RIS308983 Commissiebrief werkgroep Democratie en Participatie

999

Retouradres Postbus 19157, 2500 CD Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving De heer J. Wijsmuller

Griffie RIS308983 Contactpersoon

Marieke van Doorn Dienst

Afdeling

Telefoonnummer

Datum

1 juni 2021 Onderwerp

Voortgang raadswerkgroep Democratie en Participatie

Geachte voorzitter van de commissie Samenleving,

Bij de algemene beschouwingen van 16 september jl. is er vanuit verschillende partijen aandacht gevraagd voor het onderwerp participatie met als doel de stad meer en beter te betrekken bij de besluitvorming in de gemeenteraad. D66 en ChristenUnie/SGP hebben hierbij het voorstel gedaan voor een raadswerkgroep democratie/participatie. Vanuit het presidium is hierop de vraag bij alle fracties uitgezet om deel te nemen aan deze raadswerkgroep. Hierop hebben 9 fracties aangegeven deel te willen nemen aan deze raadswerkgroep. Bij de bespreking van de Programmabegroting 2020-2023 (RIS304372) op 20 februari 2020 is door D66 de motie ‘Borging Omgevingswet in de raad’ (RIS304703) ingediend en aangenomen. Met deze motie wordt uitgesproken dat het van belang is dat de participatie van de raad en de rol van de raad gewaarborgd blijft. Om uitvoering aan deze motie te geven is tevens een raadswerkgroep Omgevingswet actief die zich buigt over een voorstel voor de rol van de raad als de omgevingswet is ingevoerd. In deze brief wordt verslag gedaan van de werkzaamheden van de werkgroep Democratie en Participatie tot nu toe, inzicht gegeven in de planning en het op te leveren eindproduct. Daar waar er samenloop/overlap is met de Raadswerkgroep Omgevingswet zal dat benoemd worden. U wordt verzocht kennis te nemen van deze brief.

Gemeente Den Haag Spui 70 Den Haag

Postbus 19157 2500 CD Den Haag

T 070 - 3532917 www.denhaag.nl

Samenstelling, opdracht en werkwijze raadswerkgroep Democratie en Participatie Samenstelling De raadswerkgroep bestaat uit de volgende raadsleden en fractievertegenwoordigers: Janice Roopram (Hart voor Den Haag/Groep de Mos), Ayse Yilmaz (VVD), Marieke van Doorn (D66), Mariëlle Vavier (GroenLinks), Andrea Bartman (PvdA), Astrid Frey (CDA), Robin Smit (Partij voor de Dieren), Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten), Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP).1 Marieke van Doorn is voorzitter van de raadswerkgroep. De werkgroep komt maandelijks bijeen. Overige fracties zijn van harte welkom om aan te schuiven.

Opdracht van de raadswerkgroep De opdracht die de werkgroep zich heeft gegeven, luidt als volgt: Onderzoeken hoe bewoners tijdiger en effectiever betrokken kunnen worden bij kaderstelling en besluitvorming in de raad en hoe de verantwoording van de raad naar de stad te vergroten.

Werkwijze De werkgroep heeft zich bij haar werkzaamheden gebaseerd op hoofdstuk 5 van de Staat van de Stad 2020, Democratische participatie, (p. 104 ev.). Democratische participatie gaat over de manieren waarop mensen uitdrukking geven aan hun ideeën over hoe de samenleving om moet gaan met maatschappelijke opgaven. De volgende categorieën van democratische participatie worden hierin onder de loep genomen:

Democratische participatie (Staat van de Stad 2020, p. 104 ev.) •

Politieke participatie

Het beïnvloeden van de politiek via (on)conventionele activiteiten.

•

Top-down participatie

De mogelijkheden die de gemeente biedt aan inwoners om te participeren of inspraak te hebben in beleid, projecten, plannen en vraagstukken die de gemeente initieert.

•

Bottom-up participatie

De maatschappelijke initiatieven die inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen zelf nemen en waarbij zij een beroep kunnen doen op ondersteuning (middelen, faciliteiten, tijd, vaardigheden etc.) door de gemeente.

1 De leden Vavier en Yilmaz zijn tevens lid van de werkgroep Omgevingswet. Ivm het voorzitterschap van Vavier van de

voorbereidingscommissie Amare is zij sinds 21 mei jl. geen lid meer van de raadswerkgroep Participatie en Democratie.

2/4

De raadswerkgroep heeft zich cf. de bovenstaande categorieën, verdeeld in drie sub-werkgroepen, elk richt zich op een vorm van democratische participatie: -

Politieke participatie

-

Top-down participatie

-

Bottom-up participatie

Elke sub-werkgroep heeft zich vervolgens gericht op de volgende onderzoeksvragen: 1.

Welke instrumenten bestaan er per subgroep?

2.

Hoe staat het met de bekendheid en het gebruik van deze instrumenten?

3.

Wat kunnen we verbeteren met deze bestaande instrumenten?

Duidelijke communicatie vanuit de gemeente, speelt bij alle subgroepen een belangrijke rol. In de bijlage zijn de verschillende onderzoeksvragen per subwerkgroep opgenomen. Een deel van deze vragen zal beantwoord worden via ambtelijke bijstand, een deel door consultatie in de stad en bij verschillende initiatiefnemers en een enkele vraag zal voorgelegd worden aan het presidium in het kader van opkomstbevorderende maatregelen bij de verkiezingen. Hieronder volgt een korte samenvatting per subwerkgroep van de belangrijkste onderzoeksvragen.

Politieke Participatie Geconstateerd is dat de opkomst bij gemeenteraadsverkiezingen in alle wijken gemiddeld rond de 50% ligt, behalve in de stadsdelen Escamp (37,63%) en Laak (28,02%). Hoe zorgen we ervoor dat de lage opkomst bij verkiezingen in deze wijken hoger wordt? Hoe zorgen we voor meer gebruik van de bestaande instrumenten, bijv. referendum of burgerforum? Wanneer kun je dit inzetten? Benoemd is ook of en hoe politieke partijen en individuele raadsleden kunnen bijdragen aan meer politieke participatie. Kan met bestaande instrumentarium een bredere afspiegeling van de stad bereikt worden en hoe? Kunnen nieuwe instrumenten en innovaties bijdragen aan hogere politieke participatie? Maar ook, hoe communiceren we beter over de bevoegdheden van de gemeente?

Top down participatie Geconstateerd wordt dat er naast de wettelijk geregelde zienswijze- en inspraakprocedures veel verschillende vormen van participatie worden gehanteerd (zoals stadsgesprekken, rondetafel-bijeenkomsten, informatiebijeenkomsten en bijv. klankbordgroepen met belanghebbenden voor inrichting openbare ruimte etc.). Ook zijn er leidraden voor (particuliere) initiatieven, zoals communicatieleidraad of specifieke participatieleidraad. Vaak is er onduidelijkheid over de verwachtingen: wat verwacht de gemeente, wat kunnen de participanten verwachten, wat doet de gemeente met de uitkomsten? Op welke trede van de participatieladder staan we? Is het participatie of (wettelijk geregelde) zienswijzeprocedure? Maar ook: vragen we niet te veel van de stad, en hoe stuurt de raad op kwaliteit van het participatieproces? In raadsvoorstellen ontbreekt vaak context, voorgeschiedenis en inzicht in participatieproces en wat met de uitkomsten van het participatieproces is gedaan. Kan van participatie een voorwaarde gemaakt worden? Kijk hoe het juridisch wél kan om er een vergunningsvoorwaarde van te maken of op zijn minst een indieningsvereiste.

3/4

Bottom up participatie Het ontbreekt op dit moment aan inzicht in bestaande instrumenten voor bottom up participatie, wie zijn initiatiefnemers, hoe faciliteert gemeente, welke thema’s, wat zijn hun ervaringen en hun verwachtingen etc.. En ook wat motiveert bewoners om initiatief te starten, wie zijn die bewoners, welke knelpunten ervaren ze en hoe zit het met hun representativiteit. Hoe bekend zijn de bestaande instrumenten, in Den Haag en in Nederland. Wat kunnen we verbeteren aan bottom up participatie? Hoe kan gemeente bijv. actief invulling geven aan Right to Challenge. Hoe zorgen we voor een breder bereik, meer en nieuwe bewoners actief maken voor bottom up participatie?

Planning De komende periode zal de werkgroep aan de hand van de bijgevoegde onderzoeksvragen en de verkregen antwoorden werken aan een zgn. Inspiratienota Democratie en Participatie. Doel van deze inspiratienota is de rol van de raad – vanuit haar kaderstellende en controlerende rol - bij participatie te benoemen en het college kaders mee te geven, ter inspiratie voor de nieuwe participatieverordening die verwacht wordt eind 2021.

Tot slot Den Haag staat de komende jaren voor een aantal grote opgaven, zoals de duurzaamheids- en energietransitie, de grote verdichtingsopgave, de mobiliteitstransitie, de transformatie in het sociaal domein en de omgevingswet die inwoners meer invloed geeft op de leefomgeving. Samen maken we de stad. De raadswerkgroep wil met de Inspiratienota Democratie en Participatie daar graag een bijdrage aan leveren om de democratische participatie in Den Haag op een hoger niveau te brengen.

Met vriendelijke groet,

Marieke van Doorn Voorzitter van de raadswerkgroep Democratie en Participatie

(digitaal verzonden en daarom niet ondertekend)

4/4