RIS309280 Bijlage 3 Thuis in Den Haag

Thuis in Den Haag Haags Gemeentearchief

Het Haags Gemeentearchief

Inleiding Het Haags Gemeentearchief (HGA) gaat in 2021 van start met ‘Thuis in Den Haag’, een concept dat tot doel heeft de stadsgeschiedenis met de

voor álle bewoners in Den Haag

2

Thuis in Den Haag Haags Gemeentearchief 2021

huidige bewoners van Den Haag te delen, en ook hún geschiedenissen op te halen. Daarmee is het de ‘opvolger’ van de Dag van de Haagse Geschiedenis, een evenement dat het HGA jaarlijks organiseerde met ook het doel om de geschiedenis van Den Haag en haar inwoners dichter bij elkaar te brengen. In dit document wordt de aanleiding, achtergrond en aanpak van Thuis in Den Haag geschetst.

Achtergrond Sinds 2005 organiseerde het HGA elk jaar een

openbaar vervoer, concerten en kijkjes achter

Dag van de Haagse Geschiedenis. Het doel

de schermen van erfgoedinstellingen. Vrijwel

daarvan was de inwoners van Den Haag met

altijd was een deskundige op het gebied van

de stad te verbinden via een historische

de Haagse geschiedenis aanwezig is die tekst

manifestatie van edu-tainment en vermaak.

en uitleg gaf over thema, activiteit of de

“De Dag” ont wikkelde zich tot een platform

omgeving. Dit gaf verdieping en nam de

voor historische verenigingen en professio-

bezoeker ook echt mee in de wat verder

nele erfgoedpartners die historische activitei-

gelegen geschiedenis van de stad. De locatie

ten en informatie aanbood. Activiteiten

van het evenement, de Haagse binnenstad,

waren: lezingen, stadswandelingen, fietstoch-

met name rondom Plein en Binnenhof, past

ten, vaartochten, rondritten in historisch

daar goed bij.

Veranderende stad Anno 2021 is het echter niet zo dat iedere inwoner van Den Haag verbinding voelt met de historische binnenstad. Den Haag is gegroeid tot een stad met ca. 550.000 inwoners, de stadsdelen strekken zich naar alle kanten uit en de samenstelling van de Haagse bevolking is de afgelopen zestig jaar zeer divers geworden. Wat naast de bevolkingssamenstelling ook veranderde, is de omvang van de stad. Den Haag is sinds het einde van de 19e eeuw sterk uitgebreid met Spoorwijk, Schilderswijk, het Zeeheldenkwartier, Duinoord, het Regentessekwartier, de Bomenbuurt, Haagse Hout, Vogelwijk, Geuzen- en Statenkwartier. In 1923 werd Loosduinen bij Den Haag gevoegd. Na de Tweede Wereldoorlog volgde een nieuwe periode van groei

Bovenstaande grafiek laat zien dat inmiddels meer dan 55 % van de bewoners van Den Haag een migratieachtergrond heeft. Onderstaande grafiek toont hoe de bevolkingssamenstelling er in 2020 per stadsdeel uitziet.1

met Escamp in Den Haag Zuid-West, Mariahoeve en recenter het stadsdeel Ypenburg-Leidschenveen. Bewoners van

Aantal inwoners (leeftijd, geslacht, migratieachtergrond) 2020 – Stadsdelen

Den Haag wonen inmiddels dus verspreid over een grootste-

1 Loosduinen

delijk gebied, waarbij het Westland, Delft en Rijswijk voor veel inwoners dichterbij zijn dan het centrum van de stad.

2 Escamp

3 Segbroek

Thuis in Den Haag Haags Gemeentearchief 2021

5 Centrum

6 Laak

7 Haagse Hout

8 LeidschenveenYpenburg

Antilliaans

746

4.031

977

582

3.569

2.415

845

927

Geen migratieachtergrond

33.357

46.279

36.734

37.166

26.585

10.417

24.038

27.658

Indonesisch

2.034

2.947

2.827

2.365

2.332

807

2.378

1.515

Marokkaans

1.167

10.778

1.012

380

12.088

4.211

951

1.776

Oost-Europees

1.754

11.219

3.553

2.079

6.537

7.054

2.036

1.128

Overig niet-Westers

3.493

16.391

4.760

4.513

16.322

8.030

7.141

5.440

Overig Westers

3.672

6.712

7.370

9.810

10.927

3.003

7.392

3.098

Surinaams

2.279

13.590

4.091

982

11.760

6.316

1.640

5.181

Turks

1.145

16.147

1.092

350

16.336

3.642

646

1.810

1 Uit: https://denhaag.incijfers.nl/dashboard/Overzichten/Bevolking/

3

4 Scheveningen

Thuis in het archief

De wijk in!

Het concept: halen/brengen

Het HGA is er voor àlle bewoners van Den Haag. Het wil de

In die uitgestrekte, diverse stad en in deze tijd, waarin social

Het team Archiefassistentie van het HGA is er vertrouwd mee:

stadsgeschiedenis van de omvangrijke en veelkleurige

media de boventoon voeren, een pandemie de wereld teistert,

‘halen/brengen’. Zij halen in de HGA- depots onder het

stadsbevolking weerspiegelen en kunnen vertellen. Bovendien

de samenleving zich verhoudt tot discussies over racisme

stadhuis de stukken op die de bezoekers op de studiezaal

zorgt meer bekendheid met de eigen leefomgeving (buurten

versus tradities, en waar (religieus) extremisme onderdeel ook

willen bekijken en brengen zo de informatie naar hen toe. En

en wijken) voor meer verbinding mét die leefomgeving. Daar

vormt van de samenleving, kan het HGA de bewoners van

ze brengen aan het eind van de dag de stukken weer terug

zet het HGA graag op in. Dat betekent het kennen, vastleggen

Den Haag niet alleen bereiken door ze uit te nodigen voor een

naar de juiste plek in het depot.

en presenteren van de geschiedenis van het ‘oude’ Den Haag,

historisch festijn in de binnenstad. Het archief moet erop uit

Zo moet dat bij Thuis in Den Haag ook. Het HGA bezorgt

maar ook dat van de ‘nieuwere’ Hagenaars en Hagenezen.

om bewoners in hun eigen omgeving te ontmoeten, te

bewoners de wat oudere geschiedenis, de verhalen en beelden

Door zoveel mogelijk tijdvakken en facetten van de Haagse

enthousiasmeren voor het leren kennen van Haagse

over hoe wijken en buurten er 30, 50 of 100 jaar geleden

geschiedenis te documenteren, blijft het HGA hét historisch

geschiedenis en hen uit te nodigen daarin hun eigen plek in

uitzagen. En het haalt bij hen de nieuwere geschiedenis op; de

kenniscentrum van Den Haag en voelen meer Hagenaars zich

te nemen.

betekenisvolle plekken, gebeurtenissen en veranderingen die

thuis in en met het archief. Maar dat gaat niet vanzelf…

Hagenaars in hun stad hebben meegemaakt en ervaren. Deze Daarom gaat het HGA naar de verschillende stadsdelen toe.

nieuw verworven geschiedenissen krijgen een plekje in de

Daarbij zal gebruik gemaakt worden van de al aanwezige

depots (tegenwoordig ook in digitale vorm), zodat het voor

gemeentelijke infrastructuur van wijkbibliotheken,

toekomstige generaties beschikbaar blijft en het HGA dit kan

cultuurankers en community builders. Maatwerk is hierbij

verwerken in presentaties en activiteiten. Halen/brengen dus!

heel belangrijk, want elk stadsdeel kent weer een eigen

Bij de Dag van de Haagse Geschiedenis was de rol van het HGA

signatuur, hele verschillende wijken en een eigen bevolkings-

faciliterend en niet prominent aanwezig. In het nieuwe

samenstelling. Het is belangrijk om de activiteiten en ontmoe-

concept wordt gezocht naar een sterkere profilering van het

tingen daarop aan te passen. En het HGA doet dit niet alleen;

archief, zodat Hagenaars en Hagenezen het HGA veel gemak-

alle erfgoedpartners die ook bij de Dag van de Haagse

kelijker weten te vinden, en veel duidelijker wordt wat dit

Geschiedenis betrokken waren, worden betrokken. De

‘stadsarchief’ ook voor hen kan betekenen.

diensten Archeologie en Momentenzorg & Welstand hebben al aangegeven enthousiast te zijn over de gekozen aanpak, en ook het Haags Historisch Museum is geïnteresseerd om actief te participeren. De vele historische verenigingen in de stad zijn ook van harte uitgenodigd om een inbreng te leveren.

4

Thuis in Den Haag Haags Gemeentearchief 2021

De aanpak: verdieping per stadsdeel In plaats van te richten op één dag met traditionele historische

• In de weken en maanden na de aftrap trekt het HGA dus

• Het jaar wordt afgesloten met een eindpresentatie in

activiteiten en thema’s in (voornamelijk) het centrum, zet het

het stadsdeel in om te leren wat er speelt en wat tot de

de vorm van een terugblik op alle activiteiten en

HGA in op een programma dat negen jaar beslaat (2021-2029).

collectieve geschiedenis van dat gedeelte van de stad

verhalen en materialen die zijn ‘opgehaald’. Deze

Daarin staat elk jaar een stadsdeel centraal.

behoort. Het archief haakt haken in bij relevante evene-

eindpresentatie wordt zowel in het stadsdeel zelf als in

menten in de wijken, gaat in gesprek met groepen

de eigen tentoonstellingsruimtes van het HGA

• Het jaar begint met een feestelijke ‘aftrap’ in het gekozen

bewoners en organisaties, en vraagt hen wat beeldbepa-

vertoond, waarbij ook bewoners uit andere stadsdelen

stadsdeel, waarbij wordt aangegeven op welk moment in

lende personen, organisaties, plekken en gebeurtenissen

worden uitgenodigd om kennis te maken met het

dat jaar in elke wijk een ‘historische ontmoeting’ plaats

zijn voor de betreffende buurten en wijken.

stadsdeel dat dat jaar centraal heeft gestaan.

vindt. Die ‘historische ontmoeting’ kan per keer een heel

theken / HIP’s, de Cultuurankers, Community Builders en

Door op deze manier actief de stad in te trekken, en samen

bestaand wijkfeest, een lezing of debatavond, een

andere (gemeentelijke) initiatieven die kunnen diene

met bewoners van het stadsdeel te praten over hun

tentoonstelling in samenwerking met een buurtcomité, de

als‘uitvalsbasis’ voor activiteiten en bijeenkomsten.

wijkgeschiedenis en dit te documenteren, legt het HGA

mogelijkheden zijn talrijk. • Het HGA kiest zoveel mogelijk voor een wijkbenadering, omdat gebleken is dat Hagenaars vooral verbinding voelen met de wijk waarin ze wonen en zich minder identificeren met het stadsdeel waarin die wijken liggen. • Er wordt een kleine uitgave ontwikkelt, ‘De kortste geschiedenis van stadsdeel X,’ dat de geschiedenis van de wijken

5

• Hierbij wordt optimaal gebruik gemaakt van de wijkbiblio-

ander karakter hebben; deelnemen aan een reeds

• In de eigen HGA tentoonstellingsruimtes (Atrium en Galerij

verrijkt het zijn eigen kennis, archieven en collecties én

rondom (de ontwikkeling van) het stadsdeel.

probeert het voor alle inwoners relevant en van betekenis

• En het HGA organiseert expedities binnen het stadsdeel,

te zijn.

tussen wijken – want de verschillen tussen wijken in hetzelfde stadsdeel zijn vaak groot, en veel bewoners kennen andere wijken helemaal niet zo goed.

uit het stadsdeel vertelt, naar analogie van de publicatie

• Natuurlijk zijn de bewoners van het stadsdeel ook welkom

van het Haags Gemeentearchief ‘De kortste geschiedenis

bij het HGA op het stadhuis. Bewoners worden uitgeno-

van de stad’, die alle nieuwe inwoners van Den Haag

digd voor een rondleiding door de depots en een deel van

ontvangen bij de welkomstbrief van de burgemeester. ‘De

de lezingen van dat jaar worden gewijd aan onderwerpen

kortste geschiedenis van het Stadsdeel X’ wordt verspreid

die relevant zijn in relatie tot het stadsdeel dat dat jaar

door het hele gebied en ook online beschikbaar gesteld.

centraal staat.

Thuis in Den Haag Haags Gemeentearchief 2021

gedurende negen jaar een verbinding met de hele stad,

in de tramtunnel) worden exposities gepresenteerd

haagsgemeentearchief.nl