RIS309983 Discussienota Onderwijs D66 gelijke kansen alliantie Den Haag

Inleiding De coronacrisis heeft het onderwijs in Den Haag hard geraakt. Digitaal lesgeven werd noodzaak, maar had serieuze consequenties. Docenten zagen hun leerlingen minder, waardoor ze minder zicht kregen op hun ontwikkeling. Leerlingen kunnen zich nl minder goed concentreren in een digitale omgeving op een laptop, dan in het echte klaslokaal. En lang niet alle kinderen hebben hun eigen laptop of de ruimte om zonder afleiding hun lessen te volgen. Niet alle families hebben een groot genoeg huis en voldoende laptops om iedereen tegelijk thuis te laten werken. Sommige kinderen hebben die luxe, en anderen niet. Het gevolg is niet alleen onderwijsachterstanden, maar ongelijke onderwijsachterstanden. Maar hoewel de coronacrisis redelijk nieuw is, is de groeiende kansenongelijkheid dat niet. Het is een trend die we al 10 jaar zien. Uit onderzoek blijkt dat 15 jarigen slechter zijn gaan lezen en dat bijna een kwart van de tieners niet goed genoeg kan lezen om een tekst echt te begrijpen. Zowel vroeg als later in de schoolloopbaan verloopt taalontwikkeling niet bij alle kinderen even voorspoedig. Gedurende de schoolloopbaan kan er sprake zijn van dusdanige achterstand in de taalontwikkeling dat de kans groot is dat er sprake zal zijn van laaggeletterdheid in het latere leven.

Met andere woorden, leerlingen met achterstanden in lezen en schrijven hebben een grote kans om laaggeletterde volwassenen te worden. Daarnaast speelt de sociale achtergrond van leerlingen een te grote rol in schooladviezen, in de verwachtingen van leraren en in het onderwijsaanbod dat kinderen en jongeren krijgen. Deze verschillen worden ook vergroot omdat sommige ouders de middelen hebben om extra begeleiding (schaduwonderwijs) in te schakelen, en anderen niet. Het tij moet worden gekeerd, en snel. Kansenongelijkheid is al erg genoeg, en door de coronacrisis dreigen achterstand en kansenongelijkheid een nog grotere en blijvende impact op tienduizenden Haagse kinderen te hebben. Als ze achterlopen in de klas zullen ze ook achterlopen op de werkvloer en in de maatschappij. In deze discussienota stelt D66 voor: 1. om het onderwijs(werk)veld direct te betrekken bij de discussie over kansengelijkheid in het onderwijs; 2. dit te doen door middel van een ‘gelijke kansen alliantie’: een werkgroep waarin een brede coalitie van onderwijsprofessionals, politiek en ervaringsdeskundigen plaatsnemen die samen concrete voorstellen kunnen aanleveren die de kansenongelijkheid een halt toeroepen en met duurzame oplossingen het verschil kunnen maken. Want gelijke kansen beginnen in de klas.

Bestuurlijke stand van zaken In de Haagse Educatieve Agenda (HEA) 2018-2022 hebben gemeente en besturen in de kinderopvang en het onderwijs de ambitie “Alle Haagse leerlingen krijgen ongeacht hun achtergrond de kans om het beste uit zichzelf te halen gedurende de gehele onderwijsloopbaan” een prioriteit genoemd; kinderen met gelijke talenten zouden evenveel kansen moeten hebben op een succesvolle onderwijsloopbaan. Factoren in de (thuis)omgeving (minder cognitieve stimulering en ondersteuning) van kinderen, en soms in het onderwijs (cumulatie van problematiek) zorgen ervoor dat dit vaak niet het geval is. Achterstanden vormen zich al op jonge leeftijd en bouwen op naarmate kinderen ouder worden. Tegelijkertijd werken onder andere voorscholen en scholen er samen met de gemeente hard aan om deze achterstanden, die sommige kinderen van huis uit meekrijgen, te compenseren.

Centrale vraagstukken Kansenongelijkheid is een probleem met verschillende oorzaken en alleen door alle oorzaken te adresseren kunnen we deze de kansenongelijkheid een halt toeroepen. Er is geen volledige en uitputtende lijst van alle mogelijke oorzaken en problemen, maar de korte lijst hieronder vat de meest centrale vraagstukken samen:

1.

Onderadvisering, Hoe voorkomen we dat kinderen uit gezinnen met een lager sociaal-economische status worden ondergeadviseerd?

2.

Leesvaardigheid en taal Wat kunnen en moeten we doen om te voorkomen dat kinderen hun schoolcarrière starten met een grote taalachterstand? Hoe kunnen leerlingen die deze taalachterstand al hebben deze het beste inlopen? Hoe zorgen we dat de leesvaardigheid in het algemeen bij jongeren verbeterd wordt en hoe voorkomen we de dreigende laaggeletterdheid in de toekomst?

3.

Segregatie Wat werkt segregatie binnen het onderwijs in de hand en wat kunnen/moeten we doen om dit te stoppen?

4.

Lerarentekort Hoe groter het tekort aan leraren is, hoe lastiger het is om bovenstaande problemen snel en structureel op te lossen. Daarnaast is het lerarentekort het grootste in de wijken met de meeste uitdagingen. Wat kan er nog meer gedaan worden om het lerarentekort structureel op te lossen in Den Haag in het algemeen, en in deze wijken in het bijzonder?

5.

Toekomst en innovatie Wat is nodig om succesvolle, innovatieve trajecten in het onderwijs duurzaam in te zetten? Hoe worden best practices (die bewezen succes opleveren) gedeeld met andere scholen/besturen? Vinden leerkrachten zelf dat ze voldoende betrokken worden bij het oplossen van de problemen in het onderwijs? Hoe kan het effect van deze betrokkenheid vergroot worden?

De Haagse Gelijke Kansen Alliantie Bovenstaande vragen kunnen niet alléén door schoolbesturen, docenten, beleidsmakers, medewerkers of politiek worden beantwoord. De enige manier om deze vragen te beantwoorden is door structureel en stelselmatig overleg tussen alle betrokken partijen waarin als collectief wordt opgetreden. Daarom is ons voorstel om een speciale werkgroep met alle Haagse stakeholders in het leven te roepen: de Haagse Gelijke Kansen Alliantie. Missie van de werkgroep Kansenongelijkheid heeft niet één duidelijke oorzaak en heeft daarom ook niet één simpele oplossing. Aantoonbaar verschil maken op dit vraagstuk vraagt daarom een lange adem, een gezamenlijke inzet en samenwerking. De Haagse Gelijke Kansen Alliantie is het platform om juist dat te doen. Het is de plek waar stakeholders met regelmaat ervaringen en kennis delen en uitdagingen en oplossingen met elkaar bespreken. Problemen kunnen sneller worden gesignaleerd en oplossingen sneller worden gedeeld doordat alle verschillende stakeholders betrokken zijn bij deze werkgroep. Goed werkbare en bewezen initiatieven stranden niet voortijdig door tijdgebrek of vertrek van leraren/schoolleiders op een school maar worden gedeeld, gevolgd en uitgezet op andere scholen.

De voorstellen en oplossingen die door de Haagse Gelijke Kansen Alliantie worden aangedragen om kansenongelijkheid tegen te gaan worden meegenomen in de toekomstige Haagse Educatieve Agenda's (HEA). De werkgroep geeft ook gevraagd en ongevraagd advies aan het college over de HEA.

Leden van de werkgroep Deze werkgroep bestaat uit meerdere vertegenwoordigers uit het onderwijswerkveld (leraren, directeuren en schoolbestuurders), ouders (gemeenschappelijke medezeggenschapsraden), de wethouder van onderwijs, enkele ambtenaren en een aantal gemeenteraadsleden. Daarnaast schuiven ook andere personen aan die betrokken zijn bij de ontwikkeling van kinderen, zoals de kinderopvang en welzijnswerkers.

Organisatie van de werkgroep Deze brede werkgroep, mogelijk gefaciliteerd door Stichting de Brede Buurtschool (werkt met scholen en ouders samen aan brede en optimale ontwikkeling) komt 4 keer per jaar bij elkaar. Pabo en pedagogiek studenten sluiten bij deze werkgroep aan om de initiatieven te volgen en te onderzoeken op resultaat. Rapportage vindt plaats aan de werkgroep.

Graag ziet de fractie van D66 een voorstel vanuit het college voor de samenstelling en organisatie van een Haagse Gelijke Kansen Alliantie, zoals in deze discussienota is omschreven. een jaarlijkse rapportage over de uitdagingen, oplossingen en resultaten vanuit de werkgroep.

Den Haag, 9 september 2021