RIS308731 Onderzoek ongeregeldheden Schilderswijk 2020

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

020

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

DPZ/10103993 RIS308731 Contactpersoon

Renzo Steijvers Dienst

Publiekszaken Afdeling

Stadsdelen en Wijken Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

9 juni 2021

renzo.steijvers@denhaag.nl

Onderwerp

Onderzoek ongeregeldheden Schilderswijk 2020

Hierbij bieden wij u het onderzoekrapport ‘Het gebeurt’ aan, over de ongeregeldheden in de Schilderswijk afgelopen zomer. Dit rapport doet verslag van een onderzoek dat in opdracht van het college is uitgevoerd door het onderzoeksbureau EMMA, Experts in Media en Maatschappij. De aanleiding voor dit onderzoek waren de ongeregeldheden die medio augustus 2020 in de Schilderswijk hebben plaatsgevonden. Het rapport treft u, inclusief samenvatting, als bijlage (nr. 1) aan, evenals een infographic (nr. 2), die naar aanleiding van het onderzoeksrapport is gemaakt. Het college heeft afgelopen zomer aangegeven de ongeregeldheden zoals deze in de Schilderswijk hebben plaatsgevonden ten zeerste af te keuren. Het college acht het noodzakelijk om beeld te krijgen bij de achtergronden waaronder deze ongeregeldheden hebben plaatsgevonden. Het onderzoek geeft daar een goede weergave van en biedt handvatten om mee aan de slag te gaan. Hieronder zal eerst kort ingegaan worden op het onderzoek, de aanbevelingen, opgevolgd door een uitgebreide reactie van het college. Tot slot wordt toegelicht welke zaken al in gang zijn gezet en hoe er vooruit wordt gekeken met en voor de Schilderswijk. Aanleiding van het onderzoek Medio augustus 2020 was er sprake van felle onrust en grootschalige ongeregeldheden in de Haagse Schilderswijk.

Het illegaal opendraaien van brandkranen – een fenomeen dat niet onbekend is in Den Haag – liep in de Schilderswijk steeds verder uit de hand. De ongeregeldheden hebben tot veel discussie geleid in uw raad, de stad en de landelijke media. • In de raadsmededeling van 18 augustus 2020 (RIS306065) gaf het college een eerste weergave van het verloop van de ongeregeldheden in de wijk; • In de vergadering commissie Bestuur van 20 augustus 2020 (RIS306240) heeft de burgemeester aan uw raad een uitgebreide analyse toegezegd, waar onderhavig onderzoek het gevolg van is. Doel en opzet van het onderzoek Het onderzoek is opgezet als een fenomeenstudie. Er is onderzocht: a) wat er precies is gebeurd in de Schilderswijk medio augustus 2020 en b) hoe kan worden verklaard dat de vlam in de pan sloeg in de wijk. Het onderzoek beantwoordt deze vragen op de volgende manier: 1. Feitelijke reconstructie: wat is er – zo feitelijk mogelijk – van dag tot dag gebeurd in de Schilderswijk van 11 tot 15 augustus 2020?

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoon : 14070 publiekszaken@denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10103993

2. 3. 4.

Media-reconstructie: hoe hadden de ongeregeldheden hun weerslag in de media en sociale media? Ervaringen: hoe hebben betrokkenen in de wijk de ongeregeldheden ervaren, en welke verklaringen geven zij? Verklarende perspectieven: hoe kunnen de ongeregeldheden vanuit zes betekenisvolle perspectieven – zoals stadssociologie, publieke beeldvorming of handhaving – worden begrepen?

De beantwoording van de vragen leidt uiteindelijk tot een aantal aanbevelingen. Hieronder wordt ingegaan op de highlights van het onderzoek en de aanbevelingen. Verklaringen voor de ongeregeldheden Het onderzoek laat in de eerste plaats zien hoe complex het samenspel van structurele (lange termijn) en meer situationele incidentele (korte termijn) factoren is, bij het ontstaan van ongeregeldheden zoals we die afgelopen zomer hebben gezien. Het onderzoek benoemt drie structurele en drie situationele factoren als voedingsbodem voor onrust in de Schilderswijk. Allereerst wordt geconstateerd dat het met veel jongeren in de wijk goed gaat. Dit wordt ook bevestigd door wijkbewoners zelf. Er is echter ook een moeilijk bereikbaar en kwetsbare groep jongeren van 16 jaar en ouder die achter blijft. Het jongerenwerk heeft beperkte aandacht voor de (criminogene) risicosituaties onder deze jongeren. Hiernaast bestaat de woningvoorraad in de Schilderswijk grotendeels uit sociale huurwoningen. Dit heeft als gevolg dat sociale stijgers vaak verhuizen uit de wijk omdat ze niet kunnen of willen blijven (te kleine huurwoningen, scheefhuren, geen koopwoningen beschikbaar). Tot slot wijzen de onderzoekers op de veelheid aan partijen die actief zijn in de Schilderswijk. Dit is een kracht, maar ook de valkuil voor de wijk.

Want aan dit rijke en ingewikkelde sociale weefsel ontbreekt samenhang, waardoor het gesegregeerd is. In de veelheid van losse groepen zit veel doe-kracht in de wijk, maar een ‘groter WIJ’ ontbreekt, waardoor de potentie van het sociale weefsel niet tot wasdom kan komen. De onderzoekers constateren dat bovenop deze voedingsbodem drie situationele factoren hebben bijgedragen aan de escalatie in augustus 2020. 1) Het polariserende debat in (social) media over de Schilderswijk zorgde voor spanningen in de wijk. 2) De langdurige lockdown heeft gezorgd voor drukte in de wijk. Jongeren raakten hun stage of bijbaan (dagbesteding) kwijt en net als de rest van Nederland waren zij gedurende de zomervakantie thuis. 3) Het was uitzonderlijk warm in augustus 2020, waardoor mensen sneller de straat op gingen. Zeker in een wijk als de Schilderswijk. Aanbevelingen Uit het rapport zijn drie aanbevelingen te distilleren: 1.

Bepaal een ‘normatieve horizon’ en toon leiderschap. Weet waar je met de mensen en de wijk naar toe wilt: een lange termijn handelingsperspectief, dat de kaders stelt voor hoe gemeente en partners in de Schilderswijk komen tot ‘het groter WIJ(k)’.

2.

Werk aan de samenwerking tussen de partijen. Bepaal welke partijen behoren tot de kern van het sociale weefsel. Met welke partijen wil de gemeente samenwerken, met welke niet en waarom is dat? Naast de professionele organisaties en stichtingen zoals Welzijn, kan hierbij ook meer aandacht worden besteed aan de samenwerking met religieuze en culturele organisaties. In de wijk wordt ervaren dat zij meer op afstand staan en dit betrokkenheid vanuit de wijk in de weg zit. Er is dus speelruimte: om te werken met de breuklijnen in en het potentieel van de wijk.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10103993

3.

Blijf in contact met de wijk. Maak gebruik van kleine en empathische bewegingen in de interacties tussen overheid en burgers. Het is de uitdaging om in heel veel dagelijkse situaties die fijnmazige manier van werken toe te passen.

Reactie van het college op het rapport In het concluderende hoofdstuk schrijven de onderzoekers dat er geen ‘quick fix’ mogelijk is voor de uitdagingen in de Schilderswijk. Veel factoren die een rol speelden bij de verklaring van de ongeregeldheden hebben zich in decennia ontwikkeld en vergen een aanpak die gericht is op de lange termijn. Er zijn daarnaast verschillende externe factoren die hebben bijgedragen aan de ongeregeldheden deze zomer. Het college onderschrijft deze conclusie. Allereerst wil het college benadrukken dat er ontzettend veel positieve initiatieven en ontwikkelingen in de Schilderswijk plaatsvinden. De leefbaarheidsscore van de wijk zit al jaren structureel in de lift. Bewoners en ondernemers zijn meer dan ooit betrokken bij hun leefomgeving. Dit is een goede basis waaruit positieve partnerschappen en een nieuw perspectief voor de wijk kunnen voortvloeien. Het college wil hier dan ook op voortborduren. Het college staat onder andere via de stadsdeelorganisatie, in continue contact met de inwoners, vrijwilligers en partners in de Schilderswijk. Samen zijn en blijven we de uitdagingen die de wijk biedt met elkaar bespreken en zijn we actief bezig met de vraag hoe deze het hoofd te bieden. Vele inwoners, vrijwilligers en partners in de Schilderswijk hebben ook veerkracht getoond na het incident en hebben geholpen de leefbaarheid te bevorderen.

Met als goed voorbeelden de inzet rondom de jaarwisseling en het rustig houden van de wijk naar aanleiding van de maatregelen gedurende de avondklokperiode. In de komende periode worden aanvullende gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers van gemeenschappen of organisaties in de Schilderswijk over de inzichten uit het onderzoek. Op basis van die gesprekken formuleert het college een nieuwe horizon met bijbehorend plan van aanpak dat recht doet aan de complexiteit van de situatie en kan rekenen op draagvlak in de wijk. Deze worden verankerd in de wijkagenda Schilderswijk. Hiervoor worden de volgende stappen genomen: •

•

•

De toegankelijkheid van het onderzoek is vergroot met de aangehechte infographic. Deze infographic wordt samen met het onderzoeksrapport openbaar gemaakt en toegestuurd aan alle stakeholders in de wijk die hebben bijgedragen aan het onderzoek; Voor het zomerreces wordt een interactief webinar georganiseerd over de opbrengsten van het onderzoek. Tijdens dit webinar worden deelnemers in staat gesteld om te reageren op de onderzoeksresultaten, en gaan we in gesprek over oplossingsrichtingen voor de problemen die het onderzoek in kaart heeft gebracht; Met een aantal partijen uit de wijk, waaronder ook de jeugd, worden verdiepende werksessies georganiseerd om oplossingsrichtingen thematisch verder uit te werken en het potentieel in de wijk beter te benutten. Hierbij zullen ook culturele, religieuze en levensbeschouwelijke organisaties worden betrokken.

Vooruitlopend op het plan van aanpak zijn de volgende maatregelen alvast in gang gezet.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10103993

Horizon herijken Uit het onderzoek komt de behoefte naar een verbindend perspectief voor de Schilderswijk naar voren. Een ‘normatieve horizon’. De inhoud van dit perspectief wordt geformuleerd in het participatieve proces dat de komende maanden plaatsvindt (zie hierboven). Daarnaast verbinden de onderzoekers dit perspectief aan verbindend leiderschap voor de wijk. Vanuit het college hebben de burgemeester en stadsdeelwethouder Van Alphen de eerste gesprekken gevoerd met onder andere de Alliantie Schilderswijk. Vanuit het college is onder meer toegezegd dat bezien zal worden hoe de ondernemers uit de Schilderswijk ondersteund kunnen worden bij het vergroten van de organisatiegraad. Daarnaast is aangegeven dat bezien zal worden of het mogelijk is om in de toekomst meer mensen uit wijk in te zetten in het jeugdwerk. De burgemeester en stadsdeelwethouder zullen met enige regelmaat in gesprek blijven met de wijk om het perspectief te herijken. Ook blijven zij betrokken bij de uitvoering die hierop volgt. Sociale weefsel De Schilderswijk kenmerkt zich door het rijke en complexe sociale weefsel. Het college herkent zich in het feit dat organisaties soms zoekende zijn en niet altijd de weg naar de gemeente of elkaar weten te vinden. Alleen in gezamenlijkheid, waarbij krachten worden gebundeld, kan gewerkt worden aan de weerbaarheid van een wijk.

Het college gaat daarom door met het verbeteren van de afstemming en samenwerking van alle partijen middels de Haagse Tafel. Als gemeente verbinden wij hier vraag en aanbod en zullen dit meer uitdragen naar de partners in de wijk. Ook wordt in het bijzonder gekeken naar een verbeterde curatieve en preventieve aanpak voor de risicojeugd. Hierbij wordt het aanbod vanuit Welzijn opnieuw beoordeeld en bijgestuurd zodat er meer inzet komt op de oudere jeugd die moeilijk aansluiting vindt. Samen met de partners in de wijk wordt ingezet op een kleinschalige, integrale en duurzame aanpak. In het kader van het Sociaal Economisch Herstelplan zal ook op korte termijn extra jeugdwerk worden ingezet. Binnenkort wordt u hierover geïnformeerd. Tot slot De Schilderswijk heeft laten zien dat het enorme potentie heeft. De samenwerking met de vele vrijwilligers tijdens ongeregeldheden rondom de jaarwisseling en de avondklok onderstreept dat. De onderzoekers hebben ons wederom laten zien hoe betrokken de bewoners en ondernemers zijn met hun wijk. Als college zijn wij dan ook trots op de Hagenaren en Hagenezen in de Schilderswijk. We hebben al veel stappen gezet, maar er is zeker ruimte voor verbetering. Een nieuwe horizon. Zoals toegezegd gaan we meer met hen in verbinding treden om gezamenlijk te werken aan een betere wijk.

Op basis van onze gesprekken met bewoners en professionals in de wijk, en mede in het licht van de nog op te stellen wijkagenda zal het college u in het in het najaar van 2021 verder informeren over de verdere stappen die wij gaan zetten. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

4/4