

en koers te bepalen om de internationale connectiviteit aanwezig: ▪ ▪ ▪ ▪

Diverse afdelingen binnen de gemeente Den Haag; ProRail & NS (inbreng expert opinion); Provincie Zuid-Holland; MRDH.

spoor belangrijk voor Den Haag?

voor Den Haag en wat is de gewenste kwaliteit? behalen?

4. Acties, Hoe kunnen we onze ambitie realiseren, welke concrete vervolgstappen zijn er nodig?

Dit document visualiseert het gezamenlijke eindbeeld gevormd in de vier ateliers hoe ‘de internationale

connectiviteit per trein vanuit Den Haag te verbeteren’.

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

1.4 Economische en maatschappelijke doelen

Naast het versterken van de agglomeratiekracht en het

deel uit van de meest dichtbevolkte regio in Nederland

internationale bereikbaarheid per spoor ook een basis

Den Haag staat voor een grote uitdaging. Het maakt en speelt een belangrijke rol als stad van vrede en

recht met een unieke locatie aan zee. Den Haag heeft een sterk internationaal cluster met internationale

organisaties, ambassades, consultaten en bedrijven.

Daarnaast is de stad een belangrijke bestemming voor

toeristen. Ook heeft het een sterke relatie met de historische steden als Leiden en Delft, welke een belangrijke rol spelen in de ontwikkeling van kennis en cultuur.

verstedelijkingsklimaat, legt het inzetten op een goede

voor duurzame mobiliteit en de daarbij horende doelen op het vlak van mobiliteitstransitie en klimaatdoelstellingen. Het versterken van internationale connecties

per spoor zorgt niet alleen voor een transitie van auto naar het OV. Ook is de trein een maatschappelijk ver-

antwoord alternatief voor het vliegtuig; zeker voor de kortere afstanden.

Het aantal inwoners, bezoekers en arbeidsplaatsen, en

Het verbeteren van de internationale connectiviteit per

om deze groei met de auto op te vangen met meer

voor zowel het versterken van de economische kansen

daarmee de mobiliteit in de stad, groeit snel. De ruimte weginfrastructuur ontbreekt op cruciale locaties in de stad. Het structureel versterken van het nationale en

spoor van en naar Den Haag is dan ook van belang als de maatschappelijke doelen voor Den Haag.

internationale openbaar vervoer (ov) is nodig om de

Zakelijk verkeer & Internationale instituties

bereikbaarheid van de stad te borgen en economische kansen die Den Haag als stad van de vrede en recht

Toerisme

heeft, optimaal te blijven benutten.

doelen:

Economisch

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

Kenniseconomie

Mobiliteitstransitie Klimaatneutraal

Maatschappelijk

Economisch Internationale organisaties

Voor Den Haag spelen internationale organisa-

ties een stabiele en significante rol in de Haagse

Economisch

Binnen de regio Den Haag leveren deze internatio-

Toerisme

economie, en deze sector groeit nog steeds door.

nale organisaties totaal 40.000 directe en indirecte

Den Haag behoort tot de steden met een sterke

Haagse banen. Daarnaast levert iedere baan bin-

zen (Van den Berge & Raspe 2010). Met ca 530.000

banen op, binnen de gemeentegrenzen 22.000

specialisatie in de sector toerisme en congreswe-

nen de internationale organisatie ook een baan op

internationale bezoekers per jaar5 is Den Haag de

buiten deze sector . Zuid-Holland is naast de meest

op twee na (na Amsterdam en Rotterdam) belang-

voor kennisontwikkeling. In Den Haag resulteert

(CBS 2016b). De komst van bezoekers naar Den

rijkste bestemming van toeristen in Nederland

dichtbevolkte regio, ook een belangrijke locatie

Haag, geeft de lokale economie een impuls. In

zich dat in een grote verscheidenheid aan sterke

de periode 2014-2018 groeide het binnenlands

sectoren met grote bedrijven en MKB-onderne-

verblijfstoerisme in Den Haag met +30% en het

mers die zich hier vestigen. Het verbeteren van de

internationale verblijfstoerisme met +27%.

internationale bereikbaarheid per spoor vergroot het vestigingsklimaat. Daarnaast hebben de acht grootste werkgevers van Den Haag aangegeven

Met name Duitsland, België en Engeland zijn goed

de stad te verbeteren, waaronder de internationale

Deze omringende landen liggen op een afstand die

zich in te willen zetten om de bereikbaarheid van

voor 55% van de internationale overnachtingen6.

bereikbaarheid .

zich goed leent voor internationaal treinverkeer.

Den Haag is ook de regerings- en bestuursstad

met de rijksoverheid als belangrijke speler, waarbij

de relatie met Brussel en de daar gevestigde Euro-

pese instituties van belang is. Daarnaast zijn er ook verschillende internationale instituties gevestigd in Den Haag zelf, zoals het internationaal Gerechts-

Decisio (2019). Den Haag, internationale stad van vrede en recht. Een economische impactanalyse van de internationale non-profit sector. 4 OmroepWest (2021) Uniek akkoord: acht grootste Haagse werkgevers willen stad beter bereikbaar maken 5 NBTC Holland Marketing, Gastvrij Nederland (2019) Kerncijfers toerisme en recreatie 2019. 6 Toerisme, werk(t) voor de stad Strategie toerisme 2020-2025. Gemeente Den Haag 3

hof. Ook hier speelt internationale bereikbaarheid per spoor een belangrijke rol.

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

Economisch Kenniseconomie

Den Haag heeft een directe verbinding met de

historisch steden als Leiden en Delft; historische steden die een belangrijke rol hebben gespeeld

in de ontwikkeling van kennis en cultuur waar de Oude-Lijn een belangrijke dragende verbinding

tussen is. In de regio is een Verstedelijkingsalliantie gevormd waarbij verdichting langs OV-knoop-

punten kern is. Daarnaast zijn er plannen voor een Campusboulevard met een nieuw universiteitsgebouw in het Central Innvation District voor onder

andere de Universiteit Leiden en vervult de Haagse Hogeschool een belangrijke rol in de regio. Een

ander initiatief in het Central Innovation District

is de security campus. De IT & Security Campus is de campus in de metropoolregio Rotterdam Den

Haag op het gebied van cybersecurity, blockchain en kunstmatige intelligentie.

7 https://www.universiteitleiden.nl/nieuws/2020/11/ondertekening-uitbreiding-den-haag

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

Maatschappelijk Klimaatdoelstellingen

Met de mobiliteitstransitie zet Den Haag concrete

Maatschappelijk

stappen richting een klimaatneutraal Den Haag in 2030. Dit betekent dat de CO2-uitstoot fors

Mobiliteitstransitie

omlaag moet, zo’n 20%.

Het mobiliteitssysteem van de stad Den Haag staat

Anteagroup (2020)9 laat zien dat het verbeteren

nu al onder druk en de mobiliteitsbehoefte zal

door de groei van de stad de komende jaren alleen

van internationaal treinverkeer significant bijdraagt

multimodaal mobiliteitssysteem dat alle bewoners,

Zo is er een reductie mogelijk van ruim 650 kton

maar verder stijgen. Daarom wordt ingezet op een

aan het behalen van de klimaatdoelstellingen.

bezoekers en bedrijven bedient. Er wordt ingezet

CO2-equivalent per jaar. Dit is gelijk aan de uit-

op ‘een doorontwikkeling van het mobiliteitssys-

stoot van 2200 reizigerskilometers per vliegtuig per

teem, zodat de stad de komende jaren bereikbaar,

jaar.

leefbaar en verkeersveilig blijft’ . Dit betekent:

Met de Europese Green Deal wordt door de Euro-

▪

Ruimte voor infrastructuur benutten voor effici-

▪

Integrale mobiliteitsoplossingen van deur- tot

pese Commissie ingezet op het meer en sneller beperken van de uitstoot van het vervoer. Met

ënte, schone, slimme en veilige mobiliteit.

de Green Deal wordt gestreefd naar een daling

van 90% van de uitstoot tegen 2050. Eén van de

deur ondersteund door digitale technologie,

manieren om dit te bereiken is om meer vervoer

reisgemak en comfort worden verhoogd. ▪

per trein te laten plaatsvinden10. Gezien de inzet

Verandering in reisgedrag wordt gestimuleerd

door de mobiliteitsbehoefte van reizigers cen-

van de EU op de trein bekrachtigt de ambitie van

efficiënte en schone keuzes.

van internationale connectiviteit per spoor.

traal te stellen en hen te verleiden tot veilige,

Den Haag om ook in te zetten op het versterken

Goede internationale verbindingen per spoor

geven hier optimaal invulling aan door het bieden

van een duurzame OV-verbinding tussen stedelijke regio’s.

Mobiliteitstransitiebrief 2019 Antea group (2020): onbenut potentieel, naar één Eurodelta Europese Commissie (2019): Duurzame Mobiliteit. De Europese Green Deal

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

2. Ambitie van Den Haag: Bestemmingen en gewenste kwaliteit Internationaal treinverkeer concurreert met name

Modaliteiten

met de auto op afstanden tot 300 km (internationa-

Motief

le intercity’s). Voor verplaatsingen tot 700 km kunnen goede treinverbindingen qua reistijd concur-

België

reren met het vliegtuig (hoge- snelheidstreinen)11.

(Antwerpen, Brussel)

naar Den Haag reikt dan ook richting het westen

Totale markt 2040

De markt voor internationaal treinverkeer van/

(auto, bus, trein, vliegtuig)

naar Engeland, richting het zuiden naar België en Frankrijk en richting het oosten naar Duitsland.

2.1

Frankrijk

Omvang van de markt

(Parijs)

Totale markt 2040

Op basis van de cijfers uit het MIRT-onderzoek inter-

(auto, bus, trein, vliegtuig)

nationale connectiviteit Zuidvleugel uit 2015 blijkt dat België de grootste vervoersmarkt heeft, gevolgd door

Duitsland. Het gaat hierbij om de totale vervoersmarkt

West

(Londen)

vanuit de zuidelijke Randstad, dus zowel auto, bus, trein en vliegtuig samen.

Totale markt 2040 (auto, bus, trein, vliegtuig)

Voor de regio Londen in het Verenigd Koninkrijk is de totale markt lager. Voor de ordegrote van de ver-

Noord/oostDuitsland(Berlijn)

voersmarkt moet uitgegaan worden van een indicatie12;

de data is verouderd en ook de reismogelijkheden en

Totale markt 2040

bijbehorende reistijden zijn veranderd.

(auto, bus, trein, vliegtuig)

Wanneer wordt ingezoomd op het marktaandeel van

het OV in de verschillende windrichtingen, valt op dat

met name richting Frankrijk het aandeel OV al sterk is.

Zuid/WestDuitsland

(Düsseldorf, Keulen, Aken)

Het aandeel van de trein in 2015 komt op ca 30% uit,

Totale markt 2040 (auto, bus, trein, vliegtuig)

MIRT onderzoek internationale connectiviteit Zuidvleugel, ministerie I&W 2015 Antea group (2020): onbenut potentieel, naar één Eurodelta 12 Op dit moment voert het Rijk een nieuw onderzoek uit naar de internationale vervoersmarkt. 11

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

als gevolg van goede spoorverbinding, met concurre-

ondanks de overstap vrijwel even snel als met de auto.

auto hier nog aanzienlijk. Wat wel opvalt is dat naar

fort speelt op deze trajecten een rol.

rende reistijden met de auto. Toch is ook het aandeel

Antwerpen/Brussel de reistijd met de trein langzamer is dan met de auto.

Richting België en Duitsland zijn kansen voor een gro-

ter aandeel OV, ten koste van de auto en het vliegtuig. Richting Düsseldorf/Frankfurt is de reistijd per trein

Richting Berlijn is vooral het vliegtuig sneller. Ook comOok richting Engeland liggen kansen, met name ten koste van het vliegtuig. Ten opzichte van de modal

split uit 2015 zal het aandeel trein naar verwachting

iets zijn toegenomen, vanwege de directe verbinding Rotterdam-Londen.

figuur 1 Overzicht reistijden naar belangrijke bestemmingen binnen 700km. Reistijden op basis van 2020 conform methodiek zie legenda. Let op, reistijd is inclusief overstaptijd.

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

2.2 Verbindingskwaliteit per reismotief

realiseren. Deze verbindingskwaliteit moet ook passen

MIRT onderzoek op dat er relatief veel zakelijke ver-

recreatief & woon-werkverkeer versus business, waarbij

bij de behoeften van de reiziger die de reis maakt.

Zo is er onderscheid te maken tussen het reismotief

Wanneer wordt gekeken naar de motieven valt in het

iedere reiziger behoefte heeft aan een mate van veilig-

plaatsingen naar Engeland zijn (bijna 40%). Recreatief is

heid, comfort en betrouwbaarheid, maar ieder motief

vooral in de richting van Frankrijk en Engeland, terwijl

wel prioriteiten heeft . Zo speelt comfort en prijs (bij

er met Duitsland relatief veel korte verplaatsingen zijn

langere afstanden) een belangrijkere rol bij recreatieve

met sociaal recreatief motief. Vanuit België is er een

reizen. Reistijd en betrouwbaarheid zijn de meer domi-

klein aandeel woon-werkverkeer, hetgeen interessant

nante factoren bij de keuze voor (woon-)werk en za-

kan zijn voor dagrand-frequenties.

kelijke reizen. Voor een goede connectiviteit per spoor vanuit Den Haag is het belangrijk deze motieven in de

De kwaliteit van de verbinding om de verschillende

gaten te houden bij het vormen van het wensbeeld.

bestemmingen te bereiken is enorm van belang om de ambities en opgaven vanuit de gemeente Den Haag te Criterion

Commuting

Business

Reliability

+++

Comfort

+++

Accessibility

Price

++(+)*

Frequency

Convenience

Safety

Environment

Travel time

+++

Leisure ++

* for long distance transport, tickets prices are evaluated to be more important than on shorter distance transport. figuur 2 Kwaliteitscriteria voor alle treinreizigers per motief. (E. den Boer et al (2018))

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

Passenger transport: potential for growth

Door-to-door travel time, travel time reliabilit and comfort are in all market segments the most important criteria for a model choice,

see table 1. Commuters rank travel time and

reliability highest. For commuters and leisure

travellers, ticket prices are also important, while this is not the case for business travellers.

2.3

Economische toplocaties

Tevens wordt vanuit Den Haag Aken als een inte-

locaties binnen 700 km en belangrijke overstappun-

het vlak van kenniseconomie, de ‘Braintrain’. Hierbij

Aan de hand van de belangrijkste economische topten zijn in het atelier de belangrijkste internationale bestemmingen per spoor voor Den Haag in kaart

gebracht. Het gaat hiervoor om de bestemmingen richting het Zuiden namelijk: ▪ ▪ ▪

Vlaamse Ruit: België (Antwerpen, Brussel) Parijs

Londen

Waarbij Brussel wordt uitgelicht vanwege de relatie

ressante bestemming gezien vanuit de ambities op

worden diverse hogescholen en universiteiten die gelegen zijn aan de verbinding tussen Aken, Eindhoven, Tilburg, Breda, Rotterdam, Delft en Leiden/Den Haag met elkaar verbonden. Hamburg is onderdeel van

de corridor naar Berlijn (overstappen in Hannover) en Frankfurt/München liggen in het verlengde van de corridor Zuidoost.

met de Europese-unie. Richting Zuidoost: ▪

Rhein-Ruhr: Düsseldorf (en verder door naar Keulen en Frankfurt)

Richting Oost: ▪

Berlijn

figuur 3 Economische toplocaties zoals opgenomen in het MIRT onderzoek internationale connectiviteit Zuidvleugel, ministerie I&W 2015

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

2.4 Belangrijke bestemmingen voor Den Haag

interessant vanuit Den Haag. Vanuit meer econo-

Frankrijk een interessante markt voor internationale

stemming voor Den Haag. Noordrijn-Westfalen is eco-

Samenvattend is voor Den Haag richting België en

verbindingen per spoor, hiervan is het marktaandeel al redelijk hoog, doordat hier al goede verbindingen zijn en liggen er kansen dit verder te vergroten. Richting Londen is het marktaandeel nog niet zo groot, hier speelt het vliegtuig nog een belangrijke rol.

misch perspectief gezien en qua inwonersaantal komt Noordrijn-Westfalen naar voren als belangrijke be-

nomisch gezien en qua inwonertal van gelijke grootte

als Nederland14. Noordrijn-Westfalen is een belangrijke economische locatie, hier wordt meer handel mee

gedreven door Nederland dan met landen als Verenigd Koninkrijk en Frankrijk.

De totale omvang van de vervoersstromen naar

Recent onderzoek van de NS heeft laten zien dat er een

en Frankrijk, alleen is het marktaandeel trein richting

op lange termijn mogelijk zou kunnen zijn die meer-

Duitsland is vergelijkbaar als de richting van België

Duitsland lager. De reistijden met de trein zijn veelal langer dan met de auto en betreft een of meerdere overstappen.

Qua bestemmingen is voor Den Haag richting het zui-

den Brussel een belangrijke bestemming, vanwege zijn

nieuwe intercity verbinding tussen Den Haag en Aken dere belangrijke hogescholen en universiteiten direct

met elkaar verbindt, de Braintrain, mits het capaciteit-

sprobleem op station Eindhoven opgelost wordt. Of er ook voldoende vervoerwaarde is voor deze verbinding moet verder worden onderzocht.

relatie met de Europese unie, naast de economische

Berlijn en Frankfurt zijn vanuit politiek en economisch

Binnen Duitsland zijn er verschillende bestemmingen

bij het overstappunt Duisburg centraal staat.

toplocaties Londen en Parijs.

oogpunt twee interessante (eind)bestemmingen waar-

Zie https://duitslandinstituut.nl/artikel/33579/premier-laschet-van-nrw-in-den-haag-voor-overleg-met-rutte

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

figuur 4. Samenvattend belangrijkste bestemmingen per internationale spoor voor Den Haag

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

2.5

Huidige situatie

Vanaf 2022 zijn er geen directe treinverbindingen

vanuit Den Haag de grens over, hiervoor is altijd een

overstap nodig, zie ook figuur 5. Vanuit Den Haag zijn

er dan ook een aantal cruciale binnenlandse overstappunten op het internationale treinnet, dit zijn: ▪

Richting Zuid op Rotterdam CS voor de richting

▪

Richting (Zuid) Oost op Utrecht CS voor de rich-

▪

Antwerpen, Brussel, Parijs en Londen.

ting Duisburg, Düsseldorf, Keulen en Berlijn

Richting Oost op Amersfoort voor de richting Berlijn over Hengelo, dit is al cross-platform.

verbeterd wordt ten opzichte van het vliegtuig, zodat meer zakelijke reizigers van de trein gebruik zullen

maken. Voor Parijs geldt dat het aandeel reizigers dat met de auto reist een stuk hoger is, terwijl de reistijd

van de trein gunstiger is ten opzichte van de auto. De

treinreis bevat wel een overstap. Kansen liggen hier bij het vergroten van het comfort van de treinreis naast

het concurrerend houden van de reistijd en kosten ten

opzichte van de auto en het vliegtuig. Voor Antwerpen

en Brussel geldt daarentegen dat met name de langere

reistijd met de trein een rol speelt in de achterblijvende concurrentiepositie ten opzichte van de auto.

Voor elke kansrijke verbinding spelen verschillende

Richting Zuidoost:

dige modal split en de huidige verbindingskwaliteit

trein verbonden. Hiervoor zal altijd overgestapt moeten

opgaven, afhankelijk van de vervoersvraag, de hui-

(reistijden incl. overstap). Verbindingskwaliteit wordt

bepaald door de reistijden, inclusief overstap, waarbij

de frequentie ook een bepalende rol is in de overstap-

tijd. Een hogere frequentie resulteert dus in een kortere overstaptijd en daarmee ook reistijd. Richting Zuid:

Vanuit Den Haag in de richting van Londen geldt

dat met name het vliegtuig concurrerend is met het

OV. Om meer reizigers te verleiden om met de trein te reizen, is het belangrijk dat met name de reistijd

Aken is vanuit Den Haag niet met een internationale

worden in Eindhoven en Heerlen. Dit resulteert in lange reistijden die niet concurrerend zijn met de auto. Ook richting Düsseldorf is de reistijd vanaf Den Haag met de trein niet concurrerend met de auto. Richting Oost:

Vanuit Den Haag blijft reistijd met de trein, net zoals

met de auto, naar Berlijn achter bij de snelheid van het vliegtuig. Verkorten van de reistijd is hier noodzakelijk om reizigers te verleiden om met de trein deze reis te maken.

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

figuur 5. Huidige situatie internationale treinen voor Den Haag Groen= corridor zuid, Rood = corridor Zuidoost Blauw – corridor Oost

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

2.6 Wensbeeld internationale connectiviteit voor Den Haag



rijke bestemmingen en dit afzetten tegen de huidige

de internationale intercity vanuit Berlijn doortrekken

Als we kijken naar de omvang van de markt, belang-

reistijden en bediening, dan is het mogelijk een ambitie te schetsen voor de korte en langere termijn. Voor Den Haag zou dat het volgende kunnen betekenen: 

Richting Zuid naadloze overstap op Rotterdam

op de Thalys en Eurostar richting Londen, Parijs Brussel

Richting Oost een naadloze overstap op

Utrecht op de hogesnelheidstrein richting, Duisburg

en Berlijn, of in Amersfoort op de IC-Berlijn. Op termijn of omleggen naar Den Haag, waardoor een directe verbinding met Berlijn ontstaat en/of de hogesnel-

heidstrein vanuit Duisburg (via Amsterdam-Zuid en Schiphol) laten uitlopen naar Den Haag.

en Antwerpen en het doortrekken van een internatio-

Op de volgende pagina wordt het wensbeeld van Den

eel een hogesnelheidstrein naar Den Haag laten uitlo-

richting verder toegelicht. In hoofdstuk 5 wordt de

nale intercity vanaf Brussel naar Den Haag (of eventu-

pen) waardoor er weer een directe verbinding ontstaat. 

Richting Zuidoost een naadloze overstap op

Haag voor de internationale connectiviteit per windhaalbaarheid verder bekeken.

Utrecht richting Duisburg en Düsseldorf. En direct verbonden via internationale IC-verbinding met Aken en Düsseldorf.

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

Onderscheid wordt gemaakt tussen een hogesnelheidstrein (N1-niveau) en een internationale intercity (N2-niveau). Een hogesnelheidstrein stopt alleen in steden met minimaal 500.000 inwoners of belangrijke overstapknooppunten en bereikt gemiddelde snelheden van 200-300 km/uur. De internationale intercity stopt ook in kleinere steden en heeft een lagere gemiddelde snelheid.

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

Richting het Zuiden:

De strategie zal er op gericht moeten zijn een gegaran-

bestaand hogesnelheidsnet richting Brussel, Londen

van treinen vanuit Den Haag op Rotterdam. Dat wil

Ambitie: Naadloos overstappen in Rotterdam op

en Parijs, met op termijn een rechtstreekse snelle verbinding met Antwerpen en Brussel

Er zijn goede verbindingen vanuit Den Haag naar

Brussel, Parijs en London door middel van een overstap op Rotterdam. In de toekomst is versterken van de

verbindingskwaliteit naar Brussel van belang gegeven

de economische potentie en de rol die Brussel vervult als de hoofdstad van de Europese Unie en het grote aandeel institutionele instellingen die beide steden huisvesten.

deerde kwalitatief hoogwaardige overstap te verkrijgen zeggen een cross-platform overstap (naar én vanuit

Brussel ev.) met een soepele en comfortabele overstaptijd (3min) en een overstapgarantie. En een naadloze overstap met comfortabele overstaptijd richting

Londen en Parijs. Hier is een cross-platform niet mo-

gelijk vanwege douanevoorzieningen en de infrastruc-

tuur. Op deze manier is het mogelijk om 1 keer per uur vanuit Den Haag via Rotterdam naar zowel Parijs als

Londen te reizen en ontstaat 2x/u een verbinding naar Antwerpen en Brussel.

Met een naadloze overstap wordt de overstapsweer-

Voor Den Haag is het belangrijk om in Rotterdam aan

stand zo laag mogelijk gehouden maar bij voorkeur

netwerk naar Londen en Parijs via Brussel. Hiervoor is

langere termijn is om een directe verbinding tussen

te takken op de verbindingen van het hogesnelheidshet van belang dat Den Haag ten alle tijden een zeer goede verbinding behoudt met Rotterdam. Hierbij

dient de overstap op het hogesnelheidsnetwerk Thalys/ Eurostart zo optimaal mogelijk te zijn.

verdwijnt de overstap helemaal. Daarom is de wens op Den Haag en Brussel te creëren met een frequentie van 1 keer per uur. Met een naadloze overstap wordt de

overstapsweerstand zo laag mogelijk gehouden maar bij voorkeur verdwijnt de overstap helemaal.

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

Richting Zuidoost:

Ambitie: Een naadloze overstap op Utrecht voor een

De directe, maar langzamere, verbinding via Eindhoven

rechtstreekse verbinding met Aken en Düsseldorf.

comfort en gemak van de recreatieve reiziger. Dit sluit

snelle verbinding met Düsseldorf en verder en een

Richting Zuidoost zijn de interessante bestemmingen Düsseldorf en Aken.

Richting Düsseldorf zijn er twee routes denkbaar. De

snelste route is de huidige route door middel van een overstap op het hoge snelheidsnetwerk in Utrecht

via Duisburg naar Düsseldorf en verder naar Keulen

richting Düsseldorf speelt beter in op de behoefte aan aan bij de wens uit het coalitieakkoord van Den Haag om 1 keer per uur een bestaande trein vanuit Den

Haag – Eindhoven door te trekken naar Düsseldorf.

Echter zelfs wanneer deze verbinding wordt opgewaardeerd blijf het qua reistijd sneller om via Utrecht te reizen.

en Frankfurt. Daarnaast is ook een directe, maar

Om Aken met Den Haag te verbinden, is het interes-

Düsseldorf of Aken.

betekent een directe trein die de verschillende hoge-

langzamere, route denkbaar via Eindhoven richting

Voor de snelle verbinding naar Düsseldorf is het van

belang om de overstap op Utrecht zo goed mogelijk te maken en snelle en betrouwbare verbindingen tussen Den Haag-Utrecht te realiseren. Op deze manier kun-

nen reizigers 1 keer per uur van Den Haag via Utrecht naar Düsseldorf. Deze verbinding past goed bij het reismotief zakelijk.

sant om de zogenoemde ‘Braintrain’ te realiseren. Dit scholen en universiteiten tussen Den Haag, Rotterdam,

Breda, Tilburg, Eindhoven en Aken met elkaar verbindt. Hiervoor zou 1x/u een bestaande trein vanuit Den

Haag – Eindhoven doorgetrokken kunnen worden

naar Aken. En zou er voor Den Haag een rechtstreekse verbinding ontstaan met het HSL (ICE) netwerk van

Duitsland en de regionale Rhein Ruhr Express in Aken.

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

Richting het Oosten:

Het versnellen van het traject Utrecht – Duisburg-

hogesnelheidsnetwerk richting Duisburg en Berlijn,

reis, wel met overstappen, en versterkt daarmee de

Ambitie: Een naadloze overstap op Utrecht op het

een naadloze overstap op Amersfoort op de internationale IC naar Berlijn en op termijn een directe verbinding naar Berlijn.

Berlijn is de hoofdstad en regeringsstad van Duitsland

en daarom vanuit politiek en economisch oogpunt een logische bestemming vanuit Den Haag. De reistijden

zijn alleen zijn de reistijden niet concurrerend met de

auto en het vliegtuig. Opgaven zijn het verkorten van de reistijd en verhogen van het comfort.

Versterken van de huidige verbinding Den Haag –

Berlijn, waarbij naadloos overgestapt wordt in Utrecht en Duisburg, is de eerste wens van Den Haag. Cross-

platform overstappen op Utrecht is vanwege de lay-out van het station ingewikkeld. Belangrijk is dat een

soepele en comfortabele overstaptijd, met overstapga-

rantie, is voor reizigers. Voor Den Haag is het daarnaast van belang dat de verbinding Den Haag – Utrecht snel en frequent is (en blijft).

Berlijn zorgt voor de zakelijke reiziger voor een snellere concurrentiepositie ten opzichte van de auto en het vliegtuig.

Voor de recreatieve reizigers is de wens voor een

directe internationale intercity verbinding tussen Den Haag – Amersfoort en Berlijn. Dit betekent dat de IC

Berlijn doorgetrokken wordt naar Den Haag. De trein

‘omklappen ’ via Utrecht naar Den Haag heeft hierbij de voorkeur, vanwege de kortere reistijd, vergeleken met het doortrekken van de trein vanuit het huidige eindpunt Amsterdam Centraal of vanuit mogelijke

toekomstig beoogde eindpunten Amsterdam Zuid/ Schiphol. Door een directe verbinding Berlijn – Den

Haag hoeven reizigers voor deze verbinding dan niet

meer over te stappen op Amersfoort, maar hebben een direct reisalternatief, maar langzamer dan de reis via Düsseldorf.

De wens is om beide verbindingen 1 keer per twee uur uit te voeren, zodat er vanuit Den Haag elk uur een trein naar Berlijn genomen kan worden.

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

3. Opgaven In het vorige hoofdstuk is het wensbeeld geformuleerd, met een blik van realisme, maar zonder de

haalbaarheid bepalend te laten zijn. Op een aantal

bestemmingen zit de verbindingskwaliteit nog niet

Materieel

op het gewenste ambitieniveau. In dit hoofdstuk is

het wensbeeld geconfronteerd met de haalbaarheid. Meekoppelkansen en uitdagingen zijn zichtbaar ge-

Infrastructuur

Capaciteitsknelpunten op stations of op het netwerk zijn aandachtspunten die vallen onder dit thema.

Nationale net

Aandachtspunten met betrekking tot de capaciteit op het nationale net om eventuele nieuwe internationale treinen in te passen.

Governance

Aandachtspunten zoals geldende concessies of inpassingen van Nederlandse treinen op het buitenlandse spoornet worden onder dit thema besproken.

maakt met als eindresultaat een beeld waar realistisch strategisch op ingezet gaat worden om de internatio-

nale bereikbaarheid per trein voor Den Haag te verbeteren. Deze vervolstappen hoeven niet volgordelijk te worden uitgevoerd.

Als overkoepelend thema is er de vervoersmarkt. In

hoofdstuk 2 is hier op basis van verouderde data een indicatie van gemaakt. Vervolgonderzoek is nodig

om hier verdere uitspraken over te kunnen doen. In

dit hoofdstuk is de haalbaarheid van de verschillende verbindingen in beeld gebracht aan de hand van de volgende vier centrale thema’s

Aandachtspunten met betrekking tot de voertuigen, zoals bijvoorbeeld materieel dat nodig is om over buitenlands spoor te rijden of het feit dat internationaal materieel minder capaciteit heeft dan binnenlandsmaterieel hetgeen van belang kan zijn op trajecten met beperkte restcapaciteit.

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

3.1

Richting het Zuiden:

Om te concurreren vanuit Den Haag met het vliegtuig van/naar Londen is het nodig om de reis per trein te

versnellen. Voor Parijs geldt dat er met name kansen

liggen bij het vergroten van het comfort van de trein-

reis naast het concurrerend houden van de reistijd ten

Materieel

opzichte van de auto en het vliegtuig. Voor de verbinding Den Haag Antwerpen en Brussel gaat het met

name om het verlagen van de reistijd om de achterblijvende concurrentiepositie van de trein te verbeteren. De ambities voor deze corridor zijn daarom vanuit

Den Haag een naadloze overstap op Rotterdam op het hogesnelheidsnetwerk naar Londen en Parijs en een

Infrastructuur

directe, snelle verbinding tussen Den Haag en Brussel. Voor de vier gedefinieerde thema’s zijn aandachts-

punten benoemd voor het mogelijk maken van deze ambities.

Nationale net

Governance

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

Materieel: Voor het doortrekken van de internationale intercity vanaf Hengelo Amersfoort zijn vooralsnog geen specifieke aandachtspunten voor het materieel op deze corridor; het materieel dat nu ingezet wordt kan eventueel ook doorrijden naar Den Haag. Het materieel dat wordt ingezet op de corridor Duisburg – Utrecht is niet geschikt om door te trekken naar Den Haag en zal extra opgaven met zich meebrengen. Infrastructuur: Het traject Duisburg – Utrecht wordt versneld vanuit het programma A12-corridor-HSL-oost-light. Versnellingsmogelijkheden voor de verbinding Amersfoort – Berlijn worden onderzocht, zowel aan Nederlandse als Duitse kant. Crossplatform overstappen op Utrecht is vanwege de lay-out van het station ingewikkeld. Nationale net: Voor het doortrekken van een Duitse (hogesnelheids)trein naar Den Haag spelen de keuzes in het nationale net een rol. De capaciteit op het nationale net is beperkt. Kansen zijn er mogelijk in de dagranden, buiten de spitsperiodes, wanneer de binnenlandse vraag nog niet op een top zit. Governance: Voor de verbinding richting Berlijn is het aandachtspunt de nodige samenwerking met Duitsland. Een directe trein van Nederland via het Rurhgebied naar Berlijn is onwaarschijnlijk.

Vervolgstappen

Om de gestelde ambitie vanuit Den Haag te halen zijn de volgende vervolgstappen gedefinieerd:

1. De eerste stap is een hoogwaardige naadloze

overstap op Rotterdam op de hogesnelheidstreinen richting Parijs/ Londen/ Brussel.

2. Om de reis naar het Zuiden te versnellen, is het ook

nodig om versnellingsmaatregelen te nemen op het traject Den Haag – Rotterdam. Hiervoor is vier-

sporigheid tussen Rotterdam en Den Haag nodig.

De keuze om te versnellen kan ten koste gaan van binnenlandse capaciteit.

3. De derde stap is onderzoeken wat voor mogelijkhe-

den er zijn om te starten met een directe verbinding Den Haag - Brussel in de dagranden. Kansrijkheid

voor toepassing in dagranden is groter in verband met mindere behoefte op nationale net. Vierspo-

righeid tussen Rotterdam en Den Haag vergroot de capaciteit op dit traject en kan de kansrijkheid van deze stap vergroten.

4. Als er viersporigheid en een extra spoorboog

Den Haag CS- HS is gerealiseerd, onderzoeken of frequenties 1x/u direct naar Brussel mogelijk zijn. Aandachtspunt hierbij is de samenhang met binnenlandse spoor.

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

3.2

Richting het Zuidoosten:

Aken is niet met een internationale trein verbonden

met Den Haag. Hiervoor zal altijd overgestapt moe-

Materieel

ten worden in Eindhoven en Heerlen. Dit resulteert

in lange reistijden die niet concurrerend zijn met de

auto. Ook richting Düsseldorf is de reistijd vanuit Den Haag met de trein niet concurrerend met de auto. De ambitie voor Zuidoost is een naadloze overstap op

Utrecht voor een snelle verbinding met Düsseldorf en

Infrastructuur

een rechtstreekse verbinding met Aken. Als kansen

zich voordoen voor een rechtstreekse verbinding naar Düsseldorf kan dit bijdragen aan de behoefte naar

comfort en gemak van de recreatieve reizigers. Voor

Nationale net

de vier gedefinieerde thema’s zijn aandachtspunten

benoemd voor het mogelijk maken van de ambities. Governance

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

Voor een directe verbinding via Brabant naar Düsseldorf is nieuw materieel nodig dat kan rijden op zowel het Nederlandse netwerk, als op het HSL en Duitse netwerk. Dit is relatief duur materieel specifiek voor dit traject, voor een relatief beperkte snelheidswinst, doordat in Duitsland veel stations worden aangedaan. De capaciteit op station Eindhoven is nu ontoereikend en daarmee een aandachtspunt wanneer de directe internationale treinen naar Düsseldorf of Aken ingepast moeten worden. Om een directe verbinding naar Aken te creëren zullen treinen op Eindhoven anders met elkaar verknoopt moeten worden: treinen naar Aken gaan waarschijnlijk ten koste van treinen tussen Utrecht en Limburg. In het coalitieakkoord 2019-2022 van de gemeente Den Haag is de directe verbinding naar Düsseldorf opgenomen. De reistijd via Utrecht naar Düsseldorf is echter fors lager, waardoor aansluiten op de verbinding via Utrecht de voorkeur heeft. Een directe verbinding zorgt echter wel voor meer comfort.

Vervolgstappen

Om de gestelde ambitie vanuit Den Haag te halen in de richting van Düsseldorf zijn de volgende vervolgstappen gedefinieerd:

1. De eerste stap is het realiseren van een goede overstap op Utrecht, met een comfortabele, gegarandeerde overstap.

2. Versnellen Den Haag – Utrecht is de volgende stap,

waarbij de Koningscorridor het sprinterproduct vervangt en daarmee kan zorgen voor extra capaciteit voor snelle treinen tussen Den Haag en Utrecht.

3. Versnellen Utrecht – Düsseldorf is stap drie. Ver-

snellen Utrecht – Duisburg is onderdeel van de A12 corridor HSL Oost light.

De focus ligt op een goede, snelle verbinding via

Utrecht naar Düsseldorf, maar wanneer zich kansen

voordoen voor een directe verbinding via Eindhoven worden deze opgepakt. Een directe verbinding is

langzamer dan via Utrecht, maar geeft de recreatieve reiziger meer comfort zonder overstap.

Naast een goede, snelle verbinding naar Düsseldorf wordt ingezet op een directe verbinding naar Aken.

Om deze ambitie te halen is de volgende vervolgstap gedefinieerd:

1. Een rechtstreekse verbinding naar Aken. Knooppunt Eindhoven is een mogelijk knelpunt.

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

3.3

Richting het Oosten:

De reistijd met de trein vanuit Den Haag naar Berlijn

Een directe verbinding vanuit Den Haag bovenlangs

van de reistijd en het vergroten van het comfort zijn

doortrekken vanuit Duitsland, via Duisburg naar Den

blijft achter bij de reistijd van het vliegtuig. Verkorten hier de belangrijkste opgaven.

Vanuit Den Haag is het de ambitie om een naadloze overstap op Utrecht op het hogesnelheidsnetwerk

richting Duisburg en Berlijn, een naadloze overstap op Amersfoort op de internationale IC naar Berlijn en op

termijn een directe verbinding naar Berlijn te realiseren. Voor de vier gedefinieerde thema’s zijn aandachtspunten benoemd die bepalend zijn in het mogelijk maken van de ambities.

via Amersfoort is kansrijker dan een hogesnelheidstrein Haag. Het governance-vraagstuk rondom de overstap

in Duisburg is erg ingewikkeld. Wel blijft de ambitie om de verbinding Utrecht – Duisburg – Berlijn verder te

versnellen om de concurrentiepositie met de auto en het vliegtuig te versterken voor de reizigers die snel-

heid prefereren boven comfort. Een directe verbinding bovenlangs doortrekken via Utrecht naar Den Haag

heeft de voorkeur boven een doorgetrokken verbin-

ding via Amsterdam. De reis vanuit Den Haag met een overstap op Utrecht is korter dan een directe trein via

Amsterdam. Wanneer zich toch een kans voordoet om deze vanuit Amsterdam door te trekken, wordt dit verder bekeken.

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

Materieel

Infrastructuur

Nationale net

Governance

Voor het doortrekken van de internationale intercity vanaf Hengelo - Amersfoort zijn vooralsnog geen specifieke aandachtspunten voor het materieel op deze corridor; het materieel dat nu ingezet wordt kan eventueel ook doorrijden naar Den Haag. Het materieel dat wordt ingezet op de corridor Duisburg – Utrecht is niet geschikt om door te trekken naar Den Haag en zal extra opgaven met zich meebrengen zoals aandacht voor de capaciteit op Den Haag Centraal Het traject Duisburg – Utrecht wordt versneld vanuit het programma A12-corridor-HSLoost-light. Versnellingsmogelijkheden voor de verbinding Amersfoort – Berlijn worden onderzocht, zowel aan Nederlandse als Duitse kant. Cross-platform overstappen op Utrecht is vanwege de lay-out van het station ingewikkeld. Voor het doortrekken van een Duitse (hogesnelheids)trein naar Den Haag spelen de keuzes in het nationale net een rol. De capaciteit op het nationale net is beperkt. Kansen zijn er mogelijk in de dagranden, buiten de spitsperiodes, wanneer de binnenlandse vraag nog niet op een top zit. Voor de verbinding richting Berlijn is het aandachtspunt de nodige samenwerking met Duitsland. Een directe trein van Nederland via het Rurhgebied naar Berlijn is onwaarschijnlijk.

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

Vervolgstappen

Om de gestelde ambities voor Den Haag te halen zijn de volgende vervolgstappen gedefinieerd. Eerst voor het traject via Amersfoort (bovenlangs) gevolgd op de volgende pagina door het traject via Utrecht en Duisburg (onderlangs).

Om tot het wensbeeld voor het traject ‘bovenlangs’ te komen, zullen de volgende vier stappen nodig zijn:

1. De eerste stap is om op Amersfoort een hoogwaardige, goede overstap realiseren.

2. Versnellen traject Den Haag – Amersfoort kan worden mogelijk gemaakt door de extra capaciteit die ontstaat bij de realisatie van de Koningscorridor.

3. De derde stap in het verbeteren van de IC-Berlijn-verbinding, is het versnellen van het hogesnel-

heidstraject Amersfoort – Berlijn. Het Programma versnellen IC Berlijn draagt hieraan bij .

4. Doortrekken IC-Berlijn via Utrecht naar Den Haag is de vierde stap om de gewenste situatie te creëren.

Aandachtspunt is de samenhang met het nationale net, de koningscorridor zou deze verbinding nog verder kunnen versnellen.

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

Vervolgstappen

Voor het verbeteren van het traject ‘onderlangs’ naar

Berlijn, zullen de volgende vier stappen genomen moeten worden:

1. Het op korte termijn realiseren van een goede over-

stap op Utrecht. Cross-platform overstap op Utrecht is, vanwege de layout van het station, ingewikkeld.

Belangrijk hiervoor is een comfortabele overstaptijd en een overstap garantie.

2. Versnellen Den Haag – Utrecht is de volgende stap, waarbij ook de koppeling met de Koningscorridor nodig is.

3. Versnellen traject Utrecht – Duisburg (A12 corridor HSL Oost light) is de derde stap.

4. De vierde schakel in dit traject is het verbeteren van

de overstap in Duisburg en het versnellen van Duisburg en Berlijn. Hiervoor bestaat grote afhankelijk-

heid van de keuzes en mogelijkheden in Duitsland.

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

Beleving

Voor het versterken van de beleving van de interna-

liteitskenmerken van het OV-systeem als betrouw-

Den Haag, en niet pas in bijvoorbeeld Rotterdam. Dat

Tot hier is voornamelijk gefocust op de ‘harde’ kwabaarheid, snelheid en gemak. De ‘zachte’ kenmerken

spelen ook een hele belangrijke rol in de internationale connectiviteit per spoor vanuit Den Haag. De beleefde

internationale reis hoeft niet een directe internationale

verbinding te zijn. Inzetten op beleving zal de internationale verbondenheid van Den Haag per Spoor ten alle tijden verbeteren.

tionale reis is het belangrijk dat de reis al begint in

betekent bijvoorbeeld dat er internationale informa-

tievoorzieningen & ticketservice op de internationale

knoop Den Haag aanwezig zullen moeten zijn. Er kan ook worden gedacht aan profilering van Den Haag

als internationaal verbonden plek, en informeren over mogelijke internationale bestemmingen op de ver-

schillende perrons in Den Haag (zie afbeelding 1 en

3). Het moet duidelijk zijn voor de reizigers: ‘Uw reis

naar Berlijn begint hier.’ Ook goede ambulante servi-

ces, telefonisch of via de app, is belangrijk in de totale reisbeleving.

Voor reizigers, maar ook het bedrijfsleven helpt het als buitenlandse bestemmingen ook daadwerke-

lijk op het station te vinden zijn; het imago van Den Haag als internationale knoop verbetert daarmee.

Reistijdvoorbeelden kunnen daarbij helpen, bijvoorbeeld: Vanaf Den Haag staat u in 5,5 uur in hartje

Londen.’ Tevens kan het equiperen van de trein met

werkplekken of hoger comfort bijdragen aan het verhogen van de beleving.

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

Desalniettemin is het hebben van een internationale

Één ‘internationaal station’ in Den Haag

de discussie losstaat van de potentiële vervoerwaarde.

zien wordt als internationale aankomst en bestemming.

trein voor Den Haag een vorm van branding waarbij Wanneer er een Thalys, eurostar of ICE op het stati-

on staat, is het voor iedere reiziger vanzelfsprekend

een gevoel van een internationaal treinstation. Het is

gegeven dat deze hogesnelheidstreinen Den Haag niet op korte termijn zullen gaan aandoen, vanwege de

enorme impact die het inpassen van deze trein heeft (zie hoofdstuk 3 voor meer toelichting). Branding zal daarom op een andere manier moeten worden aangepakt en een cruciale rol spelen in de strategie om

(potentiële) internationale reizigers te verleiden voor een treinreis in plaats van vliegtuig of auto.

Voor Den Haag is het belangrijk dat er een station ge-

Dit betekent enerzijds goede internationale verbindingen maar moet dit station als ‘internationaal station’

beleefd worden en herkend worden door de internationale reizigers.

Naast de naam Den Haag Centraal station als Den

Haag Central Station kan dit station kansrijk zijn als

toekomstig internationaal treinstation vanwege zijn inrichting als kopstation waarbij het een start- en

eindpunt van diverse internationale verbindingen kan

worden. Capaciteit van dit station is wel een aandachtspunt.

lin

the To

Ber o t in

tra

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

4. Vervolgstappen In de eerste hoofdstukken is het wensbeeld per cor-

Beleefde internationale reis

ridor geformuleerd, inclusief de stappen die geno-

De beleefde internationale reis hoeft niet een directe

Samenvattend betekent dit per corridor:

zal de internationale verbondenheid vanuit Den Haag

men moeten worden om dit wensbeeld te bereiken. ▪

Richting Brussel, Parijs en Londen,: Naadloos overstappen in Rotterdam op het bestaande

hogesnelheidsnet . Op termijn een rechtstreekse snelle [IC] verbinding met Antwerpen + Brussel ▪

internationale verbinding te zijn. Inzetten op beleving per spoor ten alle tijden verbeteren. Quick-wins hierbij zijn: ▪

Richting Düsseldorf en Aken: Een naadloze over-

stap op Utrecht op het hogesnelheidsnetwerk

app ook een belangrijk aspect binnen de totale

korte termijn een rechtstreekse [IC] verbinding

reisbeleving.

met Aken en op langere termijn mogelijk ook

▪

Een ticket service voor internationale treinver-

dorf.

▪

Op het perron vermelden: ‘Uw reis naar Berlijn

een rechtstreekse [IC] verbinding met DüsselRichting Duisburg/Frankfurt en Berlijn Een

bindingen in Den Haag

begint hier’. Instappen voor Berlijn hier.

naadloze overstap op Utrecht op het hogesnel-

Verder onderzoek kan worden verricht, eventueel door

(met in Duisburg een overstap) richting Berlijn

te ontwikkelen voor het inspelen op beleving van de

heidsnetwerk richting Duisburg & Frankfurt en en een naadloze overstap in Amersfoort op de

IC naar Berlijn. Op termijn mogelijk een directe

het opzoeken van interactie met reizigers, om ideeën internationale treinreis.

[IC] verbinding naar Berlijn

internationale knoop Den Haag. Hierbij spelen goede ambulante services, telefonisch of via

voor een snelle verbinding met Düsseldorf. Op

▪

Internationale informatievoorziening op de

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

Prioritering

Naast dat de verbinding naar Brussel, wordt ook in-

Op korte termijn is de eerste en belangrijkste stap

gezet op een directe verbinding vanuit Den Haag, via

verbeteren en om de overstappen op zowel Rotterdam,

voordoen voor een directe verbinding naar Düsseldorf

voor Den Haag om de internationale connectiviteit te Utrecht als Amersfoort te verbeteren. Vanaf daar kan overgestapt worden op kwalitatief goede internatio-

nale verbindingen naar de belangrijkste buitenlandse bestemmingen.

Brussel is vanwege de grote vervoerspotentie, en de po-

litieke en economische redenen één van de belangrijkste bestemmingen voor Den Haag. Vanwege het belang

Eindhoven en Heerlen, naar Aken. Wanneer zich kansen worden deze uiteraard opgepakt.

Tot slot kan een rechtstreekse verbinding naar Berlijn worden verkend. Dit hangt samen met de ontwikke-

lingen van de spooras Amsterdam - Utrecht - Arnhem ('A12'). Een rechtstreekse verbinding met Berlijn heeft een lagere urgentie dan Brussel en Aken/Dusseldorf.

voor Den Haag om goed verbonden te zijn met Brussel

Wanneer zich kansen voordoen om de internationale

Den Haag de volgende belangrijke stap om de internati-

deze opgepakt.

is het realiseren van een directe verbinding Brussel – onale connectiviteit per spoor te verbeteren.

connectiviteit van Den Haag te verbeteren, worden

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

Vervolgonderzoek

Om de vervolgstappen goed op te pakken, Moet on-

derzocht worden wat de optimale overstaptijd is voor welke reizigersgroepen. Daarnaast moet de omvang van de stromen en de economische relevantie van

bepaalde verbindingeninzichtelijk worden (gemaakt)

om beter inzicht te krijgen in de reizigerspotentie op de verschillende corridors, voor dit onderzoek is vrij

oude data gebruikt. Reistijdwinsten die behaald kunnen worden moet ook meer helder worden.

Tot slot is het gewenst om de mogelijkheden om de beleefde internationale connectiviteit te verbeteren verder uit te diepen.

Internationale connectiviteit | Den Haag per spoor

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10627404/1