RIS309588 Preadvies initiatiefvoorstel De Haagse lanen

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

040

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

DSO/10217193 RIS309588 Contactpersoon

Hidde van der Bijl Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

Bureau DT Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

25 januari 2022

Hidde.vanderbijl@denhaag.nl

Onderwerp

Preadvies Initiatiefvoorstel: ‘Haagse Lanen, verander het hart van de Binnenstad in een groene long’

Op 22 juli 2021 is het initiatiefvoorstel van gemeenteraadslid, mevrouw Regts met de titel “Haagse Lanen” (RIS309588), aan de voorzitter van de gemeenteraad aangeboden. Hierbij biedt het college de raad het advies van het college over het initiatiefvoorstel aan. Gedeelde doelstelling De doelstelling uit het initiatiefvoorstel ondersteunt het college en zij deelt de mening dat de as SpuiHofweg-Buitenhof-Kneuterdijk een impuls nodig heeft. Een impuls gericht op het verbeteren van de verblijfskwaliteit voor voetgangers en vergroening en op die manier ook het versterken van de aantrekkelijkheid van de gehele binnenstad om te verblijven en te ontmoeten. Sinds het uitvoeren van de Kern Gezond en Kern Bijzonder werkt de gemeente aan een inrichting van de binnenstad die het vergroten van de verblijfskwaliteit als doelstelling heeft. In 2017 is, in samenwerking met Bureau B+B, een visie opgesteld voor de Hartlijn waarin de herinrichting van de as Spui-Hofweg-BuitenhofKneuterdijk centraal stond. De visie is slechts voor een beperkt deel verder uitgewerkt en heeft geleid tot de uitvoering van de Plaats.

Met betrekking tot de toenemende hoeveelheid fietsverkeer, stallingsbehoefte van fietsen, de ambities voor vergroenen en klimaatadaptieve inrichting, de plannen voor de renovatie Binnenhof en de toenemende ruimteclaims van ondergrondse infrastructuur is deze visie aan een actualisatie toe. Ook in het kader van het nieuwe Binnenstadsplan 2030 komen in gesprekken met ondernemers, bewoners en onderzoekers vergroenen en het verbeteren van de positie van de voetganger vaak naar voren als thema’s waar Den Haag op zou moeten inzetten. De voorstellen gedaan in het initiatiefvoorstel “Haagse Lanen” sluiten duidelijk aan op deze thema’s. Huidige situatie Wanneer de huidige situatie van de as Spui-Hofweg-Buitenhof-Kneuterdijk, “De Hartlijn”, wordt beschouwd, valt op dat er een tweedeling is. Vanuit historisch-ruimtelijk perspectief is dit logisch. Het Spui is al eeuwenlang een lineaire structuur in de stad die start bij de Spuistraat en tot aan de Vliet reikt. Het deel Hofplaats, Buitenhof, Plaats en Kneuterdijk, is het resultaat van een stedenbouwkundige-verkeerskundige doorbraak begin 20e eeuw. Deze tweedeling is ook te zien in de inrichting van de openbare ruimte. Het deel vanaf de Amsterdamse Veerkade tot aan de Hofweg is lijnvormig en ingericht als voetgangersgebied.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10217193

Afgezien van de parkeerlus vanaf de Gedempte Gracht over het Spui rijdt in dit gebied geen autoverkeer behalve bevoorradingsverkeer tijdens venstertijden, OV en taxi’s. Het tweede deel van de Hartlijn betreft de Hofplaats-Buitenhof-Plaats-Kneuterdijk. In principe is er in dit gebied, door de aanwezige pollers, geen doorgaand autoverkeer aanwezig. Het gebied kenmerkt zich wel door de restanten van de oorspronkelijke verkeerskundige inrichting met aparte rijbanen voor OV, auto en fietsstroken waar een snelheidsregime van 50 km per uur geldt (uitzondering hierop is de recent ingerichte Plaats). De openbare ruimte is hier opgedeeld en er is weinig samenhang tussen Binnenhof en Buitenhof en op de as Hofplaats-Buitenhof-Plaats. Voor beide delen van de Hartlijn geldt dat de inrichting veelal verhard is. Op bepaalde delen is dit, gelet op het aanwezige verkeerskundige programma logisch (bijvoorbeeld op het smalste deel waar de tramhalte Centrum ligt), maar op andere delen is een heroverweging van de bestaande herinrichting op zijn plaats. Dit geldt bijvoorbeeld voor de grotere open ruimtes zoals het Buitenhof maar ook voor delen van de Hofweg en het Spui ter hoogte van de theaters.

Een andere inrichting van de Hartlijn en het goed functioneren hiervan betekent wel dat op het schaalniveau van de gehele binnenstad keuzes noodzakelijk zijn ten aanzien van openbaar vervoer, mobiliteit en autobereikbaarheid. Het initiatief voorstel Het initiatiefvoorstel stelt de huidige inrichting terecht ter discussie en toont een hoge ambitie met referentiebeelden uit Parijs. Het verbeteren van de verblijfskwaliteit door meer bomen en groen en meer ruimte bieden voor voetgangers in het gebied van de Hartlijn zijn, zoals genoemd, doelen die het college ondersteunt. Het bieden van goede fietsparkeervoorzieningen, zoals een ondergrondse fietsenstalling onder het Buitenhof, om zo ruimte op straat te maken en het belang van het kunnen fietsen op de “Hartlijn” sluiten aan op het bestaande beleid. Ook ziet het college de samenhang tussen het verbeteren van de Hartlijn en de plannen van het Rijksvastgoedbedrijf voor de renovatie van het Binnenhofcomplex waarbij de entree van het Binnenhof voorzien wordt van een gracht met brug alsmede de nieuwe publieksentree op de Hofplaats. Het initiatief voorstel gaat, naast het geven van een visie en het noemen van verschillende aandachtspunten, nog een stap verder en doet concrete invullingsvoorstellen op detailniveau.

Het nu al kiezen voor een bepaald uitwerkingsniveau met inrichtingsvoorstellen voor de Hartlijn acht het college te voorbarig. Hoewel de Hartlijn een hoogstedelijke as is, zijn de ruimteclaims van de verschillende functies in de openbare ruimte ook erg groot. Onderzocht moet worden hoe de beschikbare ruimte op de beste manier gebruikt en ingericht kan worden en welke keuzes hierin nog moeten worden gemaakt. Daarbij zijn er, naast de gemeente, veel belanghebbenden in het gebied die wij graag betrekken bij het maken van een dergelijk ingrijpend en grootschalig plan. Een vooraf vastgestelde uitwerking op details geeft te weinig ruimte om tot alternatieve oplossingen te komen die naast de ambities ook de verschillende belangen van betrokkenen bewoners, ondernemers en gebruikers dienen. Ook kan de technische haalbaarheid, zoals de benodigde ruimte voor bestaande en nieuwe ondergrondse infrastructuur (data, energie, etc.), beperkingen en randvoorwaarden geven voor wat wel en niet mogelijk is in de openbare ruimte. Het te ver in detail vastleggen van het eindbeeld vooraf aan het ontwerpproces, betekent dat later in het proces dit moet worden aangepast en leidt vaak tot teleurstellingen.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10217193

Het college stelt daarom voor om de ambities ten aanzien van vergroening en verbeteren verblijfskwaliteit als belangrijkste uitgangspunten voor de herinrichting van de Hartlijn aan te nemen. Elementen uit het initiatiefvoorstel “Haagse Lanen” die volgens het college in een nieuw plan tenminste moeten terugkomen zijn: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

8. 9.

Het toevoegen van meer kwalitatief groen door meer bomen en plantvakken; Meer ruimte voor voetgangers en ruimte om te verblijven; Het verbinden van de historisch belangrijke plekken op de Hartlijn; Het maken van inpandige/ondergrondse fietsenstallingen; Het behouden van een fiets- en OV-verbinding over de Hartlijn; Het toevoegen van het gebied tussen Plaats en Hofplaats aan het bestaande voetgangersgebied Het onderzoeken van de mogelijkheid om de rijbaan op het Spui op te heffen tussen Gedempte Gracht en Amsterdamse Veerkade (in samenhang met de alternatieve fietsroute Gedempte Burgwal/Gedempte Gracht); Het verbeteren van de relatie Spuiplein-Nieuwe Kerk voor voetgangers; Een goede oplossing voor bevoorrading/logistiek.

Kosten Met het maken van een plan en de uitvoering ervan is veel geld gemoeid. Op grond van de hoeveelheid m² openbare ruimte betreft de eerste indicatie een bedrag van € 35-40 mln voor een nieuwe inrichting van de Hartlijn. Een grote fietsenstalling onder het Buitenhof wordt momenteel geraamd op 30 mln tot 56 mln euro investeringskosten, afhankelijk van de te kiezen grootte. Daarbij komen ook nog de jaarlijkse beheer-, onderhoud- en exploitatiekosten. Op dit moment is er geen dekking aanwezig in de begroting. Het is aan een nieuwe raad en college om hier middelen voor te reserveren. Dit jaar wordt samen met het Rijksvastgoedbedrijf gestart met een verkenning van de herinrichting van de buitenruimte Hofplaats/Hartlijn om een goede aansluiting van de buitenruimte en de gemeentelijke ambities op de planvorming voor de renovatie van het Binnenhof te borgen. Daarvoor zullen voor de gemeentelijke (voorbereidings- en ontwerp)kosten de nog beschikbare middelen voor de Kern Bijzonder worden ingezet. Op basis van deze verkenning kan de verdere planvorming en demarcatie van kosten tussen gemeente en Rijksvastgoedbedrijf aan een nieuwe raad worden voorgelegd. Conclusie Het college adviseert positief over de gestelde ambities uit het initiatiefvoorstel Haagse Lanen.

De uitwerking vergt nadere studie en het college adviseert om de uitwerking niet over te nemen, maar deze te vertalen in de opgave om de Hartlijn te vergroenen en de verblijfskwaliteit te verbeteren. Het college draagt in deze brief een aantal elementen voor die volgens het college tenminste moeten terugkomen bij het maken van een nieuw plan. Omdat er geen middelen zijn om de planvorming te starten en uit te voeren, is het aan een nieuwe raad om hier middelen voor te reserveren.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10217193

Advies College Gezien het vorenstaande komt het college tot het volgende pre-advies op de 4 voorstellen; I.

Te komen tot een plan om een groot deel van de binnenstad te ontstenen en te ontgroenen door de zogenoemde Hartlijn, vanaf de Veerkade tot aan de Kneuterdijk te ontstenen en te vergroenen door van plint tot plint het verharde plaveisel te verwijderen en het hele gebied te plaveien met het zelfde half verharde materiaal als gebruikt langs de Lange Vijverberg, of en ander materiaal dat hetzelfde effect heeft. Voor de tram/busbaan een adequate ondergrond te ontwerpen dat in dezelfde kleur als het half verharde materiaal wordt afgewerkt, zodat één geheel ontstaat. In het gehele gebied lange rijen met zo veel mogelijk bomen te planten in lange zichtlijnen, die telkens met de richting van de inrichting van de ruimte mee draaien, zodat op die manier lange lanen ontstaan met aan beide zijden bomenrijen.

Pre-advies: gedeeltelijk overnemen De doelstellingen uit het plan aangaande meer vergroenen en verbeteren van de verblijfskwaliteit op de Hartlijn ziet het college als belangrijke uitgangspunten bij een verdere uitwerking van een plan voor de Hartlijn. De voorgestelde inrichting uit het initiatiefvoorstel is voor dit stadium een te concrete invulling, het college adviseert een uitwerking te gaan maken op basis van een programma van eisen samengesteld met inbreng vanuit de vele belanghebbenden en gebruikers van de Hartlijn.

II.

Bij de uitvoering van dit plan rekening te houden met: a. b. c. d. e. f.

Een doorgaande fietsroute aan te leggen met een vrijliggend fietspad aan beide zijden van dit tuingebied. De hulpdiensten de mogelijkheid te geven over de tram/busbaan te rijden Voldoende ruimte te creëren voor bevoorrading van aanliggende ondernemers zodat zij louter positieve effecten ervaren van deze vergroening; Fietsparkeerplekken te maken die uit het oog liggen, bijvoorbeeld ondergronds, waardoor de openbare ruimte zo groen mogelijk blijft; De rondrijroute van de Gedempte gracht/Gedempte Burgwal naar het Spui mee te nemen in de ontwikkeling; Bij de uitvoering van het plan de vergroening te zien als kans om dit openbare gebied tot verblijfgebied te ontwikkelen met passende banken, lantaarnpalen en ander meubilair;

Pre-advies : niet overnemen De formulering onder II a t/m f is voor dit stadium te ver uitgewerkt, zie ook het advies onder punt I. Wanneer een nieuw plan wordt gemaakt voor de Hartlijn stelt het college voor tenminste de hiervoor genoemde 9 elementen te gebruiken.

III.

De kosten voor de uitvoering van dit plan te vinden in de meerjarenbegroting Buitenruimte en Groen en Verduurzaming, dan wel bij de volgende coalitie-onderhandelingen

Pre-advies: geen Het college laat het oordeel hierover aan de raad. Het huidige college kan geen opdracht verstrekken aan het nieuwe college om middelen te zoeken in de begroting.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10217193

IV

De kosten voor de uitvoering zoveel als mogelijk te drukken door het Rijksvastgoedbedrijf aan te haken bij de uitvoering zodat het deel aan de Hofweg deels door het Rijksvastgoedbedrijf gefinancierd kan worden en meegenomen kan worden bij de verbouwing van het Binnenhof. Bij het Hofgrachtplan dient het Rijk, zoals gecommuniceerd door het college, de volledige financiering ervan dragen.

Prea-advies: niet overnemen Het tijdpad van het Rijksvastgoedbedrijf ten aanzien van de werkzaamheden aan de Hofgracht en de buitenruimte rond het Binnenhof loopt op dit moment voor op een toekomstige herinrichting van de Hartlijn en planvorming daarvan. Het is daarom nu niet mogelijk dit gezamenlijk te financieren en uit te voeren. Een gezamenlijke verkenning van de herinrichting van de buitenruimte wordt in 2022 opgestart. Demarcatie van kosten maakt daar onderdeel van uit. Het Rijk draagt de financiering van de Hofgracht. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

5/5