RIS309822 Preadvies initiatiefvoorstel Plastic fantastic

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

DSB/10216818 RIS309822 Contactpersoon

Ricardo van Os / Arjan van Daal Dienst

Stadsbeheer Afdeling

Beleidsafdeling Stadsbeheer Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

21 december 2021

ricardo.vanos@denhaag.nl / arjan.vandaal@denhaag.nl

Onderwerp

Preadvies initiatiefvoorstel: ‘Plastic ≠ fantastic’

Op 29 september 2021 is het initiatiefvoorstel “Plastic ≠ fantastic” van de raadsleden de heren Barker en Smit van Partij voor de Dieren aan de voorzitter van de gemeenteraad aangeboden. Het initiatiefvoorstel omvat 23 activiteiten, ondergebracht in vier thema’s, die alle het doel hebben om het gebruik van wegwerpplastic in Den Haag te verminderen. Hierbij biedt het college de raad het advies over dit initiatiefvoorstel aan. Het preadvies is gebaseerd op de vier thema’s uit het initiatiefvoorstel: onderzoeken, voorkomen, opruimen en hergebruiken. We beginnen met enkele algemene opmerkingen. Algemeen Het college waardeert het werk wat in het initiatiefvoorstel is gestoken. Het komt op een moment dat het wereldwijde maatschappelijke bewustzijn van het plasticprobleem sterk toeneemt en veel mensen openstaan voor het tegengaan van wegwerpplastic. Het college steunt ook van harte de prioriteit van het voorkomen van wegwerpplastic boven het recyclen daarvan. Het initiatiefvoorstel sluit in dat opzicht aan bij de Nota Duurzaamheid (RIS301829) en het Grondstoffenplan (RIS310284). Tegelijkertijd wil het college onderstrepen dat, anders dan de initiatiefnemers schrijven in hun financiële paragraaf, meerdere acties niet uitgevoerd kunnen worden zonder extra middelen of zonder stopzetting van lopende initiatieven.

Op het niveau van het gehele initiatiefvoorstel, bepleit het college prioriteit te geven aan de activiteiten binnen de thema’s voorkomen en hergebruiken. Tot slot merken wij op dat we gelukkig niet bij nul starten. Er lopen al veel initiatieven. Eén voorbeeld is het Plasticvrij Terras, een initiatief uit 2019. De methodiek die in Den Haag ontwikkeld is, is inmiddels door vele gemeenten overgenomen.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10216818

Thema onderzoeken Onder dit thema vallen vier activiteiten. Preadvies: overnemen (1) Met Waterschap Delfland gerichte acties op worden gezet om plasticvervuiling in Haagse wateren te onderzoeken en aan te pakken en de uitkomsten hiervan te delen met de raad. Op dit moment maakt het college nieuwe afspraken met Delfland over de samenwerking op het gebied van beheer. Het onderzoek naar plasticvervuiling in Haagse wateren kan daar ingepast worden en de resultaten kunnen uiteraard gedeeld worden. Preadvies: niet overnemen (3) In kaart wordt gebracht welke plasticonderzoekssystemen er bestaan en om een pilot te starten met het meest geschikte systeem voor Den Haag. Het college vindt niet dat iedere gemeente dit voor zichzelf zou moeten onderzoeken. Het college zou het zinvoller en efficiënter vinden wanneer dit op landelijk niveau georganiseerd wordt. Een database wordt ingericht waarin alle informatie over het Haagse plasticprobleem wordt verzameld. Ook hier vindt het college het zinvoller en efficiënter wanneer dit op landelijk niveau georganiseerd wordt. Actief wordt samengewerkt met hogescholen en universiteiten om onderzoek te doen naar het plasticprobleem en eventuele oplossingen.

Wanneer hogescholen en universiteiten onderzoek doen naar het plasticprobleem en eventuele oplossingen, wil het college daar graag aan meewerken wanneer daaruit concrete initiatieven voor de stad komen. Het is nu al staande praktijk om bij nieuwe projecten gericht op de transitie van afvalnaar grondstoffenbeheer, mogelijkheden van samenwerking met universiteiten en hogescholen te verkennen en deze te benutten als ze er zijn. Dat is bijvoorbeeld gedaan bij de lopende, EUgesubsidieerde projecten Resourceful Cities en PlastiCity. Het college bepleit deze lijn voort te zetten en wil nu niet zelf nieuwe initiatieven starten met hogescholen en universiteiten. Thema voorkomen Onder dit thema vallen zeven activiteiten. Preadvies: overnemen (5) Het Rijk en andere contacten (zoals de EU) worden opgeroepen meer te doen om plasticgebruik te voorkomen. Het college is het hiermee van harte eens. De huidige publiekscampagnes over zwerfafval wordt aangevuld met de doelstelling bewustwording creëren over de schadelijke effecten van plastic en de mogelijkheden om meer plasticvrij te leven. Het college wil graag in bestaande publiekscampagnes meer aandacht geven aan de schadelijke effecten van plastic voor onze leefomgeving en mogelijkheden van plasticvrij leven. De gemeente actief apps gebruikt en promoot die erop gericht zijn plasticgebruik en plastic afval te verminderen, zoals Litterati.

Het college oordeelt positief over extra aandacht voor handige hulpmiddelen zoals apps, om een plasticvrij leven makkelijker te maken.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10216818

De gemeente het voortouw neemt in het vormen van duurzaamheidskringen van bedrijven en ondernemers en stelt plasticvermindering als doel. Afval verminderen, waaronder plastic afval, beter scheiden en circulair verwerken vormen al één van de duurzaamheidsdoelen binnen de duurzaamheidskringen. Een (digitale) handreiking voor Haagse ondernemers wordt samengesteld met informatie over plasticvrij ondernemen, gebruikmakend van positieve prikkels om goed gedrag te stimuleren en te belonen. Het college staat positief tegenover het gebruik van een handreiking voor Haagse ondernemers. Deze zijn al beschikbaar. Deze beschikbare handreikingen zijn voortgekomen uit ons eigen Plastic Vrij Terras project en ontwikkeld door landelijke partijen die zich met het terugdringen van plastic afval bezighouden. Preadvies: niet overnemen (2) De gemeente bij haar inkoopbeleid en subsidiebeleid criteria te stellen om plasticgebruik te voorkomen. Per 2025 gebruikt de gemeente geen plastic meer in de gemeentelijke organisatie. De gemeente beperkt plasticverbruik binnen de organisatie al zoveel als mogelijk. Dit wordt gedaan door waar mogelijk verpakkingsmateriaal te laten terugnemen door leveranciers en leveranciers te vragen verpakkingsmateriaal te beperken. Ook heeft de gemeente single-use plastic in de ban gedaan.

Ook bij subsidievoorwaarden kan wel aangedrongen worden om het plasticgebruik zoveel mogelijk terug te dringen. Het geheel uitbannen van plastic lijkt niet mogelijk. Voor de verpakking van voedingswaren wordt bijvoorbeeld vaak plastic gebruikt om de houdbaarheid te verlengen, maar producten die gemeente zelf inkoopt bevatten soms ook plastic onderdelen. Den Haag zich aansluit bij het Plastic Smart Cities initiatief van het Wereld Natuur Fonds. Hoewel het college dit initiatief van het Wereld Natuur Fonds een warm hart toedraagt, ziet het college geen directe meerwaarde om aan te sluiten bij dit platform. Het college wil ambtelijke capaciteit liever inzetten op initiatieven die samen met bewoners en ondernemers zijn ontwikkeld, zoals de eerdergenoemde projecten en duurzaamheidskringen. Thema opruimen Hier vallen negen activiteiten onder. Preadvies: overnemen (5) Fastfoodketens, horecagelegenheden en supermarkten met de inwerkingtreding van de Omgevingswet binnen een straal van 150 meter verantwoordelijk worden gesteld voor het door hen geproduceerde zwerfvuil door het principe van de zogenoemde ‘25-meter regel’ (Artikel 2.13 van het huidige Activiteitenbesluit) in verruimde versie op te nemen in het Omgevingsplan. De wijze waarop de ‘25-meter regel’ uit het huidige Activiteitenbesluit wordt opgenomen in het Omgevingsplan, wordt momenteel onderzocht.

De handhaving van deze maatregel is voor een deel belegd bij de gemeente en voor een deel bij de Omgevingsdienst Haaglanden. Het college adviseert positief over de wens zoals gesteld in dit initiatiefvoorstel, om bedrijven binnen een straal van 150 meter verantwoordelijk te stellen voor het door hen geproduceerde zwerfvuil, en is bereid die wens te betrekken bij gesprekken met betrokkenen over mogelijke doorvoering van zo’n maatregel.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10216818

Strandhoreca worden gestimuleerd zich aan te sluiten bij het plastic-pact en single-use plastics in de ban te doen. De strandhoreca worden hier sinds 2019 bij ondersteund. Het college kan de strandhoreca overigens niet verplichten hun bedrijfsvoering plasticvrij te maken, mede omdat de regelgeving zich vooralsnog beperkt tot enkele single-use items. De gemeente ieder jaar actief het project van de Standjut-tas stimuleert en ondersteunt, eventueel als partner. De gemeente Den Haag werkt sinds 2018 samen met de Grondstofjutters door financieel bij te dragen aan hun aanpak. Door de inzet van de Grondstofjutters kon in 2021 bij zeventien strandpaviljoens op het Noorderstrand een juttas worden opgehaald om zwerfafval te verzamelen en in te leveren in ruil voor een kopje koffie of een ijsje. In 2022 wordt de aanpak van de Grondstofjutters ook uitgerold op het Zuiderstrand. De gemeente strandhoreca gaat verzoeken afsluitbare afvalbakjes op alle tafeltjes buiten te plaatsen Het college wil dit overnemen, zie ook de afdoening van de motie ‘Peuk meuk aan zee’ (RIS310553).

Preadvies: niet overnemen (5) Er meer plekken komen waar mensen hun peuken weg kunnen gooien, met informatie over de schadelijke gevolgen van peuken in het water en de natuur Het college geeft liever informatie over de gezondheidseffecten van het roken dan over de schadelijke gevolgen van peuken in het water en de natuur. Immers, een roker die is gestopt vervuilt ook niet het water en de natuur met peuken. Overigens is sinds 3 juli 2021 is op de verpakking van sigaretten een markering aangebracht om gebruikers te informeren over de aanwezigheid van kunststoffen en de negatieve effecten voor het milieu. Ook over de gewenste wijze waarop gebruikers zich van het product kunnen ontdoen zodat niet het in het zwerfafval terecht komt. Den Haag zich in gaat zetten om de verhouding tussen ORAC’s en PMD-containers aan te passen naar een verhouding die meer recht doet aan de verhouding tussen plastic en restafval Het college staat positief tegenover het zo veel mogelijk scheiden van PMD bij de bron, aangevuld met nascheiding waar mogelijkheden voor bronscheiding ontbreken. Daarom is huis-aan-huisinzameling van PMD ingevoerd in wijken waar ruimte is voor containers aan huis. Daarnaast worden in alle wijken afvalsorteerstraatjes met onder meer een PMD-container geplaatst (minstens één straatje per wijk, extra straatjes als daar in een wijk goede kansen voor zijn).

Verder is de campagne Plastic Fanstic uitgevoerd (plaatsing van individuele PMD-containers op kansrijke plekken) en zijn sommige ORAC's omgezet in PMD-containers. Bij omzetting van ORAC's in PMD-containers leert de ervaring dat een nadrukkelijke wens of behoefte vanuit de buurt essentieel is voor juist gebruik van de PMD-containers. Draagvlak voor het omzetten van een ORAC naar een PMD-container is daarom essentieel. Wanneer dit draagvlak er niet is, zo leert de ervaring, leidt tot vervuiling van de PMD-container met restafval. Naar een manier wordt gezocht om bovenstaande opruimplicht ook al voorafgaand aan de inwerkingtreding van het Omgevingsplan zo spoedig mogelijk te implementeren. Hiervoor is een aanpassing van het landelijke activiteitenbesluit nodig. Gerichter wordt gehandhaafd op de 25-meter regel, zeker op plekken waar een hoge concentratie is van (fastfood)horeca, buurtsupers en bij strandhoreca. De handhaving op de 25-meter regel gebeurt op grond van het Activiteitenbesluit milieubeheer en is daarmee een taak van de Omgevingsdienst Haaglanden. Eventueel gerichter inzet op de 25 m-regel

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10216818

(door de ODH) gaat arbeidsintensief zijn met niet al te veel verwachtingen van het effect. Deze inzet van de ODH zou dan ten koste gaan van andere controles bij bedrijven die hogere prioriteit hebben. De BuitenBeter-app actiever wordt gepromoot en gebruikt, zodat bewoners zwerfafval en bijplaatsingen beter door kunnen geven. Op 1 oktober 2021 is het nieuwe systeem voor meldingen over afval en vervuiling gelanceerd. De My Clean City app. Het college heeft liever dat deze app gebruikt wordt dan de Buiten Beter app. Thema hergebruiken Hier vallen drie activiteiten onder. Preadvies: overnemen (3) Den Haag een pilot start met fietspaden van gerecycled plastic. Het college staat positief tegenover een pilot van gerecycled plastic. De haalbaarheid hiervan zal onderzocht moeten worden. Hierin zullen ook de aspecten als veiligheid, circulariteit bij einde levensduur en de uitwassing van giftige stoffen meegenomen moeten worden. Als de uitkomst van het haalbaarheidsonderzoek positief uitvalt, kan er een pilot gestart worden binnen Den Haag. Te verkennen om van het plasticafval van de gemeente bouwmateriaal te laten maken. Het college zal contact opnemen met andere gemeenten, zoals Rotterdam, om na te gaan hoever zij zijn met hergebruikstoepassingen van plastic in de riolering en waterbouw. Dit is onderdeel van een verkenning hoe plasticafval hergebruikt kan worden als bouwmateriaal.

Deze verkenning is begin 2022 afgerond. De gemeente bij de aanschaf van nieuw straatmeubilair de voorkeur geeft aan producten van gerecycled materiaal. Het college staat positief tegenover het gebruik van gerecycled materiaal in straatmeubilair. In het bestek voor straatmeubilair is dit opgenomen. Het college staat open voor een samenwerking zodra de markt dit aanbiedt. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

5/5