RIS309530 Notulen van de raad van 10 juni 2021 (dag)

Vergadering gemeenteraad Den Haag gehouden op donderdag 10 juni 2021 (Geopend te 10.00 uur) Voorzitter: de burgemeester, mr. J.H.C. van Zanen Griffier: drs. C.G.C.M. Blankwaard-Rombouts

Agenda A. Vaststelling agenda B. Stad in de raad (inspraak is digitaal, 24 uur van te voren aanmelden) C. Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken D. Vaststelling van de Notulen van 15 april 2021 E. Vaststelling van de Besluitenlijst E.1 Voorstel van het college inzake bekrachtiging geheimhouding (RIS309033) – wordt toegevoegd aan de agenda E.2 Voorstel van het college inzake Toestemming wijziging Gemeenschappelijke Regeling VRH 2016 en wensen en bedenkingen bij het aansluiten van de VRH bij de werkgeververeniging van de Veiligheidsregio’s (RIS308670) E.3 Voorstel van het college inzake zienswijze ontwerp-meerjarenbegroting 2022 – 2025 Veiligheidsregio (RIS308467) E.4 Voorstel van het college inzake Omgevingsdienst Haaglanden: Zienswijze ontwerpbegroting 2022, meerjarenraming 2023-2025 (RIS308732) E.5 Voorstel van het college inzake Zienswijze op de ontwerpbegroting 2022 en de ontwerpbegrotingswijziging 2021 van de Gemeenschappelijke regeling GGD en VT Haaglanden (RIS308793) E.6 Voorstel tot vaststelling van de Verordening tot derde wijziging van de Algemene legesverordening Den Haag 2021 (RIS308774) E.7 Voorstel van het college inzake verhuizing fietsdepot Haaglanden naar Mercuriusweg (RIS308784) E.8 Voorstel van het presidium inzake benoeming lid presidium (RIS309036) E.9 Voorstel van het college inzake Concept zienswijze begroting Servicebureau

Jeugdhulp Haaglanden (RIS308933) F. Datumbepaling initiatiefvoorstellen: F.1 Parkeergarage Bezuidenhout F.2 Uitbuiting arbeidsmigranten F.3 Stadstrots! Maak # Den Haag Instafamous F.4 Wijzig straatnaam " Marktweg" naar "Oranjestraat-Marktweg" G. Voorstel van het college inzake RES 1.0 Rotterdam Den Haag (RIS308458) H. Voorstel van het college inzake Zienswijzeprocedure Programmabegroting 2022 - 2025 Industrieschap de Plaspoelpolder, alsmede kennisname van jaarrekening 2020 (RIS308476) I. Voorstel van het college inzake Herziening Grondexploitatie Den Haag Nieuw Centraal (RIS308433) J. Voorstel van het college inzake Aangepast DO Middenboulevard (RIS308708) K. Voorstel van het college inzake kapitaalversterking Stedin (RIS308688) L. Voorstel van het college inzake Realisatie verplaatsbare woon-units Henri Faasdreef - Oude Middenweg (RIS308710) M. Voorstel van het college inzake uitbreiding jaarrondexploitatie strandpaviljoens (RIS308471) - Voorstel van het college inzake bekrachtiging geheimhouding (RIS309033) Afronding debat commissie N. Raadsmededeling Programma Toekomst Scheveningen Badplaats (RIS308245) 1

O. Binckhorst P. De situatie van de heer Sabri Q. Enquête afsluiting Haagse Schilderswijk R. Vrijstelling L2e bromfietsen S. Pollerpech? T. Brief wethouder Economie, Internationaal en Dienstverlening, mevrouw Bruines inzake Actieprogramma Den Haag Winkelstad 2020-2023 (RIS307575) U. Brief wethouder Wonen, Wijken en Welzijn, de heer Balster, inzake Woonwagenbeleid (RIS307739) V. Brief wethouder Wonen, Wijken en Welzijn, de heer Balster, inzake goed verhuurderschap (RIS307156) W. Gedachtewisseling over Coronacrisis X. Goed voor elkaar! - Haags Vrijwilligersbeleid 2020-2023 (collegebesluit) Y. Stichting Energie Academie Z. Brief wethouder Economie, Internationaal en Dienstverlening, mevrouw Bruines en wethouder Duurzaamheid en Energietransitie, mevrouw Van Tongeren, inzake Strategie duurzaamheidskring Evenementen en Festivals (RIS308398) AA. Brief wethouder Mobiliteit en Cultuur, de heer Van Asten inzake de beleidsevaluatie schoolzone (RIS307841) AB. Collegebesluit: Haagse referentienormen maatschappelijke voorzieningen (RIS307513) AC. Afdoening motie Geluidsoverlast verkeer verminderen (RIS306777) AD. Brief van wethouder van Onderwijs, Sport en Buitenruimte inzake Vitaliteitsonderzoek sportverenigingen 2020 (RIS307213) AE. Brief van wethouder Onderwijs, Sport en Buitenruimte inzake Taalnota (RIS307986) AF. Verkeersveiligheid Stadhouderslaan, Statenplein, Statenlaan AG.

Afwijzingen bij het daklozenloket AH. Brief van wethouder Sociale zaken en Werk inzake voortgangsrapportage Werkoffensief +500 (RIS308730) AI. Brief van wethouder van Wonen, Wijken en Welzijn inzake Tussenrapportage Regiodeal Den Haag Zuidwest (RIS307563) AJ. Raadsmededeling: Halfjaarrapportage Amare Q4 2020/Q1 2021 (RIS308795) AK. Brief weth inzake Podium Noord (RIS308225) - obv agendapunt: brief van wethouder van Mobiliteit en Cultuur inzake Opdracht evaluatie van het Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur (RIS308206) AL. Stickers geplaatst op de fietsroute door de Grote Marktstraat AM. Beantwoording sv: stimuleer blijven bewegen met thuisonderwijs in het VO De voorzitter. Ingevolge het Reglement van orde open ik de vergadering.

Presentielijst Aanwezig voor quorum: De Graaf (VVD), Pronk (VVD), Groenewold (D66), Scheper (D66), mw. Mostert (D66), Sahla (D66), mw. Van Doorn (D66), Kapteijns (GroenLinks), De Vuyst (GroenLinks), Pluimgraaff (CDA), Partiman (CDA), mw. Holman (PvdA), Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos), De Mos (Hart voor Den Haag/Groep de Mos), mw. Oudshoorn-Ginderen (VVD), Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos), mw. Faïd (HSP), Bos (HSP), Wijsmuller (HSP), Kruis (PVV), Barker (PvdD), mw. Klokkenburg (CU/SGP), mw. Arp (SP) en Mahmood (NIDA). En aanwezig: de overige woordvoerders bij de diverse agendapunten. De voorzitter. Ik stel vast dat er een quorum in de raadzaal aanwezig is, waarmee een formele vergadering kan worden gestart.

2

Goedemorgen allemaal, welkom bij de vergadering van de gemeenteraad van Den Haag op donderdag 10 juni 2021. Fijn dat u er weer allemaal bent. Dat geldt ook voor de mensen thuis; als u de moeite neemt om te luisteren of te kijken, echt heel erg mooi. Er zijn heel veel agendapunten en, zoals u heeft gezien, hebben we voorafgaand aan het zomerreces nog een extra vergadermoment ingepland op woensdag 14 juli aanstaande. Dus niet alleen op 15 juli maar ook op 14 juli zullen we als gemeenteraad bijeenkomen. De digitale stemvergadering waarbij alle raadsleden hun stem kunnen uitbrengen, is vanavond om 21.00 uur. Dan is er ook gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. Bericht van verhindering is ontvangen van de leden Ҫetinkaya, Van Doorn en Gerbrands. Verder deel ik nog mede dat ik na elk agendapunt kort zal schorsen voor een eventuele wissel van woordvoerders, collegeleden en/of voorzitter. We gaan zo meteen van start maar niet voordat ik Lucky Naqvi welkom heb geheten. Hij is in het kader van het project Baas van morgen onze gast vandaag en zal een deel van onze raadsvergadering bijwonen. Lucky, misschien wil je je even voorstellen. Ik heb je net van school gehaald en dat was heel leuk. Ga je gang. Lucky Naqvi. Een hele goedemorgen iedereen en welkom. Ik ben Lucky Naqvi en ik ben leerling van het Zuid-West College in Den Haag.

Vandaag loop ik een dag mee met burgemeester Jan van Zanen. Ik vind het een hele eer. Ik vind het heel spannend, maar ik heb er zin in. Yes, bedankt iedereen! (Applaus) De voorzitter. Ik mag je namens de raad dit pakket aanbieden. En als ik je zo hoor, kom je nog weleens terug, denk ik. Lucky Naqvi. Ik hoop het ook. De voorzitter. Fijne dag. Ik zie je tijdens de lunch weer.

Aan de orde is: A.

Vaststelling agenda.

De voorzitter. Ik heb van de heer Bos van de HSP bericht ontvangen dat hij een punt van de besluitenlijst aan de agenda wil toevoegen. Peter Bos (HSP). Voorzitter, dat gaat om punt E.1, voorstel van het college inzake bekrachtiging geheimhouding. Ik zou dat graag even kort willen bespreken en er een amendement over willen indienen vandaag. De voorzitter. Ik stel voor aan het eind van de beraadslagingen dit punt toe te voegen. Robert Barker (PvdD). Ik zou er zelf nog het volgende over willen zeggen. Dat stuk is heel laat gekomen, namelijk pas gisteren. Daarom snap ik dat de heer Bos dit verzoek doet, maar eigenlijk is de procedure dat het college dan eerst reageert en dat we het dan de volgende raad bespreken. Dat zou de gebruikelijke procedure zijn. Daarom is mijn vraag of dat niet handiger is. De voorzitter. Het is nu zo voorbereid, want ook de wethouder weet ervan. Bovendien: het voorstel dat de heer Bos zal doen, ligt helemaal in lijn met wat de raad hopelijk binnenkort gaat afspreken op jullie advies. Ik denk ook dat het college daar positief op zal reageren, maar goed, dat ligt in de schoot der goden. Dus ik stel voor om het nu even zo te doen. Is dat akkoord, meneer Bos? Ja? Dan is aldus besloten. Voor het overige wordt de agenda ongewijzigd vastgesteld. 3

Aan de orde is: B.

Stad in de raad.

De voorzitter. Er zijn 21 insprekers aangemeld. Er is met hen ook contact geweest over hun digitale bijdrage. Iedere inspreker heeft drie minuten en ik zal steeds ongeveer 30 seconden daarvoor vragen om af te ronden. Dat doe ik bij iedereen en zo aardig mogelijk, maar na drie minuten is het wel over, want we moeten ook weer verder. Dat klinkt een beetje onaardig maar u snapt het vast wel. Er zijn drie insprekers over het voorstel inzake RES 1.0 Rotterdam Den Haag. Ik geef als eerste graag het woord aan de heer Oudshoorn. Meneer Oudshoorn, u heeft drie minuten. De heer Oudshoorn (G). Dank u wel. De Regionale Energie Strategie, hoe kon de wethouder zo weinig invloed op deze RES hebben, zelfs met de zienswijze die de gemeenteraad heeft ingediend? Hoe kon ze dit document zo voor besluitvorming doorgeleiden naar de raad? Dit is geen document waar participatie op plaatsgevonden heeft, waar deze wethouder ook verantwoordelijk voor is. Dit is een lobbydocument van de industrie. Het kennisniveau is bedroevend en belangrijke onderwerpen zijn niet behandeld, zoals ook blijkt uit de kritische analyse van Kalavasta. Die analyse is niet aan de raadsagenda toegevoegd. Waarom is dat niet gebeurd? Want het is wel belangrijk dat ook anderen meer kunnen zien dan alleen wat er door deze lobbyclubs uitgevoerd is.

Warmte is zo veel mogelijk regionaal georganiseerd in deze RES en dat is echt een gotspe en gaat tegen alle natuurkunde in. De RES-zienswijze van Den Haag is zo goed als genegeerd. Hoewel juridisch niet bindend, is dit document misschien nog wel belangrijker, want er worden landelijke consequenties aan verbonden. Heel veel partijen kijken hiernaar voor hun eigen investeringen. Het gaat bij die investeringen over veel grotere bedragen dan wat de gemeente zelf kan gaan doen. Ook voor inschattingen van andere partijen is dat van belang. Komen er meer warmtepompen in de stad, dan wordt het bijvoorbeeld heel belangrijk dat auto's ook kunnen ontladen. Die infrastructuur moet natuurlijk wel vanaf het begin goed neergezet worden. Dus let daarop. Dit document zou inspraak nooit overleefd hebben. Het behandelt niet de onderwerpen die er in zouden moeten staan en het heeft een diametraal fout uitgangspunt over warmte. Neem het niet aan. En voor de partijen die het toch aan willen nemen: schrap het warmtegedeelte. Dan nog een suggestie voor de RES 2.0 en het vervolg hierop: regel dat dit op het niveau van Haaglanden tot stand komt en niet meer op dat van van de Metropoolregio. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel, meneer Oudshoorn. Dan geef ik het woord aan mevrouw Gidaly. Mevrouw Gidaly (G). Voorzitter, dank voor het voorrecht om te mogen inspreken.

Mijn bezwaar richt zich vooral tegen de warmteparagraaf en nog specifieker de WarmtelinQ, omdat die WarmtelinQ niet gaat bijdragen aan de verduurzaming. Het is een onding. Die warmte moet gewoon in Rotterdam blijven waar andere bedrijven die kunnen gebruiken. Bovendien, zoals de heer Oudshoorn al zei, is de burger volstrekt genegeerd. Er is wel een soort participatie geweest, maar dat was meer een afvinkprocedure dan dat wij ons gehoord voelden. Als de warmtevisie zo wordt aangenomen, dan betekent dat bijna automatisch dat onze belangrijke nutsfunctie warmte in handen komt van een groot commercieel bedrijf, te weten Mitsubishi en zijn dochter Eneco, waar we al 'briljante' ervaringen mee hebben. Dus dat zouden we niet graag willen. Verder begrijp ik niet goed waar we de warmteleiding gaan aanleggen. Want we hebben, wat in mijn ogen veel belangrijker is, de waterleidingen voor het kraanwater in de grond liggen die koud moeten blijven. Als je zo'n warmteleiding wil aanleggen onder de grond, dan moet dat dus op behoorlijke afstand van de koudwaterleidingen. Maar daar is gewoon geen plek voor. Het is heel druk in de ondergrond in Den Haag. Dus er komt straks een warmteleiding die nergens heen gaat. Er zijn geen distributienetten voor. Er is ook geen voorziening in het budget van de gemeente om die distributienetten aan te leggen. Kortom, het is gewoon gebakken lucht.

Dus mijn dringende advies is: schrap die warmtevisie of in ieder geval de WarmtelinQ en laten we ons vooral richten op isoleren, isoleren, isoleren, want dat helpt, en op lokale projecten waarbij de gewone 4

Hagenees en de gewone Hagenaar zich ook betrokken gaan voelen. Het is nu een project op high level, maar de gewone Hagenees en de gewone Hagenaar hebben daar helemaal niks mee. Dank. De voorzitter. Dank u wel, mevrouw Gidaly. Dan geef ik ten slotte bij dit onderwerp het woord aan de heer Otten. De heer Otten (G). Voorzitter. Dank voor de gelegenheid in te kunnen spreken. Mijn naam is GerdJan Otten en ik vertegenwoordig CMAG BV, een Haags bedrijf gespecialiseerd in de ontwikkeling van hernieuwbare warmte. Mijn inspraak betreft de RES 1.0. Inhoudelijk is er al veel gezegd over de RES 1.0 in zijn algemeenheid en met name over de warmteparagraaf. De raad heeft deze punten nagenoeg alle opgepakt maar de wethouder blijft deze punten negeren. De geuite kritiek is ook constructief, de voorgestelde alternatieven zijn in lijn met het collegeakkoord en voorkomen vertraging later in het proces. Het negeren van die kritiek, het ontbreken van inhoudelijke burgerparticipatieprocessen, aantoonbare procesfouten en het simpele feit dat we worden opgezadeld met fossiele warmte uit de Botlek beginnen zich te wreken, te beginnen met protesten uit de stad en in persuitingen. Het collegeakkoord stelt expliciet dat lokale bronnen voorrang zullen krijgen, en dit komt niet meer voor in de collegestukken die naar de raad komen.

De warmteparagraaf uit de RES 1.0 is geënt op bedrijfsmodellen uit de vorige eeuw en maakt van Den Haag een wingewest voor buitenlandse energiebedrijven. De burger is degene die de energierekening iedere maand betaalt en is daarmee de facto de eindopdrachtgever. Het Klimaatakkoord stelt ook heel duidelijk, dat en hoe de burger moet worden betrokken; dat is niet gebeurd in Den Haag. Door de warmteparagraaf uit de RES 1.0 buiten de goedkeuring te houden, kunnen we nog steeds samen de Transitievisie Warmte invullen en zonder tijdverlies tot een gedragen visie komen. Indien de Gasunie besluit met veel subsidie de Botlekpijp aan te leggen naar Den Haag, is de burger definitief buitengesloten. Voorzitter, ik sluit af. Ik vraag, via u, aan de raad, de voorgestelde weg die fossiele warmte naar Den Haag brengt, niet in te slaan en terug te keren naar het collegeakkoord om verder samen met de burger te werken aan een klimaatneutraal Den Haag. De huidige warmteparagraaf in de RES 1.0 moet worden herschreven. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel, meneer Otten. Dan zijn er nu drie insprekers over het voorstel inzake aangepast definitief ontwerp Middenboulevard. Ik geef daartoe allereerst het woord aan de heer Gangapersadsing. De heer Gangapersadsing (J en M). Goedemorgen. Dank voor uw aandacht.

Ik ben ondernemer in Scheveningen op zowel het strand als de Boulevard en spreek vandaag in mijn rol als bestuurslid van de VBS. Ik beperk mij tot vier punten waarvan u vast de achtergrond kent. Boulevardexploitanten en vastgoedeigenaren willen een flinke kwaliteitsinvestering doen aan de serres. In totaal gaat het om een investering van richting de € 10 mln. Het meest kwalitatieve en duurzame resultaat krijg je natuurlijk als je dit per vastgoedblok samen doet. Hiervoor is het essentieel dat er toestemming van de gemeente komt om dit te mogen doen op gemeentegrond middels een erfpachtuitgifte om niet. Graag uw medewerking in dezen zodat straks alles kwalitatief beter wordt, zowel de Boulevard als de bedrijven zelf. Het tweede punt. In de afgelopen 30 tot 40 jaar zijn vergunde en gedoogde serres geplaatst. Bovendien staan verschillende serres ingetekend in het Kadaster. Voor de grond is altijd precario betaald totdat die door de gemeente zelf in heel Den Haag is afgeschaft. Ondernemers zijn ten onrechte in een kwaad daglicht gesteld in de commissievergadering, wat wij bij dezen willen rechtzetten. Bovendien heeft het in dit kader blijven hangen in het verleden geen zin, we moeten ons allen richten op de toekomst. Ten derde. Laten we nu gezamenlijk ook doorpakken en de kwaliteitsverbetering van de Middenboulevard echt gaan doen.

Als de Boulevard daarvoor zes meter breder moet worden, dan moet dat maar. Laten we daar dan een leuke invulling aan geven. Laat de Boulevardondernemers een deel gebruiken voor open terrassen, onder voorwaarden, of als gezellige en levendige eilandterrassen met 5

uniforme kwaliteit en uitstraling, bijvoorbeeld met allemaal dezelfde soort terrasstoelen zodat het een mooi geheel is. Dit biedt kwaliteit en zorgt voor een fijne beleving bij bezoekers en inwoners van Den Haag. Ook is dit in lijn met het groter worden van de terrassen van strandpaviljoens na de verbouwing van de Boulevard. Alle strandpaviljoens worden namelijk ietsje smaller maar wel veel dieper. Concreet betekent dit dat circa 50 tot 100 m2 extra aan terras per strandpaviljoen erbij komt. Geef ook de Boulevardondernemers ruimte in een vergelijkbare verhouding. Die ruimte is er namelijk straks door het nieuwe ontwerp. Mijn vierde en laatste punt gaat over de jaarrondexploitaties van strandpaviljoens, een onderwerp dat later aan de orde komt. Dit punt is een heikel onderwerp dat de economische dynamiek van het zeer dichthorecabevolkte Scheveningen tot in het diepste raakt. Het college en alle betrokken ambtenaren hebben hier niet voor niets oneindig over gewikt en gewogen en een balans gevonden, zoals die er nu ligt, met als heel duidelijke voorwaarde: niet ter hoogte van andere horeca. Houd u alstublieft als raad vast aan deze voorwaarde om geen jaarrond ter hoogte van andere horeca toe te staan.

U gaat anders volledig voorbij aan het participatietraject van alle stakeholders en loopt uiteindelijk door te veel horeca toe te staan het risico op leegstand, verpaupering en faillissement. De voorzitter. Wilt u afronden? De heer Gangapersadsing. Ja, ik rond af. Doe dit onze nieuwe Boulevard, waar we juist miljoenen in investeren, niet aan. De ondernemers die samen met de gemeente de komende tijd veel geld steken in Scheveningen, zoals Palace Promenade, Amrâth Kurhaus en andere exploitanten, hechten zeer veel waarde aan deze voorwaarde. Dank voor uw aandacht. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Stretton. De heer Stretton (J). Mijn naam is Stuart Stretton, en ik spreek in namens de Boulevardvereniging, waar ik tevens voorzitter van ben. Wij zijn voorstander van het plan met betrekking tot de Middenboulevard. Het zou zonde zijn als we nu een punt achter deze belangrijke ontwikkeling voor Scheveningen zouden zetten. In het oorspronkelijke plan van de gemeente, dat iedereen hier ongetwijfeld heeft gelezen, staat dat de gemeente fors gaat investeren in het gebied en dat er ook een bijdrage gevraagd zou worden van de ondernemers.

We zijn toen met Welstand om de tafel gegaan en hebben in veel gesprekken en bijeenkomsten uiteindelijk een kader gemaakt waarbinnen wij als ondernemers een ruime investering doen om ervoor te zorgen dat het gebied een behoorlijke impuls krijgt. Echter, de periode van verbouwing wordt nu geschat op twee winterseizoenen en een zomerseizoen. Eerlijk gezegd, na anderhalf jaar corona zijn de reserves die we hiervoor hadden opgebouwd, op. We hebben een toezegging gekregen dat er gekeken kan worden naar hulp om deze periode door te komen. Ik zou de vraag nu iets concreter willen stellen. We willen van de gemeente een financiële garantie dat we in deze periode een soort deeltijd-WW kunnen ontvangen voor onze medewerkers en een ondersteuning die overeenkomt met de huidige TVL-regeling. De post verbouwing businesscase wordt gezien het gebrek aan inkomen tijdens de verbouwing en de kosten van onze eigen verbouwing van ongeveer een half miljoen per zaak, moeilijk realiseerbaar zonder deze steun, zeker nu ons weer een erfpacht boven het hoofd hangt. Ik wil het hierbij laten. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel, meneer Stretton. Dan meneer Koers. De heer Koers (J en M). Mijn naam is Peter Koers en namens mijn zoon Dave Koers maak ik graag gebruik om in te spreken over twee voorstellen van het college die heden aan u zijn voorgelegd en die beide aan de orde zijn in Scheveningen.

Dave is inmiddels bijna twintig jaar eigenaar van Grand-Café Restaurant Westewind, gelegen direct naast Legoland. De afgelopen vier jaar is de exploitatie van Westewind negatief beïnvloed door de sloopactiviteiten ten aanzien van Vitalizee en de bouw van Legoland met alle daarbij horende activiteiten. Er is van alle kanten meegewerkt opdat het een mooie verbetering in de nabije toekomst wordt. Helaas heeft de coronacrisis de horeca hard geraakt en de komende jaren zullen in het teken moeten staan van herstel en wederopbouw. 6

Onderwerp 1 betreft het voorstel inzake het definitief ontwerp voor de Middenboulevard. Westewind is samen met de andere Boulevardondernemers ontzettend blij dat er eindelijk een kwalitatief mooie Middenboulevard gaat komen. Alleen, het ontwerp en de manier waarop dat ontwerp tot stand is gekomen, kan en moet beter. Al ruim twee jaar zijn de ondernemers in gesprek over het ontwerp. Er lag een akkoord maar door de calamiteit met Legoland komt er plots zonder overleg of ruggespraak een ontwerptekening met daarop zogenaamde duinpannetjes ingetekend tussen Westewind en Legoland. Zie optie 2. Er is niets tegen duinpannetjes in het algemeen maar op de gekozen locatie gaan ze problemen opleveren. De looproutes naar de terrassen worden onnodig verstoord. Zandverstuivingen richting de terrassen zijn voorspelbaar. Afvalophopingen zijn te verwachten. Gebruik als hondenuitlaatplek ligt voor de hand. Er groeit niets op duinpannetjes op de Boulevard en een lelijke aanblik is het gevolg. Kortom, ga nog eens in gesprek met Westewind en de andere horecaondernemers en bedenk een passend alternatief wat betreft de inrichting. Extra zitplaatsen, leuke Legolandfiguren en kunstwerken zoals bij Beelden aan Zee, daar zal iedereen tevreden en blij van worden. Onderwerp 2 betreft de jaarrondexploitaties voor strandpaviljoens langs de kust van Kijkduin en Scheveningen.

Vanaf 2012 wordt gesproken over jaarrondexploitaties van strandpaviljoens. Diverse rapportages en evaluaties zijn opgesteld en ervaringen zijn opgedaan. Naar aanleiding hiervan stelt het college voor om op een zestal locaties de jaarrondexploitatie uit te breiden. Belangrijk uitgangspunt is altijd geweest om dit zeker niet te doen op plekken waar al een hoge concentratie van horeca is. Er is in Kijkduin en Scheveningen al een hoge concentratie van horeca. Extra horeca is absoluut niet nodig en extra concurrentie zeker niet. Het strandseizoen is de afgelopen jaren al uitgebreid van vijf tot bijna acht maanden. De bezoekers van het strand, buiten het strandseizoen, in herfst en winter kunnen hun weg naar de bestaande horecaondernemers prima vinden. Bij dezen doen we een dringend beroep op de leden van de gemeenteraad: ga niet akkoord met dit collegevoorstel en maak pas op de plaats wat betreft het uitbreiden van jaarrondexploitaties. De Vereniging van Boulevardondernemers Scheveningen heeft u over dit onderwerp heden een aanvullend schrijven gestuurd. Ik dank u voor uw aandacht. De voorzitter. Dank u wel, meneer Koers, voor uw bijdrage. De volgende drie insprekers zullen het woord voeren over het voorstel inzake realisatie verplaatsbare woonunits Henri Faasdreef-Oude Middenweg. De heer Hunck heeft het woord, De heer Hunck (L).

Geachte voorzitter, geachte leden van de Haagse gemeenteraad. Ik vind het altijd een eer om hier te mogen spreken. Mijn naam is Niels Hunck en ik ben naast bewoner van de mooie Haagse wijk Leidschenveen tevens voorzitter van de Bewonersorganisatie Leidschenveen, BOL. De aanleiding dat ik u vandaag toespreek, ligt besloten in het besluit van het college dat vandaag behandeld wordt, maar gaat dieper dan louter dit ene besluit. Laat ik beginnen met zeggen dat de weg naar dit besluit helaas niet bepaald de schoonheidsprijs verdient. In eerste instantie kwam er de coronazorglocatie voor de opvang van dak- en thuislozen, waarna er een verplaatsing zou komen van kwetsbare bewoners van De Wenckebach uit de wijk Laak, dit voor de duur van anderhalf jaar. Dat is uiteindelijk niet doorgegaan en nu ligt dit plan voor om voor drie jaar dit gebied te bestemmen voor deze tijdelijke huurwoningen. Dit alles zonder enige inspraak van bewoners omtrent wat zij graag zouden zien gebeuren met dit stuk van hun wijk. Nu begrijp ik dat het college de autonome bevoegdheid heeft om zo'n besluit te nemen, vooral gelet op het hoge 'not in my backyard'-gehalte van zo’n besluit. Hierover zal mijn collega-bestuurslid Clemens van der Nat na mij het een en ander opmerken.

Als bewonersorganisatie zijn wij niet principieel voor of tegen de komst van deze woningen, maar stellen wij ons wel vragen bij deze procedure en de gang van zaken, mede gelet op het bestemmingsplan van het gebied. Dat gezegd zijnde, staan wij niet weigerachtig tegenover het leveren van een bijdrage aan dit brede maatschappelijk probleem als de huisvesting van de betreffende groep mensen. Waar ik hier graag wel een lans voor wil breken, is dat er wat ons betreft samen met de bewoners van Leidschenveen concreet nagedacht moet gaan worden over de toekomstige invulling van niet alleen dit gebied, maar ook de gebieden er omheen, waarbij ik dan specifiek ook denk aan het gebied van het Madeliefveld waarvoor plannen zijn om er 250 sociale huurwoningen op een hele kleine oppervlakte te realiseren, maar ook aan het winkelcentrum waar ook sprake is van een aantal 7

reeds bestaande problematieken, zoals parkeerdruk en een gevoel van sociale onveiligheid. Wij pleiten ervoor en dringen er al langere tijd op aan dat er een meer integrale visie voor dit hele gebied komt, voor zowel de Henri Faasdreef als het Madeliefveld, en dat de planvorming daarin meegenomen wordt, zodat bewoners niet voor voldongen feiten worden gesteld. Wij vragen het college om een integrale visie op deze problematieken en we willen daarin graag betrekken … De voorzitter. Wilt u afronden? De heer Hunck. … een probleem dat we al langer constateren in onze wijk, namelijk dat er een groot tekort is aan betaalbare woningen voor zowel jongeren als ouderen die in de wijk wensen te blijven wonen. Deze groepen vallen nu volledig buiten de boot omdat ze niet terechtkunnen in goedkope sociale huurwoningen, maar ook niet in de peperdure vrije sector in onze wijk en worden op die manier gedwongen om buiten Leidschenveen naar huisvesting te zoeken. Daarom vragen wij, naast een integrale visie en betrokkenheid van bewoners daarbij, dat er speciale aandacht komt voor deze twee doelgroepen in de planvorming voor eerdergenoemde gebieden. De voorzitter. Meneer Hunck, uw tijd is om. De heer Hunck. Wij denken dat het draagvlak … De voorzitter. Meneer Hunck, uw tijd is nu echt om. Dank u wel. Dan geef ik nu graag het woord aan de heer Van der Nat. De heer Van der Nat (L). Voorzitter.

Dank namens de BOL om te mogen inspreken. Ik wil vandaag alleen maar praten over het proces naar het besluit om die 70 semipermanente woningen voor daklozen te realiseren in onze wijk, langs de Zoetermeerse Rijweg. Om dat te doen, neem ik u even mee naar de Leidraad controversiële voorzieningen. Deze leidraad bestaat al een tijdje. Die is in 2005 middels een motie opgesteld en was bedoeld voor het realiseren van voorzieningen voor harddrugsgebruikers. In 2007 is die leidraad geëvalueerd in een discussiestuk aan de raad en is die ook gepresenteerd. Maar we hebben eigenlijk niet het besluit zelf kunnen vinden waarin deze leidraad werd goedgekeurd door de raad. Dan terug naar de motie van 2005. Daarin wordt beschreven dat het proces in drie stappen moet verlopen. Het college is verantwoordelijk voor de locatiekeuze. De raad toetst dan die keuze en doet voorstellen voor aanpassing. De bekendmakingen worden dan vervolgens gedaan en dan kunnen belanghebbenden via de bouwvergunning inspraak hebben. In dit proces missen we echter dat die toetsing door de raad en die voorstellen voor aanpassingen zijn gedaan. Het college heeft alleen maar een voorstel gedaan voor de aankoop van die units. Dan wat betreft de bouwvergunning: de uitwerkingsregels voor het bouwterrein zijn nog niet vastgesteld en daarom wordt de kruimelregeling toegepast, lid 11. Deze regeling heeft vier gevolgen.

De kruimelregeling voorkomt bemoeienis van de raad. Dus de raad mag er verder niets meer over zeggen. De regeling zegt ook dat het bevoegd gezag binnen acht plus zes weken een besluit moet nemen en dat de vergunning anders automatisch wordt verleend. Wij zitten nu in die zes weken maar bij automatische verlening neemt de gemeente geen besluit en zijn er voor belanghebbenden ook geen mogelijkheden om bezwaar te maken. Dit is onzes inziens een serieuze inbreuk op de rechten van belanghebbenden. Verder schrijft de kruimelregeling voor dat er een goede ruimtelijkeordeningstoets plaats moet vinden maar de druk op de Zoetermeerse Rijweg zorgt voor een behoorlijke geluidslast en voor ons is onduidelijk hoe dit wordt beoordeeld. Bovendien betreft de kruimelregeling een vergunning voor de duur van tien jaar. Er wordt nu gesproken over drie jaar maar dat kan zonder moeite tien jaar worden. We hebben daarover vier vragen. De voorzitter. Wilt u afronden? De heer Van der Nat. We vinden dat die leidraad disproportioneel is en dat het besluitvormingsproces precedentwerking kan hebben. Het gaat immers niet om harddrugsgebruikers maar om gewone mensen. We vragen ook de toezegging van het college aan de raad dat ze de toetsing wel mogen doen 8

en voorstellen voor aanpassing mogen doen. Tevens vragen we de raad om toestemming aan het college te vragen dat de kruimelregeling binnen de termijn wordt behandeld, zodat ook bezwaar gemaakt kan worden. De voorzitter. Meneer Van der Nat, uw tijd zit erop. De heer Van der Nat. Daarnaast vragen we dat een goede ruimtelijkeordeningstoets wordt toegepast zodat de … De voorzitter. De heer Van der Nat, uw tijd zit erop! Ik moet streng zijn. De heer Van der Nat. Ik heb mijn punten wel gemaakt. Dank u wel. De voorzitter. Oké, dank u wel. Dan geef ik ten slotte bij dit onderwerp het woord aan mevrouw Van Norden. Mevrouw Van Norden (L). Goedemorgen. Ik ben Jeanne van Norden, woonachtig in Leidschenveen. Bedankt voor de mogelijkheid tot inspraak. Ik wil hierbij mijn zorgen uiten over de plannen voor tijdelijke huisvesting aan de Henri Faasdreef. Leidschenveen kampt al met toenemende onveiligheid. Momenteel is er sprake van steekpartijen, berovingen, dealen en drugsgebruik in de woonwijken. In mijn beleving wordt hier niet serieus mee omgegaan. Wij worden gevraagd alles te melden, echter als er bijvoorbeeld geen vernielingen plaatsvinden, kan de politie er niks mee. Dit resulteert in wantrouwen en gevoel van machteloosheid. Leidschenveen, Nootdorp en Ypenburg bieden al diverse voorzieningen voor mensen met een afstand tot de maatschappij; hier is ook overlast uit ontstaan.

Nu komt er wederom een voorziening voor mensen die niet geheel geïntegreerd zijn in de maatschappij. En dat vlakbij scholen, het winkelcentrum en het al onrustgevende station. Er is ook onrust over het type mensen. De berichtgevingen zijn wisselend. Eerst zouden er dak- en thuislozen komen met de nodige psychische en alcohol- en drugsproblematiek. Dit is zeker niet gewenst, wijzende op de overlast die deze mensen in onder andere de Molenwijk veroorzaken. Nu wordt er gesproken over kwetsbare mensen. In het voorstel wordt ook gesproken over zorgdoelgroepen en statushouders. Wat wordt hieronder verstaan? Ik vind dat zeer verwarrend. In het voorstel wordt verwezen naar de positieve ervaringen met bewonersparticipatie omtrent dergelijke projecten. Ik heb hier nog niks van gemerkt. Ik merk alleen onrust en woede over het doordrukken van een project dat hier niet gewenst is, wellicht mede door de gebrekkige informatie. Er zijn mijns inziens betere plekken voor te bedenken, naast het feit dat ik het onbehoorlijk vind besluiten te nemen voordat er met de bewoners is overlegd en om input is gevraagd. Deze vergadering kwam mij ook per toeval gisteren pas ter ore. Bedankt voor uw aandacht. De voorzitter. Dank u wel, mevrouw Van Norden. Dan zijn er zeven insprekers over het voorstel van het college inzake uitbreiding jaarrondexploitatie strandpaviljoens.

Ik geef allereerst het woord aan de heer Romijn. De heer Romijn (M). Goedemorgen. Mijn naam is Jim Romijn en ik spreek hier namens de strandpaviljoenhouders op het Zwarte Pad. De verdeling van de jaarrondexploitaties loopt al een tijd. Echter, wij voelen ons uitgesloten van deze mogelijkheid. We vinden ook dat er een oneerlijk speelveld gecreëerd wordt door ons daarvan uit te sluiten. We hebben inmiddels mevrouw Oudshoorn en de heer Meinesz bereid gevonden om hierover een amendement in te dienen, het amendement 'Sluit het Zwarte pad niet uit bij jaarrondexploitatie'. Wij denken dat wij op ons stukje strand heel goed in staat zijn om met voldoende afstand van het Natura 2000-gebied op een duurzame manier te kunnen bouwen. Een voorbeeld daarvan is de Kustzeilvereniging die daar al jaren is gesitueerd en geen belemmering vormt, noch voor de natuur noch voor iets anders. Wij willen heel graag meegenomen worden in deze mogelijkheden en willen ook bijdragen aan een aantrekkelijk en jaarrond Scheveningen. Dank u wel, meneer de voorzitter. 9

De voorzitter. Dank u wel, meneer Romijn. Dan geef ik het woord aan de heer Van den Ouweelen. De heer Van den Ouweelen (M). Goedemorgen. Ik ben Harry van den Ouweelen van Beachclub Titus in Kijkduin. Ik ben op dit moment overigens de enige strandtenthouder die in een stoffig kantoor zit in plaats van op het strand met dit mooie weer. Allereerst wil ik u nogmaals danken voor de tijd, energie en inspanningen om Kijkduin te doen laten ontwikkelen tot wat het uiteindelijk nu is en vooral 'worden gaat'. Het is veelbelovend, gezien vooral ook jullie inspanningen. Hoe mooi past de verbouwing van Kijkduin nu al bij de synergie tussen natuur, cultuur, ontspanning en recreatie. Het nieuwe Kijkduin wordt terecht het balkon aan zee genoemd en heeft een natuurvergunning gekregen, ook met het 'graven in dat kleine stukje duin' gelegen aan zee, aan Natura 2000-gebied. Wij staan allen, u en ik, op een cruciaal kruispunt met betrekking tot de toekomst van Kijkduin! Gaat Kijkduin Bad mee met onder andere Noordwijk, Katwijk en Hoek van Holland naar jaarrond, met zorgvuldige kwalitatieve bouw in duurzaamheid en vooral respect voor de natuur? Of besluiten we vandaag dat Kijkduin 20 jaar teruggeworpen wordt in de tijd? Politiek en exploitatie zijn beide een vorm van ondernemen, waarbij de uiteindelijke beslissing over het ondernemen bij u ligt, bij de politiek.

Kijkduin Bad wordt in het Kustpact vermeld als een gebied waar 'reuring' is en mag komen. De provincie Zuid-Holland ziet eveneens ruimte voor deze 'reuring'. Delfland ziet ook geen problemen met jaarrond, mits men zich houdt aan alle regels. Dat is ook wat we allen willen! En daar kunnen we ook met z'n allen voor zorgen. Jaarrond, zich houdend aan de afstandsregels zoals beschreven in de beleidsregels inzake het Kustbeleid van Delfland, met respect voor niet alleen Natura 2000 maar voor alle natuur in Kijkduin. Dat kunnen we realiseren en dat wordt ook door alle stakeholders ondersteund. Kortom, alle instanties die erover gaan, hebben er alles over gezegd en het proces met alle voorwaarden nauwgezet gecontroleerd. Er ligt een voorstel waarbij met al die regels en opmerkingen rekening wordt gehouden en nu geven een paar partijen aan dat men dat niet wil. Op zich is dat vreemd na een aantal jaren. Let wel, alle stakeholders staan erachter. Besluiten we dan het deskundig advies van onze stakeholders, de Dienst Stedelijke Ontwikkeling van de gemeente Den Haag, Delfland, Rijkswaterstaat en provincie Zuid-Holland in de wind slaan? De voorzitter. Wilt u afronden? De heer Van den Ouweelen. Ik hoop het niet. De paviljoens liggen op het strand met alle huidige vergunningen van dien en wij willen niet ons 'steentje' bijdragen maar wel ons 'helmplantje'. Dat gaan we planten.

Kijkduin Bad wordt de mooiste badplaats van Nederland met 300 schitterende nieuwe appartementen, foodcourts, supermarkt, mooie winkels. Allemaal op de boulevard maar niets op het strand. Op het strand horen toch ook duurzaam gebouwde jaarrondpaviljoens, met optimale gescheiden afvalverwerking, permanente riolering enzovoorts enzovoorts … De voorzitter. Uw tijd is om! Dank u wel. Dan geef ik nu graag het woord aan mevrouw Van der Geest. Mevrouw Van der Geest (M). Goedemorgen, beste raadsleden, voorzitter en wethouders. Mijn naam is Mois van der Geest en ik ben manager bij Beachclub People in Kijkduin Bad. Ik ben blij dat ik gebruik mag maken van de mogelijkheid om in te spreken. Dank u wel hiervoor, maar dit is eigenlijk iets wat we doorgaans niet zo snel zouden doen. Normaal laten we niet van ons horen maar na de laatste commissievergadering waarin werd gesproken over de jaarrondexploitatie in Kijkduin en daar veelvuldig Natura 2000 aangehaald werd, wil ik mij graag tot u richten. Want Natura 2000 is blijkbaar het argument om jaarrond te blokkeren. Ik wend mij tot u omdat u eenzijdig bent geïnformeerd. Dit is niet het hele verhaal. Allereerst over Natura 2000. Het klopt dat Kijkduin Bad ingesloten ligt tussen natuurgebieden zoals Natura 2000, net als heel Den Haag trouwens. Een belangrijke nuance is dat de natuurstatus niet geldt op het strand.

Sterker nog, direct rond Kijkduin Bad is er helemaal geen sprake van grijze of historische duinen met bijzondere habitat. Verschillende natuurtoetsen in dit gebied hebben dit inmiddels uitgewezen. Van noodzakelijke bescherming is dus helemaal geen sprake. Ik wil dit graag in de praktijk laten zien. Waar hebben we het nu over? Op dit moment staan we achter het strandpaviljoen in de duinen, wat volgens de kaart van de provincie Zuid-Holland nu Natura 200010

gebied zou zijn. De afgelopen maanden zijn daar bulldozers dagelijks bezig geweest met het storten van puinzand afkomstig van Nieuw Kijkduin. Hier is de afgelopen week rij op rij nieuw helmgras geplant. Is dat natuur? Wellicht moeten we dit gebied nu typeren als kwetsbare habitat die beschermd moet worden? Is dit nu een bureauwerkelijkheid of zitten we hier echt in de praktijk? Als u het argument van Natura 2000 voor de toekomstige ontwikkeling van het jaarrond in Kijkduin Bad zou willen hanteren, dan gebruikt u daarvoor het verkeerde argument. U zou hiervoor de Visie Ruimte en Mobiliteit van de provincie Zuid-Holland uit 2018 moeten hanteren als toetssteen. Hierin staat het Natuur Netwerk Nederland-gebied vermeld waarin klip-en klaar staat waar er wel en geen ontwikkeling wordt toegestaan. Hoe zou dat zijn bij Kijkduin Bad? Dit gebied staat aangegeven als gebied voor mogelijke toekomstige ontwikkelingen, ik herhaal, voor mogelijke toekomstige ontwikkelingen. Beste raadsleden. Er is de behoefte om van Kijkduin een parel te maken. Er is de wens van ondernemers om dit te doen. Daag ons uit om het maximale en passende in dit gebied mogelijk te maken. De provincie geeft hiertoe ruimte. Het strand valt buiten Natura 2000. Laat u zich alstublieft correct en volledig informeren en zie dit in de praktijk. Geef het gebied de kans om tot een unieke en bijzondere oplossing te komen.

Wij als Beachclub People en ik als Mois van der Geest zetten ons daar heel graag voor in en gaan daar graag maximaal de uitdaging voor aan. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik graag het woord aan de heer Van Lier. De heer Van Lier (M). Goedemorgen, voorzitter. Mijn naam is André van Lier. Als architectenbureau DAVL Studio maken we in opdracht van La Cantina een serieus plan voor een strandpaviljoen dat jaarrond geëxploiteerd kan worden op het Zuiderstrand. Wij kennen het gebied heel erg goed omdat we daar al een woningcomplex gemaakt hebben, Werf 07. We kijken nu naar de mogelijkheid om een duurzaam paviljoen te maken dat aan alle eisen voldoet. Met de huidige BENG-norm zal dat een fantastisch en duurzaam paviljoen kunnen worden. Ik zal er nu niet op inzoomen wat dat allemaal betekent, want daar zijn studies genoeg voor. Waar het nu met name om gaat is de locatie van het paviljoen La Cantina, waarvan wordt gezegd dat het bijna ligt aan Natura 2000-gebied. Ik heb gisteren nog even de kaart bekeken. Het ligt erbuiten. Het Zuiderstrandtheater ligt net zo ver van Natura 2000gebied als La Cantina. De exacte plek zal uiteraard met de gemeente bepaald worden. Delfland heeft er ook eisen voor.

Ik wil dus eigenlijk benadrukken dat het niet binnen Natura 2000-gebied ligt maar daarbuiten en dat het deel uitmaakt van de ontwikkeling die in dat gebied heel duidelijk aanwezig is, ook waar het gaat om de nieuwbouw die op de locatie van het huidige Zuiderstrandtheater gaat komen. Als La Cantina een bezwaar is, dan zou ook die nieuwbouw bezwaarlijk moeten zijn. Dus onzes inziens klopt het niet helemaal hoe daar tegenaan gekeken wordt. Kortom, het ligt buiten Natura 2000gebied. De voorzitter. Dank u wel, meneer Van Lier. Dan geef ik het woord aan de heer Koers, die we al eerder hebben gehoord vanmorgen. De heer Koers. Goedemorgen, voor de tweede keer. Ik heb over dit onderwerp al mijn zegje gedaan. Dus ik sla deze beurt over. De voorzitter. Mooi. Dank u wel, meneer Koers, en succes met de zon! Dan geef ik het woord aan de heer Van der Walle. De heer Van der Walle (M). Goedemorgen, voorzitter. Graag maak ik gebruik van de mogelijkheid om in te spreken betreffende het voornemen voor extra jaarrondexploitaties van strandpaviljoens in Scheveningen. Heel kort en samenvattend: doe dit alsjeblieft niet. Ik ben eigenaar van 't Pannekoekenhuisje op de Boulevard van Scheveningen, dat al sinds 1972 in eigendom is van mijn familie. Wij weten als geen ander hoe het is om jarenlang te ondernemen op Scheveningen en hoe de situatie is in zowel de zomer als de winter.

In de afgelopen 50 jaar is er voor de Boulevardondernemers relatief weinig veranderd. Daarentegen zijn de paviljoens in aantal toegenomen, groter geworden en van vijf naar acht maanden exploitatie uitgebreid. Nu komt er echter 11

een kentering. Uitbreiding door jaarrondexploitatie en misschien nog wel belangrijker: de Boulevard Scheveningen houdt op te bestaan. U hoort het goed: de huidige Boulevard wordt een parallelboulevard en de nieuwe boulevard ligt straks op het strand. De minimale aantallen bezoekers moeten in de winter verdeeld worden over alle zaken, waardoor rendabel ondernemen nauwelijks haalbaar is in die periode. Als er nog meer horeca komt, gaat dat uiteindelijk zorgen voor leegstand, verpaupering en faillissementen. Het is ondoordacht, visieloos en niet goed. De leden van de raad moeten begrijpen dat toeristen naar Scheveningen en alle andere kustplaatsen in Nederland komen voor strand en zee en niet voor permanente paviljoens. Het is een illusie om te denken dat het in Scheveningen 365 dagen per jaar druk is. Begrijp me goed: ik kom uit een ondernemersfamilie en vindt concurrentie over het algemeen goed, maar wat Scheveningen nodig heeft, zijn niet nog meer restaurants en horeca. Wil je als gemeente echt in de wintermaanden publiek trekken, zorg dan als gemeente eerst voor echte publiekstrekkers zodat de koek groter wordt. En die koek moet echt veel groter. Nu verdelen we kruimels. Tevens ben ik eigenaar van een pannenkoekhuis in Noordwijk. Daar heb ik met eigen ogen gezien wat de gevolgen zijn voor boulevard en achterland sinds daar sprake is van jaarrondexploitatie.

De boulevard daar is verworden tot een parallelboulevard met langdurige leegstand en verpaupering tot gevolg. Ik kan nog vele andere argumenten noemen maar vanwege de beperkte spreektijd beperk ik mij nu even tot het voorgaande. Wel verwijs ik u nog naar de brief van de VBS waarin is opgenomen een lijst van twintig argumenten tegen jaarrondexploitatie van strandpaviljoens en waarin mogelijke alternatieven zijn genoemd. Dank voor uw aandacht. De voorzitter. Dank u wel, meneer Van der Walle. Dn geef ik ten slotte over dit onderwerp het woord aan de heer Van Os. De heer Van Os (M). Geachte voorzitter en raadsleden. Dank voor de gelegenheid om in te spreken. Ik ben inmiddels al twaalf jaar ondernemer op de Boulevard van Scheveningen en heb dus al vele zomers en winters meegemaakt op Scheveningen. Ik breng graag een aantal argumenten bij u onder de aandacht over het onderwerp jaarrondexploitatie strandpaviljoens op de Middenboulevard te Scheveningen. Ik verwijs u ook graag naar de brief die gestuurd is door de VBS. Omwille van de tijd beperk ik me nu tot slechts drie punten. Er staat heel veel leeg in Scheveningen. Kennelijk bestaat bij sommige leden van de Haagse raad de indruk dat het op Scheveningen altijd druk is en dat alle horecapanden continu gevuld zijn en er dus geen leegstand is. Het tegenovergestelde is absoluut waar.

Als u even de moeite neemt om door Scheveningen te lopen rond de Boulevard ziet u dat. In het nieuwe Legogebouw waar de gemeente aan heeft meegewerkt, staat nog circa 1.000 m2 leeg, wat inmiddels al twee jaar het geval is, dus ook voor de coronacrisis. Inmiddels is de eerste ondernemer die daar gestart is, alweer vertrokken, binnen een jaar. Dat is zeker geen goed teken. Op de Noordboulevard staan nog steeds horecaruimtes leeg; dit was ook voor corona al zo. Dat is toch gek, zou je zeggen. Een prachtig nieuw pand met zeezicht, allemaal van deze tijd, met parkeergarage eronder. En toch staat het gewoon leeg. Op het Gevert Deynootplein staan meerdere grote horecaruimtes leeg. Als je aankomt op het Kurhausplein zie je heel grote 'te huur'-borden. Dat is toch geen uitstraling? In de Keizerstraat is er het ene na het andere restaurant dat het niet redt en waarvan het pand vervolgens te huur of te koop staat. Dat er panden leegstaan is niet een luxe. Kortom, door nog meer horeca in de winter toe te staan, ga je nog meer problemen creëren en dat moet je niet willen. Een ander punt, de werkgelegenheid. Ik heb een aantal keren gehoord dat jaarrondstrandpaviljoens zorgen voor extra werkgelegenheid. Dat is deels waar.

Een jaarrondstrandpaviljoen op een plek zonder andere horeca in de buurt, zoals de plek van La Cantina bij het Zuidelijk Havenhoofd, zorgt waarschijnlijk wel voor extra werkgelegenheid, maar een jaarrondpaviljoen dat dicht bij andere horeca staat, zorgt uiteindelijk zelfs voor verlies aan werkgelegenheid. De spoeling is gewoonweg te dun, waardoor alle bedrijven het moeilijk krijgen en ze uiteindelijk met name het vaste personeel zullen ontslaan en ze alleen nog maar flexpersoneel zullen hebben. De voorzitter. Wilt u afronden, meneer Van Os? 12

De heer Van Os. Ja. Er is nu voldoende aanbod, ook in diversiteit, voor iedereen die in de herfst en in de wintermaanden naar Scheveningen komt. Je kunt na het lopen een kopje koffie drinken. Er zijn 30 verschillende horecabedrijven. Het idee dat met jaarrondpaviljoens extra gasten naar Scheveningen komen, is echt onzinnig. Dank voor uw tijd. De voorzitter. Dank u wel, meneer Van Os. Dan is er een inspreker over de raadsmededeling Programma toekomst Scheveningen Badplaats, namelijk de heer Venema. Ik merk dat we nog geen verbinding met hem hebben. Dan lijkt het mij goed om nu eerst verder te gaan met de volgende inspreker, de heer Panacho, die het woord zal voeren over de Binckhorst. Als de heer Venema zich alsnog meldt, krijgt hij uit uiteraard nog de gelegenheid. De heer Panacho (O). Goedemorgen. Geachte burgemeester en raadsleden. Ik spreek in namens Maison Kelder. Maison Kelder wil nogmaals de motie van Hart voor Den Haag/Groep de Mos onder uw aandacht brengen - de titel van die motie is 'Behoud Maison Kelder voor de Binckhorst' - om daarmee een versnelling te kunnen geven aan de optimale invulling van het aantal woningen en de realisatie daarvan in het Junoparkgebied. Bovendien behoudt u daarmee de werkgelegenheid van Haagse werknemers voor Den Haag. Ook voor Haagse studenten is daarmee een veilige bereikbaarheid gegarandeerd in de ochtend- en avonduren.

Vooral wil Maison Kelder benadrukken bij een wederzijds aanvaardbare oplossing af te zien van verdere onnodige juridische processen, om zo kostbare tijd, geld en energie te steken in dat wat echt nodig is: bouwen, bouwen én hazelnootcrèmetaarten bakken en verkopen die u vervolgens kunt opeten. Het verzoek aan de wethouder is om de motie van Hart voor Den Haag/Groep de Mos te omarmen en aan de raadsleden om voor deze motie te stemmen. Ik dank u voor uw aandacht. De voorzitter. Dank u wel, meneer Panacho. Dan zijn er drie insprekers over het collegebesluit Haagse referentienormen maatschappelijke voorzieningen. Ik geef het woord aan mevrouw Visser. Mevrouw Visser. (AB). Geachte voorzitter en leden van de gemeenteraad. Het college heeft een start gemaakt om normen te formuleren voor maatschappelijke voorzieningen. Dat er normen nodig zijn onderschrijven we, omdat de verdichting van de stad niet ongebreideld door kan gaan ten koste van de leefbaarheid. De Bomenstichting Den Haag maakt zich echter wél zorgen over de voorgestelde normen. Dit collegebesluit zou een breed gedragen instrument zijn voor een integrale aanpak. Is dit instrument echter wel zo breed gedragen? Wat zijn bijvoorbeeld de wensen van bewoners en belangenorganisaties? Het college gaat uit van de huidige situatie van vierkante meters groen. Maar er is natuurlijk ook een verleden, met gevolgen.

Ooit was Den Haag 'de groene stad aan zee'. Dat is Den Haag al lang niet meer, omdat er heel veel is gebouwd. De toenmalige Raad voor het Landelijk Gebied adviseerde een richtgetal van 75 m² groen per woning en schreef: vooral in het westen van het land is sprake van een groentekort in de bebouwde kom. In de steden groeit de oppervlakte bebouwing sneller dan de oppervlakte groen. De betekenis en het maatschappelijk rendement van groen in de openbare ruimte wordt nog niet voldoende erkend. Dat richtgetal van 75 m2 was een advies aan het Rijk uit 2005. In de Agenda Ruimte voor de Stad uit 2016 wilde Den Haag verdichten, verduurzamen én vergroenen. Sindsdien is veel gebouwd, maar het areaal groen is zeker niet toegenomen, maar afgenomen. De Wageningse Universiteit berekende in 2018 dat Den Haag tot de minst groene steden behoort; plaats 373 van de 389 gemeenten. Inmiddels heeft zich ook nog een klimaatcrisis ontwikkeld en een ernstige achteruitgang van de biodiversiteit. Kortom, de 'huidige situatie' voldoet al jaren niet en heeft geleid tot desastreuze omstandigheden. Dat dit college uitgaat van de huidige situatie vinden wij dan ook níet goed doordacht. Wij vragen om normen te formuleren die ertoe leiden dat Den Haag klimaatbestendig wordt en die de biodiversiteit weer opkrikken.

Hoeveel bomen zijn nodig om de hittestress terug te dringen? Hoeveel areaal hoogwaardig groen is nodig om de biodiversiteit tot aanvaardbare niveaus terug te brengen? Hoeveel gebieden moeten we weer met elkaar verbinden om de versnippering en verstoring te stoppen? Welke norm krijgt voorrang bij schaarste? De norm voor klimaat, voor bouwen of voor een huisartsenpost? De normen dienen gebaseerd te zijn op antwoorden 13

van dit soort vragen. De norm van 8 m2 per woning steekt té schril af bij het eerdergenoemd richtgetal van de kant van het Rijk, dat 75 m2 per woning adviseerde. Dank u voor uw aandacht. De voorzitter. Dank u wel, mevrouw Visser. Dan geef ik het woord aan mevrouw Van Erp. Mevrouw Van Erp (AB). Voorzitter. Mijn naam is Liesbeth van Erp, ik woon sinds 2018 op de Binckhorst. Ik spreek hier namens de eerste bewoners van de Binckhorst-nieuwe stijl. In deze raadsvergadering wordt u gevraagd het stuk Haagse referentienormen voor maatschappelijke voorzieningen goed te keuren. Ik wil de leden van de raad vragen niet akkoord te gaan met deze referentienormen waar het groen, sport en recreatievoorzieningen betreft. We weten uit wetenschappelijke publicaties van onder andere de Gezondheidsraad dat meer groen in de nabijheid gepaard gaat met een betere gezondheid, minder depressie en ggz-consumptie en een lagere overlijdenskans. Het openbare groen in de stad kan daarmee ook van betekenis zijn voor verlaging van kosten van jeugdzorg, openbare orde, maatschappelijke ondersteuning en het klimaatbestendig maken van de stad. De nota Ruimte noemt een landelijke norm van 75 m2 per woning. Om maar meteen met de deur in huis te vallen: het collegevoorstel brengt de norm voor Haagse wijken terug naar 18% tot 40% van deze norm, en dan hebben we het nog ruim genomen.

In het gebied Centrum leeft 88% van de mensen in een appartementengebouw, dus op een plek zonder privé-recreatiegroen. Er is daarmee in he Centrum een grotere behoefte aan openbaar groen dan in de groen-blauwe buitengebieden met 74% eengezinswoningen met tuinen. Paradoxaal genoeg is juist voor deze centrumstedelijke gebieden de groennorm het laagst gesteld. Onbegrijpelijk vanuit de behoefte van de burger en gezien in het licht van onze ervaringen in de coronacrisis. Nog schrijnender wordt het wanneer we de normen voor speelveldjes per kind bekijken: kinderen in de gemengd stedelijke en centrumstedelijke gebieden krijgen per kind in de gemeente Den Haag grofweg maar half zo veel speelplek als de kinderen in de groen-blauwe buitenwijken met tuinen. Nog een onbegrijpelijke paradoxale keuze in deze normering. Ik vraag me serieus af of we met deze normen niet de grondslag leggen voor de probleemwijken van de toekomst: minder groen, minder welzijn, meer depressie, meer adipositas etc. In de Binckhorst komt vrijwel alleen hoogbouw. Ik vrees nu het ergste voor de hoeveelheid groen en recreatieve voorzieningen. Ik wil pleiten voor leefbare en gezonde woonwijken, ook in Den Haag Centrum.

Wanneer er onvoldoende ruimte is, moet die gemaakt worden en in onze wijk de Binckhorst kan dat overigens gewoon nog! Ik wil de leden van de gemeenteraad vragen de normen voor buitensport, groen en buitenspelen zodanig te amenderen dat ze beter aansluiten bij de grote behoefte, dus veel meer in plaats van veel minder groen in wijken met veel hoogbouw en appartementen; en ik vraag u ook de normen zo bij te stellen dat Haagse kinderen waar ze ook wonen, overal een even grote kans hebben op een ruime, goede en veilige speelplek. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Snijders. De heer Snijders (BA). Goedemorgen, allemaal. Na een uitgebreid debat vorige week over de referentienormen met wat ons betreft uitstekende vragen vanuit de raad, was het teleurstellend te horen wat het college u aan antwoorden aanbood. Bijvoorbeeld de vraag van mevrouw Klokkenburg over de eventuele huidige tekorten in de wijken, werd volledig ontweken door het college. Ook de eergisteren verzonden brief van het college is op de belangrijkste onderdelen gehuld in vaagheden. Op de vraag van de heer Barker waar de voorzieningen zijn bij de al voorziene 5.000 woningen in het CID is het antwoord: het voorzieningenprogramma is in ontwikkeling. Met andere woorden: die zijn er niet.

Maar u laat zich niet met een kluitje in het riet sturen, toch? De toepassing van de normen is richtinggevend, volgens die brief. Dus een inspanningsverplichting die alleen richtinggevend is. Het zou wat zijn als we dat ook in de betonindustrie toepsassen als technische norm. U als raad heeft een verantwoordelijkheid, juist ook voor de voorzieningen in de stad én het niveau daarvan. Daarom is het goed om te weten dat er door u meerdere zeer heldere moties zullen 14

worden ingediend om de Haagse referentienormen, zoals nu voorgelegd, op een hoger, passender niveau te tillen dan het college voorstaat. Van de moties die we hebben gezien zijn voor ons de belangrijkste die van de CU, te weten 'Laat de kaders stellen door de raad, het heft in handen nemen', en die van de HSP, te weten 'Breng stad in balans, check wat er aan tekorten zijn'. Deze raken de kern van het debat. We vertrouwen erop dat u, de raad, alle moties omarmt en in meerderheid kiest voor normen die passen bij het hoge ambitieniveau dat u als raad nastreeft. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel, meneer Snijders. Inmiddels is er verbinding met de heer Venema die zal inspreken over de raadsmededeling programma Toekomst Scheveningen Badplaats. aat uw gang, meneer Venema. Goedemorgen. De heer Venema (N). Goedemorgen, burgemeester. Dank dat ik alsnog even mag inspreken. In verband met een veiligheidsoverleg was ik even wat later. Ten aanzien van het programma toekomst Scheveningen Badplaats wil ik namens de VVS aangeven dat we heel blij zouden zijn met het toestaan van jaarrondexploitaties inzake de clusters 1 tot en met 4 op het Moralesgedeelte. De VVS heeft in een eerder stadium aangegeven geen voorstander te zijn van jaarrondexploitaties vanaf Solbeach tot en met Carlton Beach. Dit houdt in: voor de huidige horeca die al op Scheveningen bestaat.

De VVS wil nog wel aangeven dat we met betrekking tot het Zwarte Pad dezelfde regeling zouden willen hebben als die voor Kijkduin waar wel jaarrondexploitatie voor een zachte kustwering gaat komen. Dank voor uw aandacht. De voorzitter. Dank u zeer.

Aan de orde is: C.

Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken.

De raad heeft hieromtrent beslist zoals hierna bij elk nummer is aangegeven. Nr.

Ter kennisneming

Voorstel voor afdoening

1

BCD d.d. 14 mei 2021 inzake aandacht banken-problematiek cannabis-sector (10122156)

Voor kennisgeving aannemen

2

MAid d.d. 17 mei 2021 inzake daklozenopvang Den Haag (10122190)

Voor kennisgeving aannemen

3

Centrale Vereniging voor de Ambulante Handel d.d. 10 mei 2021 inzake CVAH, Belangenvereniging en Kenniscentrum Ambulante Handel (10122197) Stichting Haagse Markt d.d. 17 mei 2021 inzake Haagse Markt (10122202) Belanghebbende d.d. 14 mei 2021 inzake Totaalplan spoor (10123706) Zuid-Hollandse Omgevingsverordening d.d. 17 mei 2021 inzake wijziging ZuidHollandse Omgevingsverordening 2021

Voor kennisgeving aannemen

4 5 6

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

15

(wijziging ZHOV2021) onder de Omgevingswet (10123715) 7

Belanghebbenden d.d. 20 mei 2021 inzake voorgenomen verkoop ateliers Clingendael en Oosterbeek (10123721)

Voor kennisgeving aannemen

8

Belanghebbende d.d. 22 mei 2021 inzake tijdelijke woningen Henri Faasdreef (10123729)

Voor kennisgeving aannemen

9

Belanghebbenden d.d. 25 mei 2021 inzake Brandbrief: Afvalproblemen (10123733)

Voor kennisgeving aannemen

10

Platform Zorg uit Overtreding d.d. 25 mei 2021 inzake positie ongedocumenteerden in Den Haag (10123740)

Voor kennisgeving aannemen

11

Raad voor het Openbaar Bestuur d.d. 25 mei 2021 inzake aanbieding advies Rol nemen, ruimte geven (10123746)

Voor kennisgeving aannemen

12

Actiecomité Raden in Verzet d.d. 19 en 20 mei 2021 inzake aanvulling voortgangsnotitie 18 mei 2021 (10123755) Belangenvereniging Schevenings Havengebied d.d. 27 mei 2021 inzake bezwaar besluit gemeente voor verlenging betaald parkeren (10123802) Vereniging van Strandexploitanten Scheveningen d.d. 20 mei 2021 inzake parkeren Scheveningen (10123807)

Voor kennisgeving aannemen

15

Belanghebbende d.d. 21 mei 2021 inzake kamerverhuur, B&B, overnachtingen stadsdeel Scheveningen (10123810)

Voor kennisgeving aannemen

16

Belanghebbende d.d. 18 mei 2021 inzake financiële blunders gemeente Den Haag (10123812)

Voor kennisgeving aannemen

17