RIS308783 bijlage

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

BSD/10104956 Contactpersoon

Karel Willems

Aan de informateur Mevrouw drs. M.I. Hamer p/a Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Dienst

Bestuursdienst Afdeling

Directie Bestuurlijke en Juridische Zaken Telefoonnummer

14070 E-mailadres

karel.willems@denhaag.nl Datum

20 mei 2021 Onderwerp

Haagse aandachtspunten voor de informateur

Geachte mevrouw Hamer, Als college van burgemeester en wethouders van Den Haag zijn wij blij dat u de opdracht heeft aanvaard om het formatieproces verder vorm te geven. Er liggen, naast het herstel uit de coronacrisis, grote opgaven op ons te wachten die al langer spelen en - zoals uw voorganger dat in zijn eindverslag verwoordde - steeds meer mensen benauwen. Denk aan de groeiende maatschappelijke tegenstellingen, het klimaatvraagstuk en het functioneren van de overheid zelf. Uw opdracht om politieke overeenstemming te zoeken over het ‘herstel- of transitiebeleid’ en te inventariseren welke andere urgente thema’s moeten worden uitgewerkt voor een regeerakkoord op hoofdlijnen, achten we niet eenvoudig. Maar wij hebben er alle vertrouwen in dat u met uw ervaring en inzichten de partijen kan (bege)leiden tot een regeerakkoord dat de grote opgaven van Nederland adresseert. Corona heeft onze samenleving ontwricht. We merken dat ook in Den Haag. Onze inwoners (in het bijzonder de jongeren), het onderwijs en het midden- en kleinbedrijf ondervinden dagelijks de negatieve effecten. De impact van deze crisis zal naar verwachting nog lang voelbaar zijn, ook als we de coronacrisis achter ons hebben gelaten. Toch is er vertrouwen dat ons land sociaal economisch snel kan herstellen en dat onze samenleving over voldoende veerkracht en creativiteit beschikt om deze crisis te overwinnen.

Als stadsbestuur zetten wij daar graag onze schouders onder. We verlangen weer naar een samenleving waarin we kunnen genieten van alle vrijheden. Gemeente Den Haag richt zich op herstel. Herstel waarbij steun is voor die sectoren die onze economie en samenleving weer laten draaien. We moeten ervoor waken dat er blijvende sociale en maatschappelijke littekens optreden als gevolg van de effecten van Covid-19. Om verdere schade op de lange termijn te voorkomen en om groei mogelijk te maken, is aandacht en beleid nodig voor die bevolkingsgroepen die het voor de coronacrisis al moeilijk hadden. Juist deze groepen kunnen als gevolg van corona nog verder het zicht op een menselijk bestaan en de aansluiting op onderwijs en werk verliezen. We voelen ons zeer betrokken bij uw opgave om met de partijen te komen tot een robuuste invulling van de transitie van crisis naar herstel.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonnummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10104956

In het bijzonder de rol van de gemeenten daarin omdat zij van alle overheden het dichtst bij de burger staan. We steunen daarom de oproep van de heer Tjeenk Willink om vanwege de urgentie het transitiebeleid centraal te behandelen in het formatieproces. Hiermee kan niet worden gewacht op een nieuw kabinet. We hebben met interesse kennis genomen van de observaties, bevindingen en aanbevelingen van de heer Tjeenk Willink omtrent de noodzaak tot meer dualisme, over macht- en tegenmacht, een andere (open) bestuursstijl, een nieuw sociaal contract en zijn conclusie dat het functioneren van de overheid zelf de democratische rechtsorde heeft aangetast. We zijn en voelen ons zeer betrokken bij welke richting het toekomstige kabinet op gaat en op welke wijze aan de genoemde onderwerpen invulling wordt gegeven. In het kader van de roep om een nieuwe bestuurscultuur is de toegang tot recht voor individuele burgers ook een belangrijk thema geworden. De gemeente Den Haag is op dit terrein al actief, in samenwerking met Hague Institute for Innovation of Law en de VNG. Wij stellen deze kennis en ervaringen graag ter beschikking om hier samen in op te trekken. Wat we in ieder geval in deze brief willen onderstrepen is de opmerking in het eindverslag van de heer Tjeenk Willink, dat de kwaliteit van de uitvoering cruciaal is.

Tussen uitvoering en burger hoort ook een ‘recht op menselijk contact’. Uw opdracht is erop gericht een regeerakkoord op hoofdlijnen op te stellen. Vanuit de gemeente Den Haag reiken we u graag een aantal thema’s aan waarvan we denken dat het helpt als deze in het regeerakkoord een plaats krijgen. Deze thema´s hebben een Haags karakter, maar sluiten ook aan op landelijke opgaven. Bestaanszekerheid De bestaanszekerheid van een grote groep mensen in Nederland is de afgelopen jaren verslechterd. De coronacrisis heeft deze ontwikkeling versneld blootgelegd. Het bestaansminimum is niet meer toereikend. Meer mensen doen een beroep op de voedselbank omdat zij het simpelweg niet redden om van een uitkering of minimumloon rond te komen. Een nieuwe groep van werkende armen ontstaat. Die ontwikkeling is zorgwekkend en de urgentie om dat te herstellen is groot. Er is ruimte in de regelgeving nodig gericht op de menselijke maat: wat heeft iemand nodig om een stap voorwaarts te zetten. Het huidige sociale vangnet handelt te veel vanuit wantrouwen, prikkels en sancties. Een herziening van het stelsel met ruimte voor menselijke maat en perspectief, is dringend nodig. Een adequate financiering is een randvoorwaarde om een einde te maken aan de financiële tekorten van de afgelopen jaren en om ruimte te geven om aan de gehele doelgroep perspectief te kunnen bieden.

Stikstof en natuur in de knel De Eerste Kamer heeft onlangs de Stikstofwet aangenomen. Dit is een belangrijke eerste stap, maar we zijn er nog niet. Er moet onder andere werk gemaakt worden van natuurherstel. Den Haag heeft één van de meest ambitieuze en tegelijk complexe woningbouwopgaves van Nederland. Gelegen aan zee, tussen de duinen van twee Natura 2000-gebieden, dreigt de stikstofcrisis veel woningbouwprojecten waaronder de verbouwing van het Binnenhof- stil te leggen. Gemeente Den Haag wil de urgentie delen omdat de gevolgen niet te overzien zijn wanneer we niet kunnen bouwen: onvoldoende aanbod voor de lage en middeninkomens, onvoldoende doorstroming en een toename van de scheefgroei tussen vraag en aanbod. Daardoor zullen de huizenprijzen verder stijgen.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10104956

Den Haag Zuidwest Zuidwest, één van de 16 Manifest-wijken, is één van de gebieden in Den Haag waar de problemen zich opstapelen. Dit gebied met hetzelfde aantal inwoners als de stad Gouda, worstelt met toenemende criminaliteit, stijging van het aantal geregistreerde geweldsmisdrijven (met 16.5%) en een woekerende ondermijning (malafide bedrijvigheid, spook- en overbewoning en arbeidsuitbuiting). De leefbaarheid (verouderde en in slechte staat verkerende woningen, weinig -groene- ruimte en een grote woondichtheid) staat fors onder druk. De wijken hebben last van een overconcentratie van kwetsbare doelgroepen, waarbij overlast (GGZ-problematiek, verslavingen) en zware incidenten (steekincidenten, schietpartijen doodslag, moord) niet meer als bijzonder worden beschouwd. Bewindspersonen en Kamerleden die Zuidwest onlangs bezochten toonden zich zeer betrokken, zeker na alle verhalen van bewoners, politie, jongeren- en welzijnswerkers. Wil er weer toekomstperspectief zijn voor de inwoners dan vergt dit duurzame investeringen van minimaal 10 tot 15 jaar. Extra geld is nodig voor de wijkeconomie, aansluiting op onderwijs (waarbij primair aandacht is voor de fors opgelopen onderwijsachterstanden), zicht op stageplaatsen en betaalde banen, investeringen in sociale cohesie, bereikbaarheid, leefbaarheid en een veilige, groene buitenruimte.

Wil Den Haag Zuidwest de majeure problemen duurzaam aanpakken dan heeft het een speciale Rijksstatus nodig. Alleen dan kan het met o.a. Rijk, woningcorporaties, bedrijven, maatschappelijke- en zorgorganisaties de vele miljoenen per jaar genereren die nodig zijn voor de verbeteringen. Financiën De financiële situatie van de gemeenten is in het algemeen slecht. We verwijzen hiervoor naar diverse brieven en noodkreten van de VNG. De oorzaak van de slechte financiële situatie is dat de gedecentraliseerde budgetten van het Rijk niet toereikend zijn. Dat geldt zeker ook voor de gemeente Den Haag. We voelen ons bovendien tekort gedaan door de verdeling van die budgetten. Zo komen we elk jaar al enkele tientallen miljoenen tekort op de bijstandsuitkeringen, vooral in diverse Haagse buurten met sociale achterstanden zoals Escamp, Laak en Segbroek. Daarbij hangt ons ook nog eens de dreiging boven het hoofd van een enorme achteruitgang in het gemeentefonds. Let wel: door tekortschietend onderzoek van het Rijk dat geen rekening houdt met onze grootstedelijke kosten. Dit heeft tot gevolg dat de gemeente Den Haag onvoldoende financiële mogelijkheden heeft voor noodzakelijke en gewenste transities. De sociale achterstanden worden zo groter in plaats van kleiner.

Geothermie Den Haag wil actief gevolg geven aan het doel uit het Klimaatakkoord om in 2030 bijna de helft minder broeikasgassen uit te stoten ten opzichte van 1990. Vanuit de oproep ‘naar een geslaagde warmtetransitie in de gebouwde omgeving’, die gesteund wordt door een breed veld van gemeenten en partijen, wil Den Haag op korte termijn extra stappen zetten. Maar de gemeente wordt daarin geremd omdat middelen en aanvullend instrumentarium vanuit het Rijk ontbreken. De overgang naar schone energie is al volop in beweging, waarbij aardwarmte in de vorm van geothermie een belangrijke rol kan spelen. Den Haag ambieert een stad en platform te zijn waar onderzoek, validatie en praktische toepassingen in de energietransitie gestalte krijgen en waar kennisinstellingen, bedrijven en gemeente een nationaal vliegwiel kunnen zijn voor geothermie. Zo zal de International Geothermal Association haar hoofdkantoor gaan vestigen in Den Haag, wordt geothermie op de TU-Delft voorbereid en is er toepassing van aardwarmte in de glastuinbouw. Belangrijk voor (nationale) kennis-, innovatie- en exportontwikkeling en het creëren van werkgelegenheid. In Den Haag wordt nog dit jaar de eerste binnenstedelijke aardwarmtecentrale in Nederland in gebruik genomen.

Om deze kansen te verzilveren is een voorziening voor geothermieprojecten in de SDE ++ subsidie noodzakelijk, zodat aardwarmte daadwerkelijk een belangrijke rol kan spelen in de duurzame energieopwekking in stedelijke context.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10104956

Wonen: nieuwbouw en bestaande woningbouw De urgentie van de bouwopgave voor betaalbare woningen in Den Haag, wordt aanzienlijk vergroot door het forse tekort aan structurele investeringscapaciteit van de Haagse woningcorporaties. Bij handhaving van het huidige beleid en bij het volledig oppakken van de berekende maatschappelijke opgave, ontstaat volgens het onderzoek ‘Opgaven en middelen corporatiesector’ vanaf 2024 een tekort in de regio Haaglanden/Midden-Holland/Rotterdam van €10 miljard. De aanpak van particuliere woningen met achterstallig onderhoud en slechte energielabels staat laag genoteerd op de Rijksagenda. Voor het verbeteren en verduurzamen van de slechtste woningvoorraad in de steden is een structurele en langjarige inzet nodig van Rijk en gemeente. De duurzame verbeteropgave is te groot en te kostbaar om alleen aan de gemeenten, de corporaties en particuliere eigenaren over te laten. Met name in de Haagse wijken Laakkwartier, Rustenburg-Oostbroek en Transvaal, worden we geconfronteerd met veel particulier woningbezit in slechte conditie. We pleiten daarom voor een continuering van het Volkshuisvestingsfonds. Maatwerk bij complexe problematiek bij huishoudens De stad Den Haag zet momenteel stappen in de opschaling van de ‘Doorbraakmethodiek’.

Een mede door de gemeente ontwikkeld programma waarbij circa tienduizend sociaal professionals in 45 grote gemeenten maatwerk leveren aan huishoudens met hardnekkige en complexe problematiek. Hierbij staat de menselijke maat centraal en proberen we huishoudens in één keer goed te helpen. Er zijn met G4, G40 en VNG afspraken gemaakt over een aantal zogenoemde ‘versnellingen’. Eén van die versnellingen is het ‘Nationaal Doorbraakprogramma’. Het Rijk bekostigt een groot aantal van de bijbehorende instrumenten. Vanwege het succes van de methode wil de gemeente in samenwerking met de koepels de doorbraakmethode verder ontwikkelen en is de voortzetting van de bekostiging van groot belang. Groei en bereikbaarheid Onze regio heeft recent een reservering van € 1 miljard toegewezen gekregen uit het Groeifonds voor verbetering en uitbreiding van de Oude Lijn. Wij zijn blij met deze erkenning dat hoogwaardig openbaar vervoer bijdraagt aan innovatie en economische groei. Samen met de Oude Lijn vormen de Zuidwestlandcorridor en Koningscorridor straks de ruggengraat van een bereikbare Haagse regio. Een volwaardig lightrailnetwerk is niet alleen noodzakelijk voor de nieuwe economie, het is ook een randvoorwaarde om de enorme en acute woningbouwopgave mogelijk te maken. Er zullen structureel meer middelen beschikbaar gesteld moeten worden voor duurzame stedelijke mobiliteit.

Economische kansen en trots Den Haag en de Rijksoverheid zijn sterk met elkaar verbonden. In de stad van Vrede en Recht, waar de Koning resideert en het parlement zetelt, is de Rijksoverheid een grote werkgever en een belangrijke reden voor (internationale) organisaties om zich vestigen. Het Rijk heeft de kans om vanuit Den Haag de economie van Nederland te versterken. Door te investeren in Artificial Intelligence en Cybersecurity toepasbaar voor de overheid. Door duurzaam te investeren in Rijksvastgoed en aan te sluiten bij de ontwikkeling van een Policy Campus in het Central Innovation District van Den Haag. En door onze kust te zien als kans voor duurzame innovaties. Het Rijk mag trots zijn op haar plek in Den Haag, wij zijn er trots op de regeringsstad te zijn.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10104956

Tot slot In Den Haag dreigen duizenden kinderen de aansluiting te missen bij de rest van hun leeftijdsgenoten. Het probleem van het lerarentekort en de achterstanden slaan keihard neer op specifieke stadsdelen en groepen Hagenaars. Het Rijk moet daarom haar beleid aanscherpen en toespitsen op de specifieke uitdagingen waar grote steden mee kampen, waaronder het waarborgen van voldoende goede docenten op alle scholen. Een aantal belangrijke thema’s voor de gemeente Den Haag is in deze brief niet geadresseerd. Denk aan de jeugdzorg/wmo, verstedelijking en politiecapaciteit. Niet omdat ze voor ons niet belangrijk zijn en/of ons geen (financiële) hoofdbrekens bezorgen, maar omdat deze thema’s via andere wegen (G4, VNG, Bureau Regioburgemeesters) reeds onder uw aandacht worden of zijn gebracht. We zijn graag bereid om u een toelichting te geven maar bovenal wensen we u veel succes in uw opdracht. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester,

Ilma Merx Typ tekst

Jan van Zanen

5/5