RIS309524 Bijlage
Tekst van het document
Ontwerpend onderzoek zeewering Scheveningen Haven Uitkomsten werkateliers - 4 varianten INTERN product
oktober 2018
Architecture & Urbanism
Colofon De kaarten in deze rapportage zijn het resultaat van werksessies met experts van de gemeente Den Haag en het Hoogheemraadschap van Delfland, de volgende experts hebben deelgenomen: Demet Voûte - Sert (Gemeente Den Haag) Frank Hornis (Gemeente Den Haag) Pieter Otten (Hoogheemraadschap Delfland) Arno Segeren (Gemeente Den Haag) Willem Buers (Gemeente Den Haag) Quintin de Jong (Gemeente Den Haag) Jacco Schuurkamp (Gemeente Den Haag) Anne Loes Nillesen (Defacto stedenbouw) Sebastiaan Huls (Defacto stedenbouw) Opdrachtgever: Gemeente Den Haag Kaarten, beelden en tekst: Defacto stedenbouw Voor meer informatie: office@d.efac.to
Inhoudsopgave
1. Introductie ontwerpend onderzoek zeewering Scheveningen Haven
5
2. Opgave waterveiligheid
7
3. Plannen en projecten
9
4. Variantenstudie
11
4.1 Zeewering langs de Westduinweg
13
4.2 Zeewering langs de Tweede Haven
17
4.3 Zeewering over de Pijp 4.4 A Zeewering in lijn met de boulevard, kering Eerste Haven 4.4 B Zeewering in lijn met de boulevard, kering zeegat
21 27 33
n
ve
n
laa
ht ha
ut
Ho
eg
stw
ru
4 jp
Hellingweg
Nautisch centrum
w
W
es
td
n ui
eg
g
we
uin
std
eg
isw
lu
es
Ze
nh
ite
Bu en
av
St
eg
w
ra nd
rb oo
We
e
e
ad
yk
el
.L
Pi
ad
n
De
Dr
n
ve
ha
eg
gw
Noorderstrand
yk
el
.L
Dr
ve
ha
Visafslag 1e
fd
sa
fs
oo
Vi
la
nh
2e
m
Ko
n
ve
ha
or
ve
Vo
ha ve n
Ha
en at St
Ja c
De
3e
eg
w
st
ru
ut
fd
oo
nh
ve
Ha
Ho
jk
Ko at tra
ijk
el
id
Zu
Zuiderstrand
eli
ass
ord
No
mp Ko
Noorderstrand
ts tra at
es
M or al
Bo u
le
va
rd
1. Introductie ontwerpend onderzoek zeewering Scheveningen Haven Door landelijke ontwikkelingen op het gebied van Deltanormering is het waarschijnlijk dat de primaire zeewering in het havengebied in Scheveningen eerder dan verwacht aangepakt moet worden. Dit traject biedt kansen voor een integrale ontwikkeling van het havengebied, waarbij gezocht wordt naar de koppeling van belangen van waterveiligheid, stedelijke ontwikkeling, de doorontwikkeling van de haven en toerisme. Uiterlijk in 2050 moeten de keringen aan de nieuwe Deltanormering voldoen. De verwachting is dat investeringen van het Rijk dan wel het Hoogheemraadschap in de Deltaveiligheid van het havengebied in de nabije toekomst waarschijnlijk zijn. Naar aanleiding daarvan wordt samen met het Hoogheemraadschap van Delfland gezocht naar manieren om de opgave voor de veiligheid te koppelen aan de doorontwikkeling van Scheveningen Haven. De zeewering kan in dit gebied grote impact hebben op het economisch gebruik van de haven. Verwacht wordt dat er zonder integrale planvorming, op termijn spanning zal ontstaan tussen enerzijds de noodzakelijke versterking van de zeewering, anderzijds de noodzakelijke ontwikkeling van de kusteconomie. In een eerdere fase zijn globale ontwikkelrichtingen voor de haven in beeld gebracht, waarbij de positie van de zeewering varieert: •
de zeewering langs de Westduinweg,
•
de zeewering langs de Tweede Haven,
•
de zeewering over de Pijp,
•
de zeewering in lijn met de boulevard.
Deze ontwikkelrichtingen brengen verschillende kosten maar ook verschillende ruimtelijkeconomische ontwikkelkansen met zich mee. Er is reeds een eerste kostenschatting opgesteld waarbij de kosten van de varianten in beeld zijn gebracht. Er was echter nog geen goed zicht op de ruimtelijke kansen die de verschillende ontwikkelrichtingen met zich mee brengen. De vraag vanuit de gemeente Den Haag aan Defacto is dan ook om middels een beknopt ontwerpend onderzoek, meekoppelkansen voor de ruimtelijk-economische ontwikkeling van de haven in relatie tot de verschillende opties voor de positie van de zeewering in beeld te brengen.
5
1e haven
2e haven
3e haven Voorhaven
Jachthaven
Verschil in hoogte t.o.v. NAP +8 6,0 m (+ 2 m NAP) 3,5m (+ 4,5 m NAP) 1,5m (+ 6,5 m NAP) 0,5m (+ 7,5 m NAP) Duin hoger dan NAP +8 Zeewering
6
2. Opgave waterveiligheid De huidige zeewering loopt om de haven heen. De haven ligt momenteel geheel buitendijks en heeft een open verbinding met de zee. De zeewering wordt zuidelijk en noordelijk van de haven gevormd door duinen, daartussen volgt het tracé van de zeewering de Houtrustweg, de Westduinweg en de Korbootstraat. Uiterlijk in 2050 moeten de keringen aan de nieuwe Deltanormering voldoen. Vanaf 2019 zal die toetsing voor de zeewering in Scheveningen worden uitgevoerd, daarna zal de hoogte en sterkteopgave voor de kering bepaald worden. Binnen deze verkenning is gewerkt met een globale inschatting van de benodigde hoogte van de zeewering van + 8 meter NAP. Dit zou betekenen dat de zeewering ter plekke van de Houtrustweg, de Westduinweg en de Korbootstraat op sommige stukken flink moet worden versterkt. Op de Westduinweg zijn er stukken die 1,5 meter zouden moeten worden verhoogd om de verwachte benodigde hoogte van + 8 meter NAP te halen. In de kaart hiernaast is voor het havengebied het hoogteverschil ten opzichte van + 8 meter NAP weergegeven (hoe donkerder rood hoe groter het hoogteverschil). Hier is goed te zien dat als resultaat van de hoogteligging van het gebied bij verschillende potentiële locaties voor een kering ook verschillende hoogten moeten worden overbrugd.
7
Sportstrand Visafslag
1e haven
2018-2022
Noordelijk Havenhoofd
2e haven
2021 Dr. Lelykade 3e haven innoport
Zeezeil centrum
Norfolk
2018-2022
Nautisch centrum
Jachthaven
Bouwjaar 0-1900 1900-1950 1950-1980 1980-1990 1990-2000 2000-2010 2010-2018
8
3. Plannen en projecten De economische functie van het havengebied groeit en verbreedt. Het beleid stuurt op versterking van deze trend, omdat het de Haagse economie sterker, innovatiever en robuuster maakt en bijdraagt aan de noodzakelijke groei van de werkgelegenheid. Ook de verdere groei van het aantal bezoekers en bewoners van het gebied heeft nauwe relaties met de zeewering. De dijk en de duinen worden intensief gebruikt voor toerisme en als uitloopgebied voor bewoners. Essentiële natuurwaarden zijn hierbij in het geding, naast de kustveiligheid en de economische betekenis. Er staan de komende jaren enkele belangrijke projecten op stapel waaronder: • • • • • •
Sportstrand Zeezeilcentrum - komst van het Topsport Zeilcentrum Norfolk terrein (2018-2022) - Ontwikkellocatie Wonen & Werken Ontwikkellocatie Noordelijk Havenhoofd (2018-2022) uitbreiding visserij, vernieuwing Visafslag Dr. Lelykade (2021) -drietal woningbouwprojecten in aanbouw INNO-port; het centrum voor maritieme innovatie
9
10
4. Variantenstudie Tijdens de werksessie zijn de volgende varianten in beeld gebracht: 1.
de zeewering langs de Westduinweg,
2.
de zeewering langs de Tweede Haven,
3.
de zeewering over de Pijp,
4.
de zeewering in lijn met de boulevard.
Werksessie waarbij de verschillende varianten van de zeewering schetsend werden verkend.
11
Oriëntatie bebouwing
Zeewering voldoet aan hoogte +8 m NAP
Vergezichten
Bouwblok met geïntegreerde zeewering
Zeewering verhoging nodig
Tramlijn
Groenstrook
Mogelijkheid verleggen zeewering
HOV-lijn Route vrachtverkeer
Impuls openbare ruimte
12
4.1 Zeewering langs de Westduinweg Indien de kering wordt versterkt langs het bestaande tracé dan zijn er ter hoogte van de Westduinweg stukken waar de kering met ongeveer 1,5 meter zal moeten worden verhoogd. Dit is lastig in te passen in het straatprofiel. Wel kan er voor worden gekozen om de verhoging op te nemen binnen enkele bouwblokken welke dan zullen moeten worden herontwikkeld. Hetzelfde geldt voor het traject in de Kompasbuurt. Daar bestaat eventueel ook de mogelijkheid om de zeewering landinwaarts te verleggen van de Korbootstraat (die nu de waterkering betreft) naar de reeds op +8 meter NAP gelegen Kompasstraat. Daarbij zou wel een deel van de momenteel binnendijks gelegen bebouwing, buitendijks komen te liggen. De benodigde herontwikkeling bij deze variant biedt kansen voor: •
Versterken van de verbinding van de haven met het bestaande stedelijk weefsel,
•
Herontwikkeling van bouwblokken met geïntegreerde kering,
•
Verlagen parkeerlast door verbeteren van de bereikbaarheid per OV.
Doorsnede Westduinweg, met in rood de benodigde hoogte voor de zeewering van +8 meter NAP.
Waterveiligheid
Mobiliteit
Programma
Ecologie
RWS
Binnendijks gebied
Tramlijn
Impuls openbare ruimte
Hoogteopgave zeewering
HOV-lijn
Industriële bebouwing
Optie verleggen zeewering
Vrachtverkeer
Tramlijn
Binnendijks wordt buitendijks
Scheepvaart
Vrachtverkeer
Beroepsvisserij
Scheepvaart
Jachthaven/ zeilschepen RWS
Beroepsvaart overig
13
Natura 2000
Foto van Hamburg Hafencity waar een gemengd stedelijk milieu is gecreëerd met flood proof bebouwing.
14
Verbeteren verbinding haven met bestaand stedelijk weefsel Doordat de Houtrustweg, de Westduinweg en de Korbootstraat moeten worden aangepakt ontstaat de mogelijkheid bij deze herontwikkeling de verbinding tussen het bestaand stedelijke weefsel en de haven te versterken.
Herontwikkeling bouwblokken met geïntegreerde kering Daar waar de kering moet worden verhoogd ontstaat de kans voor herontwikkeling waarbij de waterkering in de bebouwing wordt opgenomen. Bijvoorbeeld door middel van een verhoogde ligging van het bouwblok (zie ook de referentie van Hamburg Hafencity hiernaast), of door een keermuur of flood proof deuren in de panden aan te brengen.
Verlagen parkeerlast door verbeteren van de bereikbaarheid per OV Op de kades van de havens wordt momenteel veel ruimte in beslag genomen door parkeren. Door de OV-bereikbaarheid van het gebied te
ov
verbeteren (bijvoorbeeld door een HOV halte nabij de Westduinweg), kan een modal-shift worden gerealiseerd (minder auto’s meer OV-gebruik) en
P
de parkeerdruk en het aantal parkeerplekken op de kades worden verminderd. Dit komt zowel de
P
mobiliteit als de ruimtelijke kwaliteit ten goede.
15
Oriëntatie bebouwing
Verhoogde publieke wandelpromenade geïntegreerd met zeewering
Vergezichten
Groenstrook
Doorgang met flexibele zeewering
Tramlijn
Impuls openbare ruimte
Zeewering voldoet aan hoogte +8 m NAP
HOV-lijn
Zeewering verhoging nodig
Route vrachtverkeer
Mogelijkheid verleggen zeewering
16
4.2 Zeewering langs de Tweede Haven Bij deze variant kan er langs de havenkade een kering in de vorm van een gebouw worden aangelegd. Hierdoor ontstaat de kans nieuw programma toe te voegen langs het water, terwijl de bestaande bebouwing aan een nieuwe dubbelzijdig bebouwde straat komt te liggen. De nieuwe bebouwing bevat een keermuur die afwisselend richting het water of richting de straat kan liggen, waardoor de bebouwing afwisselend op beide richtingen kan worden georiënteerd. Op sommige plekken kunnen coupures in de bebouwing komen die bij hoog water door middel van een flexibele kering kunnen worden gesloten. Het dak van de bebouwing kan als openbare ruimte dienen en wordt een verhoogde promenade waarop zich paviljoens kunnen bevinden. Het parkeren kan in het bouwblok verdiept worden opgelost. De benodigde herontwikkeling bij deze variant biedt kansen voor: •
Zeewering geïntegreerd in nieuwe bebouwing,
•
Icoon waterveiligheid,
•
Versterken van de verbinding van de haven met het bestaand stedelijk weefsel,
•
Verlagen parkeerlast door verbeteren van de bereikbaarheid per OV.
Doorsnede langs Tweede Haven, met in rood de benodigde hoogte voor de zeewering van +8 meter NAP.
Waterveiligheid
Mobiliteit
Programma
Ecologie
RWS
Nieuw binnendijks gebied
Tramlijn
Impuls openbare ruimte
Hoogteopgave zeewering
HOV-lijn
Industriële bebouwing
Optie verleggen zeewering
Vrachtverkeer
Tramlijn
Binnendijks wordt buitendijks
Scheepvaart
Vrachtverkeer
Beroepsvisserij
Scheepvaart
Jachthaven/ zeilschepen RWS
Beroepsvaart overig
17
Natura 2000
Zeewering geïntegreerd in nieuwe bebouwing Langs de kade kan de zeewering geïntegreerd worden in nieuwe bebouwing. Dit kan dan wel een echt bouwblok betreffen met afwisselend richting de havenzijde en straatzijde georiënteerde bebouwing, dan wel een openbare ruimte richting de haven en bebouwing richting de straat (of een combinatie van beide). Binnen de bebouwing kan parkeerruimte worden gecreëerd, waardoor het parkeren op het maaiveld kan worden verminderd. Eventuele coupures in de bebouwing zorgen er voor dat de kaderand en de nieuwe straat met elkaar in verbinding staan. Deze moeten dan kunnen worden afgesloten met (dubbele) flexibele vloeddeuren. Hoe meer er geplaatst worden hoe duurder dit uiteraard wordt. Het dak van het nieuwe bouwwerk kan een openbare promenade worden. Bij deze variant is de kwaliteit van de architectuur van het gebouw erg bepalend voor de uiteindelijke kwaliteit van deze oplossingsrichting.
Icoon waterveiligheid
i
Een dergelijk bijzondere integrale oplossing kan een showcase zijn voor waterveiligheid en kan gaan functioneren als waterbouw icoon. Dit benadrukt en versterkt het innovatieve karakter van de haven.
18
Verlagen parkeerlast door verbeteren van de bereikbaarheid per OV Op de kades van de havens wordt momenteel veel ruimte in beslag genomen door parkeren. Door de OV-bereikbaarheid van het gebied te
ov
verbeteren (bijvoorbeeld door een HOV halte nabij de Westduinweg), kan een modal-shift worden gerealiseerd (minder auto’s meer OV-gebruik) en
P
de parkeerdruk en het aantal parkeerplekken op P
de kades worden verminderd. Dit komt zowel de mobiliteit als de ruimtelijke kwaliteit ten goede.
Verbeteren verbinding haven met bestaand stedelijk weefsel Doordat de Houtrustweg, de Westduinweg en de Korbootstraat moeten worden aangepakt ontstaat de mogelijkheid bij deze herontwikkeling de verbinding tussen het bestaand stedelijke weefsel en de haven te versterken.
Foto van de Hofbogen in Rotterdam (referentie voor een lang gebouw wat de ruimtelijke verbinding tussen twee zijden van het gebouw legt) en ‘vloeddeuren’ in de waterkerende wand van Hamburg Hafencity.
19
Oriëntatie bebouwing
Dubbele vloeddeuren
Tramlijn
Groenstrook
Zeewering voldoet aan hoogte +8 m NAP
HOV-lijn
Impuls openbare ruimte
Zeewering verhoging nodig
Route vrachtverkeer
Industriële bebouwing
Mogelijkheid verleggen zeewering
Paviljoen/horeca
20
4.3 Zeewering over de Pijp Bij deze variant komt de waterkerende lijn over de Pijp en dus tussen de Tweede en Eerste haven te liggen. Hiermee komt de bebouwing rondom de Tweede Haven binnendijks te liggen. Dit betekent dat bij herontwikkeling de bebouwing dichter aan het water kan worden ontwikkeld, waardoor de relatie tussen de kade en de bebouwing kan worden versterkt. De haven zelf komt door de kering meer besloten te liggen en zal nog sterker het karakter krijgen van een recreatieve jachthaven. De kering kan bij de Pijp als brug over het water functioneren. Bij deze ontwikkeling is een sterker contrast tussen de gemengde stedelijke Tweede Haven en de industriële en bedrijvige Eerste Haven te verwachten. De benodigde herontwikkeling bij deze variant biedt kansen voor: •
Mogelijkheid openen bebouwing richting waterfront,
•
Zeewering als nieuwe voetgangers- en fietsverbinding,
•
Zeewering geïntegreerd in achterzijde bebouwing,
•
Zeewering laten aansluiten op bestaande hoogteverloop,
•
Industriële karakter haven blijft behouden,
•
Zeewering als aanleiding herontwikkeling openbare ruimte in eerste haven,
•
Verlagen parkeerlast door verbeteren van de bereikbaarheid per OV.
Doorsnede langs de Zeesluisweg, met in rood de benodigde hoogte voor de zeewering van +8 meter NAP.
Waterveiligheid
Mobiliteit
Programma
Ecologie
RWS
OV
Impuls openbare ruimte
Nieuw binnendijks gebied
Tramlijn
Hoogteopgave zeewering
HOV-lijn
Optie verleggen zeewering
Nieuwe wandel- en fietsverbinding
Binnendijks wordt buitendijks
Vrachtverkeer
Vrachtverkeer
Kunstwerk vloeddeuren
Scheepvaart
Scheepvaart
Industriële bebouwing
Beroepsvisserij Jachthaven/ zeilschepen RWS
Beroepsvaart overig
21
OV
Tramlijn
Natura 2000
Foto van de RDM haven in Rotterdam waar een gemengd milieu is ontstaan met naast grote havenbedrijven ook educatie. Het karakter van de haven blijft dat van een stoere industriële haven.
22
Mogelijkheid openen bebouwing richting waterfront Doordat de Tweede Haven binnendijks komt te liggen hoeft er binnen de bebouwing geen rekening meer gehouden worden met waterveiligheid. Dit betekent dat de bebouwing met een open gevel aan de kade kan komen te liggen, waarmee de relatie tussen de bebouwing, eventuele terrassen, de kade en het water kan worden versterkt.
Zeewering als nieuwe voetgangersverbinding De zeewering is naast een bij hoog water aanwezige barrière voor de vaarweg juist ook een potentiële verbinding voor de twee kades aan weerszijden van de brug. Hiermee zou een voetgangersverbinding over de Pijp kunnen worden gecreëerd, die zorgt dat de routing binnen het havengebied voor voetgangers (en eventueel fietsers) aanzienlijk wordt verbeterd.
De noodzaak voor het creëren van voetgangersverbindingen is een veel
Hoofdkantoor van ‘Freitag’ in Zurich, wat
voorkomende opgave bij stedelijke havenbekkens (hier Rotterdam).
qua stijl goed past binnen het industriële karakter van het gebied.
23
Zeewering geïntegreerd met achterzijde bebouwing Langs de Zeesluisweg zal een verhoging van ongeveer 1,5 meter worden gerealiseerd om dit deel op voldoende hoogte te brengen, om als waterkering te functioneren. De bouwblokken langs deze weg zijn georiënteerd richting het water en hebben relatief gesloten achtergevels. De kering kan hier dan ook goed worden ingepast tussen de bestaande bouwblokken. De routing voor vrachtverkeer is hierbij wel een aandachtspunt.
Zeewering laten aansluiten op bestaande hoogteverloop Langs de Hellingweg zijn reeds verschillende hoogteverschillen aanwezig waardoor de zeewering ruimtelijk goed in te passen is binnen de huidige profilering van het gebied.
Industriële karakter haven blijft behouden Binnen deze variant blijft in beide havens het industriële karakter van de haven beleefbaar. Wel zal de Tweede Haaven meer gemengd stedelijk van karakter zijn, met een (reeds bestaande mix) van horeca, wonen en havengerelateerde bedrijvigheid. In de Eerste Haven kan naast de de afgelopen jaren ingezette weg van het toevoegen van hotels en woningbouw ook nieuwe functies met een gemengd industrieel karakter worden toegevoegd. Een mooie referentie is het hoofdkantoor van Freitag in Zurich (zie de vorige pagina).
24
Zeewering als aanleiding herontwikkeling openbare ruimte in Tweede Haven De aanleg van de zeewering, en met name de kansen om open gevels richting de kade te creëren en de kans om de zeewering als voetgangersbrug te gebruiken, kunnen aanleiding zijn voor een bredere herontwikkeling van de Tweede Haven. Doordat deze binnendijks komt te liggen kunnen er langs de randen kwetsbaardere functies worden gecreëerd: bijvoorbeeld zittrappen richting het water, of een drijvend zwembad.
Verlagen parkeerlast door verbeteren van de bereikbaarheid per OV Op de kades van de havens wordt momenteel veel ruimte in beslag genomen door parkeren.
ov
Door de OV-bereikbaarheid van het gebied te verbeteren (bijvoorbeeld door een HOV halte nabij P
de Westduinweg), kan een modal-shift worden gerealiseerd (minder auto’s meer OV-gebruik) en
P
de parkeerdruk en het aantal parkeerplekken op de kades worden verminderd. Dit komt zowel de mobiliteit als de ruimtelijke kwaliteit ten goede.
Simpele zittrappen lang een kade in Kopenhagen.
Drijvend zwembad langs de kades van Kopenhagen.
25
Oriëntatie bebouwing
Gemengd stedelijk gebruik
Flexibele zeewering
Tramlijn
Groenstrook
Havenuitbreiding
Zeewering voldoet aan hoogte +8 m NAP
HOV-lijn
Impuls openbare ruimte
Natuurcompensatie
Zeewering verhoging nodig
Route vrachtverkeer Huidig vrachtverkeer
Industrieel gebruik Innovatief cluster
26
4.4 A Zeewering in lijn met de boulevard, kering Eerste Haven Bij deze variant wordt de kering nog verder zeewaarts gebracht en komt deze te liggen tussen de Eerste Haven en het Noordelijk Havenhoofd. Hiermee ontstaat een alternatieve route voor vrachtverkeer richting de visafslag waarmee de Westduinweg qua vrachtverkeer wat kan worden ontzien. De verschillende havenbekkens krijgen door de zonering die ontstaat de kans om zich helder te onderscheiden en te profileren. De visafslag komt binnendijks te liggen en wordt hiermee ondersteunt in de transformatie naar een meer toeristische vishaven, waarin het lossen, verkopen en bereiden van de hoofdfunctie blijft. De Derde Haven kan zich tranformeren richting een innovatieve en duurzame ‘innovatie haven’ waar plek is voor bedrijven op het gebied van windenergie en haventechnologie. Bij de havendammen kan de haven worden uitgebreid met een diepzeehaven, waarbij de ecologische compensatie in de vorm van duinen meteen een geluidsbuffer vormt tussen de nieuwe haven en het omliggende woon- en natuurgebied. De benodigde herontwikkeling bij deze variant biedt kansen voor: •
Creëren van een diepe zeehaven
•
Industriële karakter haven blijft behouden
•
Viscluster als bestemming aan de boulevard
•
Zeewering als nieuwe verkeersverbinding
•
Zeewering laten aansluiten op bestaande hoogteverloop
•
Verlagen parkeerlast door verbeteren van de bereikbaarheid per OV
•
Natuurcompensatie als buffer
Waterveiligheid
Mobiliteit
Programma
Ecologie
OV
Nieuw binnendijks gebied
Tramlijn
Impuls openbare ruimte
Natura 2000
Hoogteopgave zeewering
HOV-lijn
Gemengd stedelijk gebruik
Nieuwe natuur
Kunstwerk vloeddeuren
Vrachtverkeer
Industriële bebouwing
Scheepvaart
Innovatief cluster Havenuitbreiding
Beroepsvisserij OV
Jachthaven/ zeilschepen RWS
Tramlijn Vrachtverkeer
Beroepsvaart overig
Scheepvaart
27
Voorbeeld uit de Rotterdamse Wijnhaven, waar een voormalig Brits lichtschip is getransformeerd tot een Britse Gastro-pub.
28
Creëren van een diepe zeehaven Door een nieuwe havenuitbreiding te maken ontstaan er kansen om grotere schepen aan te laten leggen in de Scheveningse haven. Dit biedt kansen voor bijvoorbeeld het onderhoud van windmolens op zee. Door de nieuwe haven naar buiten te leggen zit deze ook minder krap in zijn geluidscontour waardoor ook wat zwaardere industrie mogelijk blijft binnen deze stedelijke haven.
Industriële karakter haven blijft behouden Binnen deze variant blijft in beide havens het industriële karakter van de haven beleefbaar. Wel zal de Tweede Haven meer gemeng stedelijk van karakter zijn, met een (reeds bestaande mix) van horeca, wonen en havengerelateerde bedrijvigheid. In de Eerste Haven kan naast de de afgelopen jaren ingezette weg van het toevoegen van hotels en woningbouw ook nieuwe functies met een gemengd industrieel karakter worden toegevoegd. Een mooie referentie is het hoofdkantoor van Fritag in Zurich (zie de vorige pagina). Viscluster als bestemming aan de boulevard Bij deze variant krijgt de boulevard een logisch eindpunt. Momenteel loopt de boulevard vanaf het Kurhaus, langs de vernieuwde boulevard van Morales richting de haven nog langzaam dood: door een sterke eindbestemming aan de route langs de boulevard toe te voegen wordt de ruimtelijke werking van de boulevard als verbindend element langs de kust versterkt.
29
Zeewering als nieuwe verkeersverbinding De zeewering is naast een bij hoog water aanwezige barrière voor de vaarweg juist ook een potentiële verbinding voor de twee kades aan weerszijden van de kade. Hiermee zou een nieuwe verbinding voor voetgangers en vrachtverkeer worden gecreëerd, die zorgt dat de routing binnen het havengebied voor voetgangers aanzienlijk verbeterd. Door het aanbieden van een alternatieve route voor vrachtverkeer wordt de nu drukke Westduinweg wat ontlast.
Zeewering laten aansluiten op bestaande hoogteverloop Langs de Hellingweg zijn reeds verschillende hoogteverschillen aanwezig waardoor de zeewering ruimtelijk goed in te passen is binnen de huidige profilering van het gebied.
Verlagen parkeerlast door verbeteren van de bereikbaarheid per OV Op de kades van de havens wordt momenteel veel ruimte in beslag genomen door parkeren. Door de OV-bereikbaarheid van het gebied te
ov
verbeteren (bijvoorbeeld door een HOV halte nabij de Westduinweg), kan een modal-shift worden P
gerealiseerd (minder auto’s meer OV-gebruik) en de parkeerdruk en het aantal parkeerplekken op
P
de kades worden verminderd. Dit komt zowel de mobiliteit als de ruimtelijke kwaliteit ten goede.
30
Natuurcompensatie als buffer De natuurcompensatie voor de aanleg van een nieuwe haven kan worden gecompenseerd door een duin aan te leggen die vervolgens meteen de geluidsbarrière kan vormen tussen de nieuwe haven en het achterliggende natuur- en woongebied. Door de ligging van de aangewonnen strand en duin zal deze door aanzanding in de tijd vanzelf verder doorgroeien.
Referentie haven IJmuiden, waar zand van het strand is gebruikt om nieuwe duinen te creeren, foto beeldbank RWS.
31
Oriëntatie bebouwing
Gemengd stedelijk gebruik
Vloeddeuren
Tramlijn
Groenstrook
Havenuitbreiding
Zeewering voldoet aan hoogte +8 m NAP
HOV-lijn
Impuls openbare ruimte
Natuurcompensatie
Zeewering verhoging nodig
Route vrachtverkeer
Industrieel gebruik
Ecologische eilanden
Huidig vrachtverkeer
Innovatief cluster
32
4.4 B Zeewering in lijn met de boulevard, kering zeegat Deze variant lijkt erg op variant 4A, maar hier wordt de kering nog verder zeewaarts gebracht en komt deze te liggen tussen de havenhoofden in. Hiermee ontstaat een alternatieve route voor vrachtverkeer richting de visafslag waarmee de Westduinweg qua vrachtverkeer wat kan worden ontzien. Ook hier krijgen de verschillende havenbekkens door de zonering die ontstaat de kans om zich helder te onderscheiden en profileren. De visafslag komt net als de innovatiehaven binnendijks te liggen. De vishaven wordt hiermee ondersteunt in de transformatie naar een meer toeristische vishaven, waarin het lossen, verkopen en bereiden van de hoofdfunctie blijft. De innovatiehaven kan zich verder tranformeren richting een innovatieve en duurzame ‘innovatie haven’ waar naast bedrijven op het gebied van windenergie en haventechnologie, plek is voor groene drijvende eilanden. Bij de havendammen kan de haven worden uitgebreid met een grote diepzeehaven. De ecologische compensatie in de vorm van duinen vormt meteen een geluidsbuffer tussen de nieuwe haven en het omliggende woon- en natuurgebied. Door het zand van het bestaande strand te gebruiken voor deze buffer ontstaat er op het bestaande strand een nieuw waterijk milieu. De benodigde herontwikkeling bij deze variant biedt kansen voor: •
Creëren van een diepe zeehaven
•
Industriële karakter haven blijft behouden
•
Viscluster als bestemming aan de boulevard
•
Zeewering als nieuwe verkeersverbinding
•
Verlagen parkeerlast door verbeteren van de bereikbaarheid per OV
•
Versterken van de ecologie in de haven
•
Natuurcompensatie en nieuw watermilieu
•
Natuurcompensatie als buffer
Waterveiligheid
Mobiliteit
Programma
Ecologie
OV
Tramlijn Nieuw binnendijks gebied
HOV-lijn
Impuls openbare ruimte
Natura 2000
Hoogteopgave zeewering
Vrachtverkeer
Gemengd stedelijk gebruik
Nieuwe natuur
Kunstwerk vloeddeuren
Scheepvaart
Industriële bebouwing
Beroepsvisserij
Innovatief cluster Havenuitbreiding
Jachthaven/ zeilschepen RWS
Beroepsvaart overig
OV
Tramlijn Vrachtverkeer Scheepvaart
33
Creëren van een diepe zeehaven Door een nieuwe havenuitbreiding te maken ontstaan er kansen om grotere schepen aan te laten leggen in de Scheveningse haven. Dit biedt kansen voor bijvoorbeeld het onderhoud van windmolens op zee. Door de nieuwe haven naar buiten te leggen zit deze ook minder krap in zijn geluidscontour waardoor ook wat zwaardere industrie mogelijk blijft binnen deze stedelijke haven.
Industriële karakter haven blijft behouden Binnen deze variant blijft in beide havens het industriële karakter van de haven beleefbaar. Wel zal de Tweede Haven meer gemeng stedelijk van karakter zijn, met een (reeds bestaande mix) van horeca, wonen en havengerelateerde bedrijvigheid. In de Eerste Haven kan naast de de afgelopen jaren ingezette weg van het toevoegen van hotels en woningbouw ook nieuwe functies met een gemengd industrieel karakter worden toegevoegd. Een mooie referentie is het hoofdkantoor van Fritag in Zurich (zie de vorige pagina).
Viscluster als bestemming aan de boulevard Bij deze variant krijgt de boulevard een logisch eindpunt. Momenteel loopt de boulevard vanaf het Kurhaus, langs de vernieuwde boulevard van Morales richting de haven nog langzaam dood: door een sterke eindbestemming aan de route langs de boulevard toe te voegen wordt de ruimtelijke werking van de boulevard als verbindend element langs de kust versterkt.
34
Zeewering als nieuwe verkeersverbinding De zeewering is naast een bij hoog water aanwezige barrière voor de vaarweg juist ook een potentiële verbinding voor de twee kades aan weerszijden van de kade. Hiermee zou een nieuwe verbinding voor voetgangers en vrachtverkeer worden gecreëerd (en op lange termijn wellicht OV), die zorgt dat de routing binnen het havengebied voor voetgangers aanzienlijk verbeterd. Door het aanbieden van een alternatieve route voor vrachtverkeer wordt de nu drukke Westduinweg wat ontlast. Verlagen parkeerlast door verbeteren van de bereikbaarheid per OV Op de kades van de havens wordt momenteel veel ruimte in beslag genomen door parkeren. Door de OV-bereikbaarheid van het gebied te verbeteren (bijvoorbeeld door een HOV halte nabij
ov
de Westduinweg), kan een modal-shift worden gerealiseerd (minder auto’s meer OV-gebruik) en de parkeerdruk en het aantal parkeerplekken op
P
de kades worden verminderd. Dit komt zowel de mobiliteit als de ruimtelijke kwaliteit ten goede.
P
35
36
Versterken van de ecologie in de haven Door de harde randen vormt de haven een barrière in de ecologische zone die langs de kust loopt. Door in de innovatiehaven groene drijvende eilanden aan te brengen kan meer ruimte voor ecologie ontstaan terwijl de kaderanden beschikbaar blijven voor het aanleggen van kleine schepen.
Natuurcompensatie en nieuw watermilieu Door de duinen, die als natuurcompensatie en geluidswering dienen, aan te leggen met zand wat vanaf het huidige strand wordt gehaald wordt niet alleen geld bespaard maar wordt op het bestaande strand ook een nieuw waterrijk milieu toegevoegd. Door de ligging van het aangewonnen strand en duin zal deze door aanzanding in de tijd vanzelf verder doorgroeien.
Natuurcompensatie als buffer De natuurcompensatie voor de aanleg van een nieuwe haven kan worden gecompenseerd door een duin aan te leggen die vervolgens meteen de geluidsbarrière kan vormen tussen de nieuwe haven en het achterliggende natuur- en woongebied. Door de ligging van de aangewonnen strand en duin zal deze door aanzanding in de tijd vanzelf verder doorgroeien.
37
Ecologie
Programma
Ecologie
Programma
Mobiliteit
Variant 3 Zeewering over de Pijp
Waterveiligheid
RWS
Mobiliteit
Waterveiligheid
Variant 2 Zeewering langs de Tweede Haven
Ecologie
Programma
38
RWS
Mobiliteit
Waterveiligheid
Variant 1 Zeewering langs de Westduinweg
OV
RWS
Zeewering in openbare ruimte Zeewering als nieuwe voetgangers- en fietsverbinding Zeewering als nieuwe verkeersverbinding Creëren van een diepe zeehaven Natuurcompensatie als buffer Versterken van de ecologie in de haven
39
Ecologie
Programma
Icoon waterveiligheid
Variant 3
OV
Mobiliteit
Waterveiligheid
Geïntegreerde kering bebouwing
Variant 2
Ecologie
Programma
Variant 4B Zeewering in lijn met de boulevard,
kering zeegat
Variant 1
Mobiliteit
Waterveiligheid
Variant 4A Zeewering in lijn met de boulevard,
kering Eerste Haven
OV
Variant 4A Variant 4B
40