RIS309337 Preadvies initiatiefvoorstel Het Oude Centrum een parel van de Haagse Binnenstad

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

040

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

DSO/10217193 RIS309337 Contactpersoon

Eugene Sauren Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

Bureau DT Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

11 januari 2022

Eugene.sauren@denhaag.nl

Onderwerp

Preadvies initiatiefvoorstel Het Oude Centrum, een parel van de Haagse Binnenstad

Op 15 juli 2021 is het initiatiefvoorstel van gemeenteraadslid, mevrouw Yilmaz, met de titel “Het Oude Centrum, een parel van de Haagse Binnenstad” (RIS309337) aan de voorzitter van de gemeenteraad aangeboden. Met deze brief biedt het college de raad zijn advies op dit initiatiefvoorstel aan. Het college deelt de mening dat Het Oude Centrum één van de parels van de Haagse Binnenstad is en herkent de kwaliteiten en fraaie karakteristieken van het gebied. Het college spreekt de waardering uit voor de energie die de initiatiefnemer heeft gestoken in het voorliggend initiatiefvoorstel. De verbetervoorstellen die in het initiatiefvoorstel benoemd worden, gaan allemaal over hetzelfde, afgebakende deelgebied binnen de Binnenstad, maar zijn divers van thematiek en adresseren veel verschillende onderwerpen die in dit gebied spelen en van belang zijn. Deze diversiteit in onderwerpen en juist de onderlinge samenhang, vaak zelfs onderlinge afhankelijkheid, maakt dat de benoemde verbetervoorstellen niet individueel maar juist in samenhang bezien moeten worden. Deze werkwijze sluit aan bij hoe we in Den Haag integraal aan de ontwikkeling van gebieden werken; van visie naar uitvoeringsagenda naar concrete projecten.

Sinds 2000 wordt iedere 10 jaar voor de Haagse Binnenstad het Binnenstadsplan opgesteld: een visie waarin allerlei aspecten van de Binnenstad, in samenhang met elkaar, tot een integraal plan gebracht worden. Op basis van deze gedefinieerde koers, het kader voor ontwikkelingen in de Binnenstad, zijn de afgelopen jaren steeds diverse programma’s, producten en projecten als uitwerking van het Binnenstadsplan gemaakt. Het college is van mening dat er vanuit een integrale blik gekeken moet worden naar Het Oude Centrum. Die integrale blik moet resulteren in een Uitvoeringsagenda voor Het Oude Centrum, één van de sfeergebieden uit het Binnenstadsplan. Dit document zal, na vaststelling van het Binnenstadsplan 2030, één van de uitwerkingsproducten van het Binnenstadsplan zijn en de genoemde thema's en bijbehorende verbetervoorstellen komen hierbinnen aan de orde. Concreet wordt de volgende procedure doorlopen; concept Binnenstadsplan gereed begin 2022, afronding en vaststelling Binnenstadsplan ná de verkiezingen en daarna start de uitwerking voor de verschillende deelgebieden, waaronder het opstellen van de Uitvoeringsagenda voor Het Oude Centrum.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10217193

Op deze wijze wordt recht gedaan aan de onderwerpen zoals aangedragen in het raadsinitiatief en worden ze op een integrale manier, passend binnen de toekomstvisie van het Binnenstadsplan 2030, als logisch onderdeel van een totaalvisie, in de gemeentelijke planvorming opgenomen. Zoals recent in de commissiebrief “voortgang Binnenstadsplan 2030” (RIS310459) is medegedeeld, zal naar verwachting een concept Binnenstadsplan in de eerste helft van 2022 met uw raad worden gedeeld. We betrekken de onderwerpen en thema's uit diverse initiatieven voor de Binnenstad bij de totstandkoming van het nieuwe Binnenstadsplan. Een aantal van de voorstellen uit het initiatief sluit aan bij lopende projecten of wordt inmiddels voorbereid. Hieraan blijft gewerkt worden. Deze projecten zullen geïntegreerd worden in de Uitvoeringsagenda voor Het Oude Centrum. Daarom treft u onderstaand de huidige stand van zaken van de verschillende onderwerpen aan. Openbare ruimte Initiatiefvoorstel a. een groots plan voor de openbare ruimte van Het Oude Centrum, passend bij de zeventiende-eeuwse kwaliteit van de monumentale bebouwing. Een groot deel van Het Oude Centrum is conform de Kern Gezond ingericht. Zo is een deel van Chinatown reeds heringericht op basis van het sfeergebied en de identiteit passend bij Chinatown. In 2022 staat de volledige herinrichting van de Boekhorststraat gepland.

Overige aandachtspunten met betrekking tot herinrichting richten zich met name op groot onderhoud en vergroenen. Aansluitend op de agenda Kern Bijzonder (RIS295184) en de Loper Oude Centrum zou een basisplan, een kwaliteitskader voor de openbare ruimte en toekomstige herinrichtingsplannen in Het Oude Centrum gemaakt kunnen worden. Een plan voor de openbare ruimte kan echter alleen worden opgesteld wanneer er duidelijkheid bestaat over de functie en inrichtingseisen van alle straten in Het Oude Centrum. Een directe relatie met de verkeerscirculatie, straatparkeren en het gebruik van stallingsgarages in Het Oude Centrum is evident. Initiatiefvoorstel b. We laten Het Oude Centrum (Rabijn Maarsenplein) ook een onderdeel zijn van de herinrichting van het Spuiplein na de voltooiing van Amare. Het Spuiplein wordt naar verwachting vanaf de zomer van 2022 opnieuw ingericht. Het ontwerp is mede op basis van uitvoerige participatie tot stand gekomen. Het Spui is een historische as die in de stedelijke structuur een continue en lineaire inrichting behoeft. Het Spuiplein ligt nadrukkelijk áán het Spui, net zoals de Nieuwe Kerk áán het Spui ligt. Dit betekent dat pleinontwerp qua lijnvoering, materalisering en ontwerp niet het Spui overgaat. Het is de ambitie een prettig voetgangersnetwerk te maken dat het Spuikwartier met Het Oude Centrum verbindt.

Er bestaan bij het Theater aan het Spui al een geruime tijd ideeën om dit gebouw beter aan het Spui te oriënteren. Verder wordt er met Q-Park gesproken over ontwikkeling van de parkeergarage Veerkade. Daarbij is de activering en programmering van de plint aan de St. Jacobstraat essentieel. Momenteel wordt gewerkt aan de programmering van de Nieuwe Kerk en de omliggende tuin. De gemeente werkt hier proactief aan mee. Ook wordt er gewerkt aan het aantrekkelijker maken van de Gedempte Gracht. Initiatiefvoorstel c. We creëren een beeldkwaliteitsplan voor Het Oude Centrum waarbij het hele gebied onderdeel beschermd stadsgezicht wordt. Het Oude Centrum valt in zijn geheel binnen het Rijksbeschermd stadsgezicht ‘Centrum’. De Welstandsnota Den Haag 2017 (RIS297760) schrijft voor dat ontwikkelingen (verbouw, uitbreiding en nieuwbouw) in een beschermd stadsgezicht leiden tot behoud of versterking van de architectonische, stedenbouwkundige en cultuurhistorische waarden van het betreffende beschermde stadsgezicht.

2/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10217193

Leidend daarbij zijn de waarden zoals beschreven in de aanwijzing tot beschermd stadsgezicht. Het Oude Centrum heeft een karakteristiek divers bebouwingsbeeld. Deze diversiteit moet minimaal behouden blijven en iedere ontwikkeling moet hieraan bijdragen. Naast de bescherming als Rijksbeschermd Stadsgezicht bevinden zich in Het Oude Centrum ook Rijksen gemeentelijke monumenten. Voor ontwikkelingen in of aan die monumenten geldt dat ze de monumentale waarden moeten behouden of versterken. Wat per monument de mogelijkheden zijn, is maatwerk. Vanwege de diversiteit van het bebouwingsbeeld van Het Oude Centrum en vanwege de aanwezigheid van een flink aantal Rijks- en gemeentelijke monumenten ligt één beeldkwaliteitsplan voor het gebied niet voor de hand. Dit zou het gebied en de bebouwing geen recht doen. Initiatiefvoorstel d. We bekijken bij het ontwerpen van de openbare ruimte of er ruimte is om de grachten te heropenen om Het Oude Centrum het aangezicht te geven die het verdient. Op 26 januari 2021 is de motie met de titel “Haagse Grachten” (RIS304667) afgedaan. In 2019 heeft de bewonersorganisatie van Het Oude Centrum het initiatief gelanceerd voor het terugbrengen van de Haagse grachten. Het college heeft met belangstelling en instemming kennisgenomen van de studie.

Het college heeft naar aanleiding hiervan besloten om te reflecteren op de studie en heeft er een verdere uitwerking aan gegeven in de vorm van een globale haalbaarheidsstudie voor twee kansrijke locaties. Zoals het college bij de beantwoording van deze motie heeft aangegeven, zijn de financiële consequenties van het opnieuw aanleggen van grachten dusdanig hoog dat deze als zelfstandige ingreep niet te financieren zijn. Om dergelijke grootschalige ingrepen in de stad mogelijk te maken moet er daarom altijd sprake zijn van koppeling met andere projecten. Daarbij kan gedacht worden aan infrastructuurprojecten, verbetering van het openbaar vervoer of de realisatie van ondergrondse parkeergarages. Het college ziet er dan ook op toe geen kansen onbenut te laten om, daar waar de gelegenheid zich voordoet, ontwikkelingen te koppelen aan de grote wens waar mogelijk grachten in ere te herstellen. Parkeren Initiatiefvoorstel e. We benutten de capaciteit van stallingsgarages, de bewoners met hun bewonersvergunning middels een experiment met toegang te geven tot de garages. Momenteel loopt er een project waarbij vergunninghouders met een adres op de Gedempte Gracht, de Gedempte Burgwal en de Lutherse Burgwal tegen een gereduceerd tarief een parkeerplaats in de parkeergarage Veerkade of eventueel Lutherse Burgwal kunnen afnemen.

De gemeente ondersteunt dit met het doel om het aantal gestalde auto's op straat te verminderen en de bewoners een comfortabele en gegarandeerde plek te geven. Het is echter financieel niet mogelijk om de huidige bewonersvergunningen een-op-een over te zetten naar een parkeerplek in een gebouwde voorziening. Initiatiefvoorstel f. De parkeergarage Veerkaden wordt hernoemd naar parkeergarage Oude Centrum. De verandering van de naamgeving van de parkeergarage Veerkaden is reeds besproken met Q-park en deze lijkt hiervoor open te staan, de exacte naam is nog niet vastgelegd.

3/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10217193

Initiatiefvoorstel g. Bezoekersparkeren kan alleen in de stallingsgarages, we zorgen er zo voor dat bezoekers vanaf de snelweg direct parkeren in de eerste parkeergarage en niet onnodig doorrijden naar de Lutherse Burgwal. De strategische positie van de parkeergarage Veerkaden is evident. Het is goed om er op aan te sturen dat bezoekers van de binnenstad hier met de auto parkeren en geen rondje langs de Gedempte Gracht gaan rijden. Hierover worden al gesprekken gevoerd met Q-park. De parkeergarages Lutherse Burgwal, Bijenkorf en Markthof blijven voorlopig in de huidige vorm bestaan. Er zal in de toekomst echter moeten worden nagedacht over de visie op de binnenstad en de rol van autogebruik (en dus ook parkeren) in deze straten. De parkeergarages Markthof / Lutherse Burgwal / Bijenkorf zouden eventueel voor bewoners gebruikt kunnen worden. Dit vraagt nadere studie en overleg. Huisvesting Initiatiefvoorstel h. Verkamering gaan we tegen door Het Oude Centrum als aparte wijk toe te voegen aan de wijken waar verkamering niet wordt toegestaan. Vanaf 1 juni 2021 zijn er nieuwe regels voor kamerbewoning. In een groot aantal wijken geeft de gemeente geen nieuwe vergunningen meer af. De wijken in Het Oude Centrum vallen binnen het gebied waar geen vergunningen meer voor worden afgegeven.

Het huidige beleid voorziet in een verbod op nieuwe kamerbewoning vanaf drie personen in deze wijken. Initiatiefvoorstel i. We inventariseren hoeveel opvanglocaties aanwezig zijn in Het Oude Centrum en voor hoeveel mensen Het Oude Centrum opvang biedt. Er zijn twee opvanglocaties aanwezig in de Wagenstraat. Het Leger des Heils met een dagopvang voor 40 personen (pre corona) en 15 plekken voor beschermd wonen en Reakt met inloop en arbeidsmatige dagbesteding van ca. 60 personen tegelijk binnen. Naast de opvanglocaties in de Wagenstraat is er ook een ‘begeleid wonen’ voorziening (JIT: Jeugd Interventie Team) aanwezig aan de Amsterdamse Veerkade waar jongeren van 18 tot en met 26 jaar begeleid kunnen wonen. De totale capaciteit is rond de 70 personen. Initiatiefvoorstel k. We willen het eigenwoningbezit in Het Oude Centrum vergroten door onder andere woningcorporaties te bewegen woningen te verkopen aan bij voorkeur de huurders. De gemeente heeft in de Raamovereenkomst wonen 2019-2024 afspraken gemaakt over de voorraad sociale woningen. Daarin stuurt de gemeente op het behoud van sociale woningen voor de stad. Onderbouwing daarvan is de grote schaarste naar dit type woningen en de grote volkshuisvestelijke waarde van dit type woning. Sociale woningen zijn niet oververtegenwoordigd in de wijk Het Oude Centrum. Functies en voorzieningen Initiatiefvoorstel j.

Om het voorzieningenniveau in Het Oude Centrum op peil te houden moet Het Oude Centrum bij de ontwikkelingen/planvorming van het CID betrokken worden. Het voorzieningenniveau (winkels, horeca, dienstverlening) in Het Oude Centrum kan profiteren van de CID-ontwikkeling en andersom kan dit ook. Het “hoogstedelijk karakter” van het CID met bijbehorende hoge aantallen bewoners, bezoekers en werknemers vult het “kleinschalige en historische karakter” van Het Oude Centrum goed aan. De verdichting in dit verzorgingsgebied biedt economische kansen voor bestaande en nieuwe bedrijven. Daarmee wordt de diversiteit in het aanbod vergroot.

4/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10217193

Initiatiefvoorstel l. De prostitutiestraat, die echte bloei van deze buurt tegenhoudt, wordt verplaatst. De raamprostitutie is nu gevestigd in twee wijken van de Binnenstad, waaronder de Doubletstraat in Het Oude Centrum. In de afgelopen periode is onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor verplaatsing van de prostitutiestraten. De raad wordt hierover in een apart traject geïnformeerd. Initiatiefvoorstel m, n en o. Winkels worden zoveel als mogelijk gecentreerd in de Boekhorststraat en Wagenstraat; We centreren de meeste horeca bij de Bierkade, de zogenoemde gracht; We zetten in op sfeerbranchering waardoor overconcentratie van bepaalde winkels kan worden voorkomen en tegengaan. Het Haagse detailhandelsbeleid richt zich op concentratie van winkels in de winkelgebieden van de hoofdwinkelstructuur. Voor Het Oude Centrum zijn dit onder andere de Boekhorststraat, de Wagenstraat/Stationsstraat en de Gedempte Gracht/Gedempte Burgwal. De concentratie van winkels vindt hier plaats. Dit betekent overigens wel dat er ook mogelijkheden zijn voor vestiging van “daghoreca” in deze winkelstraten. Hiermee wordt ingespeeld op de landelijke ontwikkeling in winkelstraten en de behoefte van de bezoekers om naast winkelen ook een kopje koffie te kunnen drinken en te lunchen.

Om het culinaire Aziatische karakter van Chinatown verder uit te bouwen en te promoten wordt ruimte geboden, binnen de planologische mogelijkheden, voor vestiging van meer Aziatische restaurants (Uitwerkingsplan horeca Den Haag 2021-2023 RIS308628). Om deze reden is in dit deel van Het Oude Centrum ruimte geboden tot maximaal 60% horeca tot en met de categorie middelzwaar (restaurants met openingstijden tot 02:00 uur doordeweeks en 02:30 uur in het weekend). De Bierkade en de Dunne Bierkade zijn aantrekkelijke locaties voor horeca. In alle panden aan deze kades is op de begane grond horeca tot en met de categorie middelzwaar toegestaan. Bij de Boekhorststraat wordt sinds enige jaren, in samenwerking met ondernemers en enkele eigenaren, ingezet op het Makerskwartier waarbij ondernemers die zelfgemaakte of gerepareerde producten verkopen de mogelijkheid krijgen zich in deze straat te vestigen. Deze ontwikkeling past binnen de signatuur van het sfeergebied Het Oude Centrum. Voor de signatuur van Het Oude Centrum is het overigens ook van belang dat er, naast winkels en horeca, ruimte blijft bestaan voor kleinschalige bedrijvigheid (ambachten), dienstverlening en ateliers verspreid door de wijk. Branchering op basis van sferen is juridisch planologisch lastig vast te leggen, maar het college spant zich in om de grenzen op te zoeken waar dat mogelijk is.

Daarnaast vereist branchering een zeer intensieve medewerking van vastgoedeigenaren. Het vastgoed in Het Oude Centrum is verdeeld over een zeer groot aantal vastgoedeigenaren met een divers karakter. Om het overaanbod van bepaalde dienstverlening en winkels tegen te gaan, lijken handhavingsinstrumenten, en mogelijk, extra controle door vergunningverlening ook instrumenten te zijn. Initiatiefvoorstel p. We zoeken in Het Oude Centrum naar cultureel aanbod Naar aanleiding van de motie “Geef Spinoza een prominente plek in Haags beleid” van 6 februari 2020 (RIS304538) heeft het college onder meer het culturele aanbod rond Spinoza een centrale plek gegeven op denhaag.com en Spinoza vaartochten mogelijk gemaakt. The Hague Marketing Bureau heeft bovendien de maand oktober als “Spinoza maand” gepromoot. Het Oude Centrum stond daarbij nadrukkelijk in de schijnwerpers. Daarnaast wordt goed contact onderhouden met de Stichting Spinoza Den Haag, die samen met de Vereniging Het Spinozahuis de mogelijkheden onderzoekt voor het realiseren van de Domus Spinozana als biografisch museum en internationaal Spinoza lees- en studiecentrum.

5/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10217193

Financiering (III, IV) Middels de motie 'Invulling overgebleven budget Loper Oude Centrum’ (RIS298677) is aangegeven het genoemde restbudget van Loper Oude Centrum in te zetten om de haalbaarheid te onderzoeken naar een 30 km/u inrichting van de Stille- en Amsterdamse Veerkade. Gezien de afhankelijkheid van overige ingrepen in het verkeersnetwerk (o.a. Prins Bernhardviaduct) werd herinrichting op korte termijn niet voorzien. Het restbudget is ingezet om juist op korte termijn andere buitenruimte projecten tot uitvoering te kunnen brengen, waaronder de Boekhorststraat in 2022. Advies College Gezien het vorenstaande stelt het college de raad voor het volgende besluit te nemen; I.

in te stemmen met het voorstel om Het Oude Centrum weer de parel van de Binnenstad te laten zijn door Het Oude Centrum als integraal gebied te zien waar ontwikkelingen nodig zijn en ook als stadsbestuur de problemen in Het Oude Centrum integraal aan te willen pakken; Akkoord te gaan met een integrale aanpak van de opgaves in Het Oude Centrum.

II.

in te stemmen met de volgende verbetervoorstellen, a t/m p: Op dit moment niet in te stemmen met de individuele aanpak van verbetervoorstellen maar het college te verzoeken om, na vaststelling van Binnenstadsplan 2030, een Uitvoeringsagenda voor Het Oude Centrum op te stellen waarin de genoemde thema's en bijbehorende verbetervoorstellen aan de orde komen.

III. in te stemmen met de financiering van dit initiatiefvoorstel door een start te maken middels investeringen bedoeld voor de Loper Oude Centrum en overige investeringen die op korte termijn gedaan kunnen worden te vinden in de lopende budgetten; Niet in te stemmen omdat budgetten zijn ingezet om op korte termijn buitenruimte projecten (o.a. Boekhorststraat) tot uitvoering te brengen. IV.

voor de toekomstige financiering bij de onderhandelingen voor de begroting ruimte te zoeken voor lange termijn investeringen. Het college laat het oordeel hierover aan de raad. Het huidige college kan geen opdracht verstrekken aan het nieuwe college om middelen te zoeken in de begroting.

Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

6/6