RIS309281 Voortgangsrapportage internationale zaken

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Saskia Bruines Wethouder van Economie, Internationaal en Dienstverlening

001

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Bestuur

BSD/10129604 RIS309281 Contactpersoon

Rob Schuurmans Dienst

Bestuursdienst Afdeling

Internationaal Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

29 juni 2021

rob.schuurmans@denhaag.nl

Onderwerp

Voortgangsrapportage internationale zaken

Geachte voorzitter, Hierbij informeer ik u graag over de laatste ontwikkelingen binnen de internationale non-profitsector in Den Haag. Inleiding Het beleid op het terrein van de internationale non-profitsector is de laatste jaren niet alleen gericht op de groei en bloei van de sector, maar ook op het versterken van de verbinding van de internationale gemeenschap met de Haagse bevolking om Vrede en Recht ook lokaal betekenis te geven. Driejaarlijks wordt u via de rapportages van economisch onderzoek- en adviesbureau Decisio geïnformeerd over de economische effecten van de internationale non-profitsector. Over de resultaten van het zesde en meest actuele onderzoek bent u afgelopen jaar geïnformeerd (RIS305685). Daarnaast wordt uw commissie sinds vorig jaar ook geïnformeerd over de maatschappelijke ontwikkelingen binnen deze sector. In deze brief wordt rond drie thema’s nader ingegaan op deze ontwikkelingen; (1) Bewoners betrekken bij de Internationale Stad van Vrede en Recht, (2) Den Haag als wereldwijde ontmoetingsplek voor vrede, recht en veiligheid en (3) Daadkrachtige Haagse stem op het wereldtoneel. Deze thema’s sluiten aan bij de ambities in het coalitieakkoord ‘Samen voor de stad’ (RIS304121) en bij de uitkomst van bespreking van de hierboven benoemde commissiebrief in uw commissie op 2 september jl. en in de raad van 9 oktober jl.

Het beleid kent daarmee een grote mate van continuïteit, waarbij de afgelopen periode door uw commissie en raad enkele belangrijke aanscherpingen zijn gedaan. De afgelopen collegeperiode is de basis van het ecosysteem van Vrede en Recht daarmee op orde gebracht, evenals de verankering daarvan in de stad en bij bewoners. Hier blijven wij dagelijks invulling aan geven. Bewoners betrekken bij de Internationale Stad van Vrede en Recht Een belangrijk onderdeel van het beleid is gericht op de bewoners van Den Haag. In het coalitieakkoord is afgesproken om de sector te verbinden aan de mensen in Den Haag, zowel vanwege de werkgelegenheid als om vrede, recht en veiligheid ook betekenis te geven in onze Haagse samenleving. Uitdrukkelijke wens van uw commissie was vorig jaar bovendien om de gemeente sterker te laten werken aan de verbinding van de internationale non-profitsector met de stad.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonnummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10129604

Jongeren en studenten Een belangrijke uitdrukking van die wens is onder meer gevat in de motie ‘Inspirerend stageprogramma bij internationale organisaties voor jongeren uit Den Haag, die oproept om te onderzoeken of een inspirerend stageprogramma voor Haagse jongeren kan worden opgezet bij internationale organisaties. Over de afdoening hiervan bent u eerder reeds geïnformeerd (RIS306502). Inmiddels is de eerste fase van dit onderzoek afgerond en is gesproken met onderwijsinstellingen om te inventariseren waar momenteel het grootste tekort aan stageplekken is. Nog voor het zomerreces wordt een seminar georganiseerd met HR-professionals bij internationale organisaties ten behoeve van een te ontwikkelen stageprogramma. Afgelopen jaar is daarnaast een nieuwe (digitale) editie gestart van World Class, het jaarlijkse honours-programma van Den Haag, waarin excellente studenten kennis maken met het thema Vrede en Recht en in het bijzonder met internationale organisaties in de stad. Daarnaast is er aandacht vanuit de Universiteit Leiden en de Haagse Hogeschool om studenten te verbinden aan internationale organisaties rond evenementen met carrièremogelijkheden in Den Haag. Dialoog en debat Op basis van opinieonderzoek door Instituut Clingendael en Kieskompas blijkt dat Nederlanders zich toenemend betrokken voelen bij internationale ontwikkelingen.

Het publieke debat over deze kwesties is daarom gebaat bij laagdrempelige mogelijkheden voor bewoners om hieraan deel te nemen. Ook bestaat bij kennisinstellingen de behoefte om niet alleen voor studenten en professionals te programmeren, maar een breder publiek te bereiken. De gemeente werkt daarom nauw samen met kennisinstellingen zoals het Asser Instituut en Instituut Clingendael om een nieuw debatplatform in Den Haag te faciliteren, waarbij bewoners in de wijken worden betrokken bij het thema Vrede en Recht. Hiervoor starten Instituut Clingendael met de gemeente een pilot. Dit sluit bovendien aan bij de eerder afgedane motie ‘Platform Vrede en Recht’ (RIS306706) waarin toegezegd is de bijdrage van Humanity House aan de debatfunctie van de stad goed te beleggen. De Humanity Hub is daarbij een natuurlijke partner. Recent is daarnaast de motie ‘Breng Vrede en Recht de buurten in’ (RIS308531) aangenomen in de raad. Deze motie roept op om vrede en recht de buurten in te brengen door dit thema toe te voegen aan de dialoogsessies die worden gevoerd naar aanleiding de visie ‘Bouwen aan een verbonden stad’ (RIS307964). Over de afdoening en uitvoering hiervan bent u inmiddels separaat geïnformeerd.

Dit instrument draagt bij aan het op een laagdrempelige manier verbinden van medewerkers van internationale organisaties aan bewoners en aan bovengenoemd doel om een breder publiek te bereiken met het publieke debat over internationale ontwikkelingen. Evenementen en activiteiten Daarnaast is door de coronapandemie afgelopen jaar geen traditionele Haagse Internationale Open Dag georganiseerd, maar hebben internationale organisaties tijdens de Just Peace Month een maand lang virtueel hun deuren geopend en workshops, lezingen en ontmoetingen gehouden voor iedereen in Den Haag en daarbuiten. Doordat dit online plaatsvond, was het bereik extra groot. Tevens is de ambitie uit het coalitieakkoord verwezenlijkt om met het Rijk en de Carnegie Stichting de mogelijkheden te onderzoeken om het Vredespaleis open te stellen voor inwoners en toeristen en hen daarmee de stad van Vrede en Recht optimaal te laten ervaren, daarbij vanzelfsprekend rekening houdend met de beperkingen die het professionele gebruik door het Internationaal Gerechtshof en het Permanente Hof van Arbitrage stelt. Er is een routekaart opgesteld die handvatten biedt om ook na deze collegeperiode in goed overleg met alle betrokken partijen tot een open en toegankelijk Vredespaleis te kunnen komen.

De onderhandelingen tussen het Rijk en de Carnegie Stichting over de voorwaarden van de gereserveerde Rijksbijdrage voor de noodzakelijke renovatie van het Vredespaleis duren echter nog voort, waardoor het traject in tijd naar achteren schuift.

2/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10129604

Duurzame ontwikkelingsdoelen (SDG’s) Den Haag is als gemeente sinds 2020 aangesloten bij de Global Goals Gemeenten van de VNG, waarmee actief de duurzame ontwikkelingsdoelen van de VN ondersteund worden. Binnen de hele gemeente wordt gewerkt aan projecten die bijdragen aan het bereiken van die doelen. Om de voortgang goed te kunnen monitoren wordt nu gemeentebreed een nulmeting uitgevoerd die de organisatie langs de meetlat van de SDG’s legt. Een belangrijk duurzaam ontwikkelingsdoel van de VN waarop Den Haag zich specifiek profileert is het doel om de toegang tot recht te verbeteren. Immers, zonder goede toegang tot recht hebben mensen niets aan hun rechten. Meerdere internationale organisaties in het ecosysteem werken hier wereldwijd aan. Echter, als stad van Vrede en Recht volstaat het niet om enkel over de grens te kijken; minstens zo belangrijk is dat alle inwoners van Den Haag makkelijk hun recht kunnen halen. Daarom is samen met The Hague Institute for the Innovation of Law een onderzoek uitgevoerd naar de obstakels die inwoners hierbij ervaren in Den Haag. Met de resultaten van dit onderzoek kan nu worden gewerkt aan verbetering van de toegang tot recht in Den Haag voor onze eigen inwoners. Voor dit bijzondere project heeft Den Haag in 2020 de Grensverlegger-prijs gewonnen bij de Global Goals Gemeenteverkiezingen.

In het kader van de roep om een nieuwe bestuurscultuur is de toegang tot recht voor individuele burgers ook landelijk een belangrijk thema in de kabinetsformatie geworden. Dit biedt momentum voor Den Haag als voorloper op dit thema om samen met het Rijk op te trekken. Den Haag loopt hierin voorop, mede doordat hier bijvoorbeeld al buurtrechters actief zijn. Den Haag als wereldwijde ontmoetingsplek voor vrede, recht en veiligheid Om Den Haag de wereldwijde ontmoetingsplek voor vrede, recht en veiligheid te laten blijven en deze positie te versterken, is op de eerste plaats een dynamisch netwerk van actoren en factoren nodig waarin internationale organisaties kunnen gedijen. We noemen dit netwerk ons ecosysteem van Vrede en Recht. Om dit ecosysteem goed te laten functioneren worden de volgende initiatieven ontplooid. Groeiend aantal internationale organisaties Ook de weerbaarheid van de internationale non-profitsector is afgelopen jaar door de coronapandemie op de proef gesteld. Zoals in het laatste Decisio-onderzoek werd benadrukt, zou dit kunnen leiden tot een stabilisatie of lichte krimp van de sector op termijn. Vooralsnog lijkt hier echter geen sprake van te zijn: in 2020 is het aantal organisaties zelfs licht gegroeid. Dertien nieuwe organisaties vestigden zich in die periode in Den Haag, tegenover vier vertrekkende organisaties.

Hoewel dit de verwachting staaft dat de sector weinig gevoelig is voor conjunctuurveranderingen, valt gezien het laat cyclisch karakter niet uit te sluiten dat later alsnog een stabilisatie of lichte krimp optreedt. Volgend jaar start de actualisatie van het Decisio-onderzoek, dat hierover uitsluitsel geeft. De rapportage hiervan volgt in 2023. In het coalitieakkoord is de ambitie uitgesproken om met name in te zetten op Europese instellingen. Zoals het meest recente Decisio-onderzoek laat zien, is dit inmiddels veruit de grootste banenmotor van de sector. Ook in de toekomst wordt verwacht dat de groei vooral vanuit de huidige Europese instellingen komt. Ontzorgen van internationale medewerkers Om internationale medewerkers bij aankomst een zachte landing te bieden en tijdens hun verblijf zo veel mogelijk te ontzorgen, is The Hague International Centre (THIC) opgericht. Dat bestond in 2020 tien jaar. Dit centrale aanspreekpunt adviseert internationale medewerkers over huisvesting, zorg, onderwijs, werk en dienstverlening. Ook voor THIC was het een turbulent jaar, dat begon met de informatievoorziening over de Brexit-deal en hulp aan Britse Hagenaars om hun verblijfsdocumenten te regelen. De reisbeperkingen rond de coronapandemie leidden tot fluctuaties in de instroom van nieuwkomers en tot meer vragen over immigratie.

3/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10129604

In 2020 zijn er 30 procent minder nieuwkomers (3.500) naar de regio Den Haag gekomen. De instroom liep sterk terug tijdens de lockdowns in het voor- en najaar. Medewerkers van internationale organisaties konden veelal blijven reizen door uitzonderingsregelingen. THIC heeft de reguliere dienstverlening aan internationale medewerkers met aanvullende veiligheidsmaatregelen kunnen voortzetten en extra geïnvesteerd in online begeleiding. Er zijn (digitaal) dertien bijeenkomsten georganiseerd over onder meer onderwijs, taal, zorg en belastingen. Enquêtes en interviews met internationale medewerkers leren dat er bij aankomst behoefte is aan extra informatie over de gevolgen van internationale mobiliteit op het welzijn en de carrièremogelijkheden voor partners. Om internationale medewerkers te behouden zal THIC dit najaar meer digitale thematische evenementen organiseren voor nieuwkomers bij aankomst en informelere workshops over welzijn, carrièremogelijkheden voor partners en netwerken in Den Haag. THIC verkent hoe de goede ontvangst van internationale medewerkers van internationale organisaties en bedrijven doorgetrokken zou kunnen worden naar alle nieuwkomers, waaronder EU-arbeidsmigranten, studenten of gezinsmigranten.

Moderne en professionele huisvesting voor internationale organisaties In 2020 heeft de gemeente de huur beëindigd van het gedateerde Bertha von Suttner-verzamelpand aan de Laan van Meerdervoort. De 28 hierin gevestigde organisaties zijn door de gemeente begeleid bij het vinden van nieuwe kantoorruimte. Veertien organisaties vonden hun onderkomen in een nieuw verzamelpand voor internationale organisaties aan het Alexanderveld, in de internationale zone nabij het Vredespaleis. Drie organisaties vestigden zich in het The Hague Humanity Hub aan de Fluwelen Burgwal. Vijf organisaties hebben elders in de stad huisvesting gevonden en zes organisaties werken mede in verband met de coronacrisis nog vanuit huis. Met hen is nauw contact om daarna passende huisvesting te vinden. De ontwikkeling van nieuwe huisvesting voor internationale organisaties op het Alexanderveld biedt veel kansen; samen met de verhuurder werkt The Hague Humanity Hub op deze locatie nauw samen met alle gevestigde partijen om een modern en professioneel huisvestingsconcept te ontwikkelen, waarbij naast de verhuur van kantoorruimten, net als bij de locatie aan de Fluwelen Burgwal, samenwerking wordt gefaciliteerd en innovatie gestimuleerd.

The Hague Humanity Hub ontwikkelt zich hiermee steeds meer als programmeur en coördinator van het ecosysteem waarin professionals op het gebied van vrede, recht en veiligheid kunnen samenwerken. Verdieping en vernieuwing van het ecosysteem Naast fysieke kantoorruimten en ontmoetingsplekken is inhoudelijke programmering belangrijk om het profiel van Vrede en Recht te verdiepen. Onderzoek laat zien dat gezamenlijke huisvesting en programmering organisaties weerbaarder en innovatiever maakt en daarmee zorgt voor groei en bloei van het ecosysteem. Dit zorgt vervolgens ook voor een aantrekkelijker vestigingsklimaat. De Humanity Hub blijft hierin één van de sterkste Haagse troeven, maar ook de groei van de universiteiten en kennisinstellingen in Den Haag speelt daarin een belangrijke rol. Inmiddels heeft de Humanity Hub meer dan 250 evenementen georganiseerd. Gezamenlijke programmering geeft een daadkrachtige Haagse stem aan ons ecosysteem en biedt door de gevolgen van de coronapandemie met digitale en hybride activiteiten en evenementen inmiddels ook ver over de stadsgrenzen heen een kans voor ontmoeting en profilering. De vernieuwing laat zich ook blijken in een innovatieve samenwerking met NWO, waarbij door de gemeente vijf onderzoeksprojecten worden begeleid die zich richten op digitale innovaties en mensenrechten.

Daarnaast wordt een hoogwaardig trainingsaanbod voor professionals ontwikkeld op het gebied van cybersecurity door de strategische alliantie van Leiden-Delft-Erasumus Universiteit en op het gebied van internationaal recht door het Asser Instituut.

4/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10129604

Tot slot is conform de afspraken uit het coalitieakkoord het samenwerkingsverband met Shelter City verlengd, waarmee mensenrechtenactivisten een korte periode in Den Haag kunnen werken aan herstel en tevens hun ervaringen kunnen delen met scholieren, studenten en andere inwoners om de verbinding met deze sector te versterken. Daadkrachtige Haagse stem op het wereldtoneel Internationale profilering Naast de bovengenoemde Haagse ontwikkelingen, positioneert Den Haag zich ook steeds sterker als stad van Vrede en Recht buiten de stads- en landsgrenzen. Hierbij helpt de goede en nauwe samenwerking die er vanuit de gemeente is met het Ministerie van Buitenlandse Zaken (BZ), zowel in Den Haag als via ambassades wereldwijd. Een goed voorbeeld hiervan is de jaarlijkse Ambassadeursconferentie, waarbij Den Haag prominent vertegenwoordigd is, maar ook de samenwerking via HagueTalks, de wereldwijde lezingenreeks over vrede en recht. Deze samenwerking eindigt dit jaar en wordt in samenwerking met BZ doorontwikkeld. Via (digitale) conferenties van de American Society of International Law, het World Justice Project en het Brookings-instituut is de positie van Den Haag versterkt binnen de internationale juridische wereld. De meerjarige samenwerking met het Brookings-instituut loopt dit jaar eveneens af en wordt geëvalueerd.

Ook is via zichtbaarheid bij (digitale) Haagse conferenties van onder meer UNICRI, OPCW, Innovating Justice en het Kinderrechtencollectief gewerkt aan (internationale) profilering op het gebied van vrede, recht en veiligheid. Hoewel de economische effecten van deze digitale conferenties door de coronapandemie nihil waren, zijn de effecten op het gebied van internationale profilering des te groter, aangezien wereldwijd een groter publiek digitaal kon worden bereikt met onze boodschap. Naast al deze internationale conferenties wordt met VNG International samengewerkt om Den Haag in 2022 te verbinden aan de UCLG Peace Prize, een prestigieuze prijs voor lokale overheden die baanbrekend werk verrichten op het gebied van onder meer vredesopbouw. Wereldwijd kan hiermee opnieuw de aandacht op onze stad van Vrede en Recht gevestigd worden. Binnen de gemeente wordt daarnaast dienstoverstijgend samengewerkt via de Haagse Internationale Agenda om internationale conferenties zo goed mogelijk te faciliteren en zo effectief mogelijk in te zetten voor onze internationale profilering. Internationale connectiviteit Binnen de gemeente wordt daarnaast ingezet op verbetering van de internationale connectiviteit, met het speerpunt internationale verbindingen per spoor.

Het structureel versterken van het internationale -maar ook regionale en nationale- openbaar vervoer is nodig om: de bereikbaarheid van de stad te borgen, bij te dragen aan sociale en maatschappelijke doelen (zoals onder andere klimaatdoelstellingen en kansengelijkheid) en om economische kansen die Den Haag als internationale stad van de vrede en recht heeft, optimaal te (blijven) benutten. Ten eerste is daarvoor een goede aansluiting op het netwerk van hogesnelheidstreinen gewenst, waardoor de ons omringende metropolen makkelijk bereikbaar zijn en blijven (Brussel, Parijs, Londen, Frankfurt en Berlijn). Ten tweede is het de ambitie om in te zetten op een creatie dan wel verdere verbetering van internationale intercity verbindingen richting onze naaste buren: Duitsland (Aken en Düsseldorf) en België (Antwerpen, Brussel).

5/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10129604

Europese profilering Naast de internationale profilering, groeit ook de invloed van de Haagse Europese profilering. Dit komt mede doordat Den Haag afgelopen jaar een invloedrijk rapporteurschap heeft bemachtigd binnen het Comité van de Regio’s. Veel beleidsdirecties hebben te maken met Europese regelgeving en nemen vanuit inhoudelijk expertise met regelmaat deel aan Europese overleggen over regelgeving en uitvoering. Ook hier wordt dienstoverstijgend samengewerkt via de Haagse Europese Agenda, waarmee het Europese beleid van de gemeente gecoördineerd wordt en de profilering gestroomlijnd. Dit leidt tot een coherent Haags Europa-profiel, dat naar verwachting dit najaar wordt afgerond. Strategische reisagenda Met de Strategische Reisagenda worden internationale dienstreizen van bestuurders op elkaar afgestemd en strategisch ingezet om gemeentelijke doelen te bereiken, zowel op internationale profilering, als breder op beleidsniveau. Door de coronacrisis hebben er geen dienstreizen plaatsgevonden afgelopen jaar. Financiën Het budget voor de uitvoering van het beleid en de verwezenlijking van de ambities bedraagt jaarlijks €1,4 mln. Daarnaast biedt de bestemmingsreserve Internationale Werving (BRIW) mogelijkheden om nieuwe organisaties te verbinden aan de stad.

Slot Den Haag staat wereldwijd bekend als de Internationale Stad van Vrede en Recht. Ondanks de coronapandemie blijft de internationale non-profitsector in Den Haag groeien. Er wordt onverminderd doorgewerkt aan het verdiepen en vernieuwen van het profiel van Den Haag als internationale stad van Vrede en Recht en in het bijzonder aan het verbinden van de sector met de inwoners van de stad. We hebben veel in huis om trots op te zijn. De basis is op orde nu er moderne en professionele huisvesting beschikbaar is voor internationale organisaties en het ecosysteem op innovatieve wijze wordt vormgegeven. In Den Haag werken nu meer mensen dan ooit tevoren aan vrede, recht en veiligheid. Aan de afspraken en ambities uit zowel het coalitieakkoord als uw commissie en raad is de afgelopen collegeperiode recht gedaan. Stilstand is in een veranderende wereld echter achteruitgang, dus om ook in de toekomst de Internationale Stad van Vrede en Recht te blijven is het nodig om proactief in te blijven spelen op politieke en maatschappelijke ontwikkelingen. Dat doen we vol overtuiging. Met vriendelijke groet, Saskia Bruines

6/6