RIS309645 Afdoening motie Versterk Haagse cultuur-ZZP'ers

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

060

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

OCW/10199822 RIS309645 Contactpersoon

Jeroen Mul Dienst

Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

Stad en Bestuur OCW Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

9 november 2021

jeroen.mul@denhaag.nl

Onderwerp

Afdoening motie: 'Versterk Haagse cultuur ZZP-ers'

Uw raad heeft tijdens de behandeling van het gewijzigd voorstel inzake Programmarekening 2020 (RIS308436) 0p 14 juli 2021 de door het raadslid mevrouw Vavier ingediende motie ‘Versterk Haagse cultuur ZZP-ers (RIS309645) aangenomen. Deze motie luidt als volgt: Constaterende dat: de cultuursector een van de hardst geraakte sectoren is in de coronacrisis; de cultuursector vanuit het Rijk in de afgelopen periode twee noodsteunpakketten ontvangen heeft; een op drie werkenden in de culturele sector een zzp’er is; de Boekmanstichting in haar recente onderzoek “Ongelijk getroffen, ongelijk gesteund” vaststelt dat overheidssteun voor de cultuursector onvoldoende bij zzp’ers in deze sector terecht is gekomen; culturele instellingen landelijk 55% hebben bezuinigd op zzp’ers in de sector, waarna een kwart van de zzp’ers onder het minimuminkomen terecht kwam en de helft de culturele sector verlaten heeft, aldus de Raad voor Cultuur; de Haagse subsidieregelingen Herstelfonds Cultuur 2020 en 2021 en Subsidieregeling Investeren in Cultuur o.a. tot doel hadden producties, tentoonstellingen en cultuurbezoeken aan te jagen en de gemeente coulance heeft betracht bij het betalen van zzp’ers uit subsidies van projecten die zijn uitgesteld of niet doorgingen.

Overwegende dat: de culturele sector al jaren in een kwetsbare positie zit, mede door de bezuinigingen van kabinet Rutte1; de noodsteun niet eveneredig terecht is gekomen op de plekken waar de nood het hoogst was en dit met name nadelig heeft uitgepakt voor onder andere zzp’ers in de culturele sector; de coronacrisis de extra kwetsbare positie van zzp’ers in de culturele sector pijnlijk blootgelegd heeft; de steunmaatregelen niet toereikend bleken voor zzp’ers en de kloof tussen zzp’ers en werknemers in de culturele sector vergroot heeft;

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10199822

-

diverse steunmaatregelen van gemeente, provincie en fondsen niet altijd even goed op elkaar afgestemd lijken, en soms erg complex zijn voor individuele zzp’ers om aan te vragen; de rekening van deze crisis niet op de schouders terecht mag komen van de meest kwetsbare groepen zoals zelfstandige makers en andere zzp’ers in de culturele sector.

Verzoekt het college: in gesprek met instellingen en zzp’ers in de cultuursector te inventariseren of het Haagse Herstelfonds Cultuur voldoende terechtkomt bij zzp’ers; actief maatregelen uit het Herstelfonds cultuur aan te passen of te versimpelen als blijkt dat dat nodig is; in gesprek met zzp’ers en beroepsgroepen uit de culturele sector te onderzoeken hoe met een eventueel volgend steunpakket de positie van zzp’ers in de cultuursector kan worden versterkt; zelf als gemeente de komende tijd waar mogelijk ook meer opdrachten te geven aan Haagse zzp’ers in de culturele en creatieve sector. Hierbij informeert het college de raad over de afdoening van de motie. Uitgangspunten beleid COVID-19 middelen De gemeente Den Haag heeft in 2020 en 2021 uitgebreide maatregelen genomen om de cultuursector te ondersteunen. Uitgangspunt hierbij was om culturele organisaties te ondersteunen, in tegenstelling tot individuele makers en zzp’ers. Daar is om meerdere redenen voor gekozen: -

-

-

Zzp’ers in de cultuursector kwamen, net als alle andere zzp’ers, in aanmerking voor generieke regelingen zoals de TOZO. Wij zagen geen grondslag om zzp’ers in de cultuursector aanvullend te ondersteunen ten opzichte van zzp’ers in andere getroffen sectoren. We voelen ons verantwoordelijk voor de gehele cultuursector en het instandhouden van de keten. Zzp’ers zijn daar een belangrijk, maar niet het enige, onderdeel van. Er stonden meerdere culturele organisaties op omvallen, die het zonder gemeentelijke steun niet zouden hebben gered. Daar is in deze omstandigheden onze prioriteit naar uitgegaan. Onze coulancemaatregelen bij culturele projectsubsidies betekenden dat al gemaakte afspraken met zzp’ers konden worden betaald, ook als deze uren uiteindelijk niet gewerkt zijn. Enkele maatregelen zoals huurkwijtschelding en de regeling Investeren in Cultuur, kwamen al mede ten goede aan zzp’ers.

Effect maatregelen op zzp’ers Herstelfonds Cultuur De subsidieregeling Herstelfonds Cultuur is bedoeld om exploitatietekorten van culturele organisaties te voorkomen. Achterliggende gedachte was om de culturele infrastructuur in stand te houden en podia en presentatieplekken te behouden voor makers. Deze regeling is succesvol in de zin dat het voor een groot aantal culturele organisaties heeft voorkomen dat deze failliet zijn gegaan, met alle gevolgen van dien. Dat betekent dat het doel van de regeling, namelijk het behoud van de culturele infrastructuur, is behaald. Dat betekent in ieder geval dat de plaatsen waar makers en zzp’ers werken, zijn blijven bestaan. Het werkgelegenheidseffect na de coronacrisis is dus groot.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10199822

Wat het werkgelegenheidseffect tijdens de crisis betreft zijn de resultaten wisselend. Uit gesprekken met subsidieontvangers van het Herstelfonds Cultuur blijkt dat zij hier verschillend mee om zijn gegaan. Sommige organisaties hebben direct na aankondiging van de coronamaatregelen contracten met zzp’ers opgezegd en de middelen uit het Herstelfonds ingezet om het resterende exploitatietekort te verkleinen, terwijl andere organisaties hebben gezocht naar mogelijkheden om zzp’ers op een alternatieve manier alsnog aan het werk te houden met de middelen uit het Herstelfonds. Investeren in cultuur Er is met de coronamiddelen een tijdelijke (project)subsidieregeling in het leven geroepen genaamd Investeren in Cultuur. Van de subsidieregeling Investeren in Cultuur is op basis van de projectbegrotingen van € 312.233,- (39%) met zekerheid vast te stellen dat dat ten goede is gekomen van zzp’ers. Het restant van de subsidies is besteed aan materiële kosten, vast personeel, huur locaties etc. Deze subsidie komt in verhouding dus voornamelijk zzp’ers ten goede. Een van de doelstellingen was dan ook het bieden van werkgelegenheid aan Haagse makers. Huurkwijtschelding Bij de huurkwijtschelding bestaat 78% van de adressen waar deze op van toepassing is uit eenmanszaken. Omdat het vaak om kleinere ruimtes gaat, gaat dat om 10% van het budget.

Daarnaast is de huurkwijtschelding ook van toepassing op bedrijfsverzamelgebouwen zoals DCR en het Koorenhuis, waar veel eenmanszaken zijn gevestigd. Verhoging bestaande subsidieregelingen Met reguliere middelen zijn bestaande subsidieregelingen, zoals Haagse kunst- en cultuurprojecten en de Makersregeling, per 2021 opgehoogd. Deze regelingen komen net als Investeren in Cultuur voor een groot deel ten goede van zzp’ers, in het geval van de Makersregeling zelfs 100%. Mening zzp’ers Naar aanleiding van de motie hebben wij een enquête uitgezet onder (culturele) zzp’ers. De enquête is ondanks herhaalde oproepen via social media, rechtstreeks contact met zzp’ers, en oproepen via organisaties als CultuurSchakel en KOO, en een verlenging van de reactietermijn, niet erg frequent beantwoord (n=28). Desondanks is de grote lijn duidelijk. De respondenten: -

-

-

-

zijn gemiddeld ongeveer de helft van hun zzp-inkomsten kwijtgeraakt als gevolg van de coronamaatregelen. Dit varieert echter van 0 tot 100%; hebben voor twee derde wel andere werkzaamheden gevonden om dit te compenseren (binnen of buiten de cultuursector); zijn vooral in aanraking gekomen met de gemeente als het ging om de TOZO-regeling. Twee derde heeft hier gebruik van gemaakt. De meesten zijn echter op zoek gegaan naar ander werk, waardoor zij slechts tijdelijk gebruik hebben gemaakt van de TOZO; zijn niet erg tevreden over de mate waarin de gemeente steun heeft verleend aan culturele zzp’ers. De pijnpunten zitten echter vooral bij de richtlijnen van rijksregelingen zoals TOZO en TONK, en de precaire positie van zzp’ers in de cultuursector in het algemeen; zijn wisselend tevreden over de houding van culturele organisaties met wie zij samenwerken. Sommigen voelen zich gesteund en hebben extra opdrachten ontvangen, of een vergoeding voor niet gewerkte uren. Anderen voelen zich behandeld als sluitpost. Dit reflecteert de ook door de organisaties zelf geconstateerde wisselende houding ten opzichte van zzp’ers; zijn het in overgrote meerderheid niet eens met de stelling “de steun van de overheid aan de cultuursector is eerlijk verdeeld”.

Uit de toelichtingen blijkt dat vooral de geringe hoogte van de TOZO en het feit dat het grootste deel van de coronamiddelen bij grote organisaties terecht is gekomen, aan dit oordeel ten grondslag ligt.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10199822

De resultaten van de enquête liggen in de lijn der verwachtingen gelet op het gevolgde beleid, maar laten ook zien dat er ontevredenheid heerst onder culturele zzp’ers. Nieuwe steunpakketten Het is op dit moment niet duidelijk in welke mate er vanuit het Rijk nieuwe middelen komen om de cultuursector te ondersteunen. Het huidige demissionaire kabinet heeft daarvoor geen middelen begroot. Gelet op de formatieonderhandelingen, de aandacht voor het aflopen van de coronasteun in de Tweede Kamer en de lobby van G4, VNG en de cultuursector, is aanvullende steun in 2022 niet uitgesloten. Wij voelen ons nog steeds verantwoordelijk voor de hele sector. Uit de resultaten van de gesprekken en de enquête blijkt echter dat zzp’ers in die keten een onderbelichte groep zijn. Bij het opstellen van nieuwe steunmaatregelen zullen we daar rekening mee houden. Bovendien lijken we ons in een fase van de coronacrisis te bevinden waarbij het inzetten van generieke ondersteuningsmaatregelen niet meer aan orde is omdat de sector zich op verschillende manieren aan het herstellen is. De gemeente houdt de vinger aan de pols en zal alleen als het niet anders kan noodsteun verlenen. De focus komt bij een eventueel vervolg meer te liggen op het aanjagen van de sector door middel van projectsubsidies, waar zzp’ers bewezen van profiteren.

Rechtstreeks opdrachtgeverschap van de gemeente aan zzp’ers kan in beperkte mate daar ook aan bijdragen, maar het primaat zal liggen bij projectsubsidies. Tot slot willen we benadrukken dat de positie van zzp’ers onderdeel is en blijft van de gesprekken rond de Fair Practice Code, die wij met de door ons gesubsidieerde culturele organisaties voeren. Het college beschouwt de motie hiermee als afgedaan. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

4/4