RIS308511 Aanbieding collegebesluit nota's van uitgangspunten Dreven-Gaarden-Zichten

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Martijn Balster Wethouder van Wonen, Wijken en Welzijn

040

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Ruimte

DSO/10097259 RIS308511 Contactpersoon

P. Birnage Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

Directie Projecten Den Haag Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

7 mei 2021

pieter.birnage@denhaag.nl

Onderwerp

Aanbieding collegebesluit nota's van uitgangspunten Dreven-GaardenZichten

Geachte voorzitter, Voor u ligt een afschrift van het besluit van het college over de nota’s van uitgangspunten Dreven, Gaarden en Zichten; drie buurten in de wijk Bouwlust/Vrederust in Den Haag Zuidwest. Drie buurten waar de woningvoorraad sterk is verouderd en die kampen met grote sociaal-maatschappelijke problemen. Dit vraagt om een krachtige integrale aanpak zoals voor Zuidwest is afgesproken in het collegeakkoord ‘Samen voor de Stad’. Een aanpak waarbij de toekomst van de bewoners centraal staat. Aanleiding Binnen het plangebied is de woningvoorraad vrijwel geheel van Staedion. De gemeente heeft samen met Staedion en haar partner Heijmans een plan ontwikkeld om de buurten de glans terug te geven die zij oorspronkelijk hadden en weer een plaats van perspectief te maken. Centraal bij deze aanpak staat dat er voor alle bewoners die nu in de buurten wonen ook plek moet zijn in de nieuwe buurten. De sociale voorraad wordt geheel gecompenseerd en zelfs uitgebreid, maar er wordt ook een significant en divers programma aan betaalbare koop- en huurwoningen toegevoegd. Die kunnen niet alleen nieuwe mensen naar de buurten trekken, maar ook wooncarrière in de eigen buurt mogelijk maken. Zo dragen de plannen bij aan fijnere buurten voor de huidige bewoners, maar ook aan het terugdringen van de grote tekorten aan betaalbare woningen in de stad.

Met de plannen wordt tevens een bijdrage geleverd aan de wijkeconomie, voorzieningen, energietransitie, klimaatdoelstellingen, mobiliteitstransitie en het opwaarderen van het openbaar groen. Nota’s van uitgangspunten Deze nota’s bieden een ruimtelijk en functioneel kader waarbinnen de plannen verder ontwikkeld kunnen worden. De nota’s omschrijven op hoofdlijnen het beoogde programma en omschrijven de beleidsmatige randvoorwaarden en condities waaronder dit gerealiseerd kan worden. De complete herstructurering zal 15 tot 20 jaar duren. Op basis van een verkavelingsstudie is de financiële haalbaarheid van de ambities voor de drie buurten onderzocht. Voor de eerste 10 jaar van deze ontwikkeling is een subsidieaanvraag gedaan als onderdeel van de Haagse aanvraag voor de Woningbouwimpulsgelden van BZK. De onderliggende (geheime) haalbaarheidsstudie Dreven, Gaarden, Zichten voor Fase 1 laat een negatief saldo zien van € 53,6 mln. NCW, p.p. 1 juli 2020, voor de gemeentelijke grondexploitatie als gevolg van de lage grondwaarden onder betaalbare woningen.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10097259

Op 10 september 2020 heeft het ministerie de subsidieaanvraag goedgekeurd waarmee een bijdrage van € 26,8 miljoen is toegekend aan Dreven-Gaarden-Zichten. Voor de gemeentelijke cofinanciering wordt een dekking beoogd uit de reserve ‘Verhogen kwaliteit in gebiedsontwikkelingen en sociale woningbouw onderdeel Zuidwest’ (circa 25,3 mln.) en reserve ‘Extra impuls voor betaalbaar wonen’ (circa € 1,5 mln.). Dit dekkingsvoorstel zal samen met het nog op te stellen projectdocument en de grondexploitatie ter besluitvorming worden voorgelegd aan de gemeenteraad. Deze middelen maken het mogelijk om een zeer betaalbaar woningbouwprogramma te realiseren. Dit is ook als subsidievoorwaarde opgenomen in de BZK-beschikking. Andere voorwaarde van de toegekende BZKsubsidie is dat binnen drie jaar na toekenning, dit is voor 10 september 2023, is gestart met de bouw van de eerste woningen. Dit klinkt ver weg maar willen we een zorgvuldig proces doorlopen waarin actiegebiedaanwijzingen, uithuizingen en sloop nodig zijn om te kunnen bouwen, is de planning krap. Relatie gebiedsvisie Zuidwest De planvorming Dreven-Gaarden-Zichten is gelijk opgelopen met de planvorming rond de visie Den Haag Zuidwest. Door de planvorming op de twee verschillende schaalniveaus gelijk op te laten lopen is de kans benut om de plannen elkaar te laten versterken.

Het beleidsvormende werk op een groter schaalniveau dan Dreven-Gaarden-Zichten biedt enerzijds de mogelijkheden om veel verder te kijken dan het project zelf, en anderzijds gaf de gedetailleerdere uitwerking van Dreven-Gaarden-Zichten direct inzicht in de praktische implicaties van de keuzes die gewogen werden bij de vorming van de visie. Beide projectteams hadden grote overlap in de deelnemers en om te borgen dat plannen ruimtelijk in elkaar passen, is gebruikgemaakt van hetzelfde stedenbouwkundige bureau. Voor het vervolg zal nog wel nauwkeurige afstemming nodig zijn tussen de planologische procedures van de gebiedsvisie en voor de Dreven-Gaarden-Zichten. De visie Den Haag Zuidwest zal begin 2022 gereed zijn. Participatie Deze nota’s zijn tot stand gekomen na een traject met veel verschillende processtappen waarbij de inbreng vanuit de omgeving continu heeft bijgedragen heeft aan de gekozen richting. Dit is in 2016 al begonnen met de participatie rond de Agenda Ruimte voor de Stad. Daarna heeft Staedion in 2017 een serie bijeenkomsten voor haar bewoners gehouden om te onderzoeken wat zij belangrijk vinden bij het maken van herontwikkelingsplannen voor de buurten.

In 2019 hebben de gemeente, Staedion, Heijmans en bureau HBG gezamenlijk in alle drie de buurten identiteitssessies georganiseerd om te bepalen wat de kernwaarden van de huidige bewoners zijn en welke kenmerken van de wijken bewoners graag zouden terugzien in de nieuwe wijk. De signalen uit 2017 en 2019 zijn bepalend geweest bij het formuleren van de ambities voor het gebied. Voor de zomervakantie 2020 zijn op negen dagen de buurten bezocht met een ‘reizende informatietentoonstelling’ waarbij de plannen uit het ambitiedocument werden gepresenteerd, maar waar ook ingegaan werd op de wensen bij verdere uitwerking. Alle bewoners van het plangebied en de directe omgeving zijn hiervoor via een huis-aan-huis brief uitgenodigd. Medewerkers van de gemeente, Staedion en Heijmans hebben voor de Dreven, Gaarden en Zichten bij de negen bijeenkomsten in totaal ongeveer 1500 bewoners en ondernemers persoonlijk geïnformeerd en zijn in gesprek gegaan over hun mening over de plannen. Die persoonlijke aanpak werd erg gewaardeerd door zowel de medewerkers als bezoekers. Half oktober is de hele wijk ook schriftelijk geïnformeerd over het ambitiedocument en uitgenodigd voor drie digitale ‘wandelingen’.

Tijdens deze wandelingen kon dieper ingegaan worden op bepaalde thema’s zoals behoud van de kracht van de huidige buurt, meerwaarde geven aan het groen, een buurt beter inrichten voor ontmoeting en sociaal contact, voorzieningenbehoefte, en het stimuleren van bewegen en spel.

2/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10097259

Vanaf 27 juli 2020 zijn er wekelijkse spreekuren in de wijkkantoren van Staedion waar iedereen terecht kan voor informatie, vragen of het geven van een mening, er is ook een e-mailadres waar mensen vragen kunnen stellen: vragen@eenbeterebuurt.nl Het collegebesluit, de Nota van Uitgangspunten en bijlage 5 gaan specifieker in op dit proces en hoe de opgehaalde inbreng een plek heeft gekregen in de nota’s. Met de vaststelling van deze Nota’s van Uitgangspunten is de participatie niet afgelopen, maar net begonnen. Het is een proces dat gedurende de hele ontwikkeling door zal gaan. Samen met bewoners, ondernemers en betrokkenen creëren we tijdens de gehele ontwikkel- en bouwfase een prettige en leefbare buurt. Uit onderzoek van het stadsdeel in 2015 door bureau SVGW bleek weinig draagvlak was voor een bewonersorganisatie in de traditionele vorm. Bewoners voelden zich onvoldoende vertegenwoordigd of vonden de gevraagde verantwoordelijkheid te groot. De voorkeur werd uitgesproken voor organisatie op kleiner niveau (buurt/straatniveau). In 2015 is het Tolerantieplatform Bouwlust-Vrederust gestart wat een goed doorsnede van de verschillende bewonersgroepen en culturen in de buurten vormt. Het Tolerantieplatform kan voor Dreven-Gaarden-Zichten dienen als gesprekspartner om te bepalen hoe de participatie op de verschillende onderdelen het beste vorm te geven is.

Voor participatie op de specifieke thema’s tijdens de ontwikkeling van Dreven-Gaarden-Zichten worden op het buurt- en straatniveau bewoners, ondernemers en sleutelfiguren uitgenodigd om mee te denken en mee te doen. Deze groep zal gedurende de ontwikkeling organisch groeien. Onofficiële buurtgemeenschappen, zonder verplichtingen, om enthousiasme en eigenaarschap leidend te laten zijn. Deze groepen worden gestimuleerd en gefaciliteerd. Aan het begin van een traject wordt helder gemaakt in welke mate kan worden geparticipeerd (raadplegen, adviseren, coproduceren). In bijlage 6 is de participatie- en communicatieaanpak voor het vervolg te vinden, inclusief een overzicht van de reeds doorlopen participatie. Herhuisvesting en leefbaarheid tijdens de transformatie Uitgangspunt voor de hele herontwikkeling is dat er voor iedereen die in de buurten woont en wil blijven wonen, ook in de getransformeerde buurt een betaalbare en betere woning moet zijn. Daarom bieden we bewoners die moeten verhuizen vanwege sloop of ingrijpende renovatie van hun woning de mogelijkheid om terug te keren in de vertrouwde omgeving. Voor alle typen huishoudens is plek in de toekomstige buurten. Ook voor (grote) gezinnen komen meer woningen terug dan in de huidige situatie.

Wel zullen de typologieën vaak anders zijn dan de woningen die nu in de buurten staan: er komen onder meer één- of twee-laags appartementen met voldoende slaapkamers, een eigen buitenruimte en een kindvriendelijke binnentuin die gedeeld wordt met de buren, maar ook een aantal grondgebonden eengezinswoningen. De fasering is zo opgezet dat zoveel mogelijk mensen die moeten uithuizen, direct de mogelijkheid hebben om te verhuizen naar een nieuwe woning. Huishoudens waarbij dit nog niet kan krijgen de mogelijkheid om te verhuizen naar een tijdelijke woning. De manier waarop dit geregeld wordt, en hoe Staedion de terugkeergarantie biedt, staat nader omschreven in het collegebesluit. Alle huishoudens die hun woning moeten verlaten krijgen een persoonlijke begeleiding en maatwerkoplossing. Dit gebeurt door “keukentafelgesprekken”, het samen aanvragen van voorrangsverklaringen en hulp bij het zoeken naar vervangende woonruimte. Voor elk huishouden wordt apart gemonitord dat dit goed verloopt.

3/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10097259

Voor de complexen, die niet binnen vijf jaar op de planning staan voor sloop, heeft Staedion budget vrijgemaakt voor planmatig onderhoud om iedereen in het gebied een fatsoenlijk huis te blijven bieden tijdens de transformatie. Afhankelijk van de geplande termijn dat de woningen blijven staan worden ingrepen gedaan om het binnenklimaat te verbeteren, schilderwerk, gevelonderhoud, opknappen algemene ruimtes zoals portiek en bergingsgangen en vervangen verlichting door LED, maar bij complexen die nog lang blijven staan wordt bijvoorbeeld ook rekening gehouden met het aanbrengen van dubbelglas. De bewoners hebben hier in maart 2021 een brief over ontvangen en de planning is om de werkzaamheden de komende drie jaar uit te voeren. Tijdelijke leegstand moet tijdens de herstructurering geen voorbode voor achteruitgang zijn, maar wordt benut als kans om ruimte te bieden aan nieuwe doelgroepen en partijen die waarde toevoegen in een wijk. Daarom wordt samen met o.a. Stadmakers en vele organisaties die actief zijn in de wijk onderzocht hoe we de tijdelijkheid als kans kunnen benutten. Hiermee kunnen we onder andere bottom-up initiatieven een kans op huisvesting geven die weer positief kunnen bijdragen aan de transformatie van de wijk.

Door het tijdelijke karakter kunnen ze experimenteren en inspirerend werken naar toekomstige ontwikkelingen en verbindend werken tussen omgeving en transformatie. Voorzieningen Bij een groeiend aantal inwoners zal er ook een toenemende behoefte aan voorzieningen zijn. In de eerste fase van de ontwikkeling zal de herstructurering vooral zorgen voor meer draagvlak voor de bestaande voorzieningen. Pas vanaf 2027 wordt een netto toename van de bevolking in de buurten verwacht. Op termijn zal de bevolkingstoename die de bouwplannen mogelijk maken, aanleiding zijn voor uitbreiding van het maatschappelijk voorzieningenprogramma. Ruimtelijk is hier in de nota’s rekening mee gehouden (ruimteclaims) op basis van de Haagse referentienormen. De voorziening die uit de participatie het meest uit het oog springt is de urgente behoefte aan plek voor jongeren, een jeugdhonk, met name in de Dreven en mogelijk ook de Zichten. In samenwerking met welzijnswerk zal nader onderzocht worden hoe deze kunnen worden ingericht, en dit zal als onderdeel worden opgenomen in het Rijksprogramma “Nationaal programma Herstel en Perspectief voor Zuidwest: Leefbaar en Veilig”. Voor de buurthuizen zal worden gestreefd naar aansluiting bij het concept “Buurthuis van de toekomst”, waarin qua accommodatie zoveel mogelijk de combinatie met sportclubs, scholen, culturele-, zorg- en welzijnsinstellingen wordt gezocht.

In het collegebesluit wordt nadere toelichting gegeven op het overige beoogde voorzieningenprogramma op het gebied van onderwijs, cultuur, zorg, welzijn en sport. De financiële opgaves die hieruit volgen zullen per type voorziening op stedelijk niveau in beeld worden gebracht in integrale huisvestingsplannen (IHP’s). Voor heel Den Haag Zuidwest wordt een voorzieningenprogramma ontwikkeld, maar richting projectdocument zal voor Dreven-GaardenZichten het voorzieningenprogramma ook separaat uitgewerkt worden, gekoppeld aan de tijdlijn van de woningbouwontwikkeling. Daarmee ontstaat input voor een “uitvoeringsagenda” voor het maatschappelijk vastgoed, die later uit te werken is in de eerder genoemde IHP’s. Het belang van groen De ambitie is om in de drie gebieden zowel het sociale huurprogramma uit te breiden, als een significant aandeel betaalbare koop- en huurwoningen toe te voegen. In totaal komen er bijna drie keer zoveel woningen terug als er nu in de buurten staan. Toch hoeft dit niet ten koste te gaan van het groen, dat erg gewaardeerd wordt door de huidige bewoners. Door parkeren grotendeels op te lossen onder de collectieve binnentuinen en in centrale garages komen er zelfs minder auto’s op straat dan nu het geval is.

4/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10097259

Om overlast door extreme neerslag, hitte en droogte te voorkomen wordt verharding geminimaliseerd, wordt hemelwater opgevangen en vastgehouden op de plek waar het valt en wordt gezorgd voor verkoeling, verdamping en schaduwrijke plekken. Hierdoor blijft het totale oppervlakte ‘groen, water en tuinen’ versus ‘bebouwing en verharding’ ongeveer gelijk. Wel zal de aanwezige openbare ruimte intensiever gebruikt worden. Daarom krijgt het openbare groen een kwaliteitsimpuls en de collectieve binnentuinen worden zo ontworpen dat bewoners hier meer eigenaarschap over voelen. Onderdeel van de nota’s is een toets van het Hoogheemraadschap op klimaatadaptatie: de watersleutel. De mobiliteitstransitie Om de leefbaarheid in de openbare ruimte te garanderen bij een de groeiende vraag aan mobiliteit in een verdichtende stad wordt ontworpen volgens het STOMP-principe. Dit betekent dat bij elke ontwerpstap de prioriteit uitgaat naar de volgorde voetganger, fietser, het openbaar vervoer en MaaS (Mobility as a Service). Het faciliteren van de privéauto vormt het sluitstuk. Dit wordt nader uitgelegd in de nota’s. Ruimtelijk wordt in de huidige planvorming rekening gehouden met bewonersparkeren volgens de huidige norm en een iets lagere bezoekersnorm. Door een deel van de parkeeroplossingen te realiseren in aparte voorzieningen is flexibiliteit in de plannen ingebracht.

Plannen kunnen worden aangepast als het autobezit in de toekomst blijkt af te nemen. Om parkeren in gebouwde voorzieningen mogelijk te maken is invoering van een parkeerregime noodzakelijk. Hierdoor kan parkeren op eigen terrein worden afgedwongen waardoor er minder parkeerplaatsen in de openbare ruimte nodig zijn. Zo ontstaat er meer ruimte voor groen, langzaam verkeer, duurzame en slimme mobiliteit, fietsvoorzieningen en deelmobiliteit. Dit staat nader omschreven in de nota’s en het besluit. Beschermd stadsgezicht de Dreven De Dreven is één van de fraaier vormgegeven buurten in Bouwlust-Vrederust die nog grotendeels in oorspronkelijke staat verkeert. In combinatie met het unieke bouwsysteem en de bijzondere verkaveling was dit reden om deze buurt in 2004 aan te wijzen als gemeentelijk beschermd stadgezicht (RIS120560). Er is grondig onderzocht of een nieuwe opzet voor de wijk mogelijk was die paste binnen de kaders van het beschermd stadsgezicht. De benodigde ingrepen om de ambities – betaalbaarheid van de woningen, verdichting, kwaliteit van de woningen en de openbare ruimte, financiële haalbaarheid, verduurzaming, etc. - waar te kunnen maken zijn dusdanig dat dit niet mogelijk is binnen de kaders van de beschermde status. Dit wordt nader toegelicht in het collegebesluit en de betreffende bijlagen.

Het plan dat is ontwikkeld zet echter wel in op behoud van enkele essentiële kwaliteiten van het beschermd stadsgezicht. Dat gebeurt door bestaande bouw en nieuwbouw te combineren tot een ‘gelaagd stadsbeeld’ en de belangrijkste elementen uit dit beschermd stadsgezicht te behouden: de karakteristieke voormalige winkelbebouwing met portiekwoningen langs De Dreef, het orthogonale straten- en bebouwingspatroon met groene ruimte tussen de gebouwen en diagonale zichtlijnen, de fraaie singel met bajonet in het hart van de wijk en mooie brug en de singelstructuur langs de Lozerlaan en bijzondere positionering van de bebouwing hierlangs. Zo ontstaat een eigen, uniek nieuw imago. Daarom zal het college bij het projectdocument, dat dient als uitvoeringsbesluit, een voordracht tot intrekking van het beschermd stadsgezicht in de Dreven doen. Een voorstel zal, vergezeld van een advies van de welstands- en monumentencommissie, zes weken ter inzage worden gelegd en naar de raad verzonden worden. Na het verstrijken van deze termijn beslist de raad binnen vierentwintig weken over de voordracht.

5/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10097259

Vervolg en rol van de raad Momenteel wordt verder gewerkt aan een projectdocument en grondexploitatie voor fase 1. Bij het projectdocument zal ook een beeldkwaliteitsplan worden gevoegd. Voor de openbare ruimte wordt een verdiepingsslag gemaakt, die ook aan de raad wordt aangeboden. Met Staedion, en haar partner voor de ontwikkeling van de marktwoningen Heijmans, wordt verder gewerkt aan een samenwerkingsovereenkomst (SOK) over het uitvoeringsmodel. Deze wordt gelijktijdig met projectdocument, beeldkwaliteitsplan en bijbehorende gemeentelijke grondexploitatie voorzien van een definitief dekkingsvoorstel en ter besluitvorming voorgelegd aan college en raad. Doelstelling is om in het derde kwartaal 2021 de SOK over de realisatie te sluiten. Voortgangsbewaking Als het projectdocument is vastgesteld en het project operationeel is, krijgt de gemeenteraad jaarlijks een voortgangsrapportage. Deze bevat de stand van zaken met betrekking tot de deelprojecten, het gerealiseerde en geplande programma, een overzicht van de voorgenomen en gerealiseerde ingrepen in de buitenruimte en in de infrastructuur, de belangrijkste zaken die spelen in de omgeving en een risicoanalyse.

In de rapportage wordt in beeld gebracht hoe de toenemende bevolking zich verhoudt met de ontwikkeling van het voorzieningenprogramma en welke consequenties dit heeft voor de IHP’s die voor de dan komende periode aan de raad zullen worden voorgelegd. In de rapportage zal gerapporteerd worden over de hoeveelheid Staedion-huurders die uitgehuisd zijn, op welke manier deze geherhuisvest zijn, hoeveel van hen gebruik hebben moeten maken van tijdelijke huisvesting en hoeveel van hen hebben kunnen terugkeren naar de buurten in hun nieuwe definitieve woning. Met deze voortgangsrapportage heeft u als raad de mogelijkheid de voortgang te monitoren in de uitvoering van de ontwikkeling van Dreven-Gaarden-Zichten. De eerste voortgangsrapportage wordt begin 2022 verwacht. Gelijktijdig met het opstellen van het projectdocument zal worden gestart met de benodigde onderzoeken voor de aanpassing van het juridisch-planologische kader en het voorbereiden van een actiegebied-aanwijzing voor de Zichten. De Zichten is nu voorzien als de eerste buurt waar gestart wordt in 2023, zoals opgenomen in de subsidieaanvraag, maar ook de Dreven en de Gaarden volgen binnen een jaar. Voornemen is om voor de Zichten fase 1a+b en Ruimzicht een aparte bestemmingsplanprocedure op te starten volgens de huidige WRO. Deze zou dan in Q2 2022 voor definitieve vaststelling voorgelegd kunnen worden aan de raad.

Voor de overige plandelen zal het planologisch kader vermoedelijk via de nieuwe omgevingswet worden aangepast na het doorlopen van de planMER voor de visie Zuidwest. Hierin worden ook de milieueffecten van Zichten 1a+b en Ruimzicht meegenomen alleen als een autonome ontwikkeling. Het eerste nieuwe omgevingsplan zal naar verwachting pas eind 2023 aan de raad kunnen worden voorgelegd. De totale aanpak van de drie buurten zal 15 tot 20 jaar in beslag nemen.

6/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10097259

Voor overige toelichting en motivering verwijs ik u naar het bijgevoegde besluit, met nota’s en toelichtende bijlagen. De financiële haalbaarheidsanalyse is geheim en zal voor de commissieleden in de leeskamer ter inzage liggen. Met vriendelijke groet, de wethouder van Wonen, Wijken en Welzijn Martijn Balster

7/7

040

1

2

3

4

5

6 7 8 9

Toezeggingen wethouder uit de commissie en raad Verwerking in NvU Hoofdstuk 2 van de NvU’s geeft een overzicht van de doorlopen participatie en het - Een uitgebreidere terugkoppeling van de doorlopen vervolg. In bijlage 5 is een samenvatting participatie 2020 toegevoegd en is te zien participatie en hoe de resultaten verwerkt zijn in de NvU. waar de resultaten in de NvU’s geland zijn. Bijlage 6 bevat een tijdslijn overzicht participatie (doorlopen en gepland). - Specifiekere informatie over woningtypologieën en In de woonparagraaf van de NvU’s is bevat overzichten van het woonprogramma doelgroepen analyse, met specifieke aandacht voor naar zowel categorie, typologie en doelgroep. Dit op zowel buurt als projectniveau. voldoende huisvesting voor gezinnen. In het collegebesluit staat omschreven hoe Staedion invulling geeft aan de - Nadere specificatie hoe de terugkeergarantie wordt terugkeergarantie. In bijlage 4 staan hier gedetailleerdere vragen over beantwoord vormgegeven. waar o.a. staat dat huidige huurders zich ook als eerste kunnen inschrijven voor koopwoningen . - Benoemen welke maatregelen we nemen om de Zelf-bewoningsplicht en anti-speculatiebeding zin opgenomen in besluit om betaalbare koopwoningen betaalbaar te houden (zelfbetaalbare woningen betaal te houden. bewoningsplicht, anti-speculatiebeding).

Zowel in het besluit als in de NvU’s zelf wordt uitgebreid toegelicht waarom de ambitie zowel het aanbod aan sociale huur woningen uit te breiden als een - Een toelichting over de weging die gemaakt is tussen significant gevarieerd en betaalbaar woningaanbod aan de buurten toe te voegen, sloop en renovatie. vraagt om een nieuwe stedenbouwkundige opzet. Dat dit gecombineerd met de staat van de woningen en de financiële parameters leidt tot een opzet met veel sloop-/nieuwbouw. - Een onderbouwing waarom beschermd stadsgezicht niet Bijlage 8 bevat oplegger, Palmbout analyse, omschrijving waardestelling, en te handhaven is. onderzoek renoveerbaarheid KBNG. - In NvU ingaan op hoe slechte complexen die nog langere Collegebesluit bevat passage over investeringsprogramma Staedion (€ 15 mln.) in tijd blijven staan voorzien worden van kwaliteitsimpuls. op langere termijn te slopen woningen. De noodzaak parkeeregime wordt expliciet benoemd in het collegebesluit en nader - In NvU nader ingaan op noodzaak parkeerregime. toegelicht in § 5.4 van de NvU’s waar de relatie met woningdichtheid en de behoefte aan behoud van groen wordt uitgelegd. In § 5.4 van de NvU’s wordt uitgebreid op de mobiliteitstransitie in gegaan, en bij - in NvU nader ingaan op mobiliteitstransitie. alle andere thema’s wordt hier expliciet een verbinding naar gelegd.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Waar NvU’s hfst 2, Bijlage 5, Bijlage 6 NvU’s §5.2

B&W-besluit, Bijlage 4

B&W-besluit

B&W-besluit, NvU’s hfst 1&4, bijlage 8

Bijlage 8 B&W-besluit NvU’s §5.4 NvU’s §5.4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10097259

10

11

12

13

In § 6.3 van de NvU’s is de voorgenomen fasering voor de buurten opgenomen. In bijlage 7 wordt hier een toelichting op gegeven inclusief een nadere onderbouwing per buurt. NvU bevat uitgangspunten voor Openbare Ruimte maar uitwerking in een SO- In de eerste helft van 2021 komt het openbaar ruimteplan Openbare Ruimte wordt parallel aan het projectdocument ontwikkeld. Is naar de raad. vermoedelijk rond de zomer 2021 gereed. NvU brengt wel belangrijkste procesrisico’s in beeld en haalbaarheidsstudie toont - In de projectdocumenten zal een risicoanalyse zijn globale financiële risico’s. Uitwerking is onderdeel van financiële paragraaf bijgevoegd. projectdocument. Toezeggingen wethouder uit de commissie en raad Verwerking in NvU - Onderzoek laat zien dat er te weinig draagvlak is voor een bewonersorganisatie klassieke stijl, maar in 2015 is ‘Tolerantieplatform Bouwlust-Vrederust’ gestart. Dit platform heeft representatieve vertegenwoordiging en is goede gesprekspartner voor participatieprocessen. Op microniveau (straat en buurtniveau) helpt de - Per wijk een begeleidingscommissie inrichten. community builder bij organiseren van bewoners. In participatieplan bij de NvU's staat omschreven waarom er voor gekozen wordt om per thema wisselende begeleidingsgroepen in te richten waarin mensen deelnemen met affiniteit voor dat thema. Deelname wordt hiermee laagdrempeliger en diverser.

- Een andere onderbouwing van de fasering en de motivatie hierachter.

NvU’s §6.3 Bijlage 7 NvU’s §5.3 B&W-besluit Bijlage 9 Waar

Aanbiedingsbrief commissie Bijlage 6

2

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10097259

S.v.z. aangenomen moties en relatie besluit NvU’s

N 01

N 10

N 14

Titel motie

Voorstel

Verwerking in NvU’s

Waar

Zuidwest mist voorzieningen!

· bij publicatie van de ’nota’s van uitgangspunten concreet te maken wat de (te verwachten) behoefte is aan voorzieningen in de plannen zoals groen, zorg, welzijn, onderwijs, sport, cultuur, OV en spelen. · aangeven op welke manier hier ruimtelijk rekening een wordt gehouden in de plannen en welke partijen verantwoordelijk zijn voor het realiseren van deze voorzieningen · hierbij een globale tijdlijn te presenteren in relatie tot de woningbouw.

Behoefte op basis van de referentienormen is in beeld gebracht. Ruimtelijk tonen zijn de onderdelen verwerkt in NvU's. Veel investeringen volgen op langere termijn vanuit andere programma’s op het moment dat de bevolking gaat toenemen. Voor exploitatiekosten wordt verwezen naar RIS307513 waren in lid VII besloten is een generiek onderzoek te zullen starten naar huidige gemeentelijke financieringssystematiek voor maatschappelijke voorzieningen in relatie tot de groei van de stad. Via een voortgangsrapportage informeren we u over de noodzakelijke / tijdige beslissingen om de voorzieningen die noodzakelijk zijn ook financieel mogelijk te maken. Uitwerking voorzieningen-programma volgt in het projectdocument.

NvU’s § 5.2 en 5.3, B&W-besluit

· Om harde afspraken te maken met Staedion en Heijmans zodat het aanbod van woningtypen, waar momenteel een schreeuwend tekort aan is, niet verder afneemt door deze plannen.

Is essentie van het plan en prominent opgenomen in de gehele NvU.

NvU’s § 5.2

Uitleg is opgenomen in de haalbaarheidsstudie van de NvU.

Bijlage 9

Laat tekort van schaarse woningen niet verder oplopen

Waar gaat ons geld naartoe?

• Om inzichtelijk te maken op welke wijze de gemeentelijke bijdragen worden ingezet binnen dit project; • Daarbij in ieder geval aan te geven of het besteed wordt aan meer sociale woningen, de openbare ruimte, het groen en/of hogere kwaliteit gebouwen; • Daarbij aan te geven welke betrokken partijen het geld ontvangen en dus medeverantwoordelijk zijn voor het realiseren van de doelstellingen.

3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10097259

Titel motie

N 15

Ambitie voor DrevenGaardenZichten

N 16

Jeugdhonken in DrevenGaardenZichten

N 03

Openheid over sloopvolgorde

Voorstel • Zoveel mogelijk afwisselende stadsstraten met diverse woningtypes; • Waar mogelijk privé-tuinen/ buitenruimte voor de benedenwoningen in de Dreven en Gaarden; • Ruimte voor moestuinen in de Dreven Zichten en Gaarden; • Ruimte voor ontmoeting d.m.v. uitnodigende parken, plantsoenen en pleinen in de drie buurten; • Specifieke, markante gebouwen en diversiteit in architectuur in de Zichten. • In overleg met de welzijnsorganisaties te bekijken of huidige middelen anders kunnen worden ingezet om de gewenste jeugdhonken te creëren en/of; • Dit op te nemen in het Rijksprogramma “Zuidwest op z’n best”. • Een uitgebreide onderbouwing te geven van de voorlopige volgorde van sloop-nieuwbouw in de Zichten, Gaarden en Dreven; • Aan te geven in hoeverre de bouwtechnische staat van de complexen, het draagvlak voor sloopnieuwbouw, maar ook de schaarste van bepaalde typen woningen (denk aan woningen voor grote gezinnen) een rol hebben gespeeld in deze planning; • Te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om bovenstaande aspecten een grotere rol te geven binnen de planning.

Verwerking in NvU’s

Waar

Uitgangspunten hiervoor zijn geformuleerd in NvU worden nader uitgewerkt in beeldkwaliteitsplannen (BKP’). BKP zullen samen projectdocument worden voorgelegd aan de raad.

NvU’s § 5.1 BKP

Motie wordt niet afgedaan via NvU, maar zal landen in aanpak Zuidwest op z’n best.

B&W-besluit

In § 6.3 van de NvU’s is de voorgenomen fasering voor de buurten opgenomen. In bijlage 7 wordt hier een toelichting op gegeven inclusief een nadere onderbouwing per buurt.

NvU’s §6.3 Bijlage 7

4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10097259

Titel motie

Voorstel

Verwerking in NvU’s

Waar

• De resultaten hiervan samen met de nota van uitgangspunten naar de gemeenteraad te sturen

N 06

Tweede verhuisvergoeding voor terugkeerders

· In de nota van uitgangspunten een voorstel op te nemen voor een tweede verhuiskostenvergoeding voor oorspronkelijke bewoners die na sloopnieuwbouw vanuit een tijdelijke woning terug willen verhuizen naar de Zichten, Gaarden of Dreven.

N 07

Zet in op bewonersorganisaties Dreven, Gaarden en Zichten

· In te zetten op het inrichten van een bewonersorganisatie in Zichten, Gaarden en Dreven waaronder de begeleidingscommissies werken.

Groene ambities N Dreven, 08 Gaarden en Zichten

• Parallel aan de nota van uitgangspunten een natuurkansenscan voor het gebied op te stellen waarbij naast de in de nota stadsnatuur beschreven onderdelen zoals diversiteit beplanting, kwaliteit natuurlijke en cultuurrijke biotopen, ook nadrukkelijk aandacht wordt besteed aan hoe de verdichtingsambities zo groen mogelijk kunnen worden ingevuld;

Is strijdig met vigerende wetgeving en niet als zuiver ‘verhuisvergoeding’ uit te keren door Staedion. Financiering vanuit een grondexploitatie is ook niet toegestaan. Er wordt onderzocht of mensen die hierdoor in financiële problemen komen een andere oplossing geboden kan worden zoals bijvoorbeeld bijzondere bijstand. Uitgangspunt is dat iedereen in staat gesteld wordt terug te keren. Onderzoek laat zien dat er te weinig draagvlak is voor een bewonersorganisatie klassieke stijl, maar in 2015 is ‘Tolerantieplatform Bouwlust-Vrederust’ gestart. Dit platform heeft representatieve vertegenwoordiging en is goede gesprekspartner voor participatieprocessen. In de drie gebieden (straat en buurtniveau) helpt ondertussen de community builder bij organiseren van bewoners. Er wordt gewerkt met wisselende begeleidingsgroepen waarin mensen deelnemen met affiniteit voor dat betreffende thema. Deelname wordt hiermee laagdrempeliger en diverser.

- binnen project wordt ecologische kansen scan gedaan als onderdeel van het SO openbare ruimte (gereed zomer 2021); - integrale werkwijze opzetten is bredere beleidsopgave wordt aan gewerkt door DSB in samenwerking DSO-S&P, en wordt afgedaan door wethouder Bredemeijer.

Niet in NvU. Volgt bij afdoen motie

Aanbiedingsbrief commissie Bijlage 6

Geen onderdeel NvU. Volgt bij afdoen motie

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10097259

Titel motie

Voorstel

Verwerking in NvU’s

Waar

• Hierbij in te gaan op de mogelijkheden voor natuurinclusief bouwen en de ambitie om 40% van de footprint van de gebouwen in te vullen met biodiverse (dak)tuinen; • Deze (nieuwe) integrale werkwijze zodanig op te zetten dat hij ook geëvalueerd kan worden en toegepast op andere verdichtingsopgaven in de stad.

6