RIS310092 Groene Binckhorst (vervolg op reeds afgedane motie ‘Groene Binckhorst’)

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

040

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

DSO/10174776 RIS310092 Contactpersoon

Claudia Carelse Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

Portefeuille Projecten Den Haag Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

4 oktober 2021

claudia.carelse@denhaag.nl

Onderwerp

Groene Binckhorst (vervolg op reeds afgedane motie ‘Groene Binckhorst’)

Uw raad heeft bij de bespreking van de Gewijzigde beleidsregel kostenverhaal omgevingsplan Binckhorst (RIS302955) op 5 maart 2021 de door het raadslid de heer Barker ingediende motie Groene Binckhorst (RIS304879) aangenomen. Deze motie is in april 2021 beantwoord (RIS304879) en verdiende volgens de raad nadere scherpte. In vervolg op de beantwoording van de motie geven wij u in deze brief een nadere duiding van de realisatie van genoeg openbaar groen in de Binckhorst en groen van hoogwaardige kwaliteit. In de brief leest u dat borging van de groenambitie op brede steun kan rekenen en dat de uitvoering van de ambitie op onderdelen nadere invulling van de uitvoeringscondities nodig heeft. De motie richt zich met name op de Trekvlietzone en het Waterfrontpark. Het college is echter van mening dat Binckhorst-breed naar de groenambitie moet worden gekeken. Transformatie van de Binckhorst De Binckhorst transformeert van bedrijventerrein naar een gemengd hoogstedelijk woon-, werk- en leefgebied. Binnen de Binckhorst kennen we verschillende deelgebieden die, voor wat betreft de mate van ontwikkeling en wijze van financiering, een verschillend karakter hebben. Leidend bij de transformatie van de Binckhorst is het omgevingsplan en de bijbehorende juridische plankaart. Daar komen het planologisch regime, private eigendommen en de groenambitie mogelijk met elkaar in conflict.

Illustratief in dit verband is het Waterfrontpark. Het Waterfrontpark voorziet het gebied in de toekomst van een belangrijk deel van de benodigde kwantitatieve en kwalitatieve buitenruimte en draagt in grote mate bij aan een aantrekkelijk en onderscheidend vestigingsklimaat. Echter, een deel van dit te realiseren park ligt op private gronden en het omgevingsplan staat (deels) bebouwing toe. De uitdaging is om de groenambitie Binckhorst-breed tot uitvoering te brengen vanuit de gedachte dat groen een noodzakelijke voorziening is die ingevuld wordt overeenkomstig de afgesproken normen. Normen zoals die er ook zijn voor andere voorzieningen, zoals sport en kunst in de openbare ruimte. Een groene Binckhorst vraagt om publiek-private samenwerking In het kader van de organische ontwikkeling van de Binckhorst wordt er niet actief grond aangekocht door de gemeente. Het is de verantwoordelijkheid van zowel gemeente als van de ontwikkelende partijen om het belang van toekomstige groene ingerichte openbare ruimte te erkennen en overdracht aan de gemeente, dan wel eenduidig beheer en onderhoud, met elkaar te regelen.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10174776

Met als resultaat dat private partijen zelf dit deel van het Waterfrontpark moeten meenemen in hun planvorming en moeten financieren. In de Beleidsregel Kostenverhaal is, naast diverse andere benoemde openbare ruimte, opgenomen dat de inrichtingskosten van de bebouwingsvrije strook langs de Trekvliet van 26 m breed door alle bouwplannen in de Binckhorst betaald wordt. De verwachting is dan wel dat de gronden bouwrijp aan de gemeente worden geleverd. Naast het toepassen van de beleidsregel kostenverhaal worden in deze gevallen ook private (financiële) aanvullende afspraken betrokken bij de toetsing van de plannen aan het Omgevingsplan. Doordat op de private kavels de beoogde groenstructuur vaak niet afdwingbaar is, is het beoogde eindbeeld van het Waterfrontpark zonder aanvullende maatregelen niet te garanderen. Bovendien zijn er in de beoogde groenstructuur bestaande bedrijven te vinden, zoals jachtwerf De Haas en roeivereniging De Laak, die vanuit het historisch besef en conform de regels van het omgevingsplan bestaansrecht houden.

Afbeelding 1: impressie Waterfrontpark

Maatwerk in de uitvoering van de groenambitie De transformatie van de Binckhorst vindt organisch plaats binnen de kaders van het vigerende omgevingsplan. Dat betekent dat de uitvoering van de groenambitie eveneens een organische ontwikkeling (fasering in tijd) en financiering kent. Kortom: in de Binckhorst is sprake van maatwerk in de uitvoering, afhankelijk van de plannen en inrichting van de openbare ruimte dan wel publiek toegankelijke ruimte. De groenontwikkeling blijft de komende jaren achter bij de woningbouwontwikkeling. Dit komt doordat de eerste 5.000 woningen grotendeels worden gebouwd in gebieden waar de beleidsregels niet voorzien in het toevoegen van grote oppervlakten openbaar groen.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10174776

Dit zou anders zijn geweest als de eerste 5.000 woningen in de Zone Waterfrontpark aan de Trekvliet zouden zijn gebouwd. In de systematiek van het omgevingsplan kunnen we hier niet op sturen. Normen voor groen Den Haag heeft op basis van de huidige kengetallen vastgelegd wat de referentienormen voor nieuwe ontwikkelingen moeten zijn (RIS307513). Daarbij is onderscheid gemaakt naar drie typen gebieden: centrum stedelijk, gemengd stedelijk en groenblauwe gebieden. Voor een deel van de Binckhorst is sprake van een type ‘hoogstedelijk’, waarvoor nog geen referentienormen zijn. Daarom wordt daar nu uitgegaan van de referentienormen voor centrum stedelijk milieu. Voor groen met een openbaar karakter (gebruiksgroen) is de referentienorm 8 m2 per woning in het centrum-stedelijk milieu. We halen in de Binckhorst geen groenvoorzieningen weg, maar voegen groen toe. Bijvoorbeeld langs de Trekvliet, in het Waterfrontpark en de kades in het gebied. Van oudsher is de Binckhorst een industrieen bedrijventerrein met weinig (kwalitatief) groen. Door de transformatie naar woon- en werkgebied wordt, met de referentienormen als uitgangspunt, veel groen toegevoegd. In de Nota Stadsnatuur (RIS 305805) zijn vuistregels biotopen opgenomen met inrichtingsvereisten voor verschillende typen biotopen die de ecologische kwaliteit van de groene openbare ruimte moeten borgen.

Deze zijn gekoppeld aan kwaliteitsniveaus. Op het schaalniveau van wijk- en buurtgroen, zoals van toepassing in de Binckhorst, betekent dit dat ingezet wordt op het behalen van de kwaliteitsniveaus klasse 1, 2 en 3 als minimum, norm en ambitie. Ecologische waarden van (hoofd)boomstructuren worden geborgd door per straat/laan te kiezen voor een mix van verschillende boomsoorten van Europese oorsprong. Naast het Waterfrontpark is een groot deel van de groenvoorziening voorzien in de straatprofielen. In het Handboek openbare ruimte Binckhorst zijn gewenste straatprofielen opgenomen. In de praktijk blijkt echter dat in de bestaande situatie (en handhaving van bedrijven en gebouwen) en bij de ontwikkeling van de eerste 5.000 woningen deze profielen niet juridisch afdwingbaar zijn. De meeste profielen zijn alleen haalbaar als ze voor de doorontwikkeling in het omgevingsplan 2.0 worden vastgelegd in een raamwerk buitenruimte Binckhorst (raamwerkkaarten) en met extra investeringen van de gemeente, aanvullende private financiële afspraken en afspraken over overdracht (dan wel uniform beheer en onderhoud) van nieuwe openbare en publieke ruimte. De afgelopen maanden heeft het college ingezet op een meer structurele invulling van de groenambitie.

De uitdaging voor de Binckhorst zit in het zo hard mogelijk maken van de groenambities op projectniveau en de vertaalslag daarvan te maken naar (deel) gebiedsniveau via netwerken in de vorm van fysieke verbindingen tussen en rond de afzonderlijke ontwikkelingen. Het Plan Openbare Ruimte en Buitenruimte (RIS303175) schetst een beeld over de toekomstige groenere Binckhorst. Het groen in de Binckhorst is nodig voor het realiseren van verblijfskwaliteit en aantrekkelijke (sport)recreatie voor een hoogstedelijke toekomst van de Binckhorst. Hiernaast is het gebaseerd op de gedachte dat groen en nieuwe routes fijnmazige nieuwe netwerken vormen die de Binckhorst dekken. Omdat de Binckhorst een versnipperd eigendom kent, is het juist de taak van gemeente en markt om bijvoorbeeld door middel van strategische stappen, dubbelgebruik en slimme oplossingen gezamenlijk een goed groennetwerk te realiseren dat voorwaardelijk is voor een duurzame hoogstedelijke ontwikkeling.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10174776

Bestuurlijke keuzes zijn nodig Om de groenambitie in en voor de Binckhorst uit te kunnen voeren, zijn financiële keuzes nodig voor die delen van het gebied waar (nog) geen afspraken zijn over de bekostiging van de inrichting van de openbare ruimte. Gedacht kan worden aan financiële middelen voor het op korte termijn inrichten van groene gebieden (gewenste straatprofielen en openbaar groen) op gemeentegrond zodat er ook bij de eerste 5.000 woningen een leefbare wijk met voldoende buitenruimte ontstaat. Kansen liggen hier voor het groen inrichten van een gedeelte van het Waterfrontpark tussen de Fokkerhaven en de Apollohaven. Er vindt voor specifiek het Waterfrontpark in Binckhorst Noordwest een locatieonderzoek van een extern bureau plaats naar de plek waar de AVR-afvalverwerking kan worden verplaatst. Ook zal er een keuze moeten worden gemaakt over hoe om te gaan met zittende bedrijven in ‘groene’ gebieden. Trekvlietzone als pilot Het deelgebied Trekvlietzone is aangewezen als pilot om meer gedetailleerd grip te krijgen in de opgave tussen de ondergrond en inrichting buitenruimte. Voor ogen staat een ruimtelijk raamwerk dat dient als ontwikkelkader binnen een continue en op klimaatadaptieve wijze ingerichte buitenruimte.

Een buitenruimte waarin op integrale wijze de samenhang is geborgd van de onder- en bovengrondse opgave conform de uitgangspunten van het Handboek Openbare Ruimte Binckhorst. Dit raamwerk kan ook meer grip bieden op het inzichtelijk maken van de samenhang tussen de gebiedsontwikkeling en de financiering van aangrenzende en toekomstige, al dan niet aan de gemeente over te dragen, buitenruimte. De bedoeling is het ruimtelijk raamwerk Trekvlietzone uiterlijk het vierde kwartaal van dit kalenderjaar voor besluitvorming aan te bieden en de aanpak uit te rollen naar de andere deelgebieden in de Binckhorst. Uitgangspunten voor de Trekvlietzone zijn het Plan Openbare ruimte & Buitenruimte (RIS303175), Handboek Openbare Ruimte Binckhorst (RIS303176), Beeldkwaliteitsplan Binckhorst (RIS305809) en de Visie Waterfrontpark (RIS303174).

Doel van het raamwerk Trekvlietzone is het vergroten van de samenhang tussen: de ambities en randvoorwaarden voor de inrichting van de onder- en bovengrondse situatie; de lopende planinitiatieven en de reeds aanwezige functies in het gebied; het mogelijke laadvermogen van programma in relatie tot de benodigde openbare ruimte en buitenruimte (ook in het licht van een eventuele doorontwikkeling van de Binckhorst); het mogelijke woon-/werkprogramma in relatie tot de benodigde daarop aanvullende (maatschappelijke) voorzieningen; de uitgangspunten Visie Waterfrontpark in relatie tot de overig vorm te geven openbare ruimte; het deelgebied Trekvlietzone tot de rest van de Binckhorst en de stad Den Haag. Het raamwerk schept kortom duidelijke kaders voor alle stakeholders in de transformatieopgave van de Trekvlietzone voor de huidige, tijdelijke en toekomstige situatie, doordat de groenambities helder en vooraf voor alle partijen zijn vastgelegd. Tijdelijk groen De Binckhorst is in transitie en zal dat voorlopig ook blijven. Dat brengt veel tijdelijke en nu soms braakliggende locaties met zich mee. Om de leefkwaliteit ook nu al een impuls te geven, is het participatieproject Binck’s Groen aan de slag gegaan met tijdelijke vergroeningsprojecten.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10174776

De gemeente heeft een deel van het oude Karwei-kavel tijdelijk in bruikleen gegeven om daar een start mee te maken. Binck’s Groen zal deze kavel vergroenen en gebruiken als kweektuin voor tijdelijk groen en uitvalbasis voor groene activiteiten in de Binckhorst. Programmaplan Openbare ruimte Bovenstaande groenambities worden tevens meegenomen in het Programmaplan Openbare ruimte. Het Programmaplan is een strategisch uitvoeringsplan dat alle relevante uitvoeringszaken (boven- en ondergronds) en beleidsafstemming en -afweging integreert en dat tevens kaderstellend is voor de gefaseerde uitvoering van de openbare ruimte projecten (planvorming en realisatie). Dit programmaplan wordt half 2022 afgerond. Tot slot We kunnen vaststellen dat de ambities voor de Binckhorst groot zijn, ook op het gebied van groen. Raamwerken, fasering, uitvoering en financiering moeten garanderen dat uitbreiding van het groenareaal ook daadwerkelijk gerealiseerd kan worden. Bij de uitvoering van de groenambitie kan de gemeente rekenen op samenwerking met ontwikkelaars en belangenverenigingen. De gemeente heeft een beperkte grondpositie in de Binckhorst en moet, behalve inhoudelijke, ook financiële afwegingen maken.

Wij zien uit naar een verdere constructieve samenwerking met de raad en externe partijen om een groene Binckhorst tot het succes te maken dat een sprekend voorbeeld kan zijn voor huidige en toekomstige gebiedsontwikkelingen. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

5/5