RIS308965 Controleverklaring bij de jaarrekening 2020 GAD2021 91

Gemeentelijke AccountantsdienstTyp tekstTyp tekst

GAD/2021.91 CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT Aan de gemeenteraad van de gemeente Den Haag A. Verklaring over de in de programmarekening opgenomen jaarrekening 2020 inclusief addendum van de gemeente Den Haag Ons oordeel Wij hebben de jaarrekening 2020 inclusief addendum van de gemeente Den Haag te Den Haag gecontroleerd. Naar ons oordeel: ▪ Geeft de in de programmarekening opgenomen jaarrekening inclusief addendum een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2020 als van de activa en passiva van de gemeente Den Haag op 31 december 2020 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). ▪ Zijn de in deze jaarrekening inclusief addendum verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties over 2020 in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen in overeenstemming met de begroting en met de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, waaronder gemeentelijke verordeningen, zoals opgenomen in het normenkader 2020, dat op 16 december 2020 door de gemeenteraad is vastgesteld. De jaarrekening inclusief addendum bestaat uit: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

De balans per 31 december 2020. Het overzicht van baten en lasten over 2020. De toelichting met een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en andere toelichtingen. De SiSa-bijlage met de verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen. De bijlage met het overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld. De verantwoording WNT.

De basis voor ons oordeel Wij hebben onze controle uitgevoerd volgens Nederlands recht, waaronder ook de Nederlandse controlestandaarden, het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), het normenkader 2020 dat is vastgesteld door de gemeenteraad op 16 december 2020 en het Controleprotocol WNT 2020. Onze verantwoordelijkheden op grond hiervan zijn beschreven in de sectie 'Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening inclusief addendum'. Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Den Haag zoals vereist in de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta), de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (Vio) en andere voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA). Wij vinden dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

T 070 - 353 3550 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag GAD/2021.91 13 juli 2021

Paragraaf ter benadrukking van onzekerheden ten aanzien van subsidieverstrekkingen Het onderscheid tussen subsidies en overheidsopdrachten (die moeten worden aanbesteed) vervaagt, onder andere door veranderingen in de omgeving (meer samenwerkingen en zakelijke of overheidsaanbieders), en een professionelere op prestaties gerichte opererende overheid. Wanneer aan de verstrekking van gelden nadere voorwaarden worden verbonden in de vorm van een (afdwingbare) tegenprestatie, is mogelijk sprake van een overheidsopdracht. De gemeente heeft in het boekjaar 2020 subsidies verstrekt aan onder andere welzijnsinstellingen. Aan deze subsidies zijn voorwaarden verbonden. Vanuit die voorwaarden is het onzeker of sprake is van een subsidie of een overheidsopdracht. Wij wijzen op de toelichting die is opgenomen onder de “Niet in de balans opgenomen rechten en verplichtingen” in het addendum bij de jaarrekening 2020, waarbij de gemeente de onzekerheden die hiermee samenhangen, alsmede de geplande maatregelen om deze onzekerheden weg te nemen heeft beschreven. De gemeente geeft aan dat het vanuit de gestelde subsidievoorwaarden onzeker is of sprake is van een subsidie of overheidsopdracht. Ons oordeel bij de jaarrekening 2020 inclusief addendum is niet aangepast met betrekking tot deze aangelegenheid.

Paragraaf inzake fraude en andere non-compliance De GAD doet mee aan de fraudepilot van de Koninkrijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA). De Nadere Voorschriften Controle Standaard 706 biedt mogelijkheden om invulling te geven aan de fraudepilot, vormvrij te rapporteren over fraude en andere non-compliance vraagstukken. Wij hebben als onderdeel van onze controle onder andere de volgende werkzaamheden verricht om de frauderisicofactoren in voldoende mate te mitigeren: ▪ Frauderisico’s zijn besproken met de Rekeningencommissie, het college en de ambtelijke organisatie, waaronder de gemeentesecretaris en het Management Team (GMT). ▪ Wij hebben beoordeeld voor het boekjaar 2020 of er signalen zijn voor een verhoogd risico op fraude vanuit notulen, persberichten en andere (openbare) publicaties. ▪ Wij hebben boekingen gecontroleerd die mogelijk buiten het reguliere proces om in de financiële administratie worden geboekt. ▪ Wij hebben in het kader van onvoorspelbaarheid een extra controle uitgevoerd. Dit jaar betrof dit via data-analyse het zogenaamde ‘verrassingselement’ dat een financiële scan op basis van data-analyse betrof en gericht is op mogelijke fraude- en integriteitsaspecten. Bovenstaande controlewerkzaamheden hebben tot voldoende en geschikte controle-informatie geleid om de onderkende frauderisico's te mitigeren dan wel te weerleggen.

Voor een weergave van onze verantwoordelijkheden en die van het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad rondom de jaarrekening inclusief addendum en frauderisico's verwijzen wij naar onderdeel C van deze controleverklaring. Voor nadere informatie kunt u ons accountantsverslag, d.d. 13 juli 2021 (RIS 308965) op de bladzijden 26 en 27, raadplegen. Naleving anticumulatiebepaling WNT niet gecontroleerd In overeenstemming met het Controleprotocol WNT 2020 hebben wij de anticumulatiebepaling, bedoeld in artikel 1.6a WNT en artikel 5, lid 1, sub j Uitvoeringsregeling WNT, niet gecontroleerd. Dit betekent dat wij niet hebben gecontroleerd of er wel of niet sprake is van een normoverschrijding door een leidinggevende topfunctionaris vanwege eventuele dienstbetrekkingen als leidinggevende topfunctionaris bij andere WNTplichtige instellingen, alsmede of de in dit kader vereiste toelichting juist en volledig is. Materialiteit Op basis van onze professionele oordeelsvorming hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening inclusief addendum als geheel bepaald op € 39 mln., waarbij de bij onze controle toegepaste goedkeuringstolerantie voor fouten 1% en voor onzekerheden 3% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan reserves bedraagt, zoals voorgeschreven in artikel 2 lid 1 Bado en de controleverordening gemeente Den Haag 2014.

2/5

Gemeente Den Haag GAD/2021.91 13 juli 2021

Daarbij zijn voor de controle van de in de jaarrekening inclusief addendum opgenomen WNT-informatie de materialiteitsvoorschriften gehanteerd zoals vastgelegd in het Controleprotocol WNT 2020. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening inclusief addendum om kwalitatieve redenen materieel zijn, zoals ook bedoeld in artikel 3 Bado. Wij zijn met de gemeenteraad overeengekomen dat wij aan de gemeenteraad tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 100.000 rapporteren alsmede kleinere afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. B. Verklaring over de in de programmarekening, inclusief addendum opgenomen andere informatie Naast de jaarrekening inclusief addendum en onze controleverklaring daarbij, omvat de programmarekening andere informatie, die bestaat uit: ▪

Het jaarverslag, waaronder de programmaverantwoording en de paragrafen.

Op grond van onderstaande werkzaamheden zijn wij van mening dat de andere informatie: ▪

Met de jaarrekening inclusief addendum verenigbaar is, zoals bedoeld in artikel 213 lid 3 sub d Gemeentewet en geen materiële afwijkingen bevat.

▪

Alle informatie bevat die op grond van het BBV is vereist.

Wij hebben de andere informatie gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of de andere informatie materiële afwijkingen bevat. Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de voor de gemeente van toepassing zijnde vereisten in de Gemeentewet en aan de Nederlandse Standaard 720. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening inclusief addendum. Het college van burgemeester en wethouders is verantwoordelijk voor het opstellen van de andere informatie, waaronder het jaarverslag in overeenstemming met het BBV. C. Beschrijving van verantwoordelijkheden met betrekking tot de jaarrekening inclusief addendum Verantwoordelijkheden van het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad voor de jaarrekening inclusief addendum Het college van burgemeester en wethouders is verantwoordelijk voor het opmaken en getrouw weergeven van de jaarrekening inclusief addendum in overeenstemming met het BBV.

Het college van burgemeester en wethouders is ook verantwoordelijk voor het rechtmatig tot stand komen van de in de jaarrekening inclusief addendum verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, waaronder gemeentelijke verordeningen, zoals opgenomen in het normenkader 2020. In dit kader is het college van burgemeester en wethouders tevens verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing die het college van burgemeester en wethouders noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening inclusief addendum en de naleving van die relevante wet- en regelgeving mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fouten of fraude. Bij het opmaken van de jaarrekening inclusief addendum moet het college van burgemeester en wethouders afwegen of de financiële positie voldoende is om de gemeente in staat te stellen de risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen. Het college van burgemeester en wethouders moet gebeurtenissen en omstandigheden waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de risico’s kunnen worden opgevangen, toelichten in de jaarrekening inclusief addendum.

3/5

Gemeente Den Haag GAD/2021.91 13 juli 2021

De gemeenteraad is verantwoordelijk voor het uitoefenen van toezicht op het proces van financiële verslaggeving van gemeente. Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening inclusief addendum Onze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van een controleopdracht dat wij daarmee voldoende en geschikte controle-informatie verkrijgen voor het door ons af te geven oordeel. Onze controle is uitgevoerd met een hoge mate maar geen absolute mate van zekerheid waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle materiële fouten en fraude ontdekken. Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fouten of fraude en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening inclusief addendum nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Wij hebben deze accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en hebben waar relevant professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, het Bado, het normenkader 2020, het Controleprotocol WNT 2020, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Onze controle bestond onder andere uit: ▪

Het identificeren en inschatten van de risico’s dat de jaarrekening inclusief addendum afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fouten of fraude dan wel het niet rechtmatig tot stand komen van baten en lasten alsmede de balansmutaties en het in reactie op deze risico’s bepalen en uitvoeren van controlewerkzaamheden en het verkrijgen van controle-informatie die voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing.

▪

Het verkrijgen van inzicht in de interne beheersing die relevant is voor de controle met als doel controlewerkzaamheden te selecteren die passend zijn in de omstandigheden. Deze werkzaamheden hebben niet als doel om een oordeel uit te spreken over de effectiviteit van de interne beheersing van de gemeente.

▪

Het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving, de gebruikte financiële rechtmatigheidscriteria en het evalueren van de redelijkheid van schattingen door het college van burgemeester en wethouders en de toelichtingen die daarover in de jaarrekening inclusief addendum staan.

▪

Het vaststellen dat de door het college van burgemeester en wethouders gehanteerde afweging dat de gemeente in staat is de risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen aanvaardbaar is. Tevens het op basis van de verkregen controle-informatie vaststellen of er gebeurtenissen en omstandigheden zijn waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de gemeente haar financiële risico’s kan opvangen. Als wij concluderen dat er een onzekerheid van materieel belang bestaat, zijn wij verplicht om aandacht in onze controleverklaring te vestigen op de relevante gerelateerde toelichtingen in de jaarrekening inclusief addendum. Als de toelichtingen inadequaat zijn, moeten wij onze verklaring aanpassen. Onze conclusies zijn gebaseerd op de controle-informatie die verkregen is tot de datum van onze controle-verklaring. Toekomstige gebeurtenissen of omstandigheden kunnen er echter toe leiden dat een organisatie haar continuïteit niet langer kan handhaven.

▪

Het evalueren van de presentatie, structuur en inhoud van de jaarrekening inclusief addendum en de daarin opgenomen toelichtingen.

4/5

Gemeente Den Haag GAD/2021.91 13 juli 2021

▪

Het evalueren of de jaarrekening inclusief addendum een getrouw beeld geeft van de onderliggende transacties en gebeurtenissen en of de in de jaarrekening inclusief addendum verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand zijn gekomen.

▪

Wij communiceren met de gemeenteraad onder andere over de geplande reikwijdte en timing van de controle en over de significante bevindingen die uit onze controle naar voren zijn gekomen, waaronder eventuele significante tekortkomingen in de interne beheersing.

Den Haag, 13 juli 2021 Gemeentelijke Accountantsdienst Den Haag

Paraaf voor identificatiedoeleinden:

Origineel getekend door: drs. C.G.A. Slotema-Tesser RA MPC CPC Gemeente accountant / directeur GAD a.i.

5/5