RIS309236 Nieuw beleid voorschoolse educatie

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Hilbert Bredemeijer Wethouder van Onderwijs, Sport en Buitenruimte

060

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

OCW/10103376 RIS309236 Contactpersoon

Lieke de Jong Dienst

Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

Stad en Bestuur OCW Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

22 juni 2021

Lieke.dejong@denhaag.nl

Onderwerp

Nieuw beleid voorschoolse educatie

Geachte voorzitter, De Haagse Educatieve Agenda (HEA) 2019 - 2022 geeft hoge prioriteit aan gelijke kansen voor de ontwikkeling van ieder kind en iedere jongere. Eén van de topprioriteiten is de ambitie: Meer kansengelijkheid in het Haagse onderwijs. Deze ambitie zal ook in de HEA 2022-2026 weer topprioriteit worden. Kansengelijkheid begint al bij het jonge kind. Daarom zetten we ons in Den Haag in voor kwalitatief goede voorschoolse educatie, waarmee we samen met de organisaties voor kinderopvang een substantiële bijdrage leveren aan de kansengelijkheid in het Haagse onderwijs en aan de taal- en sociaal emotionele ontwikkeling van het kind. Om dit extra kracht bij te zetten is er dit voorjaar een nieuw beleidskader voorschoolse educatie vastgesteld, met daaraan verbonden een nieuwe subsidieregeling. Deze regeling is door uw college 25 mei vastgesteld (RIS308837). Belangrijkste wijziging ten opzichte van de eerder regeling is dat in plaats van 1 totaal subsidiebedrag, er met de nieuwe subsidieregeling wordt over gegaan op het subsidiëren van organisaties aan de hand van een vast basisbedrag én een vast staffelbedrag. Het basisbedrag staat garant voor de uitgaven die nodig zijn om de hoge kwaliteit in voorschoolse educatie te bieden. Het basisbedrag wordt aangevuld met een vast staffelbedrag per doelgroepkind.

Hiermee worden kinderopvangorganisaties met voorschoolse educatie in gelegenheid gesteld activiteiten en werkwijzen uit te voeren, die met deze brief worden toegelicht. Voorschoolse educatie In Den Haag kennen we een grote diversiteit aan voorzieningen waar 0 tot 4-jarige kinderen spelenderwijs leren: kinderdagopvang en peuteropvang, met of zonder voorschoolse educatie. Per 2018 is met de invoering van de Wet harmonisatie kinderopvang en peuterspeelzaalwerk er geen onderscheid meer tussen peuterspeelzalen en kinderopvang en zijn de kwaliteitseisen en financieringsstructuur gelijkgetrokken. Daarom wordt in deze brief met kinderopvang bedoeld: kinderdagopvang en peuteropvang voor 2,5 tot 4 jarigen.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10103376

Voorschoolse educatie wordt door kinderopvang aangeboden aan peuters van 2,5 tot 4 jaar met een indicatie voor- en vroegschoolse educatie afgegeven door het Centrum voor Jeugd en Gezin. Kinderopvang met voorschoolse educatie is erop gericht om peuters met een (mogelijke) taal- en/of sociaal-emotionele ontwikkelingsachterstand te ondersteunen en te stimuleren. De (mogelijke) ontwikkelingsachterstand wordt zo verkleind of voorkomen. Het wettelijk aanbod voorschoolse educatie is per 1 augustus 2020 verruimd naar 960 uur over 1,5 jaar (640 uur per jaar/gemiddeld 16 uur per week à 40 weken per jaar), voor kinderen vanaf 2,5 jaar. Daarnaast worden per 1 januari 2022 kinderopvanglocaties met voorschoolse educatie verplicht een hbo geschoolde pedagogisch beleidsmedewerker in te zetten ten behoeve van de kwaliteit van de voorschoolse educatie. Den Haag voldoet al jarenlang aan deze nieuwe verplichting die per 2022 ingaat, door inzet van hbocoaches voor voorschoolse educatie of met hbo-ers op de peutergroep. Als het gaat om de invoering van hbo-ers is er met andere woorden voor Den Haag geen actiepunt. Nieuw gemeentelijk beleid voor meer gelijke kansen Voor alle jonge kinderen toegankelijke voorschoolse voorzieningen HEA-partners vinden het essentieel om in Den Haag toe te werken naar geïntegreerde en hoogwaardige voorschoolse voorzieningen, verbonden met onderwijs.

Daarbij verstevigen we tevens de verbindingen met het Centrum voor Jeugd en Gezin, de bibliotheek en het schoolmaatschappelijk werk zodat kinderen (en hun gezinnen) al op jonge leeftijd gekend zijn en zo nodig begeleid worden, gericht op preventief handelen. Ouders die niet in aanmerking komen voor kinderopvangtoeslag bij de Belastingdienst, kunnen een vergelijkbare tegemoetkoming in de kosten van de kinderopvang voor hun peuter bij de gemeente aanvragen: de gemeentelijke peutertoeslag. Daarbovenop krijgen ouders met een peuter met een doelgroep indicatie de extra uren voorschoolse educatie gratis. Ook voor ouders met een Ooievaarspas blijft de voorschoolse educatie geheel gratis. Bereik Het uitgangspunt is dat iedere peuter op de basisschool start met gelijke kansen als iedere peuter de mogelijkheid heeft gehad om deel te nemen aan hoogwaardige kinderopvang. Het bereik onder kinderen met een indicatie voor voorschoolse educatie was in 2020 58%. Van de overige (nietbereikte) doelgroeppeuters maakt overigens een groot deel wel gebruik van de reguliere kinderopvang. In 2020 is als gevolg van de corona-crisis het bereik tot stilstand gekomen en helaas zelfs iets gedaald (2019: 61%). Dit komt onder andere door de tijdelijke gedwongen sluiting van kinderopvanglocaties en het meer digitaal consulteren door het Centrum voor Jeugd en Gezin.

In het nieuwe beleidskader is daarom de ambitie om alsnog de komende periode het bereik te optimaliseren en in te zetten op toeleiding. Dit zal mede afhankelijk zijn van de ontwikkelingen met betrekking tot de coronacrisis. De ambitie is het bereik te verhogen met gemiddeld 5% per jaar, tot in 2024 naar 75%. Het Centrum voor Jeugd en Gezin draagt zorg voor de indicatiestelling voor de doelgroep voor- en vroegschoolse educatie. Voor de realisatie van een hoger bereik is het Centrum voor Jeugd en Gezin daarom een belangrijke schakel om de doelgroep te bereiken en naar voorschoolse educatie toe te leiden. Daarnaast is samenwerking op maat met overige partners van belang om de doelgroep te bereiken.

2/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10103376

Voor het optimaliseren van het bereik is in het nieuwe beleidskader het volgende opgenomen: • alle kinderen die onder de definitie van voorschoolse educatie vallen, krijgen zo vroeg mogelijk, een indicatie voor- en vroegschoolse educatie; • alle kinderen met een indicatie gaan naar een kinderopvang met voorschoolse educatie ; • alle kinderen met een indicatie maken in principe volledig gebruik van het aanbod voorschoolse educatie (960 uur in 1,5 jaar); • alle kinderen met een indicatie worden zorgvuldig begeleid in de overgang naar de vroegschool in groep 1 van het basisonderwijs (doorgaande lijn). Dit gaan we doen door: a. Acties op non-bereik (= doelgroep die niet deelneemt aan voorschoolse educatie): We versterken de toeleiding naar de voorschoolse educatie. Onder andere door budget voor organisaties beschikbaar te stellen ten behoeve van toeleiding. Hiermee kunnen de kinderopvang organisaties naar eigen inzicht hun beleid voor toeleiding vormgeven en activiteiten op maat inzetten. Dit is met name interessant voor locaties in wijken met relatief meer doelgroep en problematiek. Ook kan het budget ingezet worden ten behoeve van verschillende programma’s voor ouder en kind, die bijdragen aan tijdige deelname aan de voorschoolse educatie en gelijktijdig de ouderbetrokkenheid met de ouders vergroten.

Daarnaast start er een grootschalige gemeentelijke publiciteitscampagne gericht op zowel ouders (toeleiding) als houders (stimuleren capaciteit met voorschoolse educatie Deze campagne wordt gelanceerd Q3 2021 en kent een doorlooptijd tot en met 2022. Het gaat om een on- en offline campagne met tevens een persoonlijke benadering. Ook gaan we ouders bij de inschrijving en bij het aanvragen van de verschillende toeslagen voor kinderopvang ondersteunen om zodoende de drempel voor het inschrijven zoveel als mogelijk weg te nemen. b. Acties op ‘no show’ (= geen 100% bezetting op een plaats voorschoolse educatie): Er is een gezamenlijke inzet van gemeente en kinderopvang gaande om een cijfermatig beeld te krijgen van het bereik en non-bereik en de ontwikkelingen hierin. Door het volgen van de peuters in een gemeentelijk registratiesysteem kinderopvang 2,5 tot 4 jarigen wordt dat mogelijk. We kunnen zodoende gericht beleid ontwikkelen om het bereik te optimaliseren. c. Acties op uitbreiding ve-capaciteit: Om zoveel mogelijk doelgroepkinderen te bereiken, zijn er meer locaties voor voorschoolse educatie in de stad nodig. Het ombuigen van reguliere groepen tot groepen met voorschoolse educatie binnen bestaande locaties kinderopvang waar naar verwachting veel doelgroeppeuters geplaatst zijn, maakt dit mogelijk.

Om deze bestaande locaties voor kinderopvang zonder voorschoolse educatie te stimuleren alsnog voorschoolse educatie te gaan aanbieden, is er een startsubsidie ontwikkeld voor de aanloopperiode om te voldoen aan de vereisten van een locatie met voorschoolse educatie zoals het toepassen van een erkend programma voorschoolse educatie en scholing van personeel. Streven is om over de hele stad, met specifieke aandacht voor de wijken met relatief veel doelgroeppeuters, het aanbod voorschoolse educatie voor doelgroeppeuters van 2,5 tot 4 jaar uit te breiden. Bedoeling is dat in alle wijken doelgroeppeuters in hun eigen buurt naar kinderopvang met voorschoolse educatie kunnen. Behalve het vergroten van het bereik draagt dit ook bij aan het tegengaan van segregatie.

3/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10103376

Naast deze vereisten is het van belang een samenwerking met de partners aan te gaan, zoals Centrum voor Jeugd en Gezin, schoolmaatschappelijk werk, bibliotheken, buurthuizen, zelforganisaties, etc., en waar mogelijk met een bijbehorende basisschool. Deze samenwerking is onder meer gericht op de toeleiding, ouderbetrokkenheid, vroegsignalering en ‘warme overdracht’. Met de startsubsidie wordt een eventuele drempel voor kinderopvangorganisaties die voorschoolse educatie voor het eerst willen aanbieden of de voorschoolse educatie willen uitbreiden, zoveel als mogelijk weggenomen. De gemeente gaat dit actief stimuleren bij opvanglocaties zonder voorschoolse educatie waar wél al peuters met een indicatie geplaatst zijn. Op deze wijze kan de capaciteit voorschoolse educatie én daarmee het bereik van doelgroeppeuters in Den Haag worden vergroot. Meer kansengelijkheid bij de overgangen Overgangen in het onderwijs zijn kwetsbare momenten in de schoolloopbaan, vooral voor kinderen en jongeren die van huis uit minder begeleiding en ondersteuning krijgen. Bij elke overgang zijn uitkomsten voor kinderen met hoger opgeleide ouders relatief gunstiger dan voor kinderen met lager opgeleide ouders. Daarom wordt de specifieke aandacht voor een soepele doorstroom van de kinderopvang naar het basisonderwijs verder versterkt.

Doorgaande lijn We stimuleren een intensieve samenwerking tussen kinderopvangorganisaties met voorschoolse educatie en basisscholen in Den Haag. Waar mogelijk in de vorm van een samenwerkingsovereenkomst. Primaire doel is continuïteit in de educatieve leerlijn en de taal- en sociaal-emotionele ontwikkeling voor kinderen van 2,5 - 6 jaar. Uitgangspunt is dat de effecten van het totale programma voor- en vroegschoolse educatie worden vergroot als het voorschoolse programma van de kinderopvang en het programma van de vroegschool in groep 1 en 2 van het basisonderwijs op elkaar afgestemd is. Bij de inzet op de doorgaande lijn hoort ook de zogeheten ‘warme overdracht’ van kinderopvang met voorschoolse educatie naar de basisschool met vroegschoolse educatie. Vroegsignalering Naast het risico op een taal- en ontwikkelingsachterstand, kunnen de peuters met (en zonder) een doelgroep indicatie ook kampen met zorgproblematiek. Naarmate er meer peuters met deze problematiek aan een groep deelnemen, vraagt het meer inzet en expertise van de pedagogisch (beleids-)medewerker om tot een goede signalering en doorverwijzing te komen. Dit is de verantwoordelijkheid van de kinderopvangorganisatie in samenspraak met het voorschools schoolmaatschappelijk werk, de basisschool met wie (eventueel) een samenwerkingsovereenkomst is en het Centrum voor Jeugd en Gezin.

De kinderopvang kan op deze wijze zorgproblematiek in een zo vroeg mogelijk stadium signaleren en zo nodig doorverwijzen naar professionele (zorg-)hulp. Als onderdeel van het sociaal economisch herstelplan Corona wordt het aantal uren schoolmaatschappelijk werk met gemeentelijke middelen uitgebreid. Deze extra uren worden ingezet voor het signaleren van zorgproblematiek en om met ouders van doelgroepkinderen in gesprek te gaan en hen te stimuleren om meer met hun kind te gaan lezen en spelen en zodoende ouders bewust te maken van hun voorbeeldfunctie.

4/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10103376

Versterken van de rol van ouder Investeren in de ontwikkeling van jonge kinderen heeft meer effect als ook ouders zich bewust zijn van het belang van hun rol met betrekking tot de ontwikkeling van hun kind en zo nodig geholpen worden deze rol te vervullen. Vanaf de geboorte tot aan het moment dat een kind naar de kinderopvang of naar school gaat is het de rol van het Centrum voor Jeugd en Gezin om ouders voorlichting te geven over voor- en vroegschoolse educatie, zo nodig aangevuld met overige partners (in de wijk). Ouderbetrokkenheid Ontwikkelingsstimulering in de thuissituatie is een basale voorwaarde voor het gezond opgroeien van kinderen. Onder ouderbetrokkenheid wordt daarom verstaan het bieden van handvatten aan ouders om gezamenlijk met de kinderopvang te werken aan de taal- en sociaal-emotionele ontwikkeling van het kind. Dit kan de kinderopvang doen door middel van het organiseren van (educatieve) bijeenkomsten en/of individueel (educatief) partnerschap met de ouder(s). Denk hierbij aan activiteiten als een training, taalcursus Nederlands, bibliotheekbezoek, opvoedadviezen, individuele gesprekken, huisbezoek, leren voorlezen, e.d. De rol die ouders spelen bij de ontwikkeling van hun kinderen en ouderbetrokkenheid bij voorschoolse educatie is een belangrijke voorwaarde voor het behalen van resultaten bij de voorschoolse educatie.

De hierboven genoemde uitbreiding van het aantal uren voorschools sociaal maatschappelijk werk in het kader van het Sociaal Economisch herstelplan draagt hier ook aan bij. Lobby Dit nieuwe beleid voeren we in, terwijl er parallel meerdere lobby’s richting Rijk lopen over de financiering van de kinderopvang. Ons Nederlandse kinderopvangstelsel is versnipperd en de financiering van het huidige systeem zit (te) ingewikkeld in elkaar, zowel voor ouders en kinderopvangorganisaties, als ook voor gemeenten. Het systeem van toeslagen voor kinderopvang werkt kansenongelijkheid en segregatie in de hand, al vóór het vierde levensjaar van het kind. Deze lobby’s lopen al langere tijd, maar hebben aan urgentie en politiek draagvlak gewonnen door o.a. de kinderopvangtoeslagaffaire bij de Belastingdienst. Daarnaast spreken de G4 al langere tijd de ambitie uit dat ieder kind dezelfde kansen moet krijgen om zijn of haar talenten te ontwikkelen. De eerste jaren zijn daarvoor van cruciaal belang. Een investering in de ontwikkeling van álle kinderen is daarom hard nodig. Ook de verschillende brancheorganisaties kinderopvang hebben zich op dit onderwerp verenigd. Punten die in de verschillende lobby’s steeds weer naar voren komen zijn: •

•

Geen onderscheid tussen kinderen: alle kinderen gaan naar een voorziening van goede kwaliteit, die gericht is op het stimuleren van de ontwikkeling van jonge kinderen. Er is extra aandacht en inzet voor kinderen die dat nodig hebben. Niet alleen voor doelgroepkinderen, maar voor alle kinderen. Om gelijke kansen te creëren moet het uitgangspunt zijn dat elk kind van 6 jaar voldoende basis heeft meegekregen om succesvol een schoolcarrière af te ronden; Eén wettelijk en financieel kader: voor alle ouders dezelfde financiële voorwaarden en de mogelijkheid voor gemeenten om financiële drempels voor ouders te beslechten en voldoende aanbod te garanderen. Dit geeft ouders de mogelijkheid de zorg voor kinderen te combineren met maatschappelijke participatie. Ook dit in dat verschillende financieringsbronnen worden samengebracht, om bureaucratie en administratie te verminderen;

5/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10103376

• • •

Maak het daarbij ook mogelijk dat alle jonge kinderen vanaf 2,5 jaar recht hebben op 640 uur per jaar gratis voorschoolse voorzieningen; Investeringsmiddelen voor kwaliteit en opleidingen: er moet een hoge en uniforme kwaliteit geboden worden door alle aanbieders van opleidingen; Sterke lokale netwerken: kinderopvang, onderwijs, jeugdgezondheidszorg en jeugdhulp.

Dat het slagen van deze lobby ook weer effect heeft op het huidige beleid van de voorschoolse educatie zal hebben is onmiskenbaar. Echter, een stelselwijziging is niet zomaar gerealiseerd, en het bereik van doelgroeppeuters in Den Haag ligt op dit moment te laag. Daarom is nu het invoeren van nieuw beleid nodig. Voor de (semi-) langere termijn volgt mogelijk een op andere wijze ingericht kinderopvangstelsel met een beleid dat beter en goed uitvoerbaar is voor gelijke onderwijskansen vanaf het jonge kind en voor ieder kind! Tot slot We zetten de komende jaren in op het vergroten van het bereik met een ambitieus beleid voor de voorschoolse educatie. Met een substantiële wijziging in de wijze van subsidiëren via een staffel per doelgroepkind en door de voorschoolse educatie op alle opvanglocaties in de stad mogelijk te maken onder andere door het invoeren van een startsubsidie, koersen we op het wezenlijk verhogen van het bereik voor alle doelgroepkinderen. Met de uitbreiding van voorschoolse educatie verdeeld over de stad, streven we tevens naar een resultaatgerichte aanpak voor minder segregatie en voor meer gelijke onderwijskansen voor alle doelgroeppeuters die dit nodig hebben. Daarbij blijft de hoge kwaliteit van voorschoolse educatie voorop staan voor het jonge kind, om spelenderwijs te leren en zich te ontwikkelen met betere kansen voor de toekomst.

Met vriendelijke groet, de wethouder van Onderwijs, Sport en Buitenruimte Hilbert Bredemeijer

6/6