RIS308511 Bijlage 5 DGZ Samenvatting participatie 2020

Terugkoppeling participatie De Dreven, Gaarden en Zichten Hoe worden de thema’s die tijdens de participatie zijn genoemd opgepakt en hoe worden deze thema’s verwerkt in de Nota’s van Uitgangspunten voor de Dreven, Gaarden en Zichten? 1 maart 2021

Participatie 2020 Informatietentoonstellingen | Juli 2020 • Een reizende buitententoonstelling die driemaal neerstreek in iedere buurt. Zichten: Shalomkerk, Dreven: Cruyff Court, Gaarden: grasveld tegenover Moskee An-Nour. • Tijdens de tentoonstellingen zijn mensen geïnformeerd over de plannen, hebben ze vragen gesteld, hun wensen aangegeven ten aanzien van groen, voorzieningen en mobiliteit en ideeën opgeschreven. • Druk bezocht, tendens overwegend positief, de vorm (buiten/ tentoonstelling) werd gewaardeerd, persoonlijke aandacht werkt heel goed. • Ca. 1500 mensen zijn langs geweest, overwegend bewoners, sommige mensen meerdere keren. Digitale wandelingen en persoonlijke gesprekken | September 2020 • Ca. 25 inwoners uit de Dreven, Gaarden en Zichten hebben meer verteld over (sociale) veiligheid, groen, gezamenlijke binnentuinen, voorzieningen, ontmoeten. Feedback van bewoners • Vragen en zorgen opgehaald in spreekuren, via mail en brieven Op de volgende pagina staat een overzicht van alle participatie-activiteiten.

Wens

In de witte vlakken staat beschreven wat de feedback, wensen en zorgen van bewoners zijn. Antwoord

In de blauwe vlakken wordt aangegeven wat er met de opgehaalde informatie wordt gedaan en hoe dit is verwerkt in de Nota’s van Uitgangspunten.

Uitkomsten participatie; wensen en antwoorden 1 maart 2021

Algemene tendens Antwoord

Wens De reacties zijn heel divers • Het overgrote deel is positief over de plannen en heeft er begrip voor. Zij vinden dat de buurten achteruit zijn gegaan de laatste jaren. Deze mensen vinden het belangrijk dat de buurt aangepakt wordt. Ook begrijpen veel mensen de noodzaak van verdichten, omdat ze merken hoe moeilijk het is om een woning te krijgen. • Er is onzekerheid bij mensen die (net) boven de sociale huurgrens uitkomen, mensen bij wie de situatie binnen een aantal jaar gaat wijzigen (AOW) of ZZP-ers met een wisselend inkomen. Er zijn zorgen over de betaalbaarheid van de woningen.

Perspectief en maatwerk • Er worden meer sociale huurwoningen teruggebouwd dan er gesloopt worden, maar ook middenhuur en betaalbare koopwoningen zodat doorstromers in de buurten kunnen blijven. De sociale huurwoningen worden aangeboden in de verschillende segmenten van sociaal, zodat iedereen in aanmerking kan komen voor een woning die past bij zijn inkomenssituatie. • In de nieuwe situatie komt een divers woningaanbod: o.a. grote woningen voor gezinnen, seniorenwoningen en woningen voor 1-2 persoonshuishoudens • Het sociaal plan bevat een terugkeergarantie, urgentieverklaring, verhuisvergoeding, vergoeding voor investeringen in eigen woning, eventueel verhuisondersteuning en voorrang bij koop. • Staedion begeleidt alle bewoners die moeten uitverhuizen persoonlijk en kijkt in urgente gevallen naar maatwerk. • Waar het kan wordt rekening gehouden met het in stand houden van bestaande sociale netwerken.

Algemene tendens Antwoord

Wens De reacties zijn heel divers

Perspectief en maatwerk

• De een vindt het te lang duren en is teleurgesteld over de planning, omdat ze niet langer in een verouderde woning willen wonen. Sloop- en nieuwbouw kan ze niet snel genoeg gaan. Meerdere mensen gaven aan dat ze bang zijn dat ze in de nieuwbouw niet een vergelijkbare woning terug kunnen krijgen, omdat ze hier qua gezinssamenstelling of inkomen niet meer voor in aanmerking komen (‘scheefwoners’).

• Staedion heeft € 13 miljoen gereserveerd om onderhoud te plegen aan de woningen die later in de sloopplanning aan de beurt zijn. Per complex zal op basis van technisch onderzoek en input bewoners bepaald worden welke onderhoudsmaatregelen dit precies zijn. Ook zijn budgetten opgenomen voor onderhoud van de tuinen.

• Mensen willen graag goed geïnformeerd worden en een klein aantal wil intensief betrokken worden bij de plannen • Bewoners vragen om zekerheid en begrijpen soms niet waarom de plannen nog niet definitief zijn.

• Om het aanbod van woningen te vergroten en diverser te maken én herhuisvesting van alle huishoudens mogelijk te maken is het noodzakelijk dat ook de verouderde eengezinswoningen worden gesloopt om plaats te maken voor nieuwbouw. In de nieuwbouw komen voor de 241 bestaande eengezinswoningen ruim 3x zoveel sociale huurwoningen voor gezinnen terug (ca. 830). Ongeveer 1/3 hiervan is voor gezinnen van 5 personen of meer. Wel zullen deze vaak een boven- of benedenburen hebben en buitenruimtes zijn voortuintjes, binnentuinen of ruimte balkons. Daarnaast komt er ook een aanzienlijk programma marktwoningen voor gezinnen. • Gemeente, Staedion en Heijmans vinden het belangrijk om bewoners, ondernemers en sleutelfiguren zo vroeg mogelijk te betrekken bij de plannen. Zodat zij vanaf het begin weten wat de plannen zijn en hun mening kunnen geven. Dit betekent echter ook dat we nu communiceren over plannen waar nog geen besluit over is genomen en die nog niet definitief zijn.

Stedenbouwkundige opzet Antwoord

Wens

•

Het stedelijke karakter met dorps gevoel wordt gewaardeerd en er wordt regelmatig gevraagd om stedelijke voorzieningen als horeca en cultuur. Bewoners zetten zich af tegen de suburbane en individualistischere Vinex. Er is veel behoefte aan een buurt waar kinderen veilig kunnen spelen en mensen elkaar op straat ontmoeten.

• Moeders houden graag een oogje op hun kinderen terwijl ze koken, speeltuintjes in de binnentuin worden gewaardeerd. • Er zijn zorgen over de toename van het aantal bewoners. • Veel mensen begrijpen dat er gesloopt moet worden. Een aantal mensen vraagt zich af of er niet gerenoveerd kan worden (vaak bewoners van eengezinswoningen).

•

De bouwblokken herbergen altijd een collectieve binnentuin. Deze gaat functioneren als een belangrijk, groen verlengstuk van de openbare ruimte én is een middel om meer collectiviteit en sociale cohesie te bereiken. – hfdst. 5, §5.3 Hiermee wordt elkaar ontmoeten zo makkelijk mogelijk gemaakt.

Sociale cohesie behouden en versterken Wens

• Hoe wordt dit straks een echt gemixte en goede wijk, waar mensen elkaar kennen en betrokken zijn?

• Veel mensen zijn gehecht aan hun buurt en aan de sociale contacten. Het dorpse karakter van de buurt wordt gewaardeerd: mensen ontmoeten, kinderen die buitenspelen, cohesie in de wijk, samenhorigheid. • Mensen verlangen naar een buurt met een hechte community. • Er zijn sterke netwerken van moeders met kinderen die naar dezelfde school gaan. • Het plan voor de Dreven zorgt nu al voor verbinding in de straat, voor meer contact. • Meer doen aan integratie.

Antwoord

Er komt een betere mix van sociale huurwoningen en vrije sector huuren koopwoningen. Het meer differentiëren van het woningaanbod met verschillende woningtypen per buurt moet er voor zorgen dat de Dreven, Gaarden en Zichten straks meer gemengde buurten zijn. Er wordt altijd rekening gehouden met de planning en 'passend toewijzen'. Als het inkomen en de gezinsgrootte passen bij een woning proberen we rekening te houden met de wensen van bewoners. Buitenruimtes worden zo ingericht dat sociale controle en cohesie wordt gestimuleerd. Zo liggen de meeste woningen rondom een collectieve tuin waar gezamenlijk beheer, moestuinieren, toezicht op spelende kinderen en ontmoetingen mogelijk zijn. De gemeente beseft dat de buurten meer nodig hebben dan alleen een fysieke aanpak. Vanuit het programma Regiodeal worden projecten gefaciliteerd die bijdragen aan werk, sociale verbondenheid, participatie en veiligheid. Enkele voorbeelden zijn: buurtwerk-ontmoetingsplek ‘Alle Kanten’ aan de Speelzijde 8, het programma ‘Vreedzame Wijk’ in Vrederust, de buurtkamer in Pandje 4 aan de Dreef en de Gezinsketen aanpak.

Schoon, heel en veilig Antwoord

Wens

Schoon •

• • •

•

Mensen gooien troep van het balkon. Meer en betere broodcontainers zijn gewenst. Schonere buurt – geen overlast ratten Flats beter schoonmaken Ratten en insectenprobleem Systeem voor gescheiden afval

•

Met de visie voor Zuidwest komt een integraal ruimtelijk raamwerk te liggen. Dit is een raamwerk voor alle elementen in de leefomgeving van Zuidwest die een ruimtelijke impact hebben. Die elementen kunnen sociaal, economisch, fysiek of ecologisch van aard zijn. Ze kunnen betrekking hebben op zaken als wonen, werkplekken, veiligheid, duurzaamheid, mobiliteit, sport en bewegen, onderwijs, energietransitie en welzijn. Hiervoor zullen wij in gesprek gaan met partners. De verdichtingsopgave moet aansluiten op de programma’s in het kader van de Regio Deal Zuidwest: verbeteren van sociale veiligheid en participatie, p. 5.

• Meer en betere broodcontainers is onderdeel van de inrichtingsplannen van de openbare ruimte. Hoeveelheden en locaties zijn nog niet bepaald. • Er wordt nagedacht over het bieden van voldoende en verschillende vormen van afvalverzameling waardoor het gedrag van mensen wordt beïnvloed. Bij de winkelcentra zijn inzamelcontainers papier, glas, textiel, pmd, maar er wordt onderzocht hoe afvalscheiding dichter bij huis kan worden georganiseerd. In principe staan huisaan-huis inzamelmiddelen op eigen terrein. Dat kan uitpandig in de vorm van minicontainers of inpandig met rol(pers)containers. Bij gestapelde bouw wordt verzamelen en scheiden van afval inpandig opgelost. – hfdst. 5, §5.1 . Goede afvalinzameling zal de overlast van ongedierte verminderen.

Schoon, heel en veilig Wens

Veiligheid

• Het gevoel van veiligheid is verdeeld. Sommige bewoners hebben nergens last van. Anderen noemen: overlast gevende buren, alcohol, drugs, scheldpartijen, regelmatig politie (GGZ-instelling) bij de buren aan de deur. De vraag is hoe veilig het blijft het als er veel meer mensen in de buurten komen wonen. Suggesties: • Meer handhaving in de buurten • Wijkmedewerker terug • Camera’s geven onveilig gevoel • De buurten veiliger maken met: - wijkagent - goed contact met directe buren (lift, hal, op straat) - contact met portiekgenoten (in het voorbijgaan) • Meer en betere verlichting

Antwoord

• In de Visie Zuidwest wordt aandacht geschonken aan het schoonhouden van de leefomgeving. Pimp Your Portiek is een samenwerking tussen de gemeente Den Haag, Mondriaan Onderwijsgroep en Staedion (en ook Haagwonen en Vestia). In deze samenwerking wordt gezorgd dat portieken er weer mooi uitzien en gelijktijdig biedt het kansen voor jongeren op de arbeidsmarkt. Bewoners worden actief betrokken om mee te doen. Werkzaamheden zoals schilderwerk wordt gedaan door jongeren van scholen zoals het ROC Mondriaan via Vakbroeders. Zo wordt gezamenlijk gewerkt aan betrokkenheid in de buurt en het verlagen van de werkeloosheid onder jongeren. • De verdichtingsopgave moet aansluiten op de programma’s in het kader van de Regio Deal Zuidwest: verbeteren van sociale veiligheid en participatie, p. 5. • Voor de problemen inzake veiligheid gaan we in gesprek met Handhaving en andere partners. • In de nieuwe stedenbouwkundige opzet liggen woningen gegroepeerd rondom een collectieve binnentuin. Aan deze binnentuin en aan de openbare ruimte krijgen alle woningen in elk geval een woonruimte op zo'n manier dat sociale controle en eigenaarschap over de buitenruimte wordt gestimuleerd. • De nieuwe woningen voldoen aan de geluidwerende eisen uit het bouwbesluit. Dat zal de eventuele geluidoverlast van buren bouwkundig verminderen.

Schoon, heel en veilig Antwoord

Wens

Beheer

Beheer

•

Voor beheerders van de buitenruimte is het van belang dat de openbare ruimte duidelijk is gedefinieerd zodat zij weten wat ze wel en niet moeten beheren. Uitgangspunt is dat de ruimte buiten de bouwblokken met uitzondering van eventuele voortuinen en Delftse stoepen, openbaar is. De ruimte binnen de bouwblokken is privé dan wel in eigendom van een VvE. Dit betekent niet dat dit onwrikbaar is. Een belangrijk middel om eigenaarschap ook over de openbare ruimte te bevorderen is de invulling en het onderhoud deels samen met bewoners te bepalen of nog een stap verder, door mede- of zelfbeheer te stimuleren. – hfdst. 5, §5.3

• • •

In de nieuwe situatie worden de meeste inspiratiebeelden als heel goed beoordeeld, maar er is vooral angst voor achterlaten rommel en vandalisme. Een VVE-flat is zelf beheerder van afvalcontainers, ze hebben de sleutel. Zo kan het beheer ook geregeld worden met een tuin of een park in de toekomstige situatie. Moestuinen zijn gewenst, maar het blijft vaak maar heel even mooi. Het beheer moet goed geregeld worden. Een Tuinmeester per hofje.

Op het moment wordt door particuliere verhuurders woningen verhuurd aan arbeidsmigranten/seizoensarbeiders die werken in het Westland. Deze panden zijn niet in het bezit van Staedion of de gemeente.

50

Waar is behoefte aan? 44

45

40

39

38 35

35

35

34

31 30

30

31 29

25

23

29

28

27

26

22 19 17

15 12

10

5

13

9 5

18

17

15

15

10

22

21 17

11

28

26

20

19

20

38

14

13

12

9

6

6

5

0

De Dreven

De Gaarden

De Zichten

9

8 6

12

8

Aan welke voorzieningen is behoefte?

Aan welke voorzieningen is behoefte? Wens Maatschappelijke voorzieningen • •

Bibliotheek, gezondheidscentrum (tandarts) Behoefte aan een vernieuwende en kwalitatieve basisschool

Antwoord Maatschappelijke voorzieningen • Een voorzieningenprogramma zal worden opgesteld per buurt. In de verdere uitwerking zal per type maatschappelijke voorziening nader worden bekeken of het kan worden ingepast (dit geldt zowel voor maatschappelijk vastgoed als voor groen en speelvoorzieningen in de openbare ruimte). – hfdst. 5, §5.1 • In de wijk is recent een nieuwe bibliotheek geopend aan de Eekhoornrade. Het ligt niet voor de hand dat er nog een bibliotheek komt. • Er is wel rekening gehouden met ruimte voor een gezondheidscentrum en voorzieningen op het gebied van zorg. Of deze er komen is afhankelijk van de vraag en de interesse van zorgaanbieders. • In de Zichten wordt in verband met de verdichting en de verwachte vraag ruimte gereserveerd voor een nieuwe basisschool. – hfdst. 5, §5.1 • De twee basisscholen nabij de Dreven aan de Ambachtsgaarde, zijn om genomen in een programma om vernieuwd te worden. Bij deze vernieuwing zal rekening worden gehouden met uitbreiding als gevolg van de toename van het aantal huishoudens in de buurten.

Aan welke voorzieningen is behoefte? Antwoord

Wens Jongeren en kinderen

Jongeren en kinderen

• • •

• De nota 'spelen in de stad' geeft kaders waar een speelplek voor kinderen en een ‘hangplek’ voor jongeren aan moeten voldoen en wat de beste ligging is in de buurten. Voor jongere kinderen wordt gezocht naar veilige plekken dicht bij de woningen. Voor oudere jongeren wordt grote potentie gezien in combinaties met informele sportruimte, ontmoetingsplekken en nieuwe beweegvormen als urban sports en outdoor fitness.

•

•

Hangplekken voor jongeren Studeerplek met begeleiding Een skatepark; aantrekkelijk voor zowel kinderen als voor jeugd. Het wordt gezien als een goede ontmoetingsplaats voor kinderen. Speelplekken: ‘Voorkeur gaat uit naar een grote speelplek, anders worden kinderen misschien weggestuurd omdat ze niet in het blok wonen.’ Kinderboerderij

• In de nota van uitgangspunten is ruimtelijk rekening gehouden met het creëren van een ontmoetingsplek voor jongeren (buurthuis). Dit is een belangrijk onderwerp voor de invulling van het maatschappelijk programma van de gemeente Den Haag. Realisatie is afhankelijk van de ruimte die kan worden gevonden in welzijnsbudgetten. • Studeerplekken: zie 'horeca en ontmoeting'. • Er zijn 11 stadsboerderijen in Den Haag, waarvan 3 in Escamp. Er is niet voorzien in een aanvullende kinderboerderij in deze buurten.

Aan welke voorzieningen is behoefte? Antwoord

Wens Retail en bedrijvigheid •

Bedrijfsruimte voor ondernemers: fietsenmaker, gewone bakker, slager

Retail en bedrijvigheid • Retail wordt geconcentreerd in en om de hoofdwinkelstructuur. Winkelcentrum De Stede en winkelcentrum Ambachtsgaarde horen hiertoe. Rond deze centra (uitbreiding De Stede en Beresteinlaan) is dus ruimte voor groei als hier voldoende vraag voor is. (zie 5.2.4) In de voormalige winkelplinten langs de Dreef en het Zicht zal juist ruimte komen voor wijkeconomie, maatschappelijke functies of dienstverlening, maar niet primair voor winkels (5.2.3.). De toevoegingen van nieuwe woningen en daarmee nieuwe inwoners zal de bestaande ondernemers in het winkelcentrum meer ‘vet op de botten’ te geven. Het toevoegen van vierkante meters winkelruimte is mogelijk, mits er sprake is van voldoende vraag. – hfdst. 5, §5.1, • Door de toename van bewoners is er ook meer behoefte en draagvlak voor winkels en daarnaast andere publiekgerichte functies zoals horeca, die overdag geopend zijn en de levendigheid en het winkelkarakter versterken. Om deze reden is een generiek uitgangspunt vastgesteld: maximaal 30% horeca in winkelgebieden binnen de hoofd-winkelstructuur. – hfdst. 5, §5.1, • Er moet ruimte zijn voor lokaal ondernemerschap. Een van de onderdelen van een gezonde wijkeconomie is ‘kleinschalige bedrijvigheid’.

Hiermee bedoelen we bedrijvigheid in de ambachtelijke sector, dus de sector waarbij er veel gemaakt wordt, door middel van (kleine) machines, maar ook kleinschalige autoreparateurs, fietsenmakers, meubelmakers, etc. – hfdst. 5

Aan welke voorzieningen is behoefte? Antwoord

Wens Horeca & ontmoeting •

Ontmoetingsplekken en horeca: bijvoorbeeld een lunchroom, ijszaak, buurtcentrum om koffie te drinken, spelletjes te doen etc.

•

Liever kleine winkeltjes in plaats van garages. De garages worden niet gezien als toegevoegde waarde voor de buurt en geven eerder overlast.

Sport

•

De wens om te kunnen sporten in en rondom de buurten wordt vaak genoemd. Van openbare sportfaciliteiten met fitnesstoestellen tot het toegankelijker maken van de sportvelden die er zijn.

Horeca & ontmoeting • Studeerplekken: Koffietenten, lunchzaken en terrassen kunnen met hun wijkverzorgende karakter de leefbaarheid van de directe woonomgeving vergroten. Denk daarbij aan de gebruiksfunctie van (kleinschalige) verblijfspleinen die met een horecafunctie een rol spelen in de oriëntatie en routing in een wijk; of aan horeca bij een buurtwerkplek. – hfdst. 5 Sport • Bij de verdichtingsopgave in heel Den haag Zuidwest is het streven intensiever gebruik te maken van de sportfaciliteiten door bijvoorbeeld gedeeld ruimtegebruik: een sportkantine of faciliteit fungeert niet alleen voor één sportclub maar kan ook voor andere activiteiten worden gebruikt. Hetzelfde geldt voor een openbare ontmoetingsruimte of park: die zal door een slimme inrichting ook nieuwe bewegingsvormen moeten accommoderen (urban sports, outdoor fitness) die minder actieve generaties stimuleert om te bewegen. – hfdst. 5, §5.3

Groen, spelen & ontmoeten

Groen, spelen en ontmoeten Wens

Antwoord

Groen • Veel groen in de buurten (wintergroen), grote bomen behouden • Het water verbinden met het park, zodat er leven in het water komt

Uitgangspunt is dat elke (vastgoed)ontwikkeling in de Dreven, Gaarden en Zichten bijdraagt aan de groene kwaliteit van Den Haag. Door de ontwikkeling van parken en straatgroen, door het aanleggen en versterken van openbaar groen, door het ontwikkelen en openbaar toegankelijk houden van de groene binnentuinen, alsook door het versterken van de ecologie in het gebied door het realiseren van ecologische verbindingen, geveltuintjes, groene gevels en groene daken. – hfdst. 5, §5.3

Het uitgangspunt is met de doorontwikkeling van het waardevolle ‘buurtpark Pachtersdreef’ het groen in de buurt meer gebruikswaarde te geven. De nieuwe bebouwingsopzet leidt tot meer variatie in de buitenruimte variërend van een pleinruimte bij het winkelcentrum, openbaar groen met veel ontmoetingsfuncties langs de Pachtersdreef, kleinschaliger openbaar groen tussen de bebouwing tot collectief groen binnen de woonblokken. – hfdst. 5 , §5.3, p.47 – openbaar groen wordt ook genoemd op p.21, 27, 32, 42, 53 Specifiek voor bomen is het uitgangspunt om gezonde bomen zoveel mogelijk te handhaven, desnoods te verplanten en als ook dat niet zou kunnen dient ook tijdig een plan voor herplanting gemaakt te worden. Mocht herplanting niet of onvoldoende plaats kunnen vinden, dan is een boomwaardetaxatie verplicht. Deze stukken zijn in ieder geval ook nodig bij een eventuele kapvergunningsprocedure. – hfdst. 5 , §5.3

Groen, spelen en ontmoeten Wens

Binnentuinen • Privacy is belangrijk (mensen missen balkons en eigen afscheiding bij de benedenwoningen.

Antwoord

De collectieve binnentuinen vormen de gemeenschappelijke buitenruimte van de bouwblokgemeenschap in combinatie met langs de gevels van de woningen semi-private zones als veranda of voortuintjes van woningen. Hfdst 5

• Moestuinen en veel groen worden gewaardeerd. Kanttekening bij moestuin: er is wel een budget en goede begeleiding nodig.

Wij zetten in op verschillende speelvoorzieningen voor verschillende leeftijdsgroepen. Er zijn gemeentelijke normen die bepalen hoeveel meter er tussen deze verschillende voorzieningen moet zijn.

• Idee: activiteiten met kinderen organiseren die helpen met een moestuin.

We gaan aan de slag met participatie voor de inrichting van de binnentuinen. De eerste initiatieven voor het inrichten collectieve moestuinen is al opgestart, nu nog op tijdelijke locaties, vanuit het project 'Groene Matties'.

Groen, spelen en ontmoeten Wens

Ontmoeten in de openbare ruimte • Speelsheid en natuurlijke materialen worden gewaardeerd. • Hele lange banken om samen te kunnen zitten. • Picknick tafels om buiten te kunnen eten. Alleen in combinatie met grote prullenbakken die regelmatig worden geleegd. Zorgen over rommel, hangjongeren en zorgen over dat veel gesloopt wordt, met name wanneer het van hout is.

• Combinatie van plekken voor groepen mensen en plekken om alleen te kunnen zijn. • Bankjes bij het water, ook al zijn het slootjes. Dat wordt als rustgevend ervaren.

• Vooral angst voor achterlaten rommel , dat het kapot gemaakt wordt/ in de fik gestoken wordt. Specifieke locaties • Bruggetje naar de sportvelden, zodat de sportvelden als wijkobject gebruikt kunnen worden • De Zichten: ‘Het wandelpand langs de sportvelden > graag opknappen en aantrekkelijker maken.’

Antwoord • Dit onderwerp is onderdeel van de bouwplan ontwikkelingsfase. We zullen ook dan weer participatietrajecten doen en zo goed mogelijk luisteren naar de wensen en behoeften van bewoners. • Langs watergangen zullen bankjes worden geplaatst en ruime wandelpaden. Er zullen bruggetjes naar sportvelden worden gebouwd en de sportvelden zullen deels worden heringericht om ook informele sport mogelijk te maken.

Bereikbaarheid, mobiliteit & parkeren

Bereikbaarheid, mobiliteit en parkeren Wens

Gedrag • ‘In onze wijk is een auto een statussymbool. Het is vragen om problemen als er niet goed nagedacht wordt over de parkeerstromen.’

• Zorgen over toenemende drukte in aantal mensen, verkeersbewegingen en het parkeren van auto’s. • Mensen rijden nu soms al te hard. Hoe kunnen de kinderen straks veilig spelen? Bereikbaarheid • Het OV (bus en tram) wordt goed gebruikt en gewaardeerd. • Kan de wijk de verkeersdrukte aan? Hoe kunnen al die mensen erbij komen, terwijl de infrastructuur er niet op berekend is?

Antwoord Gedrag • De ruimte voor infrastructuur wordt beter benut door voorrang te geven aan lopen, fietsen, deelmobiliteit en openbaar vervoer. Middels bijvoorbeeld proefabonnementen kan de drempel voor het gebruik van deelmobiliteit worden verlaagd – hfdst. 5, §5.4 • Het moet in de toekomst makkelijker zijn voor bewoners om de fiets te pakken dan de auto. Fietsenstallingen in de woonblokken en bij voorzieningen moeten daarom op de beste plekken liggen en zeer laagdrempelig toegankelijk zijn. Bereikbaarheid • Er is in de nieuwe situatie nog steeds ruimte voor de auto. Parkeren zal echter onder de collectieve binnentuinen en in centraal gelegen parkeergebouwen worden gesitueerd. De openbare ruimte zal zoveel mogelijk voor groen, spelen en langzaam verkeer worden ingericht. Het parkeren op straat zal daarom niet meer gratis zijn en wordt voor bezoekers gereserveerd. • Uitgangspunt is om entrees naar centraal gelegen parkeergebouwen en parkeergarages van woonblokken zo dicht mogelijk bij verkeersontsluitende wegen aan te leggen, om de verkeersdruk zo laag mogelijk te houden. Op wijkniveau ontstaat hierdoor meer exclusieve verkeersruimte voor langzaam verkeer en voor openbaar groen en speel- en ontmoetingsruimte. – hfdst. 5, §5.4

Bereikbaarheid, mobiliteit en parkeren Antwoord

Wens Parkeren • Als parkeren geld kost (inpandig) dit gelijk duidelijk maken. Waar laten we alle auto’s?

• Genoeg parkeerplekken. • Nu al een ‘schreeuwend tekort’ aan parkeerplaatsen. • Goede stallingen zijn nodig voor auto’s, fietsen en scooters.

Parkeren • Om in de openbare ruimte voldoende ruimte te houden voor groen en verblijven wordt het parkeren voor de nieuwbouw zoveel mogelijk opgelost onder de collectieve binnentuinen en in aparte parkeergebouwen. Om regie te krijgen op wie op straat parkeert en wie in de nieuwe voorzieningen gaat staan moet er een parkeerregime ingevoerd worden. Anders ontstaat er een tekort op straat. • Hoe voor de parkeerplaats van de nieuwbouwwoningen wordt betaald is nog niet bepaald en afhankelijk van het type woning (koop , huur, sociaal).

• Door de wijk en de bebouwing zodanig in te richten dat wandelen, fietsen en OVgebruik worden gestimuleerd, en door deelauto's en deelfietsen aan te bieden zal worden getracht de parkeerdruk te verlagen. • De nieuwbouw krijgt goede stallingen voor fietsen, scooters en auto's.

Infrastructuur & bereikbaarheid Wens

• De Lozerlaan wordt gezien als barrière, er is behoefte aan een voetgangerstunnel of groene loopbrug. De oversteek bij de manege en Barn47 is gevaarlijk voor fietsers maar ook voor auto’s. Er zijn daar geen voetpaden. De wens is geuit om de Uithof te verbinden met de Lozerlaan.

• Een doorsteek van de Beresteinlaan, naar de Kerklaan in Wateringen wordt gemist. • De kruising Madestein is gevaarlijk (met kinderen) op de fiets, daar moet gekeerd worden. • Er zijn grote pieken in de parkeerstromen in de Zichten: bij de Aldi, sportvelden en de school.

• Er wordt veel gevraagd om oversteekplaatsen voor de Steenhouwersgaarde/ Erasmusweg. Mensen vinden oversteken gevaarlijk. Suggestie: de snelheid zou hier ook omlaag moeten naar 30km.

Antwoord

• In de Dreven komt een nieuwe langzaamverkeerverbinding tussen de Dreven en de Uithof. Ook zullen als onderdeel van de aanpak van de Lozerlaan de oversteken bij de Lozerlaan en Melis Stokelaan worden verbeterd. • Bij de Gaarden komen betere verbindingen tussen Sportpark Escamp en het Ecolint Erasmusveld. Het is de bedoeling dat er veilige oversteken komen voor langzaamverkeer bij de Steenhouwersgaarde en de Vrederustlaan, alleen moet de vorm hiervan nog bepaald worden. • Van de Dreven komen langzaamverkeer-verbindingen naar Wateringen Noord en de Dreven (§ 3.3). De ongelijkvloerse kruising Erasmusweg/Lozerlaan kan ook mogelijkheden voor een nieuwe veiligere voetgangsersoversteek bieden.

Duurzaamheid & klimaatadaptatie Wens •

Zonnepanelen

•

Een autovrije buurt

•

Te maken met slechte riolering, overlast van grondwater. Overlast van water in kelderboxen.

•

Klimaatadaptatie goed idee voor de binnentuinen

Antwoord

• Uitgangspunt is dat ieder geschikt dak wat niet groen wordt, wordt ingericht met zonnepanelen, zonneboilers of andere vormen van duurzame energie. – hfdst 5, §5.5 • Waar dat logistiek mogelijk is zal de openbare ruimte autovrij worden ingericht. Parkeren op straat wordt gereserveerd voor bezoekers zodat het aantal geparkeerde auto's minimaal is. Bewoners parkeren hun auto's onder de binnentuinen of in gemeenschappelijke, centraal gelegen parkeergebouwen. • Het aantal autobewegingen binnen de wijk wordt zoveel mogelijk geminimaliseerd door entrees van parkeergarages zoveel mogelijk aan de rand van de wijk te situeren. • Entrees van woongebouwen markeren de hoeken van de bouwblokken en liggen zoveel mogelijk direct aan de groene wiggen, autovrije woonpaden en speelruimtes. – hfdst 5, §5.1

• Wateroverlast: zie heel paragraaf 5.3.10

Woningtypen en andere woonwensen Wens Specifieke wensen ten aanzien van het type woning, de architectuur en de (indeling) van de woningen Eengezinswoningen/ woningen met twee verdiepingen, aanleunwoningen, woningen voor ouderen en jongeren Grote balkons, liften (in hoogbouw), ruime keuken Stalling voor kinderwagens, rollators

Antwoord

Dit onderwerp is onderdeel van de bouwplan ontwikkelingsfase. De invulling van het bouwprogramma is nog niet bepaald. We luisteren wel zo goed mogelijk naar de wensen en behoeften van bewoners.

VVE’s Wens Enkele VVE’s hebben aangegeven dat ze graag betrokken worden bij de plannen. • Er zijn hele actieve VVE’s: onderhoud tuin en het pand. Ondersteuning bij het opruimen van afval dat neergegooid wordt. • VVE’s lopen vaak achter de feiten aan. Er is geen geld voor verduurzaming, laat staan voor verfraaiing. Animo is erg laag om aan te sluiten bij de vergaderingen. • Gebouwen die niet mee doen met het de herstructurering vragen of ze wel mee willen doen met bijvoorbeeld vervangen riolering.

Antwoord

De VVE's is een groep die voor de participatie nog onderbelicht was. Dit zijn de particuliere eigenaren van de VVE-complexen. Velen gaven aan ook mee te willen doen in de plannen. In de volgende fase zal worden bekeken hoe vanuit de gebiedsontwikkeling de VvE’s gesteund kunnen worden om hun eigen onderhouds- of renovatieplannen op te zetten.

Fasering bouwproces

Fasering bouwproces (1) Fase 1 | 2017 – Q1 2021 • UW WENSEN In gesprek met bewoners en ondernemers hebben we uw wensen voor de buurten opgehaald. • WAAR WILLEN WE MET DE BUURT NAAR TOE? Gemeente, Staedion en Heijmans hebben gezamenlijk nagedacht over wat nodig is om de buurt beter, mooier en leefbaarder te maken. Hierbij zijn zoveel mogelijk verschillende belangen en wensen meegenomen in het Ambitiedocument de Dreven Gaarden Zichten • PRESENTATIE EERSTE PLANNEN De ideeën die Gemeente, Staedion en Heijmans hebben voor de toekomst van de buurten worden gepresenteerd. Dit zijn nog maar eerste plannen en ze zijn nog niet definitief. Bewoners en ondernemers geven hun mening en kunnen meepraten over de belangrijke thema’s zoals groen, voorzieningen en mobiliteit.

• KADERS OPSTELLEN Na de eerste reacties uit de buurten te hebben opgehaald worden de uitgangspunten waar de plannen aan moeten voldoen opgesteld. Deze uitgangspunten worden door de gemeente verzameld in een Nota van Uitgangspunten

Fasering bouwproces (2) Fase 2 •

PLAN VERDER UITWERKEN Met de NvU's en het ambitiedocument kunnen de eerste ideeën worden uitgewerkt tot een concreet plan voor het gebied. Er wordt ook gerekend aan wat dit zal kosten. Een deel van de benodigde financiering wordt aangevraagd bij de rijksoverheid. Dit is nodig om het plan door te kunnen laten gaan. Dit plan en de bijdrage die de gemeente hieraan moet leveren wordt vastgelegd in een gemeentelijk besluit: Projectdocument

Fase 3 •

BOUWPLANNEN EERSTE BUURT Voor ieder bouwblok wordt een apart bouwplan gemaakt met planning en ontwerp voor de woningen en een inrichtingsplan voor de openbare ruimte. Bouwplan en inrichtingsplan

•

VERGUNNING AANVRAGEN Staedion vraagt een vergunning aan voor de uitvoering van het plan per bouwblok. Bewoners en ondernemers mogen bezwaar maken tegen het bouwplan.

Fasering bouwproces (3) Fase 4 •

BEWONERS VERHUIZEN De bewoners van de blokken die als eerste aan de beurt zijn, gaan verhuizen. Zie poster ‘ik moet mijn woning uit, wat nu?’

•

START SLOOP EN BOUW Als de vergunning is afgegeven gaan we aan de slag met het slopen van de woningen. Tussen 2022 en 2025 starten we in iedere buurt.

•

START SLOOP TOT OPLEVERING De periode van start sloop van een bouwblok totdat de woningen opgeleverd worden duurt minimaal 1,5 jaar en maximaal 4 jaar.

Disclaimer Gemeente Den Haag, Staedion en Heijmans hebben deze inhoud met de grootst mogelijke aandacht en zorg opgesteld en uitgewerkt. Desondanks is het mogelijk dat er fouten en/of onvolkomenheden in voorkomen. Gemeente Den Haag, Staedion en Heijmans aanvaarden geen aansprakelijkheid voor schade, die hierdoor ontstaat, en/of schade als gevolg van of in verband met het gebruiken, het afgaan op of het verspreiden van de gegevens in dit document. Wij benadrukken dat bewoners en/of derden geen rechten aan (de uitwerking van) dit document kunnen ontlenen.