RIS308462 Perinatale gezondheid Den Haag 2014-2018

Kavita Parbhudayal Wethouder van Zorg, Jeugd en Volksgezondheid

060

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de Commissie Samenleving

OCW/10095134 RIS308462 rm

Contactpersoon

Dorien Kweekel Dienst

Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

Stad & Bestuur Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

20 april 2021

dorien.kweekel@denhaag.nl

Onderwerp

Perinatale gezondheid Den Haag 2014-2018

Geachte voorzitter, In 2012 is Den Haag gestart met de Haagse Aanpak Perinatale Gezondheid (HAPG). Aanleiding was de hoge sterfte van baby’s vanaf 22 weken zwangerschap tot 7 dagen oud. De landelijke cijfers waren hoog ten opzichte van andere Europese landen. Specifiek in Den Haag waren de cijfers hoger dan in de andere grote steden (G4). Dit leidde tot de Haagse Aanpak Perinatale Gezondheid met als doel versterking van de geboorteketen en het terugdringen van de cijfers. Middels deze commissiebrief brengt het college u graag op de hoogte van de resultaten van het onderzoek dat GGD Haaglanden in opdracht van de HAPG/Kansrijke Start heeft uitgevoerd. Het onderzoek geeft cijfers weer van de perinatale gezondheid 2014-2018, in vergelijking met de vier jaren daarvoor. Wij zijn blij u te kunnen melden dat de cijfers in die periode zijn verbeterd. Eerste 1000 dagen cruciaal voor de gezondheid van een kind Sterfte rondom de geboorte (perinatale sterfte) wordt wereldwijd beschouwd als een belangrijke indicator van de gezondheid van zwangere vrouwen en hun baby’s, en van de kwaliteit van de zorgverlening tijdens de zwangerschap en bevalling. De laatste jaren is er veel aandacht voor dit thema, omdat steeds meer blijkt dat de eerste duizend dagen (vanaf de periode voor de zwangerschap tot de tweede verjaardag) cruciaal zijn voor een goede start van een kind.

De gezondheid van een kind voor, tijdens en na de geboorte is namelijk een belangrijke voorspeller van zowel fysieke als mentale gezondheid op latere leeftijd. Resultaten uit onderzoek laten een gunstig beeld zien met dalende cijfers Hieronder volgen de belangrijkste resultaten uit het onderzoek. Voor een verdere verdieping of toelichting op het onderzoek verwijs ik u graag naar de bijlage of het epidemiologisch bulletin van GGD Haaglanden, nr 1 – 2021. (https://www.ggdhaaglanden.nl/over/publicaties-enonderzoeken/epidemiologisch-bulletin/epidemiologisch-bulletin-2021.htm)

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10095134

rm

Algemeen • Onderzoek naar Haagse perinatale sterfte en morbiditeit in de periode 2014-2018 in vergelijking met 2009-2013 toont een gunstig beeld met dalende cijfers. • Perinatale sterfte1 liep terug van 8,2 per 1.000 geboorten in 2009-2013 naar 6,6 per 1.000 in 2014-2018, en is daarmee op het landelijk gemiddelde gekomen. • Perinatale morbiditeit2 nam af van 17,2 per 100 levendgeborenen naar 16,6 per 100. • Voor de verschillende etnische afkomstgroepen is de gemiddelde perinatale sterfte lager in 2014 – 2018 dan in de periode 2009 – 2013. Hoewel de perinatale morbiditeit gemiddeld is afgenomen in de tijd, laten de vrouwen van Hindoestaanse afkomst en van Creoolse afkomst nog steeds een verhoogde perinatale morbiditeit zien in vergelijking met de andere groepen. • Ook in de drie andere grote steden en landelijk is er een daling te zien. De perinatale sterfte in Den Haag in 2014-2018 is lager dan in Amsterdam en Rotterdam, iets hoger dan in Utrecht, en gelijk aan het landelijk gemiddelde.

1 2

Overlijden vóór de geboorte, tijdens de geboorte of t/m zeven dagen na de geboorte. Vroeggeboorte (eerder dan 37 weken) en/of een te laag geboortegewicht.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10095134

rm

Stadsdelen en wijken •

In bijna alle stadsdelen wordt voor zowel de perinatale sterfte als – morbiditeit gemiddeld een afname gezien in de tijd, hoewel voor enkele stadsdelen (Centrum, Segbroek) een kleine stijging zichtbaar is.

•

Den Haag is ingedeeld in drie gebieden op basis van de viercijferige postcode en achterstandscores: wijken met een hoge SES-score, overgangswijken en wijken met een lage SES-score. In de periode 2009-2014 waren er 31.044 geboortes in Den Haag. Het grootste deel van de geboortes vond plaats in de wijken met een lage SES-score (41%); ongeveer een derde in een wijk met een hoge SES-score (32%) en ruim een kwart (27%) in een overgangswijk. In alle drie de gebieden is de perinatale sterfte gedaald; in de lage SES- en overgangswijken is de daling het grootst. De perinatale sterfte in lage SES-wijken is in 2014- 2018 nog steeds 1,9 keer zo hoog als in de hoge SES-wijken; net als in 2009-2013. De wijken met een lage SES-score liggen in drie stadsdelen: Centrum, Escamp en Laak. In de lage SES-wijken van Escamp en Laak is een daling van de perinatale sterfte zichtbaar. In de lage SES-wijken van Centrum is perinatale sterfte gestegen.

•

• • •

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10095134

rm

HAPG en Kansrijke Start De hoge perinatale sterftecijfers in Den Haag waren in 2012 aanleiding om te starten met de Haagse Aanpak Perinatale Gezondheid (HAPG). De aanpak had twee ambities; 1) Binnen tien jaar het Haagse perinatale sterftecijfer omlaag te brengen tot het landelijk gemiddelde. 2) Het verschil in perinatale sterftecijfers tussen de wijken met een hoge en wijken met een lage SES te halveren. Eerste ambitie HAPG gehaald De cijfers laten zien dat de eerste ambitie van de HAPG vier jaar voor de eindstreep is behaald. De 2e ambitie is nog niet volledig behaald. Hieraan blijven we werken middels de Haagse Kansrijke Start. Om invulling te geven aan deze ambities zijn er meerdere acties in gang gezet. Alle acties hebben een gemene deler: zij zetten in op betere samenwerking tussen professionals, betere toeleiding naar zorg, preventie en vroegsignalering: - mede dankzij HAPG heeft Den Haag inmiddels een groot netwerk binnen de geboorteketen waarin zowel het medisch als sociaal domein vertegenwoordigd zijn en zij beter met elkaar samenwerken; - meer verloskundigen en kraamorganisaties zijn bekend met de sociale zorgpaden bij bijvoorbeeld doorgeleiding naar de JMO (Jeugd en Maatschappelijke Ondersteuning).

Deze paden helpen professionals om hun cliënten zo snel mogelijk de meest passende zorg te bieden; - in de verloskunde is steeds meer aandacht voor de fase ‘voor de zwangerschap’ en de vroege zwangerschap. Hierbij wordt ook rekening gehouden met niet-medische risicofactoren, omdat verschillen in perinatale gezondheid niet alleen worden veroorzaakt door medische en verloskundige risico’s, maar ook door niet-medische risicofactoren, zoals leefstijl, voeding, gezondheidsvaardigheden en sociale omgeving; - er is verbinding gelegd tussen diëtisten en verloskundigen, zodat de diëtiste in de praktijk aanwezig is. Ook de verbinding tussen het opvoedsteunpunt en de verloskundige is versterkt om beter contact te leggen;

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10095134

rm

-

-

-

op verzoek van verloskundige en/of kraamzorg bieden jeugdverpleegkundigen niet pas na de geboorte, maar al tijdens de zwangerschap passende ondersteuning met Stevig Ouderschap of Moeders Informeren Moeders; ook preventieve interventies zoals voorlichting gezond zwanger, gezinsbegeleiding, opvoedondersteuning, expertise over hechting en ouderschap en voorkomen van dakloosheid bij kwetsbare zwangere vrouwen zijn de afgelopen jaren gestart en dragen bij aan een kansrijke start voor de kinderen; voor kwetsbare zwangere vrouwen zonder eigen woning die in hun eigen ‘netwerk’ logeren is de afdeling daklozenloket een LEAN project gestart. Het doel is te voorkomen dat het netwerk overbelast wordt en de zwangere alsnog dakloos wordt.

Kansrijke Start In 2019 is de HAPG aangesloten bij het landelijke programma Kansrijke Start, waardoor de bestaande aanpak werd verbreed. De ambitie van Haagse Kansrijke Start is dat alle kinderen die in Den Haag worden geboren gezond ter wereld komen en de meest optimale start krijgen om zich zo gezond en veilig mogelijk te ontwikkelen. Het is een breed programma voor kwetsbare ouders, dat zich richt op de periode voor de zwangerschap, tijdens de zwangerschap en na de geboorte tot de tweede verjaardag van het kind (de eerste 1000 dagen). Kansrijke Start onderscheidt drie actielijnen: • Actielijn 1 ‘Voor de zwangerschap’ met als doelen: - Meer aanstaande kwetsbare ouders starten goed voorbereid met hun zwangerschap. - Minder ongeplande en onbedoelde zwangerschappen komen voor in kwetsbare gezinnen. • Actielijn 2 ‘Tijdens de zwangerschap’ met als doelen: - Beter signaleren van medische en sociale problemen bij (aanstaande) kwetsbare ouders. - Meer aanstaande kwetsbare ouders krijgen eerder de juiste hulp. • Actielijn 3 ‘Na de geboorte’ met als doelen: - Meer kwetsbare ouders zijn toegerust voor het ouderschap en de opvoeding. - Minder baby’s en jonge kinderen worden uit huis of onder toezicht geplaatst. Met deze aanpak wordt, voornamelijk door actielijn 2 en 3, ook gewerkt aan een verbetering van de perinatale gezondheid.

De komende jaren zal er focus blijven op de lage SES en blijven we werken aan het verkleinen van de verschillen tussen hoge en lage SES wijken. Met vriendelijke groet, Kavita Parbhudayal Wethouder Zorg, Jeugd en Volksgezondheid

5/5