RIS308462 Bijlage
Tekst van het document
Perinatale Gezondheid in Den Haag 2014-2018 ten opzichte van 2009-2013
September 2020
Leeswijzer Dit rapport is geschreven voor medewerkers van de gemeente Den Haag en niet bestemd voor externe verspreiding. Men spreekt van perinatale sterfte wanneer er sprake is van overlijden vóór de geboorte, tijdens de geboorte of t/m zeven dagen na de geboorte. Bij perinatale morbiditeit is er sprake van een te laag geboortegewicht bij de geboorte en / of een te vroege geboorte. Perinatale morbiditeit kan, afhankelijk van de ernst, leiden tot perinatale sterfte, maar dat hoeft niet. Verder is perinatale morbiditeit een belangrijke voorspeller van latere somatische of psychische problemen. Volgens de definitie van de wereldgezondheidsorganisatie (WHO) spreekt men van perinatale sterfte wanneer de foetus na 22 weken wordt geboren en overlijdt binnen een week na de geboorte. De Nederlandse wet gaat echter uit van sterfte binnen een week na de geboorte vanaf 24 weken. Voor de G4 en landelijke vergelijking gebruikt dit rapport daarom, voor de vergelijkbaarheid met andere cijfers, een geboorte vanaf 22 én 24 weken. Alle maten omtrent perinatale gezondheid binnen Den Haag zijn gebaseerd op een geboorte vanaf 22 weken.
Na de samenvatting worden prevalenties en absolute aantallen van enkele indicatoren van perinatale gezondheid getoond in grafieken of een tabel voor verschillende regio’s in Nederland en voor de stadsdelen, verschillende etnische afkomstgroepen en wijken met verschillende SES-scores in Den Haag. Omdat de visualisaties vaak beeldend genoeg zijn, zijn enkel de meest opvallende observaties beschreven. Aan het einde van het rapport staan een aantal gehanteerde begrippen en definities.
Samenvatting •
•
• •
• •
In Den Haag is de perinatale sterfte en perinatale morbiditeit lager in de periode 2014 – 2018 dan in de periode 2009 – 2013, voor zowel een zwangerschapsduur van 22 als 24 weken; Den Haag volgt hiermee de nationale trend. Den Haag heeft een hogere perinatale sterfte en – morbiditeit dan landelijk, maar het verschil met het landelijk gemiddelde wordt kleiner; Den Haag is scoort nooit het slechtste van de G4 steden. Ook de foetale en vroeg-neonatale sterfte is in Den Haag afgenomen in de periode 2014 – 2018 in vergelijking met de periode 2009 – 2013. Voor de verschillende etnische afkomstgroepen is de gemiddelde perinatale sterfte lager in 2014 – 2018 dan in de periode 2009 – 2013. Hoewel de perinatale morbiditeit gemiddeld is afgenomen in de tijd, laten de vrouwen van Hindoestaanse afkomst en van Creoolse afkomst nog steeds een verhoogde perinatale morbiditeit zien in vergelijking met de andere groepen. In de stadsdelen wordt voor zowel de perinatale sterfte als – morbiditeit gemiddeld een afname gezien in de tijd, hoewel voor enkele stadsdelen een kleine stijging zichtbaar is. Er wordt een algemene afname in perinatale sterfte en – morbiditeit in de tijd gezien voor zowel de groep hoge, overgang en lage SES-wijken. Binnen de groep lage SES wijken wordt in stadsdeel Centrum en in stadsdeel Laak echter een kleine stijging gezien.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
De perinatale sterfte ligt na 22 weken (blauw) altijd hoger dan na 24 weken (rood). Er is in Den Haag een duidelijke afname in perinatale sterfte, zowel na een zwangerschap van 22 en 24 weken. Hiermee volgt Den Haag de nationale trend en is dichter bij het Nederlands gemiddelde gekomen.
1
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
In Den Haag neemt de perinatale morbiditeit af, zowel na een zwangerschap van 22 (blauw) als 24 weken (rood). Hiermee volgt Den Haag de nationale trend.
2
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Tabel 1: Verschillende indicatoren van perinatale gezondheid* in Den Haag 2009-2013 Aantal geboortes (jaar) 6.461 Aantal gevallen van foetale sterfte (jaar) 40 Foetale sterfte (1.000 geboortes) 6,19 Aantal levendgeborenen (jaar) 6.421 Aantal gevallen van vroeg-neonatale sterfte (jaar) 13,2 Vroeg-neonatale sterfte (1.000 levendgeborenen) 2,06 Perinatale sterfte (1.000 geboortes) 8,23 * Vanaf hier wordt uitgegaan van 22 weken zwangerschap.
2014-2018 6.209 32,2 5,19 6.177 8,8 1,37 6,60
In totaal zijn er in de periode 2009 – 2018 63.348 geboortes geweest in Den Haag; het gemiddelde aantal geboortes per jaar ligt iets lager in de periode 2014 – 2018 dan voor de periode 2009 – 2013. Voor meer inzicht in de totstandkoming van het aantal perinatale sterfgevallen kan gekeken worden naar de foetale sterfte (overleden voor of tijdens de bevalling) en de vroeg-neonatale sterfte (na geboorte binnen een week overleden). Uit de getallen blijkt dat in Den Haag het merendeel van de perinatale sterfgevallen voortkomt uit foetale sterfte. De perinatale, foetale en vroeg-neonatale sterfte, vanaf een zwangerschapsduur van 22 weken, is in Den Haag op alle indicatoren afgenomen in de periode 2014 – 2018 in vergelijking met de periode 2009 – 2013.
3
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Stippellijn indiceert de perinatale sterfte in Den Haag vanaf 22 weken zwangerschap in de periode 2014 – 2018. Grootte van de cirkels indiceert het absolute aantal geboortes. De categorie nietwesters bestaat uit mensen van Mediterrane, Creoolse, Hindoestaanse en Aziatische afkomst.
De perinatale sterfte is voor alle groepen, ingedeeld naar etnische afkomst, lager in de periode 2014 – 2018 dan in de periode 2009 – 2013, behalve voor de inwoners van Aziatische afkomst. Zij hadden echter al een relatief laag sterftecijfer en zijn nu meer naar het gemiddelde van Den Haag geschoven. Met name bij de inwoners van Creoolse en van Hindoestaanse afkomst zijn forse afnames in perinatale sterfte zichtbaar. Hierbij moet echter in ogenschouw worden genomen dat de absolute perinatale sterfte in de afgelopen vijf jaar in de niet-Westerse groepen vaak kleiner was dan twintig gevallen. Door deze beperkte aantallen kunnen kleine verschillen een grote invloed hebben op de prevalentie. Daarnaast was het opvallend dat er bij inwoners van Creoolse afkomst circa 50% minder geboortes zijn geregistreerd in de periode 2014 – 2018 in vergelijking met de periode 2009 – 2013. Dit doet vermoeden dat bij de registratie van de etnische afkomst er een andere procedure is gehanteerd waardoor de twee periodes minder goed vergelijkbaar zijn.
4
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Stippellijn indiceert de perinatale morbiditeit in Den Haag na 22 weken in de periode 2014 – 2018. Grootte van de cirkels indiceert het absolute aantal geboortes. De categorie niet-westers bestaat uit Mediterraan, Creools, Hindoestaans en Aziatisch.
Vrijwel alle groepen laten een kleine afname in de perinatale morbiditeit zien in de periode 2014 – 2018, in vergelijking met de periode 2009 – 2013, met uitzondering van de inwoners van Creoolse afkomst, waar een kleine toename zichtbaar is. Met name de inwoners van Hindoestaanse afkomst laten een verhoogde perinatale morbiditeit zien in vergelijking met de andere etnische afkomstgroepen in Den Haag.
5
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Stippellijn indiceert de perinatale sterfte in Den Haag na 22 weken in de periode 2014 – 2018. Grootte van de cirkels indiceert het absolute aantal geboortes. LV = Leidschenveen
Voor de perinatale sterfte zien we over het algemeen een (forse) afname in de tijd in de stadsdelen van Den Haag, behalve voor Centrum en Segbroek, waar sprake is van een kleine stijging. De grootse afname is zichtbaar is Escamp, de grootste toename Segbroek. Centrum zat al boven het Haags gemiddelde en is nog verder gestegen.
6
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Stippellijn indiceert de perinatale morbiditeit in Den Haag na 22 weken in de periode 2014 – 2018. Grootte van de cirkels indiceert het absolute aantal geboortes. LV = Leidschenveen.
Vijf van de acht stadsdelen laten een afname zien in perinatale morbiditeit. Opvallend hierbij is de grote afname in Escamp. De grootste toename wordt gezien in stadsdeel Centrum, wat, in vergelijking met Den Haag, al een verhoogde perinatale morbiditeit had.
7
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Stippellijn indiceert de perinatale sterfte in Den Haag na 22 weken in de periode 2014 – 2018. Grootte van de cirkels indiceert het absolute aantal geboortes. Lage SES Centrum, Lage SES Escamp en Lage SES Laak representeren het gemiddelde in de wijken met een lage SES-score in de stadsdelen Centrum, Escamp en Laak.
Voor alle drie de SES-score indelingen wordt in Den Haag een afname gezien in de perinatale sterfte. Er is echter nog steeds een duidelijke relatie zichtbaar tussen een lage SES-score en een hogere perinatale sterfte. De lage SES wijken in stadsdeel Centrum hadden al een hogere perinatale sterfte dan het gemiddelde van Den Haag, maar laten, tegen de trend in, een verdere stijging zien.
8
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Stippellijn indiceert de perinatale morbiditeit in Den Haag na 22 weken in de periode 2014 – 2018. Grootte van de cirkels indiceert het absolute aantal geboortes. Lage SES Centrum, Lage SES Escamp en Lage SES Laak representeren het gemiddelde in de wijken met een lage SES-score in de stadsdelen Centrum, Escamp en Laak.
Voor alle drie de SES-score indelingen wordt in Den Haag een afname gezien in de perinatale morbiditeit. Hoewel er nog steeds een positieve relatie zichtbaar is tussen SES-score en hogere perinatale morbiditeit, lijkt deze relatie minder sterk te zijn in de periode 2014 – 2018 dan in de periode 2009 – 2013. De wijken met een relatief lage SES-score in stadsdeel Centrum en stadsdeel Laak hadden al een hogere perinatale morbiditeit dan het gemiddelde van Den Haag, maar laten, tegen de trend in, een verdere stijging zien.
9
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------Begrippen en definities: • • • • • •
Perinatale morbiditeit (volgens Big2): te vroeg geboren (prematuur; eerder dan 37 weken) en / of te laag geboortegewicht (dysmatuur; Hoftiezer p9 schaal of kleiner) Perinatale sterfte: overleden voor, tijdens of tm 7 dagen na geboorte Foetale sterfte: overleden voor of tijdens de bevalling Neonatale sterfte: na geboorte binnen een week overleden Levendgeborenen: totale aantal geboortes min aantal foetale sterftegevallen Etnische afkomst: 16,4% van de geboortes in Den Haag hebben géén ingevulde etnische afkomst, deze data zijn niet meegenomen in de analyse. Voor 4,8% is de etnische afkomst onbekend / overig. Niet-Westers = Mediterraan + Creools + Hindoestaans + Aziatisch.
NB. Alle data gaan over de geboortes van eenlingen. Alleen in de vergelijking tussen de G4 en nationaal wordt ook gekeken naar geboortes vanaf 24 weken; alle andere tabellen en grafieken tonen de gegevens van geboortes vanaf 22 weken weer.
10
Colofon Dit rapport is een uitgave van: GGD Haaglanden Productgroep Epidemiologie en Gezondheidsbevordering Afdeling Epidemiologie Postbus 16130 2500 BC Den Haag Tel: 070-353 7266 E-mail: irene.vandermeer@ggdhaaglanden.nl Overname van gegevens is toegestaan, mits voorzien van duidelijke bronvermelding
Auteurs: Niels Gerrits Irene van der Meer
Den Haag, september 2020