RIS309053 Voorkomen voortijdig schooluitval en terugdringen jeugdwerkloosheid

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Bert van Alphen Wethouder van Sociale zaken en Werk

030

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

SZW/10061234 RIS309053 Contactpersoon

Ellen de Bekker Dienst

Sociale Zaken en Werkgelegenheidsprojecten Afdeling

Beleid, onderzoek en projecten Telefoonnummer Datum

14070

15 juni 2021

E-mailadres

Ellen.debekker@denhaag.nl Onderwerp

Voorkomen voortijdig schooluitval en terugdringen jeugdwerkloosheid

Geachte voorzitter, De coronacrisis raakt jongeren hard. Tijdelijke arbeidscontracten zijn opgezegd, er is een tekort aan stages en leerwerkplekken en het uitvoeren van praktijkleren is moeilijker. Voor een deel van de jongeren dreigt daardoor studievertraging of schooluitval. Ook jongeren die de arbeidsmarkt betreden of met geringe werkervaring een baan zoeken, hebben het moeilijk. Door deze crisis stijgt de jeugdwerkloosheid en het aantal jongeren met een bijstandsuitkering. Deze ontwikkelingen zijn in de figuren hierna te zien.

De trends laten een sterke stijging zien, waarbij de huidige stand van het aantal jongeren met een bijstandsuitkering en het aantal werkloze jongeren nog steeds aanzienlijk hoger is dan voor de coronacrisis. Het aantal Haagse jongeren tot 27 jaar met een bijstandsuitkering was op 1 januari 2021 bijna 10% hoger dan een jaar eerder (1920 jongeren ten opzichte van 1753). Het aantal werkloze jongeren (Geregistreerd Werkzoekend UWV zonder dienstverband) was 1 januari 2021 in een jaar tijd met 20% toegenomen (3722 jongeren ten opzichte van 3098). Het aantal Haagse jongeren met een ww-uitkering was op 1 januari 2021 met 66% toegenomen ten opzichte van het jaar daarvoor (1210 ten opzichte van 728 jongeren).

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10061234

Naar verwachting is het daadwerkelijke aantal werkloze jongeren nog hoger, omdat thuiswonende jongeren niet altijd in aanmerking komen voor bijstand of ww en daarom niet bij ons of UWV bekend zijn. Deze ontwikkelingen laten zien dat jongeren hard getroffen worden door de coronacrisis. Daarom bieden we jongeren in Den Haag die het nu moeilijk hebben extra ondersteuning. Dit doen we onder andere vanuit het Sociaal-economisch herstelplan voor Den Haag (Bijlage 3 bij RIS 306618). In deze brief werken we interventie 1 ‘Meedoen voor werk, scholing en begeleiding’ uit het Sociaaleconomisch herstelplan voor jongeren van 16 tot 27 jaar die ondersteuning nodig hebben op het terrein van onderwijs, werk of een ander passend perspectief, verder uit. Daarbij wordt ook de verbinding gemaakt met interventie 3 ‘Onderwijs en perspectief voor de jeugd’, met name op het terrein van stages en leerwerkplekken. Deze brief is ook een nadere uitwerking van de beantwoording van de motie van de gemeenteraad waarin is opgeroepen tot een crisisaanpak jeugdwerkloosheid (RIS 305728). We sluiten met deze extra inzet voor jongeren aan bij de aanpak die is beschreven in de commissiebrief Begeleiding jongeren 16-27 jaar (RIS 306581).

Deze brief gaat dus over de extra inzet van de gemeente om een brede doelgroep jongeren te bereiken die de gevolgen van de corona-crisis op hun (school)loopbaan ervaren en om hen middels een integrale aanpak weer op weg te helpen. Sommige interventies zijn gericht op specifieke groepen jongeren, maar er wordt geen (sub)doelgroepenbeleid gehanteerd anders dan voortkomend uit wettelijke bepalingen1. De begeleiding en het toepassen van interventies zijn maatwerk en sluiten aan bij wat jongeren nodig hebben.2 Voor de hieronder genoemde interventies wordt gebruik gemaakt van de middelen uit het Sociaaleconomisch herstelplan, de regionale Rijksmiddelen voor crisisdienstverlening in het kader van corona en uit programma 7 Werk en inkomen. Met deze interventies, bieden we jongeren weer toekomstperspectief en bestaanszekerheid, voorkomen we afhankelijkheid van een bijstandsuitkering en dringen we de jeugdwerkloosheid terug. Hieronder worden 4 pijlers met interventies onderscheiden. Deze interventies zijn hier op hoofdlijnen beschreven. De interventies en benodigde budgetten worden verder uitgewerkt in een programmaplan. Met de rapportages over de voortgang van het Sociaal-economisch herstelplan wordt de raad nader geïnformeerd over de voortgang hiervan. De volgende periodieke rapportage is in het najaar met de 8-maandrapportage van de Planning & Control-cyclus te verwachten.

Welke concrete resultaten we bereiken, is niet bij voorbaat te kwantificeren, omdat dit ook afhankelijk is van andere factoren, zoals het bredere maatschappelijke en economische herstel na de coronacrisis. We zullen in ieder geval onderscheid maken in het aantal jongeren dat we bereiken en begeleiden (inspanning), het aantal jongeren dat vanuit begeleiding uitstroomt naar school, werk of ander traject (output) en het terugdringen van het aantal jongeren dat voortijdig van school uitvalt (tot minder dan 2,5%), het aantal jongeren dat werkloos is en het aantal jongeren dat uitstroomt uit de uitkering (outcome).

1

Zoals voortijdig schoolverlaters of het voorkomen van schooluitval voor leerlingen van bepaalde onderwijsniveaus.

2

Zie de commissiebrief ‘begeleiding van jongeren 16-27 jaar’ (RIS 306581) voor onder andere een beschrijving van de persoonsgerichte

aanpak en ontwikkelplan, menukaart Den Haag Werkt, leerwerkplekken, praktijkleren en flankerende voorzieningen.

2/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10061234

1. Meer jongeren bereiken en verder ondersteuning bieden Wat willen we bereiken? De ambitie is om alle jongeren tot 27 jaar die geen onderwijs volgen en onvoldoende inkomen hebben in beeld te krijgen en hen, indien nodig, in samenwerking met partners passende ondersteuning te bieden. Het gaat om jongeren die de weg naar hulpverlening niet kennen of contact met de gemeente mijden, jongeren die niet ingeschreven staan in de Basisregistratie Personen (BRP), jongeren die ‘op de bank’ zitten, jongeren die dak-/thuisloos zijn en jongeren van wie onduidelijk is of ze in hun inkomen kunnen voorzien. Een deel van deze jongeren heeft weinig toekomstperspectief. Zij lopen juist nu nog meer kans om verder van een eigen (legaal) inkomen, en daarmee zelfstandigheid, af te raken. Wat gaan we bieden? Nieuw is dat medewerkers van het Servicepunt Arbeid deze jongeren van 23 tot 27 jaar, via onder andere gegevens van het Inlichtingenbureau (ministerie SZW en VNG)3, in beeld brengen. De Participatiewet biedt de mogelijkheid om jongeren buiten beeld vanuit deze gegevens te benaderen. Casemanagers zoeken actief en outreachend contact met deze jongeren en bieden wanneer nodig persoonlijke begeleiding en perspectief.

Daarnaast is nieuw dat jongeren die niet ingeschreven staan of zich uitschrijven uit de BRP vanuit het recent gestarte Actieprogramma dak- en thuisloze jongeren (RIS 307572) geïnformeerd worden over de gevolgen hiervan. Het dak- en thuislozenloket biedt hen een briefadres en begeleidt hen zodat ze zich kunnen verzekeren, loon kunnen ontvangen en aanspraak maken op (financiële) ondersteuning. Voor begeleiding naar school en werk zal gebruik gemaakt worden van de sluitende aanpak jongeren en het Servicepunt Arbeid. Ook gaan we door het verbeteren van de outreachende jongerenaanpak in samenwerking met de stedelijke en wijkpartners meer jongeren bereiken en kunnen er meer mensen ingezet worden om de jongeren en wijkorganisaties te benaderen4 en zo het bereik te vergroten. We zetten in op het versterken van de netwerken in de wijken. Dit doen we door meer gezamenlijke initiatieven in de wijk te ontplooien zoals met (thema) bijeenkomsten en door dienstverlening beter op elkaar aan te sluiten. Hier betrekken we ook culturele, informele, etnische en religieuze organisaties bij. Zo gaan we aansluiten bij de ‘Wijknetoverleggen’ van de Stadsdelen. Jongeren persoonlijk benaderen werkt vaak beter dan ze uit te nodigen. Waar de Servicepunten Arbeid in 2015 en 2016 gevestigd waren in wijken waar destijds de hoogste jeugdwerkloosheid was, richten we ons nu op jongeren in heel Den Haag.

De casemanagers voortijdig schoolverlaten in het Servicepunt Arbeid hebben hier al ruime ervaring mee via ‘mobiele SPA’s’ op locaties in de wijken. Dit zijn bijvoorbeeld wijkcentra of Servicepunten XL, zoals Piet Vink in Ypenburg, de Mallemok in Scheveningen, buurthuis de Geest in Loosduinen en wijkcentrum Mariahoeve in Haagse Hout. Nieuw is dat er nu ook SZW-casemanagers op mobiele SPA’s gaan werken. Zo kunnen we jongeren dichter bij hun eigen leefwereld de brede dienstverlening van het Servicepunt Arbeid aanbieden.

3

Zie ook de commissiebrief ‘begeleiding van jongeren 16-27 jaar’ (RIS 306581).

4

Bij het opzetten van het Servicepunt Arbeid in 2015 en 2016 zijn samenwerkingen aangegaan met partners zoals welzijn,

jongerenwerkers, sportclubs, buurtcentra, en georganiseerde buurtvaders. Met de jaren is het contact met jongeren via deze partners op sommige vlakken minder geworden. Enerzijds doordat er minder budget beschikbaar was voor gezamenlijke initiatieven. Anderzijds doordat we met het Servicepunt Arbeid ook zijn gaan richten op het begeleiden van jongeren met een bijstandsuitkering en outreachend werken daardoor minder aandacht had. Daarnaast zijn er in 2020 door de coronaperiode minder activiteiten in de wijken georganiseerd.

3/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10061234

2. Meer jongeren een diploma en een baan Wat willen we bereiken? De ambitie is dat alle jongeren een diploma halen en een baan vinden. Jongeren moeten perspectief hebben en kunnen werken aan hun toekomst. Om de kansen voor jongeren op het voltooien van hun opleiding en het vinden van een baan te vergroten, juist nu de coronacrisis dit voor een deel van de jongeren extra moeilijk maakt5, zorgen we dat meer jongeren een stageplek, een leerwerkplek en werk kunnen vinden. Wat gaan we bieden? In het Sociaal-economisch herstelplan worden diverse maatregelen genoemd om onderwijsachterstanden en studievertraging te voorkomen. Voor de integrale aanpak voor jongeren van 16 tot 27 jaar op het terrein van onderwijs en werk zijn met name de volgende punten relevant. Aan scholen en bedrijven wordt gevraagd om praktijkopdrachten en alternatieven te ontwikkelen, zodat leerlingen toch de arbeidsmarkt kunnen verkennen en weloverwogen voor een beroep kunnen kiezen. Om meer BBL6-leerwerkplekken en stages in beeld te brengen en BBL-studenten extra te begeleiden als dat nodig is, wordt het aantal medewerkers bij de LeerWerkmakelaar uitgebreid. Ook brengen we de stages en leerwerkplekken extra onder de aandacht bij onze leveranciers, in het kader van Social Return On Investment (SROI).

Verder gaan we met ROC Mondriaan na of er behoefte is aan meer kleinschalige maatwerkklassen in het MBO voor kwetsbare (BBL-)studenten die dreigen uit te vallen omdat ze tijdens de coronaperiode niet goed mee kunnen draaien of geen leerwerkplek vinden. Het SPA en met name de casemanagers voortijdig schoolverlaten gaan samen meer samenwerken met het ROC Mondriaan om te voorkomen dat studenten uitvallen. Ook onderzoeken we welke ondersteuning gediplomeerde studenten in het MBO en HBO bij hun eerste entree op de arbeidsmarkt nodig hebben zodat zij zo snel mogelijk aan werk komen en blijven. We gaan met middelen van het ministerie van SZW (decentralisatie-uitkering crisisdienstverlening) waar nodig extra begeleiding inzetten voor voortijdig schoolverlaters en MBO gediplomeerde schoolverlaters richting de arbeidsmarkt inzetten. Het Servicepunt Arbeid trekt hierin op met het nieuwe Regionale Mobiliteitsteam Haaglanden. Nieuw is dat we jobhunters gaan inzetten om de vacatures in de wijk in beeld te brengen en matchmakers om jongeren gericht te koppelen aan passende leerwerktrajecten en werk. Tot slot wordt er een klein maatwerkbudget ingesteld om jongeren in bepaalde gevallen net dat beetje extra op weg te helpen naar werk of school. 3.

Meer ruimte voor jongeren op de arbeidsmarkt (werkgeverschap) Wat willen we bereiken? De ambitie is dat jongeren die hun diploma halen snel een baan vinden. Hoe langer dit duurt, hoe moeilijker de aansluiting op de arbeidsmarkt wordt en hoe meer jongeren werkloos raken, zonder dat ze ww-rechten hebben. Dit zijn bijvoorbeeld zelfredzamere jongeren met een recent diploma op zak of die al enige werkervaring hebben opgebouwd maar in hun branche weinig kans hebben op (duurzaam) werk. We willen de toegang tot de arbeidsmarkt voor deze jongeren verbeteren.

5

Zo zijn er in de regio Haaglanden 807 tekorten aan stages en leerbanen geregistreerd. De grootste tekorten zijn te zien bij de

marktsegmenten Entree, Groen en Gastvrijheid (waaronder Horeca). Zie over de tekorten meer in de recent aan u toegestuurd commissiebrief over de voortgang van de aanpak voortijdig schooluitval (RIS 307236). 6

BBL staat voor Beroeps Begeleidende Leerweg en is een vorm van beroepsopleiding die vooral in een bedrijf plaatsvindt.

4/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10061234

Wat gaan we bieden? De kansen op de arbeidsmarkt worden op twee manieren verbeterd. Enerzijds gaat de gemeente Den Haag als een van de grootste werkgevers in de regio Haaglanden actief bijdragen aan het tegengaan van jeugdwerkloosheid. Vanuit de werkgeversrol zet gemeente Den Haag in op 80 extra werkervaringsplekken en 80 extra stageplekken bovenop het bestaande pakket (gemiddeld 275 stageplaatsen per jaar). De gemeente zorgt voor een goede begeleiding van de mensen die de werkervaringsplekken en stageplekken invullen. Dit doen we ook met het oog op jongeren die dit het hardst nodig hebben (o.a. jongeren met een arbeidsbeperking en/of jongeren die onvoldoende toegerust zijn voor de arbeidsmarkt). De plannen maken deel uit van het Sociaal-economisch herstelplan. Inmiddels is er gestart met de werving, matching, begeleiding en ontwikkeling van de jongeren die instromen op de werkervaringsplekken en stageplekken en de ondersteuning van onze organisatie hierbij. Anderzijds is er vanuit de Human Capital Agenda van de Economic Board Zuid-Holland, de provincie Zuid-Holland, werkgevers en gemeenten een plan ontwikkeld waarbij aan Zuid-Hollandse werkgevers gevraagd wordt om - deels gesubsidieerd - jonge mensen in dienst nemen voor een jaar met uitzicht op verlenging. Sinds januari 2021 kunnen hiervoor aanvragen worden ingediend.

Ook vanuit de gemeente worden werkgevers hierop gewezen, waarbij de regie ligt bij de provincie Zuid-Holland. Zie hiervoor www.kickstartyourcareer.nl 4. Betere dienstverlening voor jongeren Wat willen we bereiken? De ambitie is om de gemeentelijke dienstverlening beter te stroomlijnen zodat alle jongeren op een effectieve en efficiënte manier de ondersteuning krijgen die aansluit bij hun hulpvraag. In de commissiebrief ‘begeleiding van jongeren 16-27 jaar’ is de huidige jongerenaanpak geschetst. Zoals beschreven in deze brief is een groot deel van de dienstverlening voor jongeren op het terrein van onderwijs, werk en participatie al integraal georganiseerd. Echter, er zijn nog wel verschillende procedures binnen de gemeente, afhankelijk van waar een jongere binnen komt. Hier gaan we verbetering in brengen. Wat gaan we bieden? Nieuw is de uitvoering van het project ‘eenduidige jongerenaanpak’. Het uitgangspunt is dat niet de plek waar de jongere binnenkomt (bijvoorbeeld via bijstandsaanvraag of Servicepunt Arbeid), maar de jongere zelf centraal staat in de ondersteuning die wordt geboden. Het gaat dus om maatwerk, dat past bij de mogelijkheden, problematiek en behoeften van de jongeren. Zo zijn er bijvoorbeeld zelfredzamere jongeren die bij de gemeente aankloppen vanwege het verliezen van een (tijdelijke) baan of leerwerkplek.

Zij hebben behoefte aan snel (liefst digitaal) toegankelijke antwoorden op hun vragen. Die snelle toegang is er nu nog niet. Daarnaast is de verwachting dat er bij het in beeld brengen van minder zelfredzame jongeren een behoefte is aan intensieve begeleiding vanuit het team Jongeren en Participatie binnen het Servicepunt Arbeid. Dit team wordt uitgebreid om dit goed op te kunnen vangen. Zie ook de recente commissiebrief ‘Gelijkwaardig meedoen’ over vanuit participatie wijkgerichter werken dichter bij de leefwereld van burgers (RIS 307152). Ook wordt de persoonsgerichte aanpak met één casemanager (zoals beschreven in de commissiebrief ‘begeleiding van jongeren 16-27 jaar’) doorontwikkeld en breed ingevoerd. Deze aanpak en methodiek is de afgelopen jaren door de gemeente samen met TNO en de Universiteit Tilburg ontwikkeld en beproefd en wordt de komende jaren verder verfijnd. Hierin staan de ontwikkeling van eigen regie (zoveel als mogelijk), werken vanuit motivatie en geloof in eigen kunnen centraal. De casemanager begeleidt de jongere en zij bepalen samen een haalbaar perspectief.

5/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10061234

Samen leggen zij dat vast in een persoonlijk ontwikkelplan en bepalen welke voorzieningen en instrumenten hier een bijdrage aan kunnen leveren. Tenslotte Met deze vier ambities en de extra inzet gaan we meer jongeren bereiken en hen beter ondersteunen. Zo krijgen zij meer perspectief en bestaanszekerheid en kunnen zoveel mogelijk jongeren uit zien naar een duurzaam goede toekomst. In het programmaplan – dat nu uitgewerkt wordt – vertalen we de ambities in concrete en meetbare doelstellingen, waarover we u op een later moment zullen informeren. Met vriendelijke groet, wethouder Sociale zaken en Werk Bert van Alphen wethouder Onderwijs, Sport en Buitenruimte Hilbert Bredemeijer wethouder Economie, Internationaal en Dienstverlening Saskia Bruines

6/6