RIS308622 Beantwoording SV CBS gaat stoppen met begrippen westers en niet-westers

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

29 juni 2021

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op de vragen van het raadslid de heer Çetinkaya, luidend: ‘CBS gaat stoppen met begrippen 'westers' en 'niet westers'’

OCW/10119655 RIS308622

Het raadslid de heer Çetinkaya heeft op 20 april 2021 een brief met daarin dertien vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) zal de begrippen ‘westers’ en ‘niet-westers’ niet lang meer gebruiken. „De uitgang is in zicht”, zegt een woordvoerder. De afschaffing zal volgens hem geen jaren meer dureni. Als centrale leverancier van data voor grootschalig onderzoek is het CBS de belangrijkste bron van de termen westers en niet-westers. Volgens een woordvoerder is het statistiekbureau zich bewust van de „discussie in de samenleving en onder wetenschappers”. Het zijn volgens hem nu „vooral nog de praktische consequenties” die het afscheid nemen van de termen bemoeilijken. Dit zou grote aanpassingen vergen in de datasystemen. (1) 1.

Kan het college aangeven wat de impact is van het schrappen van deze termen op datasystemen in gemeente Den Haag?

In de datasystemen van de gemeente Den Haag wordt niet gewerkt met de begrippen ‘westers’ en ‘niet westers’, schrappen van de termen heeft dus geen impact. 2.

In welke systemen van gemeente Den Haag maken we op dit moment gebruik van etniciteit? Graag ook een toelichting van de relevantie van het bijhouden van etniciteit.

In bepaalde datasystemen wordt nationaliteit bijgehouden. Denk bijvoorbeeld aan de Basis Registratie Personen (BRP). Dit is een wettelijke vereiste die volgt uit de Wet Basisregistratie Personen. De wet beschrijft aan welke eisen beheerders en gebruikers van de BRP moeten voldoen. Ook geeft de wet aan voor welke doelen die informatie gebruikt mag worden. Dit wordt doelbinding genoemd en dat principe vormt de kern van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Meerdere datasystemen van de gemeente Den Haag worden gevoed met persoonsgegevens uit de BRP en ook hier geldt weer dat de nationaliteit alleen dan wordt overgenomen waar dat wettelijk verplicht is of waar doelbinding is.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10119655

3.

In welke systemen van gemeente Den Haag maken we op dit moment gebruik van de termen westers en niet-westers? Graag ook een toelichting van de relevantie van het bijhouden van etniciteit.

Voor wat betreft het gebruik van de termen ‘westers’ en ‘niet westers’ verwijzen we naar het antwoord op vraag 1. Voor de relevantie van het bijhouden van nationaliteit verwijzen we naar het antwoord op vraag 2. 4.

Waar worden deze termen gebruikt buiten IT infrastructuren om?

De termen worden gebruikt in rapportagetools zoals Den Haag in Cijfers, de ouderenmonitor en de rapportage over vroegtijdig schoolverlaters. Data hiervoor worden uit eigen systemen gehaald, maar voor een belangrijk deel ook uit CBS-gegevens. Het CBS werkt met de begrippen westers en niet westers. 5.

Wat is de reden waarom deze termen buiten IT infrastructuren om gebruikt worden? Graag een toelichting.

De reden is dat data door het CBS op deze wijze worden aangeleverd. Het CBS geeft aan dat de heroverweging van de begrippen ‘westers’ en ‘niet westers’ niet op korte termijn al zal kunnen leiden tot aanpassing of afschaffing van de op dit moment gebruikte begrippen. Consistentie in statistiek is van groot belang. Alleen zo zijn statistieken door de jaren heen goed met elkaar te vergelijken. Voor het aanpassen van definities ligt een overgangsperiode daarmee voor de hand. 6.

Kan het college de praktische consequenties (voor (data)systemen) in kaart brengen bij het schrappen van de termen westers en niet-westers?

Zie het antwoord op vraag 1. 7.

Kan het college een realistische tijdlijn presenteren voor een plan van aanpak om mee te gaan in het voorstel van het CBS? Zo nee, waarom niet?

Nee. In onze eigen systemen registreren we niet op basis van’ westers’ en ‘niet westers’. Voor wat betreft rapportagetools zoals Den Haag in Cijfers is de gemeente is afhankelijk van het initiatief van het CBS. Ook op andere deelnemende universiteiten is er onvrede over. „Het gebruik van termen als westers en niet-westers kan je niet anders betitelen als kolonialistisch”, zegt bijvoorbeeld Remco Breuker, hoogleraar Koreastudies aan de Universiteit Leiden. (1) 8.

Is het college het eens met hoogleraar Remco Breuker, dat het gebruik van termen als westers en niet-westers betiteld kan worden als kolonialistisch? Zo nee, waarom niet?

Het college heeft geen standpunt over de uitspraak van hoogleraar Breuker.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10119655

9.

Wat is het standpunt van dit college naar aanleiding van deze conclusies?

Het college deelt het standpunt van de WRR. De WRR constateert dat Nederland is uitgegroeid tot een dynamische migratiesamenleving en dat vraagt om meervoudige indelingen en labels. De WRR stelt verder voor om de indeling naar herkomstgroepen af te laten hangen van de onderzoeks- of beleidsvraag die men wil beantwoorden. In de nota Bouwen aan een verbonden stad (RIS308172) benadrukt het college de groeiende verscheidenheid in de stad. Het is te eendimensionaal om Hagenaars in te delen op basis van hun migratieachtergrond. We hebben niet alleen te maken met een veelheid aan landen van herkomst, maar ook met een verscheidenheid aan talen, culturen, religies, verblijfsstatussen, gender en sociaaleconomische posities. Vijf jaar geleden stelde de WRR ook al eens voor om westers en niet-westers af te schaffen, tegelijk met ‘allochtoon’ versus ‘autochtoon’. „Dat laatste werd destijds breed opgevolgd”, zegt WRR-raadslid Mark Bovens. „Onze oproep over westers en niet-westers raakte ondergesneeuwd. Vandaar deze herhaalde oproep.” (1) 10. Wat heeft het college gedaan met de oproep over westers en niet-westers? Waarom is hier geen opvolging aan gegeven? Graag een toelichting. Het college zag destijds geen reden om wijzigingen aan te brengen in de datasystemen omdat de begrippen ‘westers’ en ‘niet westers’ hierin niet worden gebruikt.

Voor wat betref de rapportagetools is de gemeente afhankelijk van het initiatief van het CBS. 11.

De termen ‘allochtoon’ en ‘autochtoon’ zijn wel geschrapt. Wat waren de afwegingen om geen opvolging te geven aan de oproep om de termen westers en niet-westers te schrappen?

Zie het antwoord op vraag 10. 12. Wat is het huidige standpunt van dit college naar aanleiding van deze herhaalde oproep? Zie het antwoord op vraag 9. 13. Is het college het met ons eens dat we als internationale stad van vrede en recht een voorbeeldfunctie hebben en we als eerste stad in Nederland proactief moeten reageren op het WRR-advies? Het college laat zich voeden door de adviezen van de WRR. Maar in het geval van het gebruik van de termen ‘westers’ en ‘niet westers’ zetten we vervolgstappen in overleg met landelijke partners zoals het CBS. We nemen hierin als stad geen eigenstandige besluiten. Dit geldt uiteraard niet voor onze eigen systemen, want zoals eerder in antwoord 1 aangegeven, gebruiken we de termen ‘westers’ en ‘niet westers’ niet. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

i

Jan van Zanen

https://www.nrc.nl/nieuws/2021/04/19/cbs-stopt-met-niet-westers-a4040474

3/3