RIS308731 Bijlage 1

P 76

Voor sommigen geldt dat niet. Die vervullen geen formele posities, maar dragen bij aan informele netwerken in buurten en gemeenschappen in de Schilderswijk. Ook zijn zij doorgaans bekend bij de gemeente en eveneens op de hoogte van hoe politiekbestuurlijke en ambtelijke systemen functioneert. Dit doet overigens niets af aan de kwaliteit van de dataverzameling. De bevindingen uit de interviews bieden een geschakeerd beeld van hun ervaringen in en meningen over de Schilderswijk. De methode van interviews We hebben bij de interviews gebruik gemaakt van een topiclijst (zie bijlage 3: topiclijst (groeps)interviews) om de interviews semi-gestructureerd te kunnen opbouwen. Elke interviewer heeft dezelfde ‘richtvragen’ of topics gebruikt, maar de volgorde van de onderwerpen en de formulering van de vragen liggen niet vast. We hebben de topiclijst tevens gebruikt als checklist, zodat we zeker stelden dat alle onderwerpen aan bod komen. Deze werkwijze laat alle ruimte om persoonlijke opvattingen en belevingen van de ondervraagden aan bod te laten komen. In elk interview is ervoor gekozen om de gesprekslijn van de geïnterviewde zoveel mogelijk te volgen, omdat we op die manier in staat zijn om de eigen 'ordening' van het verhaal van de respondent te volgen. De vragen waren zo veel mogelijk open van aard.

Door het interview niet ‘dicht’ te organiseren, ontstaat veeleer een gesprek en heeft de respondent ook inbreng in 'waar het over gaat'. We hebben de interviews zo veel mogelijk op citaatniveau geannoteerd. Daar waar mogelijk zijn de interviews digitaal opgenomen, om de uitspraken van de geïnterviewden zo precies mogelijk te noteren. Het materiaal uit deze interviews is vervolgens per actor uitgewerkt en vervolgens gecategoriseerd naar thema. Aan de geïnterviewden is aangegeven, dat zij anoniem en niet herkenbaar opgevoerd worden. Dat levert in de regel een openhartig gesprek op.

Straatgesprekken De straatgespreken hebben plaatsgevonden in de Schilderswijk, verspreid over verschillende delen van de wijk. We hebben 24 inwoners uit de wijk gesproken, waarvan 15 man en 9 vrouw.

De methode van straatgesprekken De basis van de aanpak bij de straatgesprekken is een open benadering van de respondenten. De buurten in de Schilderswijk zijn in slimme combinaties (qua locatie, tijdstip, maar ook geslacht van de interviewers) bezocht. Al dwarrelend zijn wij door de buurten gegaan en hebben at random voorbijgangers aangesproken op plekken waar mensen routinematig samenkomen (wijkmarkt, winkelcentra, parken, scholen, etc.). Daarnaast hebben we op specifieke plekken (in het licht van de onrust in de wijk tussen 11 en 15 augustus 2020) naar gesprekspartners gezocht. Als duidelijk werd dat die mensen in de buurt woonden en/of werkten, hebben wij onszelf geïntroduceerd en hebben we het doel van het gesprek duidelijk gemaakt. Bij de straatgesprekken hebben we, net als tijdens de focusgroepen en de interviews, een gespreksleiddraad gehanteerd (zie bijlage 3: gespreksleidraad straatgesprekken). De straatgesprekken zijn fundamenteel open gesprekken: de onderzoeker zet de koers van het gesprek uit, de respondent bepaalt feitelijk waar het over gaat. Een gesprek leidt natuurlijk niet per definitie tot zinvolle informatie. Maar vaak was het contextuele verhaal dan toch relevant. Als het straatgesprek echt niet van de grond kwam, werd dat snel duidelijk. Dan rondden we het af en gingen we verder. We hebben uiteraard alleen goede straatgesprekken meegeteld.

Analyse online activiteiten Vindplekken De analyse van online activiteiten kende twee sporen: een analyse van berichtgeving in het algemeen (vooral landelijk georiënteerd) en lokaal georiënteerde berichtgeving. Voor de landelijke berichtgeving ontwikkelden we een zoekopdracht voor het sociale media monitoringsplatform Coosto. Daarmee vinden we alle openbare tweets in Nederland en veel online berichtgeving op nieuwssites, blogs en bepaalde fora en Facebookpagina’s. De lokale berichtgeving vonden we door een lijst te maken van interessante/belangrijke accounts voor de regio Den Haag. Daartoe hebben we contact gehad met de gemeente Den Haag, het Stadsdeelkantoor Centrum en de politie Eenheid Den Haag. Deze initiële lijst hebben we aangevuld met media, personen en pagina’s die we zelf vonden op verschillende platforms door gericht te

P 77

zoeken naar berichtgeving over de Schilderswijk met de simpele zoekopdracht ‘Schilderswijk’ (toegespitst op de periode van 12 t/m 20 augustus). Platformen die we hebben afgezocht zijn onder andere Twitter, Facebook, LinkedIn, YouTube, Instagram en Tiktok. Berichtgeving van de gevonden accounts hebben we verzameld. Waar in de berichtgeving (of reacties) werd verwezen naar weer andere berichtgeving, hebben we die berichten waar relevant ook toegevoegd aan de lijst (‘sneeuwbalmethode’). Als startpunt voor de analyse zijn we zo gekomen tot 63 sociale mediaposts op verschillende platforms. Selectiecriteria waren: • • •

ook (en vooral) de reacties op de berichten geanalyseerd om een beeld te krijgen van het online gesprek. Per bericht hebben we bijgehouden welke (groepen) mensen genoemd werden en op welke manier, en welke sentimenten en frames we voorbij zien komen in de berichten en reacties. Al deze frames, sentimenten en benoemde groepen hebben we vervolgens naast elkaar gelegd om er conclusies uit te trekken.

De afzender heeft een duidelijke link met Den Haag (of nog liever: de Schilderswijk). Het bericht heeft geleid tot interactie (reacties) die we kunnen analyseren, of bevat in zichzelf een origineel/uniek perspectief. Variatie waar mogelijk: niet te veel berichten van dezelfde afzender.

Deze posts zijn bijvoorbeeld van lokale / regionale media, lokale ondernemers, lokale politici, Facebookpagina’s over de Schilderswijk en lokale bewoners. Zelfs met deze methode kunnen we niet zeggen dat alle reacties afkomstig zijn van Haagse actoren, aangezien populaire berichten tot ver buiten de gemeentegrenzen verspreid kunnen worden. Maar doordat we Haagse actoren als uitgangspunt hebben genomen van de analyse, is die kans wel veel groter dan bij een willekeurige steekproef. In een deel van het corpus zien we dan ook specifieke verwijzingen naar de Schilderswijk die waarschijnlijk niet bekend zijn bij niet-ingewijden. De methode van de online analyse De analyse naar landelijke berichtgeving had tot doel om de algemene context van het (openbare) gesprek te duiden over de gebeurtenissen in de Schilderswijk. De analyse is in de basis kwantitatief, aangevuld met een grofmazige kwalitatieve blik op de inhoud van de berichtgeving. We hebben gezocht naar ‘pieken’ in de berichtgeving, waarop bovengemiddeld veel berichten zijn verschenen over de Schilderswijk. Die pieken hebben we vervolgens beschreven, om zo zicht te krijgen op het type gebeurtenissen dat tot debat of ophef in het publieke debat op sociale media hebben geleid. De analyse naar lokale berichtgeving was kwalitatief van aard. De 63 startpunten (berichten) zijn we één voor één langsgelopen.

Naast de berichten zelf, hebben we

P 78

Bijlage 2 – Script focusgroepen

•

Introductie:

Afronding:

• • •

• •

Uitleg gang van zaken Camera’s, meekijkers, opname, privacy Voorstelronde (naam, bezigheden, hoe lang woont/werkt u in de Schilderswijk, welke buurt?)

Opnieuw post-its (zie hierboven)

Wat is uw opleiding? Zijn we nog iets belangrijks vergeten?

Globale inventarisatie: • • • • •

• •

Hoe gaat het met Nederland? (Achterliggende vraag: waarin verschilt men van doorsnee Nederlanders?) Hoe gaat het met Den Haag? Schriftelijk: wat gaat er goed in buurt waar u woont? Wat gaat er niet goed? De respondenten noteren op groene en roze post-its wat er goed (groen) en niet goed (roze) gaat, 1 item per post it. De post-its worden samen met de respondenten geclusterd en op een bord geplakt. De clusters worden – ook in gezamenlijkheid – benoemd. Schriftelijk: Hoe typeert u de sfeer bij u in de buurt? Opnieuw post-its (zie hierboven)

Inzoomend op de rellen: • • • • • • • • • •

Over de dingen die niet goed gaan: hoe komt dat? Over de dingen die wel goed gaan: hoe komt dat? Achterliggende vragen: worden er instituties, bevolkingsgroepen, specifieke issues genoemd? Zo ja: welke en hoe? Over de rellen: Wanneer (waarmee) begonnen ze? Hoe verliepen ze? Wanneer (om welke reden) hielden ze op? Over de rellen: Waarom? Waarom in de Schilderswijk? Achterliggende vragen: worden er instituties, bevolkingsgroepen, specifieke issues genoemd? Zo ja: welke en hoe? Hoe ziet u de toekomst van deze buurt? En uw eigen toekomst? Wat is de kracht van uw buurt? Wat de zwakte? Als u uw woonbuurt vergelijkt met een dier, welk dier is dat dan? Schriftelijk: wat adviseert u de burgemeester van Den Haag?

P 79

Bijlage 3 – Topiclijst (groeps)interviews Inleiding: Tussen 11 en 15 augustus was het onrustig in de Schilderswijk. Gemeente (B&W en Raad) willen weten wat er precies is gebeurd. En hoe het kan dat er in de Schilderswijk best vaak onrust is. Gespreksonderwerpen: • • • • • •

• • • • • • •

• •

Wat gebeurde er volgens u? Welke gebeurtenissen maakten de meeste indruk op u? Wat waren, volgens u, de kantelpunten voor en tijdens de onrustige periode: ontstaan/verloop/einde?1 Was u zelf op enigerlei wijze betrokken bij de onrust? Zo ja, hoe/wat gedaan? Waarom is er, volgens u, best vaak2 onrust in de wijk? En concentreert zich die onrust op bepaalde buurten/plekken? Welk ‘weefsel’ is er opgebouwd om de Schilderswijk schoon, heel en veilig te maken (en te houden)? Het gaat over wie er allemaal (formeel en informeel) bijdraagt aan het versterken van de wijk? Actieve partijen (leefbaarheid, veiligheid, maatschappelijke ondersteuning)? Wat doen deze partijen (elk voor zich en samen)? Voor welke doelgroep(en) werken deze partijen? Wat is jullie rol of positie in dat sociale weefsel? Welke partijen zijn de spinnen in het web? En waarom? Hoe realiseren deze partijen impact (en wat voor impact, op wie)? Hoe kan het sociale weefsel in de Schilderswijk het beste omschreven worden? (Vergelijk het eens met een dier, of zoiets. Het gaat erom de R een beeld/metafoor te laten gebruiken.) Werkt het goed genoeg om onrust te voorkomen (en te dempen)? Welke lessen zijn geleerd van de onrust van 11-15 augustus 2020? Wat gaat u voortaan anders doen?

Bijlage 4 – Gespreksleidraad straatgesprekken Inleiding: Tussen 11 en 15 augustus was het onrustig in de Schilderswijk. Vragen: • • • • •

Wat gebeurde er volgens u? Welke gebeurtenissen maakten de meeste indruk op u? Bij welke gebeurtenissen was u zelf aanwezig? Wat waren, volgens u, de kantelpunten tijdens de onrustige periode: ontstaan/verloop/einde? Waarom is er, volgens u, best vaak onrust in de wijk? En concentreert zich die onrust op bepaalde buurten/plekken?

P 80

Wijnhaven 88 2511 GA Den Haag 070 - 87 00 460 info@emma.nl www.emma.nl Volg ons op Facebook, Twitter en LinkedIn

P 81