RIS308484 Beantwoording SV NCTV gemeente, vrijheid en rechtsbescherming burgers en organisaties

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

8 juni 2021

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op schriftelijke vragen van het raadslid de heer Mahmood, luidend: ‘NCTV, gemeente, vrijheid en rechtsbescherming burgers en organisaties’

BSD/10107208 RIS308484

Het raadslid de heer Mahmood heeft op 12 april 2021 een brief met daarin vierentwintig vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. Op vrijdag 9 april 2021 publiceerde NRC het artikel 'Onmin en uitglijders bij de club die het land moet beschermen'. Het artikel beschrijft dat het nooit de bedoeling was dat de NCTV, die Nederland moet behoeden voor aanslagen en andere gevaren, burgers in de gaten zou houden. Maar dit doet de NCTV dus wel. Daar bovenop rommelt het onophoudelijk op de afdeling die informatie verzamelt en duidt voor de regering en gemeenten. De kwaliteit van rapportages is in het geding. Dit alles met alle negatieve gevolgen van dien voor onschuldige burgers en organisaties. 1.

Heeft het college dit artikel gelezen?

2.

Hoe waardeert het college dit artikel?

Ad 1 en 2 Het college is bekend met het genoemde artikel van NRC. De Minister van Justitie en Veiligheid geeft in zijn brief aan de Tweede Kamer van 12 april jl. zijn reactie op het artikel. Hierin staat onder andere dat hij voornemens is om in overleg met de Tweede Kamer op zoek te gaan naar een betere juridische verankering van de taken van de NCTV. Het college volgt dit met belangstelling. Het college onderschrijft het belang van helderheid over bevoegdheden in het kader van de aanpak van radicalisering en staat pal voor de bescherming van de democratische rechtsstaat. In het artikel is te lezen: De analisten beantwoorden vragen van de minister van Justitie en Veiligheid, politie of gemeenten, schrijven analyses met namen als ‘Weekberichten’, ‘Signalement’, ‘Situatieschets en Duiding’ en rapporten over radicalisering, salafisme of onrust over de coronamaatregelen. ... De NCTV adviseert ook gemeenten of ze een pro-Hamas-demonstratie moeten toestaan en of die Turkse zanger die naar de stad komt geen terrorist is.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10107208

3.

Heeft de NCTV de Gemeente Den Haag ook geadviseerd inzake het al dan niet toestaan van demonstraties, bijeenkomsten, optredens? Zo ja, om welke personen, organisaties en bijeenkomsten heeft de NCTV-advies uitgebracht?

4.

Bij welke personen, organisaties en bijeenkomsten heeft de gemeente de NCTV om advies gevraagd?

5.

Wat was wanneer en voor welke persoon, organisatie of bijeenkomst de aanleiding om de NCTV om advies te vragen?

6.

Wat was het NCTV-advies en wat heeft de Gemeente Den Haag met dit advies gedaan?

Ad 3, 4, 5 en 6 De NCTV heeft de gemeente niet geadviseerd inzake specifieke demonstraties, bijeenkomsten of optredens noch heeft de gemeente om dergelijk advies gevraagd. In het artikel is te lezen: Sommige dingen kunnen echt niet meer, zegt hij (de huidige terrorismecoördinator PieterJaap Aalbersberg, red.). Zoals het monitoren en duiden van personen, op verzoek van gemeenten. „Dat is er vaak op gericht om iemand in beeld te brengen.” Dat heeft de NCTV nu, na jaren, opgeschort. „Daar was onvoldoende grondslag voor.” 7.

Heeft de Gemeente Den Haag de NCTV gevraagd om bepaalde personen te monitoren en duiden? Zo ja, kan het college - in alle vertrouwelijkheid ofwel geanonimiseerd - hier een uitgebreid overzicht van geven?

8.

Welke gevolgen heeft dit gehad voor desbetreffende personen?

9.

Hoe kijkt het college terug op haar eigen verzoeken aan de NCTV om bepaalde personen te monitoren en duiden en welke consequenties verbindt het college hier nu aan?

Ad 7, 8 en 9 Het college heeft geen verzoeken ingediend bij de NCTV voor de monitoring en duiding van personen. NRC meldt hoe NCTV-analisten, zonder wettelijke grondslag via allerlei nepaccounts als dat van [Harry van Duinen] politici, moslims en actievoerders in de gaten houden. Intern wijzen medewerkers hem erop dat de NCTV burgers helemaal niet in de gaten mag houden. Daar is geen wettelijke grondslag voor. Alleen inlichtingendiensten en de politie mogen onder strenge voorwaarden de gangen van burgers in kaart brengen; daarvoor moeten ze toestemming vragen en elke stap verantwoorden. Een analist van de NCTV mag niets meer dan welke ambtenaar ook. De bezwaren worden genegeerd. „Wie nog een keer over die grondslag begint, kan zijn spullen pakken”, snauwt de oud-NCTV-baas (naam in NRC-artikel hier vervangen voor functie, red.) een medewerker op een dag toe, bevestigen meerdere bronnen.

2/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10107208

Ook de chef van de analisten is pragmatisch. Hij (naam in NRC-artikel hier vervangen voor 'hij', red.) deelt zo nu en dan op Twitter zijn ongenoegen over de „privacywaanzin” in Nederland. Privacy noemt hij „de westerse variant van de boerka”: beiden belemmeren immers „normale menselijke interactie en samenwerking”. Vooral de nieuwe privacywet AVG moet het ontgelden. Abels: „Dagelijks krijg ik te horen dat iets niet mag op grond van de AVG. Waarom op dit punt zoveel gezagsgetrouwheid?” ... Zo mag het niet, de overheid moet zich altijd kenbaar maken, waarschuwde een jurist al eens in een vergadering. Ook haar waarschuwing werd genegeerd. ... Een NCTV-analist mag niets meer dan een willekeurige gemeenteambtenaar, stelt ook de huidige terrorismecoördinator Pieter-Jaap Aalbersberg. „Dat moet zo blijven ook. Anders zijn we een geheime dienst.” Net als zijn voorgangers wil ook hij geen extra bevoegdheden. Wel kunnen heel wat online activiteiten van de analisten „juridische versterking” gebruiken, meent hij. Aan het standaardiseren van analyses wordt gewerkt. 10. Hoe waardeert het college deze handelswijze van de NCTV? Zie het antwoord op de vragen 1 en 2. 11.

Maakt Gemeente Den Haag in haar eigen veiligheidsaanpak gebruik van dezelfde methode?

12. Hoe kijkt het college terug op dit eigen handelen en welke consequenties verbindt ze hier nu aan? Ad 11 en 12 Deze methode is geen onderdeel van de aanpak radicalisering en extremisme. Echter is gebleken dat in één casus een medewerker op eigen initiatief onder pseudoniem een account heeft aangemaakt. Hiermee is incidenteel informatie opgehaald die publiekelijk toegankelijk was voor alle gebruikers van het betreffende platform. Het account wordt niet meer gebruikt. Aan alle relevante medewerkers is medegedeeld dat deze werkwijze niet is toegestaan. In het artikel is te lezen: De Haagse imam Fawaz Jneid is een salafistische prediker. Hij laat niet na in zijn preken islamcritici te vervloeken. In een rapportage die moet dienen als grondslag om de imam een gebiedsverbod in twee Haagse wijken op te leggen, haalt de analist een aansporing van Fawaz aan: „Strijd voor God met een toegewijde jihad.” Het citaat laat volgens de analist zien dat de imam oproept tot de gewapende strijd. Maar jihad betekent niet altijd geweld. Fawaz zegt in de passage erna dat deze strijd slechts „met je tong en je pen” gevoerd moet worden. Dat laat de analist weg. Collega’s wijzen hem erop dat woorden zo uit de context worden gehaald.

3/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10107208

13. Wordt de gemeente van bovenstaande en soortgelijke casussen op wat voor manier dan op de hoogte gesteld, vooraf dan wel achteraf? De gemeente Den Haag en de NCTV delen informatie binnen het kader van de persoonsgerichte aanpak (PGA) CTER. In de PGA CTER worden personen waarover signalen zijn van radicalisering besproken. De casuspartners binnen de PGA CTER zijn gebonden aan het modelconvenant persoonsgerichte aanpak voorkoming radicalisering en extremisme, dat in juli 2017 is ondertekend door de gemeente Den Haag en de kern- en casuspartijen. Dit convenant is gedeeld met de raad (zie RIS297556). Hierin is vastgelegd met wie en op welke wijze informatie mag worden gedeeld. Het college doet geen uitspraken over individuele gevallen. 14. Was gemeente Den Haag van bovenstaande casus op de hoogte? Zo ja, over welke lijnen en schijven verloopt de communicatie over zo'n casus? 15.

Welke rol speelt - en wat is de inbreng van - de gemeente in zo'n casus?

16. Wat doet de gemeente met deze informatie? Ad 14, 15 en 16 De burgemeester kan, in het kader van de Tijdelijke wet bestuurlijke maatregelen terrorismebestrijding, namens de Driehoek de Minister van Justitie en Veiligheid verzoeken een dergelijke maatregel op te leggen. Bij dit verzoek wordt een bestuurlijke rapportage gevoegd die is opgesteld door de politie. De gemeente levert input voor de bestuurlijke rapportage, bijvoorbeeld waar het gaat om de kwetsbaarheid van specifieke wijken in Den Haag. De minister neemt een afgewogen besluit over het al dan niet opleggen van de maatregel. 17.

Wat heeft de gemeente in dit geval - waarin blijkt dat een onschuldig persoon onterecht gedupeerd wordt door het optreden van veiligheidsdiensten - om de gecreëerde schade (materieel en immaterieel) en het leed bij betrokkene(n) te herstellen?

18. Wat doet de gemeente in soortgelijke casussen - waaruit blijkt dat onschuldige personen of organisaties onterecht leed en schade ondervinden - om dit leed en deze schade te herstellen? In het NRC-artikel worden verschillende soortgelijke casussen besproken van hoe de NCTV onterecht meldingen maakt over onschuldige organisaties en personen met allerlei negatieve gevolgen van dien voor desbetreffende personen en organisaties. 19. Kan het college - in vertrouwen - een overzicht doen toekomen van soortgelijke casussen met betrekking tot personen en organisaties in onze gemeente? Ad 17, 18 en 19 Dit is niet aan de orde. Zie het antwoord op vraag 13. Over de belangrijkste extreem-rechtsanalist komen meerdere klachten binnen bij de leiding. Een mediationtraject tussen hem en twee vrouwen die zich ook met extreemrechts bezighouden, leidt tot het vertrek van een van hen, hij blijft. Dat de NCTV op gevoelige thema’s veel ruimte geeft aan de duiding door één persoon, leidt ook tot missers. Zo staat in het Dreigingsbeeld van mei 2020 dat het extreemrechtse online

4/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10107208

landschap in Nederland „klein” is. Dit „belangrijke inzicht” zou onder meer blijken uit het feit dat slechts „een paar Nederlanders” lid zijn van een oud, internationaal extreemrechts forum. Wat er níét bij staat, is dat de NCTV dan al geïnformeerd is over een groeiende groep rechtsextremisten die online zeer opruiende taal uitslaat en dat enkele medewerkers dat alarmerend vinden. De hoofdanalist haalde er zijn schouders over op, vertellen bronnen aan NRC. Onterecht, blijkt. Een paar maanden later slaat de AIVD alarm over extreemrechtse online chatgroepen. Twee jongens worden gearresteerd wegens vermeende terreurplannen. Volgens het OM riepen ze op „complete families thuis” en „overheidsbeambten” te vermoorden. Waar de extreemrechts-analist volgens bronnen de dreiging relativeert, zien de salafismeanalist en de Turkije-analist juist „achter iedere boom een ondermijnende salafist”, zegt een medewerker. Anderen onderschrijven dat. De salafisme-analist werkt al vanaf de oprichting bij de NCTV. Als een van de weinigen spreekt hij Arabisch en hij weet veel van de islam. Over salafisme heeft de analist een uitgesproken mening: het is een levensgevaarlijke bedreiging voor Nederland. Dat uit hij waar hij kan. 20. Hoe duidt en waardeert het college bovenstaande analyse? 21.

Acht het college dezelfde blinde vlekken mogelijk in haar eigen veiligheidsbeleid? Ad 20 en 21 De huidige aanpak radicalisering en extremisme is een brede aanpak die zicht richt op alle ideologische achtergronden, zo ook rechtsextremisme. In de voortgangsrapportage aanpak polarisatie, radicalisering en extremisme (RIS308236), geeft het college aan dat het rechtsextremistische sentiment in Den Haag aanwezig is. De gemeente onderhoudt een meldingsstructuur voor alle vormen van extremisme en radicalisering. In dit kader worden professionals uit verschillende zorg-, welzijnsen veiligheidsorganisaties onder andere getraind in het signaleren van rechtsextremisme en kunnen zij melding maken van dergelijke signalen. Ook de eerder gelekte 'Turkije-nota', waarvoor NIDA al eerder aangifte deed tegen de NCTV, wordt in het artikel genoemd: Bij de NCTV is dan al tijden discussie over de Turkije-nota. De Turkije-analist werkte er anderhalf jaar aan, onder toezicht van chef van de analisten (naam in NRC-artikel hier vervangen voor functie, red.). De analyse wordt keer op keer door collega’s verworpen. Zelfs na kritiek van deskundigen van de politie, de AVID en een gezaghebbend wetenschapper weigert de analist aanpassingen door te voeren en Abels steunt hem. De nota moet verspreid worden, vinden zij, om gemeenten te waarschuwen voor Turks salafisme.

Als de publicatie eind 2020 niet door dreigt te gaan, belandt de nota in handen van HP/De Tijd.

5/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10107208

22. Hoe duidt het college de naar buiten gelekte inhoud van deze 'Turkije-nota' van de NCTV? 23. Hoe duidt het college - met bovenstaande passage in ogenschouw - het feit dat deze nota is gelekt? Ad 22 en 23 Zie het antwoord op vragen 1 en 2. 24. Welke relevantie en consequenties hebben de inzichten die in het NRC artikel worden belicht voor het veiligheidsbeleid in Den Haag? Bij de aanpak van radicalisering en extremisme is de samenwerking tussen de gemeente en haar partners, ook op rijksniveau, van groot belang. Het college volgt daarom nauwgezet de ontwikkelingen die de Minister van Justitie en Veiligheid in zijn brief van 12 april jl. aan de Tweede Kamer beschrijft. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

6/6