RIS309866 Bijlage 2 - Eindverslag Participatie 15 mei 2020

EINDVERSLAG PARTICIPATIE ANNA

Impressie Webinar 21 april 2020

Van links naar rechts: Jac Huijsmans, Job Boot, John Monden en Richard Koek

15 mei 2020

1

INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 1.1 Tijdlijn 2018-2020 1.2 Aangepast plan AnnA 1.3 Conclusie

p3 p5 p6

2. Virtuele participatie 2.1 Communicatie plan 31-mrt-2020 2.2 Webinar 2.3 Uitslag Polls webinar 2.4 Evaluatie webinar

p7 p8 p10 p11

Bijlagen: 1: email (1) wijkberaad, vraag + antwoord 2: email (2) wijkberaad, vraag + antwoord 3: chatsessie tijdens webinar, vraag + antwoord 4: inbox info@soza-denhaag.nl, vraag + antwoord 5: chatsessie tijdens webinar, tips, kritiek en complimenten 6: uitnodiging webinar 7: hoe willen mensen betrokken blijven? 8: communicatie plan 31 maart 2020

p13 p16 p27 p38 p42 p46 p48 p50

2

1. INLEIDING In dit eerste hoofdstuk gaan we in op het doorlopen participatie traject sinds 2018, via het plan AnnA welke werd gepresenteerd in 2019 tot en met het aangepaste plan AnnA in april 2020 en eindigen we met een conclusie.

1.1

Tijdlijn 2018-2020

In de gemeente Den Haag berust de verantwoordelijkheid voor communicatie en participatie bij particuliere bouwinitiatieven bij de initiatiefnemer. Met de gemeentelijke ‘Handreiking communicatie particuliere bouwinitiatieven’ heeft ontwikkelaar (MRP Soza b.v., een samenwerking tussen MRP Development en VORM Ontwikkeling) een intensief traject van communicatie en participatie opgezet voor ‘AnnA’, de herontwikkeling van het gebouw van SOZAWE aan de Anna van Hannoverstraat in Den Haag. Daarbij koos de ontwikkelaar ervoor om de burgerparticipatie vorm en inhoud te geven door hen te raadplegen. Dus een plan voorleggen, vragen wat men ervan vindt, en hiermee aan de slag gaan om je plan verder te verbeteren. Daarnaast zijn er in plangroepen verschillende thema’s met elkaar dieper verkend en uitgewerkt. Hoogbouw een maatschappelijke weerstand

Mede vanwege de impact van hoogbouw op de omliggende omgeving koos de ontwikkelaar voor een aanpak van maar liefst acht bijeenkomsten voor omwonenden, belanghebbenden en belangstellenden in 2018 en 2019. In totaal namen aan al deze bijeenkomsten samen ongeveer 600 mensen deel. De aanpak startte in 2018 met een toekomstverkenning, de zogeheten ID sessie. Met elkaar op zoek naar het DNA van de toekomstige ontwikkeling.

3

De ID sessie resulteerde in een ID Card, welke aan stedenbouwkundig bureau Rijnboutt werd meegegeven in het programma van eisen voor het stedenbouwkundige plan. In het voorjaar van 2019 werd het stedenbouwkundige plan gepresenteerd in een eerste publieksbijeenkomst en kon iedereen vertellen wat hij of zij ervan vond. Dit kon schriftelijk of plenair tijdens de publieksbijeenkomsten. De mensen die zeer betrokken waren, wilden graag hun tijd vrijmaken om in 3 plangroepen het plan verder te onderzoeken. In totaal namen ruim 45 mensen deel aan deze plangroepen. De uitkomsten van de 3 plangroepbijeenkomsten werden vervolgens gepresenteerd tijdens een publieksbijeenkomst. Uiteindelijk mondde dit uit in een overleg met de wethouders van de gemeente Den Haag en van Leidschendam-Voorburg in juli 2019. Wederom kon iedereen zijn mening aan ons kenbaar maken. Waarna deze, tezamen met alle opinies en vragen, werden verzameld en aan het participatieverslag van 2019 werden toevertrouwd. Onderstaand een overzicht van de gehouden bijeenkomsten en plangroepen, waaraan het onlangs gehouden webinar is toegevoegd als afsluiting van het participatie traject. 1. Juni 2018 – Toekomstverkenning & informatiebijeenkomsten (resultaat: ID Card) 2. 16 april en 6 mei 2019 – Publieksbijeenkomst: presentatie van Plan AnnA. De aanwezigen konden met de initiatiefnemers van gedachten wisselen over o.a.

wonen, verkeer en stedenbouw & leefbaarheid. Op enquêteformulieren kon men haar mening achterlaten, waar na 3 plangroepen zijn gevormd. 3. Mei – juni 2019 - drie plangroep-bijeenkomsten: we gingen aan de slag verdeeld over 3 avonden op 13 mei, 22 mei en 4 juni 2019. De drie onderwerpen waren: a. Verkeer, Parkeren & Mobiliteit b. Wonen, Werken & Voorzieningen c. Stedenbouw & Landschap 4. Publieksbijeenkomst: op 12 juni 2019 presenteerden wij de uitkomsten van alle plangroepen. 5. Hierna werd het Participatieverslag opgemaakt en verstrekt aan de Gemeente Den Haag. 6. Publieksbijeenkomst: Op 10 juli 2019 werd door de Gemeente Den Haag een publieksbijeenkomst georganiseerd, op verzoek van omwonenden, waar de wethouders van zowel Den Haag als Leidschendam-Voorburg aanwezig waren om onder meer vragen te beantwoorden. 7. April 2020 – Webinar: virtuele participatie bijeenkomst

Wat stond er ook al weer in het participatie verslag 2019? U kunt dit verslag teruglezen via deze link.

Sinds de laatste bijeenkomst in 2019 heeft de ontwikkelaar niet stil gezeten. De ontwikkelaar is aan de slag gegaan met o.a. de uitkomsten van de plangroepen en heeft overleg gevoerd met de andere grondeigenaren welke bij het plan AnnA zijn betrokken. Het plan in 2019 ging uit van vier grondeigenaren, te weten: MRP Soza b.v., gemeente Den Haag, NS en ProRail. De grondeigenaren gingen gezamenlijk de ontwikkeling van 190.000 m2 bvo op zich nemen, waarbij MRP Soza b.v. de integraal gebiedsontwikkelaar zou worden. Echter, in september 4

2019 maakten de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH), RET, HTM en ProRail aan ons en de gemeente kenbaar voorlopig geen bebouwing direct langs het spoor te willen. Dit omdat er eerst onderzocht moest worden in hoeverre deze strook langs het spoor nodig zal zijn in de toekomst, voor uitbreiding van de sporen om grotere reizigersaantallen te kunnen verwerken. Vervolgens werd in januari 2020 besloten om de ontwikkelplannen te beperken op de plek van het voormalige ministerie. Hierdoor verviel er 60.000 m2 aan ontwikkelvolume. De bebouwing langs het spoor zal er in de toekomst anders uit gaan zien. En zal door de desbetreffende grondeigenaren ProRail, NS en gemeente Den Haag worden opgepakt. Een gefaseerde aanpak dus. Plan AnnA is dus aangepast, het plan uit 2019 vormde hierbij de onderlegger voor het aangepaste plan AnnA. Wel is het plan gewijzigd waar het gaat om de gebouwhoogte aan de Schenkkade. Met deze wijziging is de bebouwing van plan AnnA lager geworden aan de noordzijde. Deze bebouwing ligt ook het dichtst op de wijk Bezuidenhout en daarmee achten wij dit een betere aansluiting op de bestaande wijk, wat betreft de stedenbouwkundige kwaliteit. Ook de kwaliteit van het openbaar gebied rondom plan AnnA werd verbeterd, omdat daar de bezonning verbeterd is.

Het aangepaste en verkleinde plan AnnA, ,met lagere bebouwing aan de Schenkzone werd gepresenteerd op 21 april 2020 tijdens een webinar. Webinar als slotbijeenkomst In verband met het landelijke verbod op bijeenkomsten vanwege het COVID-19 virus heeft MRP Soza b.v., met instemming van de Gemeente Den Haag, een virtuele participatiebijeenkomst georganiseerd. Omdat het hier ging om een presentatie van een aangepast plan bleek een webinar geschikt. Hiermee konden we alsnog iedereen bereiken die kennis wilde nemen van ons aangepaste plan. Tijdens het webinar konden we uitleggen wat de planaanpassingen betroffen en waarom we deze - hebben gedaan. Het webinar fungeerde als slotbijeenkomst van het doorlopen participatie traject.

1.2

Aangepast Plan AnnA

De uitkomsten van de gehouden participatie in 2018 en 2019, de toetsing aan de gemeentelijke beleidskaders én een zorgvuldige belangenafweging van alle andere betrokken stakeholders, hebben geleid tot het aangepaste plan AnnA. Onderstaand zijn de verschillen tussen AnnA 2019 en AnnA 2020 naast elkaar gezet:

5

Het is niet alleen een aangepast plan maar door het verkleinde volume vooral ook een verbeterd plan met minder bouwhoogte. Hierdoor zijn er minder woningen, meer openbare ruimte en een verbeterde bezonningsituatie. Vooral de verlaagde gebouwen langs de Schenk zorgen voor betere beleving vanaf maaiveld. Om een goed stuk stad te maken hecht MRP SoZa er veel waarde aan hoe mensen de omgeving ervaren, of ze nu te voet of met de fiets zijn. Ook met de zichtlijnen vanuit de straten vanuit de omliggende wijken die uitzien op plan AnnA heeft bureau Rijnboutt rekening gehouden. Verder is de Mobiliteitsvisie aangescherpt op basis van het nieuwe programma.

Hoe ziet het stedenbouwkundig ontwerp eruit? U kunt het stedenkundig model van AnnA aanschouwen via deze link. Meer weten over het aangepaste plan? U kunt de plantoelichting downloaden via deze link.

1.3

Conclusie

De virtuele publieksbijeenkomst als afsluiting van het participatie traject AnnA, gestart in 2018, werd live uitgezonden op 21 april 2020 om 20:00h. Net als bij de fysieke bijeenkomsten in 2018 en 2019 was ook ditmaal de ‘virtuele belangstelling’ groot. Er waren vooraf 237 inschrijvingen. En tijdens het webinar waren er 157 live streams, die ook ’t hele Webinar afkeken. Wie namen er deel? Van de deelnemers aan het webinar gaf 65% aan dat ze omwonenden zijn. Na het webinar hebben 66 personen de evaluatie ingevuld en verstuurd. De chatbox werd druk bezocht, waardoor er personen in de ‘virtuele’ wachtrij stonden. Van de 42 bruikbare chats zijn er 35 behandeld. Degenen die niet aan bod kwamen hebben we daarna nog persoonlijk via de mail benaderd. Vervolgtraject participatie Uit de vragen en opmerkingen is er voren gekomen dat er nog genoeg animo is voor een klankgroep voor het participatievervolg. De betrokkenen geven aan vooral mee te willen denken over de invulling van het woon- en werkaanbod en de daarbij behorende wijkvoorzieningen. De verkeersdruk en het parkeervraagstuk blijven onderwerpen waar de bewoners zich zorgen om maken. Tot slot blijft er enige weerstand te lezen over de volumes en gebouwhoogtes van het plan AnnA, óndanks de verkleining van het aangepaste plan AnnA. Als ontwikkelaar zullen wij de buurt betrokken houden bij de verdere planuitwerking van het plan AnnA.

Denk hierbij aan bijvoorbeeld een klankbord groep. Of een deeluitwerking in cocreatie.

6

2. VIRTUELE PARTICIPATIE In dit hoofdstuk wordt toegelicht hoe we zijn gekomen tot de keuze voor een virtuele participatie, wordt er stil gestaan bij het webinar, de polls en de evaluatie.

2.1

Keuze voor virtuele participatie

In het overleg op 12 maart 2020 met de gemeente Den Haag, onder aanwezigheid van wethouder Revis, is afgesproken dat door ontwikkelaar het aangepaste plan AnnA kan worden gecommuniceerd. Dit zal gaan via een publieksbijeenkomst om iedereen in de gelegenheid te stellen om kennis te nemen van het aangepaste plan. De datum voor deze bijeenkomst werd vastgesteld op 21 april 2020. Echter, kort na het overleg op 12 maart jl. werden publieksbijeenkomsten van meer dan 100 personen verboden. Tijdens de Stuurgroep vergadering van 23 maart 2020 werd dan ook gevraagd aan de ontwikkelaar om met een voorstel te komen voor de afronding van het participatietraject nu fysieke bijeenkomsten voorlopig niet meer zijn toegestaan. Na een inventarisatie van de mogelijkheden bleek een webinar zeer geschikt om het aangepaste plan AnnA te presenteren aan omwonende, belangstellende en belanghebbende. De ontwikkelaar werd gevraagd om een communicatie plan op te stellen. Dit plan is als bijlage 8 bijgesloten, zijnde het communicatieplan 31 maart 2020.

De Virtuele Publieksbijeenkomst terugkijken? Via deze link kunt u het webinar terug kijken.

Bereik en promotie Om zoveel mogelijk mensen te bereiken op een verantwoordelijke en veilige manier, zijn via e-mail, de website soza-denhaag.nl en diverse social media zoals Facebook en LinkedIn aankondigingen gedaan voor het Webinar. Daarnaast zijn er op veel druk bezochte plekken in Den Haag en Voorburg-Leidschendam posters opgehangen net als op het bord bij het kantoor wijkberaad Bezuidenhout, supermarkten, pakket afhaal locaties, vuilnispunten, etc. Posters aan gevel oude ministerie Het aangepaste plan AnnA is niet alleen op de website voorafgaand aan het Webinar in te zien, maar ook fysiek te zien doordat er grote posters zijn opgehangen aan de gevels aan de stations zijde van het voormalige ministerie. Belangstellende hadden en hebben hierdoor de mogelijkheid om het plan te bestuderen en via de mail ons te benaderen. De uitgebreide promotie, fysiek en digitaal, zorgde voor méér dan 200 geregistreerde aanmeldingen voor het webinar!

7

Promotie Webinar

2.2

Webinar

Voor de virtuele bijeenkomst heeft de ontwikkelaar getracht het Webinar zo in te richten dat het hier recht aan doet als het ware het een fysieke bijeenkomst is. Het Webinar leent zich daarbij erg goed om u te informeren over het aangepaste plan én houdt zich tegelijkertijd aan de veiligheidseisen vanuit het RIVM. De participanten hebben zich kunnen aanmelden via de website en konden de plantoelichting van de stedenbouwkundige en ontwikkelaars thuis volgen. Tijdens het Webinar werden pollvragen gesteld die aan de kijkers live konden worden beantwoord. Daarnaast waren de plannen al één week van te voren online gezet en aangekondigd, zodat iedereen voorbereid kon deelnemen aan het webinar. In bijlage 6 is de uitnodiging voor het webinar terug te zien. Ook was er een mogelijkheid om met het AnnA-team te chatten en werden veel voorkomende vragen tijdens het Webinar behandeld. Er was veel animo voor de live-chat, er is gebleken dat veel kijkers in gesprek wilden gaan met de ontwikkelaar en meestal meer dan één vraag stelden. Een groot voordeel ten opzichte van fysieke bijeenkomsten waar er soms geen tijd en ruimte is voor het stellen van vragen door iedereen. Daarbij vinden mensen het soms ook spannend om in het openbaar een vraag te stellen. Nu kon dit anoniem, wat voor veel mensen de drempel weghaalde voor het stellen van vragen.

Grote belangstelling chatsessies De grote belangstelling resulteerde echter wel in lange wachtrijen voor de live-chat. Ondanks dat er een team van drie mensen klaar zat om iedere vraag direct van antwoord te kunnen voorzien. Tijdens het Webinar is er echter bijgehouden wie er in de (virtuele) wachtrij stond, en die personen zijn na het Webinar nogmaals persoonlijk door MRP SoZa benaderd. Op deze wijze hebben we alle kijkers de mogelijkheid gegeven om vragen te stellen of hun mening te geven over het aangepaste plan AnnA. 8

Cijfers en getallen van het Webinar Voor de virtuele publieksbijeenkomst waren er 237 inschrijvingen. Tijdens de virtuele publieksbijeenkomst was er sprake van 157 livestreams, die grotendeels ook het gehele Webinar heeft af gekeken zoals is af te lezen uit onderstaande grafiek. Het daadwerkelijk aantal kijkers zou hoger moeten zijn aangezien er veel mensen samen met iemand anders mee hebben gekeken naar de uitzending. Gedurende het Webinar hebben er gemiddeld 75 kijkers gestemd op de pollvragen. De uitslagen kunt u vinden op de volgende pagina. Wat hierbij op viel is dat van de stemmers zo’n 65% omwonenden zijn. Ook is het merendeel het over eens dat de aanpassingen van het plan AnnA hebben geleid tot een beter plan dan het oorspronkelijk plan uit 2019, 69% gaf aan daar geheel of gedeeltelijk mee eens te zijn. Verder willen bijna alle deelnemers aan de poll betrokken blijven bij het Plan AnnA, zo’n 94%. Dit geeft aan hoe betrokken de participanten zijn met het plan.

Aantal kijkers tijden het Webinar.

9

2.3 Uitslag Polls Tijdens het webinar werden 5 poll vragen voorgelegd. Onderstaand de uitkomsten hiervan:

Pollvraag 1A 48 stemmen Stelling: Het is heel goed om van de ontwikkelaar te horen over de stand van zaken rond de herontwikkeling van SoZa. 1. eens 75% 2. gedeeltelijk eens 19% 3. neutraal 6% 4. gedeeltelijk oneens 0% 5. oneens 0%

Pollvraag 1B 70 stemmen Hoe bent u betrokken bij het plan AnnA? 1. als omwonende 65% 2. als geïnteresseerde 8% 3. als belanghebbende 8% 4. overig 19%

Pollvraag 2 57 stemmen Stelling: De aangepaste plannen voor de herontwikkeling van SoZa zijn beter dan het oorspronkelijke plan. 1. eens 36% 2. gedeeltelijk eens 33% 3. neutraal 11% 4. gedeeltelijk oneens 2% 5. oneens 18%

Pollvraag 3: 96 stemmen Stelling: De stad heeft dringend woningen nodig. Plan AnnA draagt met veel woningen bij aan de Huisvestingsopgave en daarbij is hoogbouw onvermijdelijk. 1. eens 37% 2. gedeeltelijk eens 15% 3. neutraal 6% 4. gedeeltelijk oneens 11% 5. oneens 31%

10

Pollvraag 4 95 stemmen Stelling: Ik heb een goed gevoel bij de verbeteringen in het aangepaste plan AnnA. Dit geeft vertrouwen voor het vervolg van ontwikkeling rondom Laan van NOI, (stationsgebied). 1. eens 33% 2. gedeeltelijk eens 17% 3. neutraal 14% 4. gedeeltelijk oneens 9% 5. oneens 27%

Pollvraag 5 89 stemmen Stelling: Ik wil graag betrokken blijven bij de verdere ontwikkelingen van het Plan AnnA. 1. ja 94% 2. nee 3% 3. geen mening 3%

2.4

Evaluatie Virtuele Publieksbijeenkomst

Aan het eind van het webinar heeft 42% van de 157 kijkers de evaluatie ingevuld. Hieronder de vragen en de resultaten. 1 ster is oneens, 2,5 ster is neutraal en 5 sterren is eens. Wat opviel is de technische mogelijkheden goed werkten voor het webinar (vraag 1) en dat men duidelijk eens is voor verandering aan het SOZAWE-gebied (vraag 2). Over aspecten het inhoudelijk plan is er zeer neutraal op gereageerd (vraag 4-6).

1.

Werkte de techniek tijdens deze uitzending naar tevredenheid (Denk daarbij aan chatfunctie, verbinding en geluid)? a. 3.22 / 5 sterren

2.

Welk rapportcijfer geeft u aan deze Webinar? a. 5.74 / 10

3.

In hoeverre vindt u dat er verandering dient te komen te komen op de plek van het oude ministerie van SOZA? a. 3.67 / 5 sterren

4.

In hoeverre zijn de resultaten uit het plangroep “Stedenbouw & Landschap” van het participatietraject 2018-2019 doorgevoerd in het aangepast plan (Denk daarbij aan: hoogte, volume en schaduwwerking)? a. 2.77 / 5 sterren

11

5.

In hoeverre zijn de resultaten uit het plangroep “Verkeer, Parkeren & Mobiliteit” van het participatietraject 2018-2019 doorgevoerd in het aangepast plan? a. 2.50 / 5 sterren

6.

In hoeverre zijn de resultaten uit het plangroep “Wonen, Werken & Voorzieningen” van het participatietraject 2018-2019 doorgevoerd in het aangepast plan (Denk daarbij aan: intergenerationeel/collectief wonen en werkgelegenheid)? a. 2.77 / 5 sterren

7.

Wat vindt u van de bijdrage van de Gemeente Den Haag tijdens het participatietraject 2018-2019? a. 2.24 / 5 sterren

8.

Welk rapportcijfer geeft u aan dit aangepaste Plan AnnA? a. 5.38 / 10

9.

Hoe bent u betrokken bij het Plan AnnA? a. 47 van de 66 evaluaties werden beantwoord door bewoners van Bezuidenhout en Voorburg (76%).

10.

Indien wij nog een participatievervolg verzorgen, waarover wilt u dan willen

Met de tiende vraag konden we in kaart brengen welke aspecten van het plan we de buurt voor raad kunnen vragen. Daarbij is naar voren gekomen dat er nog genoeg animo is voor een klankgroep voor het participatievervolg. De betrokkenen willen vooral meedenken over het woon- en werkaanbod en de daarbij behorende wijkvoorzieningen. Ook de verkeersdruk, het parkeren en de inrichting ervan blijft een onderwerp waar de bewoners zich druk om maken. Tot slot blijft er enige weerstand te lezen over de volume en hoogte van het plan ondanks de volumevermindering. We zijn content dat de buurt zeer betrokken wil zijn met de verdere planuitwerking van het plan AnnA. In bijlage 7 leest u de volledige opsomming van de gegeven antwoorden op vraag 10.

12

Bijlage 1

Vraag & Antwoord

Mail (1) werkgroep SoZaWe (Wijkberaad Bezuidenhout) / Joke Kop – d.d. 17 april jl. Beste heren Huijsmans en Monden, Dank voor de uitnodiging om bewoners bij te praten over het nieuwe plan AnnA, ik ga graag op uw uitnodiging in. Wel wil ik u er alvast op wijzen dat ik het niet eens ben met uw aanpak om het participatietraject op deze wijze af te sluiten. Ik doel dan op: • de beperkingen van een digitale bijeenkomst, waardoor van participatie zoals die mij als bewoner voor ogen staat, en u en gemeente voor ogen zou moeten staan, niet of nauwelijks sprake kan zijn • van één uur (!) • waarin u een nieuw plan deelt • waarbij u aangeeft dat het nog niet zeker ik als aangemelde deelnemer daadwerkelijk deel kan nemen • waarbij mogelijk gaat gelden dat 'kijkers' worden meegeteld met deelnemers die mogelijk wel digitaal mee kunnen praten • daarbovenop heeft u bijna een jaar de tijd genomen om het plan verder te brengen, niet valt in te zien waarom het acceptabel zou moeten zijn dat participatie nu in 'vijf minuten' er doorheen gejast wordt Daarom wil ik u met klem vragen om deze bijeenkomst niet een laatste bijeenkomst te laten zijn, maar een 'eerste' bijeenkomst, waarbij we de nieuwe plannen krijgen toegelicht en de bewoners de gelegenheid krijgen om vragen te stellen. En om aansluitend afspraken te maken over het verdere participatietraject.

Ik heb begrip voor de beperkingen die dit coronatijdperk met zich brengt wat betreft het in gesprek gaan met elkaar. Als Bezuidenhouter weet ik mij vertegenwoordigd door het Wijkberaad Bezuidenhout en de daaraan gelieerde werkgroepen. Ik stel daarom voor dat u het participatietraject met hen samen gaat vormgeven. Uw reactie zie ik graag tegemoet.

Vriendelijke groet,

13

Antwoord op Mail (1) van het Wijkberaad Bezuidenhout: d.d. 21 april 20

Beste Werkgroep SoZaWe, Als reactie op diverse email berichten die wij afgelopen periode hebben ontvangen, met alle zo goed als dezelfde strekking, sturen wij u dit bericht (wat we ook sturen naar de buurtbewoners die ons benaderd hebben). In dit bericht leest u een nadere toelichting op het Webinar van 21 april a.s. waarmee het participatie traject rondom de planvorming van AnnA voorlopig zal worden afgerond. Tijdens het Webinar zal het aangepaste plan Anna zal worden toegelicht. Het is niet alleen een aangepast plan, maar vooral ook een verbeterd plan met minder bouwhoogte en aanzienlijk minder volume, minder woningen, meer openbare ruimte en een verbeterde bezonningsituatie. Vooral de verlaagde gebouwen langs de Schenk zorgen voor betere beleving vanaf maaiveld. Om een goed stuk stad te maken hechten we er veel waarde aan hoe mensen de omgeving ervaren, of ze nu te voet of met de fiets zijn. Ook over de zichtlijnen vanuit de diverse gezichtspunten vanuit de omliggende wijken heeft bureau Rijnboutt goed nagedacht. Na deze laatste publieke (virtuele) bijeenkomst ingegeven door de Corona richtlijnen, zal een eindverslag participatie worden opgemaakt, welke zal worden bijgevoegd als bijlage bij het PUK. Het verslag zal door ons naar de beste inzichten worden opgesteld. En uiteraard zo objectief mogelijk. Participatie 2018 en 2019 MRP SoZa b.v.

is in 2018 begonnen met de start van een uitgebreid participatie traject en zo zijn in 2019 met drie plangroepen diverse opinies geraadpleegd, ideeën opgehaald en zijn er oplossingen aandragen voor bijvoorbeeld het voorzieningen niveau in de wijk of het type woning wat men graag gebouwd had willen zien. Sinds juli 2019 heeft u een lange tijd niet van ons vernomen. De overleggen met Spoorse partijen vergden tijd. En vooral ook de gewijzigde samenstelling van het Haagse College kosten meerdere maanden tijd in de besluitvorming en zorgde voor vertraging. Aangepast plan Anna De uitkomsten van de gehouden participatie in 2018 en 2019, de toetsing aan de gemeentelijke randvoorwaarde en een zorgvuldige belangenafweging van alle andere betrokken stakeholders, hebben geleid tot het aangepaste plan AnnA. Het eindverslag bij het PUK is voor nu het sluitstuk van de participatie maar tijdens de beoogde bestemmingsplanprocedure zal er nog verdere ruimte zijn voor participatie. Bijvoorbeeld voor de invulling van het openbaar gebied of over invullingen van wijkvoorzieningen. Webinar Deze laatste bijeenkomst van de participatie stond gepland nog voordat de corona-crisis uitbrak en om dat we niet weten hoe lang het verbod op bijeenkomsten gehandhaafd blijft, gaan we deze laatste bijeenkomst nu dus virtueel doen.

We proberen dit zo in te richten dat het hier recht aan doet als ware het een fysieke bijeenkomst. Het Webinar leent zich daarbij 14

erg goed om u te informeren over ons aangepaste plan. Het geschetste beeld dat we een nieuw plan er in één uur ‘doorheen drukken’ herkennen we niet. Zoals aangegeven zijn we al bijna 1,5 tot 2 jaar bezig met de participatie, dus het zou dan erg zonde zijn om nu deze bijeenkomst niet zo goed als mogelijk vorm te geven. Het middel van een Webinar had overigens niet gewerkt bij de plangroepen zoals we deze vorig jaar hebben georganiseerd. Dat mag voor zich spreken. U en alle andere betrokkenen informeren over ons aangepaste plan, uw mening kenbaar maken, vragen stellen, dat zullen we ook nu gewoon weer doen. Zoals te doen gebruikelijk bij een fysieke bijeenkomst . We wijzen u er nadrukkelijk op dat de gelegenheid voor vragen stellen over het aangepaste plan AnnA reeds kon plaatsvinden één week voorafgaand aan het Webinar, na de plaatsing van het aangepaste plan op onze website. Maar ook tijdens en na het Webinar is er gelegenheid voor vragen. Tijdens het Webinar zal er in een chatsessie een team van mensen klaar staan om alle vragen te beantwoorden en sommige vragen zullen aan de spreker aan tafel worden voorgelegd. Deze laatste participatie bijeenkomst is dus veel meer dan sec. 1,5 uur Webinar. Social media en Posters in de wijk Om zoveel mogelijk mensen te bereiken, zijn via mailings, website en diverse social media aankondigingen gedaan van het Webinar.

Daarnaast zijn op belangrijke plekken in Den Haag en Voorburg posters opgehangen. Het aangepaste plan AnnA is niet alleen op de website voorafgaand aan het Webinar in te zien, maar ook hangen er posters van het plan aan de gevel van ons pand. Zoals aangegeven kent het aangepaste plan Anna diverse verbeteringen ten opzichte van het eerdere plan van vorig jaar, wij hopen ook dat u deze verbeteringen zult waarnemen en op waarde kan schatten. Uiteraard kunt u ons altijd bellen, mailen of appen. Voor het geval u vragen heeft naar aanleiding van dit bericht. Vriendelijke groet, Namens MRP SoZa b.v. Jac Huijsmans John Monden

15

Bijlage 2

Vraag & Antwoord

Mail (2) van de werkgroep SoZaWe (namens Wijkberaad Bezuidenhout) – 20 april jl.

Geachte heren Huijsmans en Monden, De werkgroep SoZaWe heeft voor de presentatie van het participatieplan de volgende vragen en opmerkingen. Graag vernemen wij uw antwoord op onze vragen. Contact met de buurt. Het afgelopen jaar was er geen enkele vorm van contact met de wijk. Bij navraag is gebleken dat bewoners niet persoonlijk voor deze presentatie zijn uitgenodigd (bijvoorbeeld door huis aan huis verspreiding). Ook bedrijven in de nabije omgeving geven aan niet van uw plannen op de hoogte te zijn. Vragen: Waarom is er niet gekozen voor directe benadering van de bewoners? Wat gaat u doen om te zorgen dat bewoners en bedrijven in de omgeving op korte termijn over uw plannen wordt geïnformeerd en eventueel kunnen deelnemen aan uw webinar gepland op 21 april aanstaande? o

o

o

Om zoveel mogelijk mensen te bereiken, zijn meerdere uitnodigingen verstuurd aan alle geadresseerden uit ons mailbestand (ruim 600 contactpersonen). Dit mail bestand met omwonenden, deelnemende participanten, belangstellenden en belanghebbenden is opgebouwd sinds de start van de participatie in 2018. En ook al in de periode daarvoor. Naast de uitgebreide mailings zijn er aankondigingen gedaan op onze website en via diverse social media kanalen. Naast de inzet van deze digitale communicatiekanalen zijn op diverse belangrijke plekken in Den Haag en Voorburg posters opgehangen. Het aangepaste plan AnnA is niet alleen op de website voorafgaand aan het webinar in te zien, maar ook hangen er posters van het aangepaste plan AnnA aan de gevel van ons pand. Vanwege het coronavirus hebben we er niet voor gekozen huis aan huis te verspreiden (het virus kan enige tijd op een voorwerp overleven) maar hebben we ervoor gekozen dit via email en facebook te doen

Vormgeving en inhoud van het webinar. Voor het webinar heeft u slechts één uur uitgetrokken. Nu al is gebleken dat geluid en andere zaken problemen vormen (verschillende zaken zoals voorlichtingsfilmpjes functioneren nog niet naar behoren). In de voorpresentatie worden verschillende sfeerplaatjes uit andere steden en andere wijken van Den Haag overgenomen. Deze zijn niet van toepassing op deze kavel en verdraaien de uiteindelijke werkelijkheid.

16

o

o

We hebben een professionele partij als Quadia benadert om ons te helpen organiseren van het Webinar. Zij doen dit voor veel grote bedrijven. En staan zeer goed bekend in de markt. We hebben gebruik gemaakt van een professionele studio met professionele mensen. 100% garantie kan je niet geven. Zo werkten helaas de polls niet goed tijdens het webinar. Dit hebben gecorrigeerd in de webinar ‘after movie’, op onze website kan het webinar van begin tot eind worden nagekeken. zien via onze website. Om de beoogde sfeer te laten zien worden referentie beelden gebruikt. En ja, dan kijk je ook buiten Den Haag. Als het maar past bij de identiteit van het plan die we nastreven.

Vragen betreffende de vormgeving en inhoud van het webinar: Hoe gaat u deze technische problemen oplossen voor 21 april? o

Zie voorgaand antwoord.

Hoe gaat u er voor zorgen dat het webinar voor iedereen toegankelijk is? o

Het webinar is toegankelijk voor iedereen met een werkende internetverbinding en die zich daadwerkelijk (op tijd) inschrijft.

Hoe gaat u het mogelijk maken dat iedereen die vragen heeft daarvoor de mogelijkheid krijgt die te stellen in 1 uur tijd? o

We hebben een heel team klaar staan die de vragen beantwoordt via chat. Vragen die niet binnen dit uur worden beantwoord worden bewaard en later alsnog beantwoord in het eindverslag van de participatie dat met gemeente Den Haag zal worden gedeeld. Behalve in de chat konden mensen ook een week voor het webinar vragen mailen en na het webinar tot eind april.

Waar kan iedereen na afloop een volledig verslag krijgen? o

Op onze website: https://soza-denhaag.nl/

Hoe gaat u er voor zorgdragen dat daadwerkelijk alle vragen en opmerkingen, die zowel schriftelijk als monding gesteld worden, opgenomen worden in het eindverslag? o

Daar gaan wij voor zorgen. Dat kunt u controleren. En kunt u ons op aanspreken als dit niet gebeurd is. Dan vernemen we graag welke vragen dat zijn geweest, en zullen we alsnog voor antwoord zorgdragen.

Wordt het webinar opgenomen? o

Ja.

17

Zo ja, op welke manier? o

Dat doet onze producer. Met een camera.

Hoe gaat u de privacy van de deelnemers garanderen? o

Er worden geen gegevens vrijgegeven van de deelnemers.

Wordt er een transcriptie van het webinar gemaakt? o

Nee.

Wie krijgen het eindverslag? o

Iedereen. Zal online komen te staan op onze website.

Indien er naar mening van deelnemers of bewoners onregelmatigheden of afwijkingen in het verslag voorkomen bij wie moeten ze dan zijn voor een correctie? o

John Monden en Jac Huijsmans mag u daarop aanspreken. Dit is vorig jaar ook gedaan. En wanneer nodig doen we aanpassingen.

Waarom heeft u in de presentatie gekozen voor sfeer en groen beelden afkomstig uit andere steden als Amsterdam e.d.? o

Zie eerder antwoord bij de vraag Referentie beelden.

Verloop van het participatie traject. Veel bewoners hebben het gevoel niet serieus te zijn genomen in hun wensen en zorgen. Tot echt meedenken is het nog niet gekomen. Mede door de slechte communicatie van de zijde van projectontwikkelaar en de gemeente hebben de bewoners het idee dat het niet goed gaat komen met de SoZaWe kavel. Ook het bezoek van wethouder Revis aan de wijk leverde meer vragen op dan antwoorden. Daarbij gaf hij niet het gevoel dat hij hart had voor bewoners en de wijk. (Als dan een paar woningen in de schaduw komen te staat dan moet dan maar zo zijn) Vragen over het participatie traject: Wanneer worden de bewoners op een constructieve wijze betrokken bij de plannen, waar hoogtes en volume wel ter discussie staat? o

De uitkomsten van de gehouden participatie in 2018 en 2019, de toetsing aan de gemeentelijke beleidskader en een zorgvuldige belangenafweging van alle andere betrokken stakeholders, hebben geleid tot het aangepaste plan AnnA. Het eindverslag bij het PUK is voor nu het sluitstuk van de participatie. De hoogtes en volumes zullen worden vastgelegd in het PUK. Tijdens de verdere planuitwerking zal

18

o

er nog verdere ruimte zijn voor participatie. Bijvoorbeeld voor de invulling van het openbaar gebied of over invullingen van wijkvoorzieningen. Gedurende de bestemmingsplanprocedure is er mogelijkheid van inspraak, bezwaar en beroep. Ook dan is er voor belanghebbenden sprake van participatie teneinde het plan en de aansluiting met de omgeving te verbeteren.

Nieuw plan april 2020 Op dit moment wordt een nieuw plan gepresenteerd. U als projectontwikkelaar claimt 60.000 m2 minder te gaan bouwen om het een en ander tegemoet te komen aan de wijk. De werkgroep ziet dit echter anders. Zoals nu blijkt waren bouwplannen op terrein van ProRail vanaf het begin een onzekere factor. U, noch de gemeente Den Haag, hadden blijkbaar geen harde afspraken met ProRail over het bebouwen van de talud grenzend aan het station. De grond is dus niet in uw bezit. Ook de Gemeente Den Haag is geen eigenaar van de grond. Dit had in het participatie proces vanaf dag één duidelijk moeten zijn. U heeft een plan ter participatie aangeboden dat niet realiseerbaar bleek. In werkelijkheid had u ter participatie twee plannen moeten presenteren. één met en één zonder de bebouwing van de ProRail kavel. Door het ontbreken hiervan kon door de participanten geen werkelijk beeld worden gevormd. Hierdoor kon dus geen advies worden uitgebracht omtrent het nu voorliggende plan. De ProRail kavel was vanaf het begin een onzekere zaak. Projectontwikkelaar en gemeente hebben verzaakt de deelnemers aan het participatieproces en alle overige belanghebbende hierop te wijzen. Het is dus onjuist van u om te stellen dat u de bewoners tegemoet bent gekomen. U moest uw plannen bijstellen omdat ProRail niet meewerkt en niet om de wijkbewoners tegemoet te komen.

In uw nieuwe plan wordt op de SoZaWe kavel uw volumeverlies van de ProRail kavel gecompenseerd door nog meer in hoogte en breedte op de SoZaWe kavel te bouwen. In uw presentatie heeft u het over schaduwwerking. Het nieuwe plan zou minder hinder opleveren. Dit betekent echter dat er nog steeds hinder blijft bestaan. Zeker nu is geconstateerd dat het nieuwe plan hoger en breder wordt. Tevens zien we dat het windhinder probleem met het nieuwe plan op het station ernstig toeneemt. Vragen over het nieuwe plan: Kunt u aangeven rond welke datum er plannen zijn ontstaan om ProRail te benaderen omtrent bebouwing van deze kavel? o

ProRail (en NS) zijn betrokken bij de planvorming sinds januari 2018. Daarnaast is hun gezamenlijk adviseur, de spoorbouwmeester betrokken.

Kunt u aangeven wanneer op welke data u overleg heeft gehad met ProRail? o

Sinds januari 2018 zijn diverse overleggen geweest met ProRail. En dus ook de andere grondeigenaren, NS en gemeente Den Haag. 19

Kunt u aangeven vanaf welke datum u heeft besloten niet meer te bouwen op de ProRail kavel? o

In september 2019 hebben de Spoorse partijen (ProRail, MRDH, RET en HTM) aangegeven nader onderzoek te willen doen naar de reizigerscapaciteit, van o.a. de Randstadrail, en daarom voorlopig niet langs het spoor te bouwen, zoals in Plan AnnA in april 2019 de bedoeling was. In januari 2020 is samen met de gemeente en de Spoorse partijen besloten om de mogelijkheden van de bebouwing langs het spoor nader te onderzoeken. En daarmee de spoorzone van Plan AnnA in de hoogte zoals bedacht was in 2019, niet meer in de plannen op te nemen.

Kunt u ons het schaduw onderzoek voor het nieuwe plan doen toekomen? o

We zijn momenteel bezig met de laatste onderzoeken daarvoor. Deze zullen worden opgenomen in het PUK. We zullen deze dan ook aan u toesturen.

Kunt u aangeven hoeveel huizen te maken krijgen met hinder door schaduwwerking? o

In het nieuwe plan zijn er 4 adressen van de 450 onderzochte adressen die a.g.v. het plan AnnA onder de gemeentelijke norm uitkomen qua bezonning. Als een huis of een stuk grond minder waard wordt door een bestemmingsplan, kan de eigenaar een schadevergoeding aanvragen bij de gemeente. Deze verhaalt eventuele planschade op de ontwikkelaars.

Zijn ProRail en de NS op de hoogte van de extra windhinder die reizigers en treinen gaan ondervinden veroorzaakt door geplande hoogbouw op de SoZaWe kavel? De extra windhinder op de perrons wordt, zoals in het onderzoek blijkt, veroorzaakt door de beoogde bebouwing van de strook ten zuiden van het spoor, langs de Van Alphenstraat. In de planvorming door de gemeente Den Haag zal daarop geantwoord worden. De bebouwing van AnnA veroorzaakt geen extra windhinder op de perrons. En ja, de Spoorse partijen zijn met de studies bekend. Worden bewoners en bedrijven die hinder en schade ondervinden door wind en schaduwhinder veroorzaakt door het nieuwe plan door u gecompenseerd? Het wettelijk kader zal hiervoor uitgangspunt zijn. Het gebouw SoZaWe. Het huidige gebouw van architect Herzberger is opgenomen in de literatuur als iconisch. De gemeente Den Haag heeft het opgenomen in een lijst van bijzondere gebouwen van na 1945. Het gebouw is in samenspraak met de bewoners ontstaan. Bij de verkoop van het gebouw was de opdracht van de gemeente Den Haag om het gebouw te behouden. Ook het Cuypersgenootschap heeft aangegeven dat het hier om een gebouw gaat van bijzonder architectonische waarde. De gemeente is hiervan op de hoogte.

20

De werkgroep zou liever zien dat dit gebouw behouden blijft en een opknapbeurt/nieuwe functie krijgt. Zoals we in het plan kunnen zien is er gekozen voor nieuwbouw. De eerste indruk is dat de architectuur in het plan nogal monotoon en weinig subtiel is. Als er al nieuwbouw plaatsvindt vraagt deze plek om een hoogwaardige architectonisch ontwerp . In het geval van afbraak ontstaan er overlast voor de bewoners en omliggende bedrijven. Tevens kan bij totale sloop, inclusief de diepe funderingen, schade ontstaan aan huizen en bedrijfspanden in de omgeving. Te denken valt aan scheuren en constructie problemen. Bij het wegpompen van grondwater kunnen problemen met funderingen van oude huizen in Den Haag en Voorburg ontstaan. Tevens kan er gevaar ontstaan voor de aangrenzende spoordijk. Uit de gegevens die uit de WOB zijn verkregen is gebleken dat de aanwezige vijver niet verwijderd mag worden. Omdat elke vorm van wateropslag anders elders gecompenseerd moet worden. De plannen van de gemeente zijn nu om bij wateroverlast de watermassa richting volkstuinen te leiden en die onder te laten lopen. De aangrenzende bedrijven kunnen hier ook hinder van ondervinden (parkeergarages en dergelijke). Vragen bij gebouw SoZaWe: Waarom is er niet gekozen voor behoud van het huidige gebouw zoals de opdracht was van Gemeente Den Haag.

o Er is in het voorjaar van 2018 uitvoerig onderzoek gedaan, in opdracht van de gemeente Den Haag, naar de mogelijkheden om (delen van) het gebouw te behouden. Echter, het bleek niet mogelijk om (delen van) het gebouw te behouden, enerzijds vanwege de forse extra kosten die ermee gemoeid waren. En anderzijds konden de doelstellingen van de stad Den Haag op het gebied van wonen en werkgelegenheid niet worden verenigd in een plan waarbij (een deel van) het gebouw behouden konden blijven. De eindconclusie van het onderzoek was het gebouw het beste gesloopt kon worden. Het bureau AHH (architectuur studio Herman Hertzberger) en de architect zelf, zijn actief betrokken geweest bij dit onderzoek. o Er is onderzocht hoe het gebouw kan worden gedemonteerd om de bestaande materialen (beton, staal, glas) te kunnen hergebruiken in een circulaire oplossing. Dit nemen we mee in de verdere planuitwerking. Is er contact over geweest met organisaties zoals Het Cuypersgenootschap? o

Nee.

Zo ja, wat was het advies van dit genootschap? o

N.v.t.

Zo nee, waarom is het Cuypersgenootschap niet betrokken in de planvorming?

21

o

Herman Hertzberger en AHH zijn rechtstreeks betrokken geweest bij het onderzoek in het voorjaar van 2018. Daarnaast is het bureau Van Mourik architecten betrokken geweest. Ook zijn er gesprekken geweest met de Rijksbouwmeester in het voorjaar van 2017. Naast raadpleging van deze experts achtten wij het niet noodzakelijk om het Cuypersgenootschap te raadplegen. Er was reeds voldoende kennis opgedaan.

Waarom is het bureau Herzberger niet betrokken nieuwe plannen? o

AHH en Herman Hertzberger zijn eind 2016 direct benaderd voor een kennismaking, en tot mei 2017 betrokken geweest bij stedenbouwkundig onderzoek. En in het voorjaar 2018 nogmaals uitvoerig betrokken geweest bij het voornoemde onderzoek.

Graag zou de werkgroep het doorlopen traject met het bureau Herzberger betreffende deze kavel inzien. Waarom is er gekozen voor de huidige architect? o

Na de afronding van het voornoemde onderzoek in het voorjaar van 2018, waaruit naar voren kwam dat volledige sloop de beste optie was voor de herontwikkeling van deze locatie. Bureau Rijnboutt is toen gekozen vanwege hun goede naam en ervaring, en waarbij Richard Koek als stedenbouwkundige optrad.

Waarom moet een iconisch gebouw plaats maken voor neutrale gebruiksarchitectuur? o

De architectuur dient nog te worden uitgewerkt. Plan Anna betreft een Stedenbouwkundig plan, waarbij gebruikt wordt gemaakt van referentie beelden. Welstand zal de architectonische kwaliteit gaan bewaken.

Kan er een ander ontwerp gemaakt worden door een bekende architect. o

Bij de verdere architectonische uitwerking van het stedenbouwkundige plan zullen één of meer architecten worden geselecteerd door ons.

Indien het gebouw SoZaWe niet behouden blijft hoe vind dan afbraak plaats? Hoe gaat dit circulair gebeuren. Duurzaam is inmiddels achterhaald. We moeten naar een circulaire economie. Is het volgens u verantwoord om binnen een circulaire economie dit gebouw af te breken? o

o

Het gebouw wordt in twee fasen verwijderd. Dat zal “circulair” gaan, ofwel: bruikbare onderdelen en materialen worden hergebruikt, al dan niet op de locatie. Te denken valt aan beton voor granulaten, gevelpuien en binnenwanden voor nieuwe bestemmingen, staal voor nieuwe constructies, etc. De bijzondere keramische tegelplateaus kunnen mogelijk ook binnen AnnA een nieuwe plek krijgen. In het gebouw kunt u tevens het materiaal paspoort inzien. Een onderzoek wat in 2017 is uitgevoerd. En aan AHH is gepresenteerd. Mogelijk zal Madaster worden gebruikt om materialen een tweede leven te geven.

22

Mocht er onverhoopt sloop plaatsvinden, op welke wijze gaat u dan de overlast voor bewoners in de omgeving tot een minimum beperken? o

Uitgangspunt is de overlast voor de buurt te beperken. Het werkplan voor de sloop zal betreffende sloper opstellen binnen het geldende wettelijke kader en zal door gemeente getoetst worden. Er wordt een BLVC plan gemaakt wat de gemeente toetst of voldaan wordt aan de eisen wat betreft veiligheid m.b.t. sloop, logistiek, e.d.

Hoe gaat u onverhoopte schades aan gebouwen en andere zaken in de omgeving compenseren? Passend bij de uit te voeren werkzaamheden (sloop/heiwerk etc.) zal binnen het wettelijk kader door een gespecialiseerd bedrijf een opname worden gedaan van alle gebouwen binnen de invloedsfeer van deze werkzaamheden. Op basis van deze opname zullen de gemelde schades worden getoetst. Waarom komt de vijver die dient als wateropslag niet in uw nieuwe ontwerp terug? o

Waterberging zal op een andere wijze worden opgelost binnen de planvorming ter toetsing van de gemeente.

Heeft er een onderzoek plaats gevonden betreffende schadelijke stoffen aanwezig in de bouwmaterialen en grond van SoZaWe o

Ja, zowel van het gebouw, als van de grond.

Zo ja, wat, dan zouden we graag dit rapport willen inzien? o

In de bestemmingsplanprocedure en de omgevingsvergunning-procedure worden deze stukken ter inzage gelegd conform het wettelijk kader.

Zo nee, wat is de reden wat is de reden dat dit onderzoek nog niet heeft plaats gevonden? o

N.v.t.

De wenselijkheid van hoogbouw in het Bezuidenhout. De laatste jaren is er een overkill van hoogbouw in het Bezuidenhout gepleegd. De bewoners zijn de bouw en de daarmee gepaard gaande overlast moe. Inmiddels komt de hoogbouw steeds verder onze wijk in. Dit is echter volgens het prikkeldraad akkoord niet toegestaan. Het aantal kavels waar volgens gemeente nog hoogbouw gepleegd gaat worden is te groot. De sfeer en leefbaarheid van de wijk komt hierdoor ernstig in het geding. De bevolkingsdichtheid neemt toe met alle problemen van dien. Er zijn er voor de (nieuwe) bewoners onvoldoende voorzieningen aanwezig. Bewoners vrezen voor verloedering van hun wijk die ontstaat door toename van de groep tijdelijke bewoners (Duiventil effect). Dit is niet wat aansluit bij de huidige bewoners van het Bezuidenhout. Het Bezuidenhout verandert steeds meer van een vriendelijke stadswijk in een zakelijk kantoordistrict. Tot nu toe wordt er weinig aan gedaan om karakter van de wijk te behouden. Ook in uw plan zien we hier geen 23

verbetering. De architectuur is eentonig. Weinig verrassend. Daarnaast levert hoogbouw extra hitte eilanden in de stad op. De schenkkade is op dit moment al een hitte eiland. Hitte eilanden zijn schadelijk voor de gezondheid van mens en dier die daar wonen/verkeren. Daarnaast levert hoogbouw geluidsoverlast op. Ten eerste omdat de hogere gebouwen het stadslawaai in verschillende richtingen stuurt. Ten tweede omdat grote airco’s / luchtcirculatiesystemen een hinderlijke zoem veroorzaken. De oudbouw is vaak niet geïsoleerd. En dit lawaai dringt op die manier de huizen binnen. Op dit moment zijn er al verschillende kantoren bekend om het leveren van geluidsoverlast (NH hotel, KPN toren en Siemens gebouw). Vragen betreffende de wenselijkheid van de hoogbouw in het Bezuidenhout: Hoogbouw van 125 meter levert nog steeds een grote zorg. Met de huidige klimaatverandering levert hoogbouw steeds meer overlast op. Hoe gaat u in de nieuwe plannen daar rekening mee houden? o

De nieuwbouw moet ten aanzien van alle aspecten voldoen aan het wettelijk kader en zal hieraan getoetst worden.

Hoe gaat u in het nieuwe plan het ontstaan van een groter hitte eiland voorkomen? o

Meer groen opnemen in het openbaar gebied en op het dek op niveau +1 komen daktuinen. En ook op de daken van de stedelijke laag, tussen de torens die hierop staan. Daarnaast wordt regenwater opgevangen en langzaam in het gebied terug gebracht.

In uw plannen claimt u meer groen te kunnen leveren op de kavel. Kunt u aangeven waar dit groen komt en waar het uit bestaat? o

Zie plantoelichting. Er komt in het plan meer openbare ruimte met groen terug. Het aantal bomen neemt toe (van 48 nu naar 70). Er komt ook robuust groen op de daken van de stedelijke laag ( en -25 meter hoog) waardoor een hoge mate van natuurinclusief bouwen wordt nagestreefd.

Wat voor soort airco’s / luchtcirculatiesystemen gaan er geplaatst worden? o

Dat is nu nog niet bekend en zullen we in de verdere planvorming uitwerken.

Kunnen we er als werkgroep rekenen dat deze geen overlast gaan veroorzaken? o

Het plan zal altijd moeten voldoen aan het wettelijk kader waarbij we zullen streven naar zo weinig mogelijk overlast.

Hoe kan het zo zijn dat door stikstof crises er toch aan grote bouwplannen op deze kavel wordt gedacht? o

Ook ten aanzien van de stikstof zal dit plan moeten voldoen aan het vigerende wettelijke kader. Dit is van toepassing bij een omgevingsvergunning. Momenteel 24

moeten we de bestemmingsplan procedure nog opstarten. Zoals bekend kiest de gemeente Den Haag er bewust voor om het woningtekort, en ook het tekort aan goede kantoren, op de 3 stationslocaties en op de Binckhorst op te lossen. Zodat de rest van de stad ongemoeid kan blijven. Is dit niet in strijd met de Europese/Nederlandse wetgeving? o

Nee, omdat het moment van afgifte omgevingsvergunning maatgevend is. En niet de planfase waarin we nu verkeren.

Overige opmerkingen. Gezien de huidige en blijvende corona crisis (en mogelijke volgende viruscrisis, zoals de veiligheidsregio’s aangeven) zullen alle vormen van hoogbouw en veiligheid in de toekomst niet meer samengaan (teveel gemeenschappelijke ruimtes zoals liften en entree ’s naar appartementen). Hoe gaat daar in dit plan specifiek op geanticipeerd worden? In een samenleving waarin Lock Downs voorlopig een blijvend verschijnsel zullen zijn zal er meer behoefte bestaan aan appartementen met buitenruimte. Bij hoogtes van 125 meter lijkt ons dat niet reëel. o

De kleinste appartementen zullen van gemeenschappelijke voorzieningen binnen het plan gebruik maken. De grotere appartementen (vanaf 50 m2, conform bouwregelgeving) zullen een eigen buitenruimte krijgen, ook op de grotere hoogtes.

Nergens is uit uw aangeleverde stukken gebleken dat de vervallen bouwkavels voorgoed vervallen zijn. Dat wil zeggen dat ze op elk gewenst moment in de toekomst bebouwd kunnen worden. Gevolg hiervan zal dan zijn dat de volume verdichting ten opzichte van het oorspronkelijke plan nog groter wordt. Noch van uw zijde, noch van de Gemeente Den Haag zijn toezeggingen gedaan dat de ProRail/NS kavel onbebouwd blijft. o

Het PUK dat met dit aangepaste Plan AnnA aan het College ter vaststelling zal worden voorgelegd gaat over onze eigen kavel, waar nu het ministerie staat. Als ontwikkelaar kunnen wij geen uitspraken doen over de spoorzone, anders dan eerder vermeld bij de beantwoording van deze vragen.

Voortgang participatietraject. Gezien bovenstaande staat de werkgroep op het standpunt dat het participatietraject met onjuiste informatie nooit gestart had mogen worden. Wij stellen dat het participatietraject moet worden overgedaan en nu met de juiste en correcte informatie. Alle wijkbewoners moeten de kans krijgen zich hierover uit te spreken en niet alleen een select groepje zoals op 21 april gaat plaatsvinden. o

Wij delen deze mening niet. Wij weerleggen uw stelling dan ook. Hiertoe hebben wij u reeds een email gestuurd op 21 april jl. met onze standpunten over de afronding van het participatie traject, en waarom wij denken dat dit een juiste afsluiting is van een participatie welke in juni 2018 is gestart.

25

Mede door de huidige Corona Crises lukt het niet om de werkgroep bij elkaar te brengen. Wij excuseren ons voor zaken als vormgeving van dit stuk. Gezien de omstandigheden is dit wat er tot stand is gekomen. Wij gaan er van uit het een en ander u duidelijk is. Mochten er van u zijde vragen zijn betreffende vragen of inhoud dan zijn wij altijd bereid daar telefonisch of via e-mail een toelichting op te geven. Namens de werkgroep SoZaWe

26

Bijlage 3 A.

Q&A tijdens Webinar, ingedeeld naar thema

Verkeer, Parkeren & Mobiliteit -

Hoe zit het met de mobiliteit, is daar een plan voor? Als je ziet dat de Schenk in de spits nu al helemaal vol staat, dat gaat toch niet goed zoveel woningen erbij? o Naschrift redactie: Ontwikkelaar legt haar mobiliteitsplan voor aan de gemeente ter goedkeuring. Het huidige plan gaat uit van ca. 350 parkeerplaatsen, wat gelijk is aan het huidige aantal parkeerplaatsen.

-

Hoeveel parkeerplaatsen komen er voor de bedrijven m2 BVO en Wat is de norm voor bewoners? o Chat: Alle benodigde fietsenstallingen voor bewoners en gebruikers van het gebied moeten binnen de volumes worden gerealiseerd. Zo weinig mogelijk fietsen op straat. Toen de spoorzone nog onderdeel was van het plan was de vraag van ProRail 2.500 fietsenstallingen, waarvan de helft aan onze zijde. Er is geen reden waarom deze nu niet worden gerealiseerd in de spoorzone. o Naschrift redactie: Ontwikkelaar volgt de gemeentelijke parkeernormen

-

- Is er op deze plek een parkeernorm van toepassing? Grotiusplaats had geen parkeernorm net als KJ-plein is dat hier ook? o Naschrift redactie: Ontwikkelaar volgt de gemeentelijke parkeernormen. Plan AnnA is daarmee niet vergelijkbaar met KJ plein.

-

Hoe garandeert de gemeente dat de parkeerdruk beperkt blijft? En wat doet u als projectontwikkelaar hieraan in de plannen? o Chat: Het aantal is te realiseren parkeerplaatsen met het huidige programma is minimaal gelijk aan het huidige aantal binnen de huidige locatie (circa 350) afhankelijk van het definitief te realiseren programma en passend binnen het gemeentelijk parkeerbeleid. Deze hoeveelheid leidde in het gebruik van het ministerie tot een bepaalde verkeersstroom die de omliggende straten voor een deel belastte. De inzet is dat de toekomstige situatie niet tot een grote toename van die verkeersstroom leidt, maar wel tot een evenwichtiger spreiding over de dag. Een nieuwe verkeerstroom betreft het aanleveren van goederen, koeriersdiensten, etc. Daarvoor wordt een soort mobiliteitshub gemaakt, waar pakketjes en producten worden afgeleverd (in plaats van steeds afzonderlijk). Dit vergt nog uitwerking o Naschrift redactie: De ontwikkelaar kan natuurlijk geen garanties geven. Wellicht dat er na 14u betaald parkeren gaat worden ingevoerd om de parkeerdruk in de wijk te ontlasten. Over verkeersmaatregelen heeft de gemeente aparte procedures waarbij de belanghebbenden en de bewoners worden betrokken.

-

Wat gebeurt er aan de fietspaden, die nu al het fietsverkeer niet aankunnen? Er komen meer dan 4000 fietsen erbij?????

27

o

o

Chat: Het fietspad langs de Schenkkade wordt onderdeel van de Velostrada (snelfietspad). Dat kan juist doordat het gebouw verdwijnt. Er ontstaat dan een goed en veilig fietspad. De situatie nabij het benzinestation vergt nog nadere studie en overleg, evenals de fietsstrook in de Laan van NOI. Gemeente heeft juist veel aandacht voor verbetering van de fietspaden Naschrift redactie: de Velostrada ligt aan de Voorburgse zijde. Het fietspad langs de Schenk kan hierdoor worden ontlast. Hoe deze fietspaden op elkaar gaan aansluiten in de toekomst is nog niet bekend.

-

Waarom staat de trambaan er nog op? o Chat: Dat gaat de gemeente en de partijen aan het spoor nog onderzoeken of die daar blijft of verdwijnt. o Naschrift redactie: de Spoorse partijen (NS, ProRail, HTM) en de gemeente Den Haag onderzoeken de beste toekomst-vaste oplossing voor de tram keerlus.

-

Nog een vraag over parkeren. Hoe gaat een bouwer ontmoedigen dat bewoners auto’s (gaan) bezitten (en dus kwijt moeten) waarbij er onvoldoende parkeergelegenheid in de plannen is wetende dat volgens onderzoek van het CBS autobezit de komende jaren enkel toeneemt? Dat Den Haag geen extra parkeerruimte/vergunningen beschikbaar stelt voor bewoners van AnnA betekent dat dit probleem 100m de andere kant op verschoven wordt, Voorburg in. Hoe wordt hierop geanticipeerd en dit effect voorkomen? o Chat: Er zullen geen parkeervergunningen worden verstrekt door gemeente aan de bewoners van plan AnnA. Wij zullen dit ook communiceren met alle bewoners/eigenaren. Gemeente is verantwoordelijk voor parkeerbeleid in de omgeving en heeft aangegeven beleid te gaan voeren om dit te voorkomen.

-

kan er tweerichtingsverkeer aan de kant van Soza georganiseerd worden en een rustigere weg (ventweg/woonwijkverkeer) aan de bestaande bewoonde Schenkkade. Is dit wel onderzocht? Bewoners hier aan de Schenkkade zijn unaniem voor namelijk o Chat: Groene Schenk is een belangrijke kwaliteit die we juist in het plan willen versterken. We gaan als ontwikkelaar niet over infrastructurele wijzigingen.

-

Het bouwverkeer, hoe gaat dat georganiseerd worden. Alles over de Schenkkade? o Chat: Er wordt een logistiek plan gemaakt voor de realisatiefase en dit wordt met de gemeente afgestemd en met de omgeving gecommuniceerd.

-

Er is aangegeven dat er geen parkeervergunningen worden verleend aan bewoners. Toch kunnen de bewoners een bezoekersvergunning aanvragen. Met deze vergunning kunnen mensen een bepaald aantal uren gebruik maken van parkeergelegenheid in de wijk. Nu in de wijk een parkeertarief geldt maandag tot en met vrijdag van 9-14 en daarbuiten niet, is zo'n bezoekersvergunning ruimschoots voldoende voor werkenden om toch gewoon de auto het hele jaar door te kunnen parkeren in de wijk. Hoe wordt dit voorkomen? De druk op parkeren in de wijk is nu al enorm. Dit wordt hierdoor nog veel erger.

28

o

B.

Chat: We zullen aansturen bij de gemeente dat er ook geen bezoekersvergunningen verstrekt gaan worden. Voor zover wij kunnen overzien heeft dit probleem echt de aandacht van de gemeente. Gemeente steekt met de CID-norm in op halvering van de bestaande Norm. Dit is nog niet definitief. Wij steken met gemeente in op een mobiliteitsconcept waarbij autogebruik wordt ontmoedigd en vol wordt ingezet op fietsen, OV en deelauto's. In andere steden wordt dit nu ook al succesvol gedaan. Hier wordt juist goed over nagedacht.

Wonen, Werken & Voorzieningen

-

Punt van voorzieningen blijft onderbelicht, anders dan de commerciële voorzieningen. Was in bijeenkomsten vorig jaar ook op en neer schuiven tussen gemeente en ontwikkelaar. Bv punt van scholen en spelen wordt niet opgelost in reeds zwaar belaste buurt. o Naschrift redactie: in het plan worden casco ruimtes voorzien voor de invullingen van wijkvoorzieningen. Bijvoorbeeld voor een fysiotherapeut of een kinderdagverblijf of BSO.

-

Ik zou de verhouding m2 woningen en kantoorruimte aanpassen en nog meer ruimte geven aan woningen. Volgens mij is er geen tekort aan m2 kantoorruimte maar wel aan woningen o Naschrift redactie: Den Haag heeft een groot tekort aan duurzame kantoren, de kantoren zijn vaak verouderd. Kantoren zijn belangrijk voor de werkgelegenheid in de stad.

-

Wanneer gaat het kopen van woningen open en hoe? En hoe? Via MRP? hoe kan ik in de aanmerking te komen? ok, dus ik moet de nieuwsbrief in de gaten te houden? of een speciale website? o Chat: Woningen gaan pas verkocht worden ca 0,5 jaar voor start bouw. o Chat: Gaat via een formele start verkoop met makelaars die nog moeten worden aangewezen. Daarna volgt een inschrijftermijn. o Chat: Dat is het beste ja. Je kan altijd jezelf bij MRP of VORM je aanmelden als kandidaat koper op info@soza-denhaag.nl

-

Kunt u aangeven wat de verwachte demografische samenstelling zal zijn van de extra 1.800 inwoners? o Naschrift redactie: er komen veel betaalbare woningen, die compact zijn van formaat. Denk dus vooral aan 1 en 2 persoonshuishoudens. Starters, Young Professionals, stellen, actieve senioren. Daar moet u aan denken.

-

Wat doet de Gemeente met de voorzieningen die onder druk komen te staan en leefbaarheid verslechteren? Denk aan extra parkeercapaciteit, wegen die aantallen nieuwe bewoners niet aan kunnen, fietsers die te weinig ruimte hebben, groen dat minder daglicht krijgt, toename stikstof, waterberging die onder druk komt. 29

o

Naschrift redactie: Hiervoor verwijzen wij u door naar de gemeente.

-

Waarom een supermarkt? Omdat die kunnen en willen betalen. Er zijn er genoeg en boodschappen doe je steeds minder. Waarom geen kinderdagverblijf? Of een zorgcluster(tje)? o Chat: Er is voorzien in ruimte voor nog nader te bepalen sociale en maatschappelijke voorzieningen. Bijvoorbeeld 1e lijns zorg. Een (kleine) supermarkt zal hier goed passen. De forensen kunnen zo op weg haar huis of naar hun werk, hun snelle boodschap doen.

-

Komt er bij het station een goede fietsenstalling voor nieuwe programma wonen en werken en bestaande wijken? o Chat: Binnen het plan AnnA worden alle fietsen voor bewoners, gebruikers en bezoekers gefaciliteerd. Zo weinig mogelijk op straat.

-

Beste mensen, mijn wifi valt vaak weg dus misschien is het al gezegd maar komen er naar verhouding meer of minder goedkopere huur- en koopwoningen en sociale huur? Ik hoef het niet nu meteen te weten hoor, later mag ook. o Chat: Ruim de helft van de woningen valt onder de noemer ‘betaalbaar’. Van de ca 1.200 woningen zijn er minimaal 15% sociale huur en 20% in het middenhuur segment. Daarnaast zijn betaalbare koopwoningen opgenomen in het plan, met een koopprijs onder de NHG grens. E.e.a. in lijn met de Haagse Woonvisie 2017-2030 en Woonagenda 2019-2023.

-

Welke voorzieningen komen erbij? o Chat: Langs de openbare ruimte van de AnnA van Hannoverstraat en aan het groene plein aan de Schenk denken we aan verschillende restaurants of lunchrooms, aan winkelruimte voor de passant en de bewoners, aan ‘gemaksvoorzieningen’ voor de bewoners en de omgeving (zoals pakketdiensten, wasserette, fietsenmaker, stomerij, etc.) en winkels voor dagelijkse producten (een specifieke supermarkt, een bakker, etc.). Ook uiteenlopende voorzieningen als autodelen, arbeidsbemiddeling of financiële dienstverlening kan een ruimte vinden. De exacte invulling moet nog bepaald worden.

-

Hoe gaat u ervoor zorgen dat er Bezuidenhouters komen wonen? Mag u bewoners kiezen? Ofwel hoe gaat u ervoor zorgen dat er geen Amsterdammers komen die snel op Ams Zuid WTC willen zijn? Immers heeft het station een directe verbinding met Ams Zuid WTC (binnen 35 min). o Chat: De wetgeving maakt het niet mogelijk om een bepaalde groep mensen voorrang te geven voor een woning. Als mensen een grotere kans willen hebben op inschrijving, is het zaak het project goed te blijven volgen.