RIS310030 Evaluatie persoonsgerichte aanpak radicalisering

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

001

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

BSD/10168516 RIS310030 Contactpersoon

Ruben Borgo / Liesbeth van der Heide Dienst

Bestuursdienst Afdeling

Directie Veiligheid Telefoonnummer Datum

14070

21 september 2021

E-mailadres

ruben.borgo@denhaag.nl Onderwerp

Evaluatie persoonsgerichte aanpak radicalisering

Graag informeren we u over de evaluatie van de persoonsgerichte aanpak contraterrorisme, extremisme en radicalisering (hierna: PGA CTER). De PGA CTER is ontstaan in de tijd van de grote stroom uitreizigers naar Syrië in 2013. Het uitroepen van de zogenaamde ‘Islamitische Staat’ in 2014 leidde tot een situatie waarin circa 300 (minderjarige) mannen en vrouwen zijn uitgereisd naar het strijdgebied. Tegen die achtergrond is de PGA CTER in heel Nederland ingevoerd waarbij gemeenten de coördinerende rol hebben. In de aanpak wordt samengewerkt met vele partners (zoals OM, politie, NCTV, Reclassering Nederland en de Raad voor de Kinderbescherming) binnen het Zorg-en Veiligheidshuis Haaglanden (ZVHH). 1 Aanleiding evaluatie Na de eerste pioniersfase van de PGA CTER in 2014/2015 is de aanpak in de afgelopen jaren steeds verder ontwikkeld en verbeterd. Gezien de ontwikkelingen in de afgelopen jaren (zoals een veranderende doelgroep (terugkeerders i.p.v. uitreizigers) en de opkomst van links - en rechtsextremisme; zie ook de Voortgangsrapportage Polarisatie, Radicalisering en Extremisme, RIS308236) is het van belang de huidige aanpak tegen het licht te houden om te kijken of de aanpak ook effectief is voor de lange termijn. Bovendien ontvangt de gemeente een jaarlijkse financiële bijdrage voor de PGA CTER van het Rijk en daarvoor is de uitvoering van een evaluatie een voorwaarde.

Het volledige evaluatierapport ‘Pionieren in veranderende complexiteit’ vindt u in de bijlage. Doelgroep De Haagse aanpak van polarisatie, radicalisering en extremisme bestaat uit een combinatie van repressieve en preventieve maatregelen. De doelgroep van de PGA CTER bestaat uit mensen met extremistische opvattingen die hierdoor een veiligheidsrisico vormen voor de samenleving en specifiek de stad Den Haag. Dit kan gaan om personen die (dreigen te) radicaliseren in de stad Den Haag of personen die terugkomen uit de gevangenis voor terrorisme-gerelateerde delicten. Het doel van de persoonsgerichte aanpak is het voorkomen van (verdere) radicalisering en het inzetten op het (her)vinden van aansluiting bij de maatschappij. Binnen de aanpak werken partners samen aan interventies bijvoorbeeld gericht op wonen, inkomen, schulden en dagbesteding.

1 Het modelconvenant PGA CTER werd in 2017 landelijk ingevoerd om te voldoen aan de privacywetgeving (AVG) en

heeft daarmee informatie-uitwisseling tussen de verschillende ketenpartners mogelijk gemaakt. Dit convenant is in juli 2017 door uw raad ingezien (RIS 297556).

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonnummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10168516

Ook kan sprake zijn van meer repressieve interventies, bijvoorbeeld door het opleggen van een gebiedsverbod of meldplicht, of handhaving door de gemeente bij vermoedens van fraude. De persoonsgerichte aanpak CTER sluit nauw aan bij de wijze waarop ex-gedetineerden worden ondersteund bij hun terugkeer in de samenleving, met het doel recidive te voorkomen. De complexe context Bij de aanpak van radicalisering is het vaak moeilijk vast te stellen of het beoogde doel wordt bereikt. Radicalisering is geen lineair proces en er is vaak ook geen sprake van een duidelijk begin of eindpunt. Gezien de vele factoren die een rol kunnen spelen bij radicalisering (zoals persoonlijke redenen, de invloed van vrienden en familie of sociale media maar ook wereldwijde gebeurtenissen) is evalueren complex. Door het bevragen van partners in de aanpak en het onderzoeken van persoonsdossiers kan wel een redelijk betrouwbaar beeld worden verkregen van de impact die de aanpak heeft. De gemeente Den Haag is de eerste gemeente die de persoonsgerichte aanpak CTER zo grondig én openbaar heeft laten evalueren.

De PGA CTER evaluatie bestaat uit drie onderdelen namelijk (1) een planevaluatie waarin is gekeken naar de onderbouwing van de aanpak; (2) een procesevaluatie waarin de dagelijkse praktijk van de uitvoering is onderzocht; en (3) een effectevaluatie waarin is gekeken naar wat de resultaten zijn van de PGA CTER. Conclusies en aanbevelingen De evaluatie laat zien dat de Haagse PGA CTER grotendeels aan de voorwaarden voor een goede aanpak voldoet. Zo zijn er beleidsdocumenten opgesteld waarbij de visie, doelgroep en doelstelling van de PGA CTER worden omschreven. Ook is de PGA CTER ingericht om risico’s vanuit alle vormen van extremisme aan te pakken en dit gebeurt ook in de praktijk. Wel geven de onderzoekers aan dat de formele werkwijze moet worden aangepast op basis van de actuele ontwikkelingen en de huidige werkwijze. De gemeente Den Haag is zich bewust van haar regionale rol en zal de geactualiseerde methodiek eind dit jaar ter beschikking stellen aan het ketenpartners en collega gemeenten. Om de huidige aanpak toekomstbestendig te maken is verdere aanscherping nodig in het vastleggen en formaliseren van plannen van aanpak in casus overleggen, meer aandacht en ondersteuning voor de professionals en een stevige juridische verankering van de aanpak.

Plan van aanpak De onderzoekers wijzen in de evaluatie op het belang van een helder plan van aanpak per casus, waarin een duidelijke risico-inschatting wordt gemaakt op basis van de onderliggende oorzaken van radicalisering. Daarin moet ook beter worden omschreven wat de samenhang is tussen de verschillende interventies en hoe die bijdragen aan het overkoepelende doel in de casus. Begin 2021 zijn we als gemeente samen met de NCTV, gemeente Rotterdam, het Landelijk Steunpunt Extremisme (LSE) en Reclassering, aan de slag gegaan om een model te ontwikkelen voor alle ketenpartners. In dit ‘werkmodel veilige re-integratie’2 kunnen de oorzaken van radicalisering, de verschillende leefgebieden waarop interventies kunnen worden gedaan en de responsiviteit van de persoon worden vastgelegd. Dit werkmodel wordt op dit moment getoetst op de casuïstiek om vanuit verschillende perspectieven voortgang in een casus in kaart te brengen en vervolgstappen te bepalen en zal vanaf 2022 in gebruik worden genomen. Daarnaast implementeren we in het najaar van 2021 een nieuw ICT-systeem dat de door de onderzoekers aanbevolen wijzigingen in het plan van aanpak beter ondersteunen. De Haagse professional Een belangrijke conclusie uit de evaluatie is dat de PGA CTER een stevige basis heeft die bestaat uit zeer kundige en betrokken professionals die elkaar weten te vinden.

Zo is sprake van groot onderling vertrouwen, voldoende kennis en korte lijnen.

2 Het werkmodel ‘veilige re-integratie ex-gedetineerden’ wordt als één van de aanbevelingen genoemd in het

evaluatierapport van de dader van de aanslag in een Utrechtse tram in 2019, Gökmen T.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10168516

Door deze goede samenwerking en het veelvuldige contact tussen partners zien de onderzoekers wel dat de informatie soms teveel in de hoofden van personen zit en niet altijd wordt opgeslagen in de juiste systemen. Met de invoering van het meer gebruiksvriendelijke rapportagesysteem (PGA X) in het najaar 2021 wordt ingespeeld op de aanbeveling om belangrijke informatie grondig en consequent vast te leggen. Onze stad heeft een belangrijke taak in het geven van de juiste begeleiding en coaching voor professionals, zodat zij zich kundig en gesteund voelen. Het werkveld radicalisering vergt veel van partners en de onderzoekers pleiten dan ook voor blijvende aandacht voor gezamenlijke intervisie, begeleiding en kennisbijeenkomsten. Uit de evaluatie blijkt dat collega’s en partners in de PGA CTER het (preventieve) trainingsaanbod van de gemeente op prijs stellen. Dit wordt voortgezet. Gebaseerd op de landelijke trends wordt kennis over radicalisering i.c.m. een psychiatrische component verdiept en keten breed gedeeld. Een blik op de toekomst De persoonsgerichte aanpak CTER is sinds 2014 onderdeel van de nationale aanpak radicalisering en terrorisme. Gelet op het werken in multidisciplinair-verband en de benodigde uitwisseling van informatie is in 2016 het modelconvenant1 geïntroduceerd. Op dit moment wordt de aanpak en de regierol van gemeenten in een wetsvoorstel vastgelegd.

Deze juridische verankering borduurt voort op de bestaande aanpak en is naar verwachting in 2022 gereed. De evaluatie laat zien dat in de afgelopen jaren een sterk fundament is opgebouwd voor de PGA CTER. De aanpak van radicalisering vraagt om duidelijke uitgangspunten en een heldere werkwijze en vraagt tegelijk flexibiliteit om in te kunnen spelen op nieuwe ontwikkelingen in de samenleving. Met het oog op de nodige aandacht voor die ontwikkelingen adviseren de onderzoekers om vaste feedback - en reflectie momenten te integreren in de aanpak. Vanaf 2022 zullen we overstijgend aan de casus overleggen het verloop van dossiers met de professionals op vaste momenten evalueren. Over de voortgang van de aanpak informeren we uw raad via de jaarlijkse voortgangsrapportage aanpak polarisatie, radicalisering en extremisme. Daarnaast worden de verbeterpunten uit de evaluatie meegenomen in het nieuwe Integrale Veiligheidsplan 2022-2025 van de gemeente. Gesteund door de aanbevelingen uit het rapport kunnen wij, in samenwerking met onze ketenpartners, verder bouwen op het bestaande fundament van de PGA CTER om steeds mee te bewegen met de nieuwe ontwikkelingen en in te spelen op nieuwe doelgroepen. Zo blijven we de aanpak verbeteren om hiermee de veiligheid van onze stad ook voor de toekomst te waarborgen.

Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

3/3