RIS309537 Bijlage

Rapport

Straatintimidatie Den Haag Een kwalitatief onderzoek naar ervaringen met straatintimidatie in gemeente Den Haag

www.ioresearch.nl

Colofon Uitgave I&O Research Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam Rapportnummer 2021/ 172 Datum Mei 2021

Opdrachtgever Gemeente Den Haag Auteurs Amar Mathurin Gwendolyn van Straaten

Het overnemen uit deze publicatie is toegestaan, mits de bron duidelijk wordt vermeld.

2

Inhoudsopgave 1. Achtergrond, doelstellingen en aanpak 2. Ervaringen met straatintimidatie 3. Doen van melding en meldingsbereidheid 4. Preventie straatintimidatie 5. Conclusies en aanbevelingen

Achtergrond Aanleiding

Eind 2020 voerde I&O Research een inwonersonderzoek uit naar de veiligheidsbeleving in Den Haag. Meer specifiek richtte het onderzoek zich op zogeheten straatintimidatie. Bijna de helft (45%) van de inwoners maakte een vorm van straatintimidatie mee in het voorafgaande jaar. Onder jongeren, vrouwen en queer-inwoners was dit aandeel nog hoger. Als vervolgstap wil de gemeente Den Haag graag een verder verdiepend onderzoek naar straatintimidatie uitvoeren. Het onderzoek wordt uitgevoerd door middel van interviews met inwoners die een vorm van straatintimidatie hebben meegemaakt. Binnen het onderzoek worden verschillende vormen van straatintimidatie onderzocht. Er wordt niet alleen onderscheid gemaakt tussen mannen en vrouwen en tussen verschillende leeftijdsgroepen, maar ook naar queer* en niet-queer personen.

Doelstelling

Het doel van dit onderzoek is om een verdere verdieping te bieden aan het kwantitatieve onderzoek, uitgevoerd in 2020. Om zo meer inzicht te krijgen in de ervaringen van personen die te maken hebben gehad met straatintimidatie. Verder willen we met dit onderzoek adviezen en ideeën ophalen van deze personen over hoe straatintimidatie kan worden voorkomen, die als input kunnen dienen voor beleid op dit thema.

* Onder queer personen verstaan we in dit onderzoek inwoners die vinden dat een niet-heteroseksuele overtuiging of een gender-diverse identiteit het beste bij hen past.

Gemeente Den Haag – Ervaringen met straatintimidatie

4

Aanpak en leeswijzer Aanpak

Om de ervaringen met straatintimidatie in beeld te brengen zijn negen online interviews gehouden. Ter voorbereiding is een gespreksleidraad opgesteld in samenspraak met de gemeente Den Haag. Van de gesprekken zijn korte verslagen gemaakt die dienen als basis voor dit rapport. De respondenten hebben meegedaan aan de enquête naar straatintimidatie gehouden in december 2020. Een deel van deze respondenten heeft aangegeven mee te willen doen aan de interviews. Uit deze groep respondenten is een selectie gemaakt, op basis van locatie van de straatintimidatie, leeftijd, geslacht, seksuele geaardheid, identificatie met geboortegeslacht, en migratieachtergrond.

Leeswijzer

Het rapport start met de ervaringen met straatintimidatie (hoofdstuk 2), gevolgd door redenen om wel of niet straatintimidatie te melden en meldingsbereidheid (hoofdstuk 3). Hoofdstuk 4 gaat in op de manieren om straatintimidatie te voorkomen. Het rapport sluit af met conclusies en aanbevelingen. Om de verhalen goed tot uiting te laten komen, gebruiken we quotes die de bevindingen illustreren. In de tekst zijn ze te herkennen aan de cursieve zinnen tussen aanhalingstekens. Als er gesproken wordt over slachtoffers, worden de respondenten uit dit onderzoek bedoeld. Zij hebben namelijk allemaal te maken gehad met vormen van straatintimidatie.

Gemeente Den Haag – Ervaringen met straatintimidatie

5

Inhoudsopgave 1. Achtergrond, doelstellingen en aanpak 2. Ervaringen met straatintimidatie 3. Doen van melding en meldingsbereidheid 4. Preventie straatintimidatie 5. Conclusies en aanbevelingen

De ervaringen met straatintimidatie verschillen Van seksueel getinte opmerkingen tot bedreiging en fysieke uitingen van gedrag

De ervaringen met straatintimidatie zijn erg uiteenlopend. De geïnterviewde personen hebben met de volgende soorten intimidatie te maken gehad: • Na worden gestaard of na worden geroepen, al dan niet met seksueel getinte opmerkingen. • In een groep iemand achtervolgen. • Met de auto achternarijden en zelfs klemrijden. • Agressieve opmerkingen van personen, wanneer de slachtoffers deze personen aanspraken op ontoelaatbaar gedrag, zoals het op straat gooien van afval of verkeersonveilig gedrag. Inwoners van Scheveningen ervaren met name deze laatste vorm van straatintimidatie. Hier is, volgens de gesproken inwoners, sprake van korte lontjes onder zowel inwoners als bezoekers van Scheveningen. Mede door de grote toestroom van toeristen en dagjesmensen. Slachtoffers ervaren de situatie als intimiderend wanneer: • ze geen kant op kunnen en geen uitweg zien; • met agressie te maken krijgen; • fysiek belaagd worden. Dit kunnen zowel ‘kleine’ als ‘grote’ incidenten zijn.

Straatintimidatie komt op alle momenten van de dag voor

De slachtoffers van straatintimidatie, hebben dit niet op specifieke momenten van de dag ervaren. Het gebeurt volgens hen zowel overdag en ‘s avonds, als ‘s nachts tijdens en na uitgaan.

Gemeente Den Haag – Ervaringen met straatintimidatie

7

Straatintimidatie niet gebonden aan tijd of plek Straatintimidatie gebeurt ook op drukke plekken

Waar komt straatintimidatie volgens slachtoffers vaak voor? • •

Op drukke plekken, waar veel mensen zijn, zoals winkelstraten, of bij het wachten op een bus. Plekken waar groepsvorming ontstaat, zoals in parken of in Scheveningen.

Juist de ervaringen op drukke plekken zijn confronterend voor slachtoffers. Ondanks dat ze omringd zijn door anderen en er sociale controle zou moeten zijn, worden ze toch geïntimideerd.

‘Ik zat op de fiets en temperde een auto dat deze zachter moest gaan rijden. Daarna reed ik richting mijn huis, ik had niet gezien dat de personen in de auto stopten en uitstapten. Toen vroegen ze aan mij of ik dood wilde. Uiteindelijk gingen ze weg, maar ik kookte van woede.’

Kenmerken daders

Wie vertonen dit gedrag? Volgens de geïnterviewden zijn dit over het algemeen mannen of jongens. Waarbij jongens vaker in een groep intimiderend gedrag vertonen. Zoals naroepen of achtervolgen.

Gemeente Den Haag – Ervaringen met straatintimidatie

8

Straatintimidatie komt vaak ‘uit het niets’ Over het algemeen geen aanleiding intimidatie

‘Iemand loopt over straat en fietst ergens en wordt opeens nageroepen of krijgt een opmerking naar het hoofd.’ Op deze manier beschrijft een slachtoffer hoe straatintimidatie vaak uit het niets tot stand komt. In sommige gevallen is er wel een aanleiding. Dit is vaak een situatie waarbij een persoon op bepaald gedrag wordt aangesproken (bijvoorbeeld afval achterlaten op straat, verkeersovertreding). Hier volgt vaak een heftige reactie op, veelal in de vorm van intimiderend gedrag. De gesproken personen uit de queer-gemeenschap hebben zelf niet het idee dat ze sneller met straatintimidatie te maken krijgen of kunnen krijgen, maar ze erkennen en herkennen wel het probleem bij anderen uit deze gemeenschap. ‘Ikzelf laat me er misschien ook niet helemaal door raken, maar mijn vrienden bijvoorbeeld wel.’

‘Bij het verhuizen kreeg ik seksueel getinte opmerkingen. Ik dacht, ik geloof dat ik dit heel vervelend vind, maar ik geloof ook dat ik niet weet wat ik hier aan kan doen. Ik kan me niet van deze situatie verwijderen. Ik voelde me geïntimideerd in de zin dat ik me bedreigd voelde en niet wist hoe ik dit op kon lossen.’

Straatintimidatie zorgt voor het gevoel van machteloosheid

Slachtoffers van straatintimidatie voelen zich vaak machteloos. Op het moment dat dit gebeurt weten ze niet wat ze moeten doen. Ze voelen zich ‘overvallen’ door de situatie. Hierdoor reageren ze meestal niet op diegene die dit gedrag veroorzaakt. Achteraf komt pas het besef van wat er is gebeurd en wat voor impact dit op hen heeft. Ook kan dit ertoe leiden dat ze achteraf het gevoel krijgen van ‘ik had hier iets aan moeten doen of iets van moeten zeggen’.

Gemeente Den Haag – Ervaringen met straatintimidatie

9

Gedrag wordt aangepast en genormaliseerd Slachtoffers passen bewust of onbewust hun gedrag aan

De slachtoffers van straatintimidatie passen hun gedrag na een incident vaak aan. Voorbeelden van aanpassingen zijn: • Het zoveel mogelijk vermijden van contact met anderen op straat, door geen oogcontact te maken of een koptelefoon te dragen op straat. • Het vermijden van bedreigende of risicovolle situaties. Door een blokje om te lopen of aan andere kant van de straat, wanneer men potentiële ‘daders’ tegenkomt. Onder de gesproken slachtoffers uit de queer-gemeenschap, heeft een deel niet het idee dat ze op basis van hun identiteit eerder te maken krijgen met straatintimidatie. Ze passen hier dus ook niet specifiek hun gedrag op aan. Zij zijn vaak al wat langer bewust met hun identiteit bezig en bereid om confrontaties aan te gaan. Wel erkennen ze dat het lastig kan zijn voor anderen uit deze gemeenschap en het begrijpelijk is dat anderen wel hun gedrag aanpassen. Een ander deel uit de queer-gemeenschap, ervaart wel degelijk straatintimidatie vanwege hun identiteit, of houdt rekening met mogelijke straatintimidatie. Hierdoor passen ze hun gedrag wel op aan. Vaak zijn dit mensen die geen zin hebben om (mogelijke) confrontaties aan te gaan. “In een ideale situatie zou je kunnen doen en laten wat je wil, in die zin pas ik me wel aan, omdat andere mensen dat gewoon niet altijd kunnen begrijpen.

En je zit als twee vrouwen ook niet te wachten op seksueel getinte opmerkingen van mannen.”

‘Ik heb iets meegemaakt in de supermarkt en daar ben ik meerdere maanden niet meer naartoe gegaan. Als ik daar weer heenga kan het weer gebeuren en daar heb ik geen zin in. Hierdoor heb ik het gevoel dat ik beperkt word in mijn vrijheid.’

‘Ik zie er zelf niet heel gay-achtig uit. Dus het valt niet erg op. Maar mijn vrienden hebben wel meer last van intimidatie. En ik let er misschien onbewust toch wel op hoe ik overkom.’

Gedragsaanpassing wordt door slachtoffers vaak genormaliseerd

De kleine incidenten worden gezien als onderdeel van het leven in de grote stad. Hierdoor ervaren slachtoffers hun gedragsaanpassingen niet echt als beperkend, omdat het maar om ‘kleine’ aanpassingen gaat. Tegelijkertijd heerst onder de gesproken personen, al dan niet bewust, het besef dat deze aanpassingen eigenlijk niet normaal zijn en niet zouden moeten.

Gemeente Den Haag – Ervaringen met straatintimidatie

10

Veiligheidsgevoel wordt aangetast door straatintimidatie Straatintimidatie tast gevoel veiligheid aan, vooral net na het incident

Straatintimidatie tast bij de slachtoffers het gevoel van veiligheid in het algemeen of op bepaalde plekken aan. Dit gevoel is net na het incident het sterkst en wordt daarna wel wat minder. Maar het idee dat het vaker kan gebeuren maakt dat ze wel meer op hun hoede zijn in de openbare ruimte en hun gedrag aanpassen, om zo veel mogelijk te voorkomen dat het niet weer gebeurt.

Terugkrijgen gevoel veiligheid lastig te beantwoorden

Slachtoffers vinden het moeilijk te zeggen of en hoe ze weer het gevoel van veiligheid kunnen terugkrijgen. Ze ervaren straatintimidatie als een complex probleem, wat verweven is met bepaalde normen in de samenleving. Een praktische oplossing die één van de slachtoffers heeft gevonden is het aangaan van de confrontatie. Ze gaat terug naar een locatie waar iets is gebeurd, om zo te ervaren dat deze locatie veilig is. Slachtoffers hebben het gevoel dat er een gebrek is aan sociale controle op straat. Wanneer anderen wel naar hen omkijken, geeft hen dit het idee dat ze steun hebben aan de bijstanders. ‘Iemand sprak me aan bij de bus en maakte vervelende opmerkingen. Er was een oudere man die er wat van zei. Dat gaf me wel een veilig gevoel’ De mogelijke ‘daders’ voelen zich, volgens slachtoffers, hierdoor minder vrij voelen in hun gedrag, omdat ze in de gaten worden gehouden.

Gemeente Den Haag – Ervaringen met straatintimidatie

‘De enige momenten dat we wel hand in hand lopen is bij speciale gelegenheden, zoals de gay parade. Want dan ga je op in de massa, dan ben je niet exclusief erin. Het is voor mij logisch om niet hand in hand te lopen, maar als er een evenement is kan je wel echt jezelf zijn.’

11

Inhoudsopgave 1. Achtergrond, doelstellingen en aanpak 2. Ervaringen met straatintimidatie 3. Doen van melding en meldingsbereidheid 4. Preventie straatintimidatie 5. Conclusies en aanbevelingen

Straatintimidatie wordt bijna niet gemeld… Melding doen van straatintimidatie wordt gezien als melding bij de politie, dit wordt niet gedaan

Het melden van straatintimidatie associëren slachtoffers voornamelijk met het doen van een melding bij de politie. Andere meldpunten of mogelijkheden om een melding te doen, zijn bij hen onbekend. Slachtoffers denken er niet aan om een melding te doen bij de politie. Dit komt niet voort uit een gebrek aan behoefte om te melden of het verhaal ergens kwijt te kunnen. Hier is wel degelijk behoefte aan, vooral in de vorm van een laagdrempelige manier om incidenten te melden.

Gemeente Den Haag – Ervaringen met straatintimidatie

‘Wat zou de politie ermee kunnen? Dan zeggen ze waarschijnlijk ook dat ze meer informatie nodig hebben… je schiet er denk ik niet veel mee op.’

13

…omdat het nut van een melding vaak niet wordt ingezien Incidenten gebeuren te vaak en worden als te ‘klein’ en niet ernstig genoeg ervaren om te melden

Slachtoffers van straatintimidatie hebben verschillende redenen waarom ze geen melding (bij de politie) hebben gemaakt : • Het gevoel dat het ‘geen zin heeft’ om te melden, omdat de politie er niks mee kan, of omdat het geen prioriteit heeft bij de politie. Dit gevoel kan komen doordat diegene denkt dat er sprake is van te weinig bewijsmateriaal (dader is al weg, geen goed signalement). Of doordat het slachtoffer het idee heeft dat de politie te druk is met andere zaken en dus geen tijd heeft. • De ‘kosten’ groter zijn dan de ‘baten’. Het opnieuw vertellen van het verhaal (de kosten) zijn groter dan de baten (de kans dat iets met hun melding wordt gedaan).

‘Ik denk dat ik wel een melding zou doen als ik me echt bedreigd voel, dus dat iemand mij fysiek aanraakt of pijn doet of ik een constante dreiging ervaar. Omdat het dan meer is dan een incident in het voorbijgaan.’

Slachtoffers trekken voor zichzelf een ‘psychische grens’

Slachtoffers van veelvoorkomende incidenten, stellen voor zichzelf vaak de grens bij fysieke intimidatie of meer structurele vormen van intimidatie. Wat opvalt is dat de grens van wat normaal is, verder opschuift naarmate de incidenten waar slachtoffers mee te maken krijgen groter worden. ‘Als ik fysiek aangeraakt zou worden zou ik wel aangifte doen, zei ik altijd. Maar toen die man me had aangeraakt, kwam dat eigenlijk niet in me op en zei ik tegen mezelf ach joh, het is nog maar een keer gebeurd. En wat kunnen ze nu nog doen?’ Hoewel de eigen gestelde grenzen worden overschreden, zien slachtoffers hierdoor de intimidatie haast nooit ernstig genoeg om melding van te doen. De grens tussen wat wel en niet normaal toelaatbaar gedrag is, vervaagt volgens de slachtoffers.

Gemeente Den Haag – Ervaringen met straatintimidatie

14

Inhoudsopgave 1. Achtergrond, doelstellingen en aanpak 2. Ervaringen met straatintimidatie 3. Doen van melding en meldingsbereidheid 4. Preventie straatintimidatie 5. Conclusies en aanbevelingen

Geen kant en klare aanpak voor straatintimidatie Voorkomen van straatintimidatie wordt gezien als een complex probleem

Oplossingen om straatintimidatie aan te pakken liggen volgens de slachtoffers niet voor de hand. Dit komt doordat het een complex probleem is, waarbij de oorsprong op verschillende terreinen ligt: • Ze noemen machogedrag en een achtergestelde positie in de maatschappij. ‘De sociaal economische positie kan ook een rol spelen. Als je weinig vooruitzichten hebt en je beweegt je in bepaalde kringen, kan je hierdoor beïnvloed worden en gedrag gaan kopiëren.’ • De complexiteit van het probleem ligt voornamelijk in de normen en waarden die daders aanhouden. Deze normen en waarden zijn een maatschappelijk probleem. ‘Het heeft vooral te maken met normen en waarden die blijkbaar niet goed zijn blijven hangen. Dit speelt in de hele samenleving.’

Controle en toezicht kunnen afschrikkend werken

‘Ik vind het moeilijk om te zeggen waar het vandaan komt. Het is ook niet dat het bij een specifieke groep gebeurt. En ook de daders variëren enorm. Het kan met van alles te maken hebben, maar duidelijk is wel dat de daders de verkeerde normen en waarden hebben meegekregen.’

Een aantal slachtoffers ziet een deel van de oplossing in controle en toezicht. O.a. door politie, boa’s, camera’s. Dit heeft volgens hen een afschrikwekkend effect. Dit laat zien dat het probleem wordt aangepakt. Bepaalde locaties worden zo minder aantrekkelijk om heen te gaan (bijvoorbeeld Scheveningen). Cameratoezicht kan volgens hen ook helpen in bewijslast.

Gemeente Den Haag – Ervaringen met straatintimidatie

16

Voorkomen van en aanpak straatintimidatie Voorlichting wordt als belangrijke vorm van preventie genoemd

Normen en waarden kunnen volgens slachtoffers het best worden benadrukt door middel van voorlichting. Deze voorlichting kan op de volgende manier vorm gegeven worden: Op social media en op scholen. Gericht de slachtoffers van straatintimidatie én de (potentiële) daders. Mensen confronteren met ontoelaatbaar en abnormaal gedrag en zichtbaar en bespreekbaar maken van abnormaal gedrag. Doordat de grenzen van wat als normaal gedrag gezien wordt, volgens slachtoffers is vervaagd, is het belangrijk om die grens weer scherp te stellen. Het zichtbaar en bespreekbaar maken van abnormaal gedrag kan volgens slachtoffers een belangrijke rol spelen. ‘Als je een camera ophangt in het park, heb je binnen een uur verschillende voorbeelden van intimidatie. Als je zulke situaties ergens kan laten zien en dan vraagt of het normaal is, zet je mensen echt wel aan het denken.’ • • •

‘Als je iemand zijn verhaal laat vertellen over hoe hij vroeger bepaald gedrag vertoonde, komt dat beter aan dan wanneer een ambtenaar je vertelt wat je wel en niet moet doen. Mensen zijn gevoelig voor succesverhalen. Vooral als het iemand is, waar ze zich mee kunnen identificeren.’

De dialoog moet aangewakkerd worden

Volgens slachtoffers moet het gesprek breder getrokken worden dan alleen straatintimidatie. Zij zien straatintimidatie vooral als een normen- en waardenprobleem. Daarom vinden ze het belangrijk dat deze brede benadering een plek krijgt in het gesprek. In het verhaal is het volgens hen belangrijk dat niet alleen de extreme gevallen, maar juist de ‘kleine’ gevallen ook een plek krijgen. Op deze manier bereik je een grotere groep die zich met het verhaal kan identificeren.

Rolmodellen en influencers kunnen een rol in de preventie spelen

Slachtoffers zien een belangrijke rol voor rolmodellen weggelegd. Als rolmodel omschrijven ze een persoon die in het verleden intimiderend gedrag vertoond heeft, maar dit achter zich heeft gelaten. Verder moeten mensen zich met deze rolmodellen kunnen identificeren. Ook kunnen volgens hen influencers aandacht voor het probleem vragen. Hierdoor komt de boodschap sneller en beter bij jongere doelgroep aan.

Gemeente Den Haag – Ervaringen met straatintimidatie

17

Inhoudsopgave 1. Achtergrond, doelstellingen en aanpak 2. Ervaringen met straatintimidatie 3. Doen van melding en meldingsbereidheid 4. Preventie straatintimidatie 5. Conclusies en aanbevelingen

Conclusies en aanbevelingen 1 Conclusie Slachtoffers weten in veel gevallen niet wat ze moeten doen als ze met straatintimidatie te maken hebben (gehad)

Zowel op het moment dat straatintimidatie plaatsvindt als daarna is het voor slachtoffers onduidelijk wat ze kunnen doen. Op het moment zelf weten ze niet hoe ze moeten reageren en voelen ze zich het meest geïntimideerd als ze de situatie niet kunnen vermijden of ontvluchten. Hier wordt in hun perceptie weinig over gesproken, maar zou voor hun wel veel toe kunnen voegen. Achteraf komt over het algemeen alleen het melden bij de politie bij hen op. Dit voelt echter vaak als een te grote stap. Andere meldpunten of slachtofferhulp zijn nog vrij onbekend.

Aanbeveling Communiceer wat slachtoffers kunnen doen als ze met straatintimidatie te maken hebben (gehad)

Geef slachtoffers tips die ze kunnen toepassen als ze zich in een situatie bevinden waar straatintimidatie plaatsvindt. Hierbij noemen slachtoffers voorbeelden als: • Hulpmiddelen om met de daders in gesprek te gaan, zoals een kaartje waarop staat wat je misschien niet op dat moment durft te zeggen. • Tips hoe je snel een melding kan maken met je mobiele telefoon (bij een IPhone bijvoorbeeld 5x de aan/uit knop achter elkaar drukken).

Maak de mogelijkheden om het incident opvolging te geven duidelijk

Los van de politie zijn er andere plekken waar slachtoffers terecht kunnen nadat ze met straatintimidatie te maken hebben gehad. Hoewel het volgens hen niet altijd nodig is de situatie op te volgen, is het wel belangrijk dat er aandacht wordt gegeven aan het beschikbare vangnet. Gebruik hiervoor verschillende kanalen van de gemeente en maak deze kanalen ook zichtbaar op straat. Vooral drukke plekken en plekken waarvan bekend is dat straatintimidatie daar vaker plaatsvindt, zijn volgens de geïnterviewden goede strategische plaatsen om deze kanalen en manieren om te melden onder de aandacht te brengen.

Gemeente Den Haag – Ervaringen met straatintimidatie

19

Conclusies en aanbevelingen 2 [1/2] Conclusie Het melden van straatintimidatie wordt als hoogdrempelig en weinig zinvol ervaren

De gesproken slachtoffers van straatintimidatie maken niet snel melding van straatintimidatie. Hier zijn verschillende redenen voor: • Melden van straatintimidatie staat in de beleving van de slachtoffers synoniem aan aangifte doen. Slachtoffers weten vaak niet wat het verschil is tussen een melding maken en aangifte doen. • Hierdoor melden ze vooral kleine gevallen niet bij de politie. Aangifte hiervan doen voelt te ‘zwaar’. • Slachtoffers weten niet wat de politie überhaupt met een melding kan doen. • In de beleving van de slachtoffers worden meldingen van de kleinere incidenten vaak ook niet serieus genomen door de politie. Dat komt 1) doordat de politie soms aangeeft dat ze er niks mee kunnen en 2) doordat ze in veel gevallen niks meer van hun melding horen. Ondanks bovenstaande punten, staan slachtoffers niet per definitie negatief tegenover het doen van een melding van straatintimidatie. Ze zouden wel een melding doen, wanneer het hen iets oplevert en ze het gevoel hebben dat het daadwerkelijk nut heeft.

Aanbeveling Laat zien wat een melding op kan leveren

‘Opleveren’ kan in deze context breed worden opgevat: • op persoonlijk vlak. Door na het doen van een melding begeleiding naar hulp of zorg te krijgen. • Voor de samenleving. Een praktische manier is het opstellen van een database waar alle meldingen van straatintimidatie in worden opgeslagen. Deze database brengt in kaart hoe vaak en waar straatintimidatie voorkomt en meet zo veranderingen over tijd. Deze database zorgt voor meer aandacht voor straatintimidatie en kan helpen in het vormen van beleid of aanpak, al dan niet gericht op specifieke locaties. Slachtoffers dragen graag bij aan deze doelen door het doen van een melding van hun incident.

Gemeente Den Haag – Ervaringen met straatintimidatie

20

Conclusies en aanbevelingen 2 [2/2] Aanbeveling Onderzoek mogelijkheden die het melden van straatintimidatie zo laagdrempelig mogelijk maken…

Ga na welke bestaande kanalen kunnen uitgroeien naar laagdrempeligere meldpunten dan een melding doen bij de politie. Dit kunnen zowel bestaande als nieuwe kanalen zijn. Belangrijk hierbij is dat slachtoffers hun verhaal over hun ervaring kwijt kunnen, zonder dat ze het gevoel krijgen dat het als last wordt ervaren. Wie verantwoordelijk is voor dit meldpunt, maakt voor de slachtoffers niet veel uit.

…en implementeer deze met de volgende randvoorwaarden • • •

•

Een melding moet op verschillende manieren kunnen en op verschillende tijdstippen. Laagdrempelig betekent voor sommigen ook een laagdrempelige sfeer. Dus niet een melding doen bij een onpersoonlijke balie, maar in een ‘huiskamersetting’ je verhaal kunnen doen, mits je fysiek melding doet. Transparantie over het meldproces is ook belangrijk: welke stappen moeten wanneer doorlopen worden en wat betekent het doen van een melding of aangifte voor het slachtoffer? Een heel praktische manier om de transparantie te vergroten is een track and trace code koppelen aan de melding. Zo heeft de melder zicht op waar de melding in het proces is. Neem elke melding serieus: slachtoffers ervaren het als demotiverend als hun melding niet serieus genomen wordt. Toon empathie op het moment dat melding gedaan wordt, wijs hen op mogelijke oplossingen en vertel wat er met de melding gedaan wordt.

Gemeente Den Haag – Ervaringen met straatintimidatie

21

Conclusies en aanbevelingen 3 Conclusie Straatintimidatie moet een belangrijkere plaats krijgen in het maatschappelijk debat

Slachtoffers zien dat er steeds meer aandacht komt voor straatintimidatie, maar vinden dat het gesprek nog steviger gevoerd mag worden. Ze zien vooral dat aandacht aan ernstige incidenten wordt geschonken, terwijl straatintimidatie op dagelijkse basis gebeurt. Ook zien ze het als een landelijk probleem en niet zozeer een probleem dat alleen in Den Haag speelt. Ze zien wel een belangrijke rol voor de gemeente weggelegd om de dialoog aan te wakkeren in Den Haag. Door campagnes te voeren, uitingen naar buiten te brengen en een standpunt in te nemen, kan de gemeente aandacht voor het probleem vragen.

Aanbeveling Wakker de dialoog aan en laat zien wat de impact is van straatintimidatie

Laat inwoners zien dat de aanpak van straatintimidatie hoog op de agenda staat. Wees hierbij zichtbaar op social media en op openbare plekken in de stad. Richt je in het verhaal op het sentiment, normen en waarden, normaal gedrag en de impact die straatintimidatie kan hebben op slachtoffers.

Laat mensen zichzelf de vraag stellen wat ‘normaal gedrag’ is

Confronteer mensen met beelden en verhalen van ervaringen met straatintimidatie. Volgens slachtoffers moeten mensen bij zichzelf te rade gaan wat normaal gedrag is en wat niet. Een confrontatie met abnormaal gedrag en de vraag of dit normaal is, kan mensen aan het denken zetten. Gebruik dit in de communicatie naar inwoners over straatintimidatie op verschillende kanalen, waaronder social media, de gemeentelijke website, maar ook op openbare plekken.

Overweeg om rolmodellen en influencers in te zetten

Zowel voor daders als slachtoffers is het belangrijk dat ze zich aangesproken voelen en herkenning vinden in de verhalen. Hierbij kunnen rolmodellen een belangrijke rol vervullen. Overweeg om hen in te zetten. Kijk hiernaast ook naar de waarde die het kan hebben om influencers aandacht voor het probleem te laten vragen om de ook jongere doelgroep te bereiken.

Gemeente Den Haag – Ervaringen met straatintimidatie

22

I&O Research

I&O Research Enschede

I&O Research Amsterdam

Zuiderval 70

Piet Heinkade 55

Postbus 563

1019 GM Amsterdam

7500 AN Enschede

T (020) 308 48 00

T (053) 200 52 00

E info@ioresearch.nl

E info@ioresearch.nl KvK-nummer 08198802