RIS308458 Bijlage 2

Beantwoordingen wensen en bedenkingen RES Rotterdam Den Haag 11-3-2021

Nr

Organisatie

385 Albrandswaard

Onderwerp / steekwoorden Algemeen

Korte formulering

Toelichting

Thema

Geen wensen en bedenkingen vanuit raad Albrandswaard

Naar aanleiding van uw verzoek, willen we u laten weten dat we graag onze bijdrage aan de regionale Algemeen energiestrategie willen blijven leveren. We vinden de zoektocht naar oplossingen voor onze toekomstige energievoorziening belangrijk voor onze bewoners en voor onze gemeente. We gaan graag samen op zoek naar antwoorden op vele vragen hieromtrent. Als reactie op uw vraag naar de wensen en bedenkingen, willen we u laten weten dat het College de verschillende fracties uit de Gemeenteraad heeft gevraagd naar hun wensen en bedenkingen op de concept RES. Hierop is vanuit één fractie een reactie gekomen gericht op participatie en het verder te volgen proces. Verder zijn er geen zienswijzen vanuit de fracties ontvangen, ook niet na verlenging van die termijn. We kijken uit na de volgende fase in dit proces op weg naar de RES 1.0. Zet in op het versnellen van het aanbrengen van zonnepanelen op daken van woningen, Elektriciteit bedrijfspanden en gemeentelijk vastgoed. Deze ambitie mag steviger in de RES worden neergezet. Streven naar het benutten van 50% van de geschikte daken voor het opwekken van zonne-energie.

237 Barendrecht

Wens: Zon op daken versnellen, en verhogen naar 50% in 2030

238 Barendrecht

Wens: Overkappen parkeerterreinen met zonnepanelen

Zet in op het aanbrengen van overkappingen met zonnepanelen bij de (grotere) parkeerterreinen.

Elektriciteit

239 Barendrecht

Wens: Gebruik duurzame bronnen

Maak bij de aanleg van een (eventueel) warmtenet alleen gebruik van de aanwezige restwarmte en duurzame bronnen, zoals bv. geothermie. Niet bijstoken d.m.v. gas- of biomassacentrales.

Warmte

240 Barendrecht

Wens: Meer aandacht voor innovatie

Wij willen creatieve en innovatieve oplossingen stimuleren. Innovatie wordt kort benoemd in de Concept RES, maar moet een prominentere rol krijgen in het verhaal.

Algemeen

241 Barendrecht

Bedenking: Prioritering energiebronnen is lokale afweging

242 Barendrecht

Bedenking: Meer aandacht voor energiebesparing

243 Barendrecht

Bedenking: Meer aandacht voor opslag energie

In de Concept RES worden verschillende energiebronnen (warmtenet, elektriciteit en gas) benoemd Warmte voor de verwarming van de gebouwde omgeving. De keuze voor het type warmtebron vereist maatwerk en kan per wijk (of mogelijk zelfs per buurt) verschillen. De keuze waar welke warmtebron wordt ingezet is een lokale afweging. Deze keuze wordt uiteindelijk gemaakt in onze wijkplannen, die door de raad van de gemeente Barendrecht, in samenwerking met onze stakeholders, worden vastgesteld. In de Concept RES ligt vooral de focus op het benutten van de beschikbare warmte en het opwekken Algemeen van duurzame energie door zon en wind. Naast het opwekken van energie is energiebesparing, o.a. door isolatie van panden, minstens zo belangrijk. Hier wordt echter nauwelijks aandacht aan besteed in de Concept RES. Hierdoor ontbreekt een overzicht in de totale energievraag. In de RES 1.0 moet het onderwerp energiebesparing duidelijker als één van de pijlers worden opgenomen en verder worden uitgewerkt. In de Concept RES wordt er nauwelijks ingegaan op de opslag van energie. In de RES 1.0 moet er meer Systeemanalyse duidelijkheid komen over de mogelijkheden voor opslag en de ruimtelijke impact hiervan.

244 Barendrecht

Bedenking: Zorgvuldig inpassen van grootschalige opwekking in natuur en landschap

In de Concept RES staat de draagkracht van het landschap centraal. Wij omarmen dit principe. Juist om Elektriciteit deze reden zijn we kritisch op de aanleg van grootschalige zon- en windparken in het open landschap, recreatiegebieden en kwetsbare natuurgebieden. Opwekking van duurzame energie moet passend zijn bij de maat en schaal van het landschap en zorgvuldig worden ingepast.

245 Barendrecht

Bedenking: Participatie stakeholders

Graag meer aandacht voor participatie van stakeholders in het proces van de Concept RES naar de RES 1.0. In de Concept RES wordt dit nu overgelaten aan de lokale overheid. Het is uiteraard belangrijk dat gemeenten dit zelf kunnen invullen, maar alle 23 gemeenten doorlopen een vergelijkbaar proces. Om het wiel niet steeds opnieuw uit te vinden is meer regie en ondersteuning vanuit de RES gewenst.

246 Barendrecht

Bedenking: Concept RES nog te abstract

De Concept RES is nog vrij abstract en weinig concreet. Hierdoor is de (ruimtelijke) impact op lokaal Algemeen niveau nog moeilijk in te schatten. De RES 1.0 moet meer duidelijkheid geven in de impact en de opgave voor elke afzonderlijke gemeente.

1

Communicatie

Antwoord

Verwijzing RES 1.0

Vanuit de gemeente(raad) zijn geen inhoudelijke wensen en bedenkingen ingebracht t.b.v. de RES 1.0.

Geen verwijzing.

In de RES 1.0 speelt zon op daken een belangrijke rol. De beoogde 40% van het geschikte dakoppervlak per 2030 komt voort uit een lineaire verhouding tot 100% in 2050. De verwachting is dat dit tot 2030 een aanzienlijke inzet vraagt van gemeenten en lokale stakeholders. Natuurlijk is elke gemeente is vrij een hogere ambitie te hanteren en haar beleid daarop in te richten. Een hogere ambitie kan uiteraard op steun en waardering rekenen vanuit de RES en draagt bij aan het realiseren van de gemeenschappelijke ambitie.

Paragraaf 8.3.2 en 8.3.3

Het Kadaster heeft de potentie van zon op parkeerplaatsen in kaart gebracht, inclusief de eigenaren. Met de Paragraaf 8.3.3 uitkomsten van het onderzoek is de potentie van parkeerplaatsen inzichtelijk gemaakt. Parkeerplaatsen is één van de zoekgebieden waarop we in de RES 1.0 inzetten. Gemeenten worden gevraagd beleid te ontwikkelen om deze potentie te benutten. De RES ondersteunt daarbij met kennisuitwisseling, data en informatie en monitoring. In de RES 1.0. schetst de regio de mogelijkheden voor een regionaal warmtesysteem, op basis van een aantal Paragraaf 8.2 scenario's. Daarbij wordt uitgegaan van warmtebronnen die duurzaam zullen zijn. Zeker in een overgangsperiode na de aanleg van warmtenetten kan daarbij aardgas voor de warmtebehoefte tijdens de piekvraag en als back-up nog wel noodzakelijk zijn. Het verstoken van houtige biomassa is geen onderdeel van het onderzoek dat hiervoor uitgevoerd is. Op nationaal niveau is ook aandacht voor de inzet van houtige biomassa voor warmteprojecten. Het kabinet kiest voor een verantwoorde inzet van biogrondstoffen met een voortvarende aanpak voor tijdige afbouw van de stimulering van laagwaardige toepassingen zoals het verbranden van hout voor de opwekking van elektriciteit en warmte (https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2020/10/16/duurzaamheidskaderbiogrondstoffen). De RES gaat t.a.v.

de onderdelen van het energiesysteem uit van bewezen oplossingen. Innovaties worden Geen specifieke locatie vanzelfsprekend in de RES meegenomen zodra deze beproefd bijdragen aan opwekking van duurzame energie. in de tekst, is Om de RES actueel te houden wordt deze elke twee jaar herzien. Om o.a. te bepalen welke rol (huidige) verweven. O.a. innovaties kunnen spelen wordt er actief gemonitord. paragraaf 5.3, paragraaf 8.4 De RSW richt zich op de mogelijke meerwaarde die een bovengemeentelijke warmte-uitwisseling heeft. Het is Paragraaf 2.1 - 3 uiteindelijk aan de gemeenten zelf om te beslissen welke keuzes ze hierin maken. De regio treedt daarbij niet in de autonomie van gemeenten.

Energiebesparing speelt een belangrijke rol. Dat zal ook in de RES 1.0 zo (nadrukkelijker) benoemd worden. Het Paragraaf 3.2, voortouw voor de besparingsopgave ligt bij de gemeenten; de RES-organisatie heeft hierbij nu geen rol. In de paragraaf 6.1, voorbereiding van de RES 2.0 zal met regiopartijen bepaald worden welke verdere, ook regionale invulling, het paragraaf 8.2.1 thema besparing krijgt.

In de RES (onderdeel Systeem) wordt de noodzaak van opslag opgenomen en aandacht gevraagd voor de ruimtelijke impact van verschillende keuzen. Er is geen inhoudelijke analyse die inzicht geeft in hoeveel opslag er nodig is en welke ruimtelijke impact de verschillende keuzen hebben. In de RES 1.0 is een nadere uitwerking gegeven van de zoeklocaties en de verhaallijnen, waaronder 'open landschap'. specifieke situaties vragen daarentegen ook maatwerk met inachtname van het leidend principe: draagvlak van het landschap. Na de RES 1.0 kan vervolg worden geven aan de uitwerking van de zoeklocaties met als beoogd doel realisatie. Daartoe zullen gebiedsprocessen opgestart moeten worden onder aansturing van de gemeenten. In de RES 1.0 zullen verschillende voorbeelden van inpassing beschreven worden.

Draagvlak is een belangrijke voorwaarde voor het slagen van de energietransitie en volgens afspraak zijn proces- en projectparticipatie middelen die door de gemeenten ingezet worden. De regio faciliteert/stimuleert voornamelijk met kennisoverdracht en breed bruikbare producten en maakt gebruik van breed inzetbare materialen van NP RES / andere regio's om eraan bij te dragen dat "het wiel niet steeds opnieuw uitgevonden moet worden". Richting RES 1.0 en in de RES 1.0 is aandacht besteed aan het gemeenschappelijke proces. (Inwonersparticipatie wordt volgens afspraak niet door de regio uitgevoerd).

6.1

Dit komt op meerdere plekken terug, bijvoorbeeld in paragraaf 4.3, 7.3 en een uitgebreidere toelichting van de verhaallijnen vindt u in paragraaf 8.3.4 (frame 1) 7.6, 2.2, 2.3

Dit is de focus van het proces van de RES 1.0: daar waar mogelijk concretiseren we de opgave. Bijvoorbeeld in Paragraaf 3.2, de zoekgebieden en door deze te voorzien van een techniekkeuze. Hierin speelt u als gemeente een paragraaf 3.3, belangrijke rol: het maken van integrale, lokale afwegingen is een lokale aangelegenheid. Vanzelfsprekend met paragraaf 5.2, hulp/ondersteuning van de regio waar mogelijk. In de uitvoeringslijn Warmte is het streven om in de RES 1.0 paragraaf 7.3, enkele kansrijke regionale warmteontwikkelingen te identificeren. paragraaf 8.2, paragraaf 8.3

Beantwoordingen wensen en bedenkingen RES Rotterdam Den Haag 11-3-2021

Nr

Organisatie

247 Barendrecht

248 Barendrecht

Onderwerp / steekwoorden Bedenking: Aanleg warmtenet ruimtelijke impact op openbare ruimte Wensen: Betaalbaar en haalbaar

Korte formulering

Toelichting

Thema

Antwoord

Verwijzing RES 1.0

Om een warmtenet aan te leggen moeten de straten worden opengebroken. Daarnaast vraagt de Warmte aanleg van een warmtenet veel ondergrondse ruimte. De aanleg van een warmtenet heeft hierdoor een grote ruimtelijke impact op de openbare ruimte. Dit biedt kansen, maar kan ook voor bedreigingen zorgen. Graag meer aandacht voor deze ruimtelijke aspecten in de RES 1.0. Wij zijn het eens met het uitgangspunt ‘een betaalbare, betrouwbare, veilige en schone Algemeen energievoorziening voor iedereen’. Een belangrijke vraag hierbij is ‘wie betaalt wat?’

De notie dat warmtenetten (mn in de ondergrond) meer ruimte innemen dan elektriciteit en gasleidingen zal worden benoemd. De beoordeling of dit een knelpunt zou kunnen zijn is heel locatiespecifiek en ligt derhalve op gemeentelijk niveau, als onderdeel van de beoordeling van haalbaarheid van warmtenetten in een gemeentelijke wijk. Het valt om die reden buiten de scope van de RES. De concretisering van verdeling van kosten is een belangrijk onderdeel van de strategie en vraagt om goede samenwerking in de regio. Hierover moeten afspraken gemaakt worden.

Paragraaf 3.1

De energietransitie is niet de enige opgave waar wij de komende jaren voor staan. Er zijn vele Algemeen maatschappelijke ontwikkelingen en behoeften, zoals bv. de woningbouwopgave, die invloed hebben op onze leefomgeving. Al deze opgaven en behoeften moeten ruimtelijk tegen elkaar worden afgewogen of slim aan elkaar worden gekoppeld. Deze integrale afweging wordt gemaakt in onze omgevingsvisie en niet in de RES. De energietransitie heeft een grote ruimtelijke impact op de openbare ruimte en op ons landschap. Algemeen Daarbij is de energietransitie niet de enige ruimtelijke opgave waar de gemeente Barendrecht voor staat. Zo ligt er ook een woningbouwopgave vanuit de Provincie Zuid-Holland. Tegelijkertijd neemt de behoefte om in de nabijheid van je huis te recreëren alleen maar toe. De druk op de openbare ruimte en de resterende groene gebieden is groot. Het is wenselijk om het landschap integraal te benaderen en niet alleen vanuit het oogpunt van de energietransitie. Hier moet ook binnen de RES meer aandacht voor zijn.

Wij onderschrijven dat er vele opgaven zijn waar in de regio invulling aan wordt gegeven. We onderschrijven ook dat uw omgevingsvisie een instrument is waarin u deze afweging kunt maken. Dit is aan u; regionaal werken we samen om te concretiseren hoe de energietransitie hier in (zou kunnen) pas(t)(sen).

Dank voor uw onderschrijving van dit uitgangspunt. Financiële haalbaarheid is een belangrijke randvoorwaarde Paragraaf 2.4 en om succesvol de transitie door te kunnen maken. Er wordt gestreefd naar een zo goed mogelijk inzicht in zowel paragraaf 8.2.4 stimuleringsregelingen (zoals SDE, saldering) als wet- en regelgeving. Uw inzicht biedt een nieuw perspectief en is een relevant aandachtspunt bij de concrete uitwerking van de strategie. De regio richt zich op een betrouwbare, schone, betaalbare en veilige energievoorziening voor iedereen in de Paragraaf 5.3, regio Rotterdam Den Haag in 2050. We onderschrijven dat veiligheid een belangrijk aspect is van de parafgraaf 7.6 energietransitie. Momenteel worden er op het gebied van waterstof in Nederland meerdere pilots uitgevoerd om de veiligheid van waterstof nader te onderzoeken. Tot aan 2030 voorziet de RES naast dit soort pilots geen rol voor waterstof in de gebouwde omgeving. Dank voor uw inzicht. In de RES maken we een strategie om op basis van nu bekende technieken invulling te O.a. paragraaf 1.1, geven aan de nationale doelstelling. Innovaties worden daar in volgende versies van de RES vanzelfsprekend in paragraaf 8.2.2, meegenomen: ontwikkeling van technologie gaat snel en daar willen we ook in deze regio de vruchten van paragraaf 8.3.1 plukken.

Het proces van herijken van de RES elke twee jaar is onder andere bedoeld om nieuwe inzichten en ontwikkelingen een plek te geven. Desalniettemin is er altijd sprake van onzekerheid bij toekomstige ontwikkelingen. Om die reden maakt bijvoorbeeld de systeemstudie ZH gebruik van scenario's en niet van een uitgestippeld pad; zo wordt gewerkt met een bandbreedte waarbinnen innovaties een plek kunnen krijgen.

Paragraaf 2.4, paragraaf 8.2.4, paragraaf 8.2.3 (ad 2 economische analyse), paragraaf 8.3.4 (frame 2, financiele haalbaarheid) Paragraaf 8.3.1. en in paragraaf 8.3.4

249 Barendrecht

Bedenkingen: Lokale afweging ruimtelijke opgaven

250 Barendrecht

Wens: Meer aandacht voor ruimtelijke aspecten en belangen

251 Barendrecht

Wens: Meer aandacht voor vernieuwende financiële constructies/ projecten Bedenking: Veiligheid opslag en transport energie opnemen

In de Concept RES wordt de betaalbaarheid als uitgangspunt genomen. Dit onderschrijven wij van harte. Algemeen In de praktijk zijn de financiën echter wel vaak een drempel of obstakel. Om deze reden moet binnen de RES niet alleen aandacht zijn voor technische innovaties, maar ook voor financiële ‘innovaties’ of creatieve, vernieuwende financiële constructies, die kunnen worden bedacht. Binnen de gemeente Barendrecht is externe veiligheid, o.a. door het transport van gevaarlijke stoffen Algemeen op de HSL lijn en de snelwegen, een belangrijk thema! Juist om deze reden moeten de veiligheidsaspecten van de opslag en transport van energie (in het bijzonder waterstof) in beeld worden gebracht en worden benoemd in de RES.

253 Barendrecht

Wens: Meer aandacht voor onzekerheden in de toekomst

De Concept RES stippelt de route uit voor de periode tot aan 2030. De toekomst laat zich echter lastig Algemeen voorspellen. Innovaties, economische vooruitzichten en maatschappelijk en politiek draagvlak zijn enkele voorbeelden van factoren die van invloed zijn op de snelheid, haalbaarheid en betaalbaarheid van de energietransitie. In de RES moet meer aandacht zijn voor deze onzekerheden en ruimte worden geboden om tussentijds te versnellen of te vertragen.

254 Barendrecht

Bedenking: Samenwerking in regio Rotterdam Den Haag vetrekpunt, maar geen vast gegeven

Het samenwerkingsverband in de regio Rotterdam Den Haag is een stevige basis, maar is voor he Algemeen college van Barendrecht geen vast gegeven. Er liggen wellicht ook kansen voor projecten of samenwerkingen buiten deze regio. Het zou in de toekomst mogelijk moeten zijn om op kleinere schaal of juist op grotere schaal of in andere samenwerkingsverbanden samen te werken. De RES moet om deze reden de ruimte bieden om ook in andere samenstellingen, zowel binnen als buiten de regio, samen te werken aan de (landelijke) ambitie om in 2050 (bijna) CO2 neutraal te zijn. Inwoners zullen meer inzicht en betrokkenheid krijgen over de RES door bovenstaande Algemeen opmerkingen. Hierdoor zullen ze meer bereid zijn maatregelen te nemen. Ook is er meer kans dat er voorstellen uit de bevolking komen die direct draagkracht hebben om te worden ingevoerd.

We onderschrijven de stevige basis in onze regio. Uiteraard staat het staat de gemeente Barendrecht altijd vrij Geen verwijzing. om voor concrete initiatieven en projecten ook met specifieke clusters van gemeenten, binnen of buiten de regio samenwerkingsverbanden aan te gaan.

De opgave voor de sub regio Voorne-Putten is verhoudingsgewijs groot. Vanuit het perspectief van Voorne-Putten/de gemeente is het grote aandeel in lijn met de eigen ambitie uit de Routekaart 2040 en om die reden acceptabel. Tegelijkertijd is sprake va een onevenredige verdeling ten opzichte van andere zoekgebieden die vergelijkbaar van omvang zijn. Dit grote aandeel moet op de één of andere wijze gecompenseerd worden, zodat er extra in het landschap geïnvesteerd kan worden, dan wel dat de gemeente gefaciliteerd wordt in de uitvoering hiervan.

In de regio is voor de zoekgebieden voor grootschalige elektriciteitsproductie gekozen voor een aanpak die N.v.t. (paragraaf 7.3 gestoeld is op de kwaliteit van de ruimtelijke inpassing.. Dat leidt inderdaad tot een verdeling van de beschrijft het proces) zoekgebieden en daarmee in potentie ook het gedeelte dat gerealiseerd wordt die niet gelijk is aan b.v. omvang van een gemeente, inwoneraantallen of anderszins. De uur de gemeente nagestreefde aanpak, het integraal aanpakken van opgaves, verbinden waar dat kan en een zorgvuldig proces vindt steun binnen de regio. en in de RES 1.0 Daarmee is een belangrijke stap gezet waarmee blijvend aandacht kan worden gegeven aan de gebiedsgerichte uitwerking van de opgave. Ook wordt het punt van compensatie, in middelen, natuurwaarden of enerzins hiermee geagendeerd t.b.v. de fase na vaststelling van de RES 1.0

252 Barendrecht

255 Brielle

256 Brielle

Inwoners van de gehele regio moeten de kans krijgen om over hun woonomgeving en werkomgeving mee te denken over de te nemen maatregelen. Het moet niet alleen van bovenaf worden opgelegd. De energieverbruiken van de diverse wijken en industriegebieden moeten verzameld worden om inwoners meer inzicht te geven en resultaten te boeken. RES - compensatie

De raad van Brielle draagt het college op zorg te dragen voor compensatie van de relatief grote opgave van de sub regio VoornePutten

2

Elektriciteit

Wij onderschrijven dat er vele opgaven zijn waar in de regio invulling aan wordt gegeven. In uw beleid kunt u Paragraaf 2.2, de afweging tussen deze opgaven maken. Dit is aan u; regionaal werken we samen om te concretiseren hoe de paragraaf 4.2, energietransitie hier in (zou kunnen) pas(t)(sen). Integraliteit krijgt daarbij ook regionale aandacht in de vorm paragraaf 4.3, van bijvoorbeeld een onderzoek naar ruimtelijke samenhang met bovenregionaal beleid. paragraaf 7.1, paragraaf 7.3 en paragraaf 8.3.4

Monitoring van bijvoorbeeld de zoekgebieden is onderdeel van onze werkzaamheden binnen de RES. Het is O.a. paragraaf 2.3, aan de gemeente in hoeverre zij deze gegevens willen delen met hun inwoners, gezien inwonerparticipatie een paragraaf 2.4, gemeentelijke aangelegenheid is. De regio draagt hieraan bij met kennis/communicatie waarin suggesties als paragraaf 3.3, deze worden verwerkt. paragraaf 7.1, figuur 8.1

Beantwoordingen wensen en bedenkingen RES Rotterdam Den Haag 11-3-2021

Nr

Organisatie

257 Brielle

Onderwerp / steekwoorden Recreatieve energielandschappen

Korte formulering

Toelichting

Thema

Zet bij de uitwerking van het Het verder uitbreiden van de groenstructuur in de noordrand van Voorne-Putten tot een robuuste, Elektriciteit zoekgebied voor duurzame landschappelijke buffer biedt mogelijkheden om zonnevelden en windmolens in te passen, de energiebronnen langs de A 15 en recreatieve potentie beter te benutten en het zicht op het Haven Industrieel Complex en windmolens te de verhaallijn recreatief beperken. Door te investeren in het landschap kan de draagkracht van het landschap voor de inpassing energielandschap in op van duurzame energiebronnen worden vergroot. De inpassing van duurzame energiebronnen is alleen investeringen in het landschap en wenselijk wanneer een gezonde woon- en leefomgeving in en rond de kernen wordt gewaarborgd met het behoud van een gezonde en aandacht voor de draagkracht van het landschap. aantrekkelijke woon- en leefomgeving in en rond de kernen. Zorg dat alle inwoners en De energietransitie heeft de komende jaren grote invloed op de inwoners van Voorne-Putten. De Communicatie relevante stakeholders de keuzes die in de RES gemaakt worden, brengen in een latere fase zichtbare ingrepen in hun directe mogelijkheid krijgen om zowel in leefomgeving met zich mee, bijvoorbeeld door de komst van windmolens of zonnevelden.

Het in een zo de voorbereidende beleidsfase vroeg mogelijk stadium betrekken van inwoners, matschappelijke organisaties, ondernemers en van het RESproces, als in de marktpartijen bij de ontwikkeling van de RES komt het maatschappelijk draagvlak voor de ingrepen ten projectfase kunnen meedenken goede en maakt de (ruimtelijke inpassing van de) energieprojecten beter. Bovendien beschikken zij over en bij de energieprojecten kunnen kennis van de regio die de kwaliteit van de RES kan vergroten. meeprofiteren.

Antwoord

Verwijzing RES 1.0

Deze wens en bespiegeling wordt volledig ondersteund in de RES 1.0, waarin wordt gekeken naar mogelijkheden voor inpassing van opwekking van hernieuwbare energie op basis van de draagkracht van het landschap. Alleen daar waar de inpassing het landschap behoud of zelfs versterkt, worden locaties nader onderzocht. Dit wordt onder andere beschreven in de uitdieping van de verhaallijnen.

Dit komt op meerdere plekken terug, bijvoorbeeld in paragraaf 4.3, 7.3 en een uitgebreidere toelichting van de verhaallijnen vindt u in paragraaf 8.3.4 (frame 1)

Draagvlak is een belangrijke voorwaarden voor het slagen van de energietransitie. (Vroegtijdige) proces- en projectparticipatie zijn daartoe middelen die door de gemeenten ingezet worden. De regio faciliteert/stimuleert voornamelijk met kennisoverdracht (inclusief breed bruikbare producten). Richting RES 1.0 en in de RES 1.0 wordt hieraan aandacht besteed zowel in de uitvoeringslijnen als in de communicatieaanpak. Inwonersparticipatie wordt volgens afspraak niet door de regio uitgevoerd.

2.3, 7.1, 8.1, verder in hele document verweven

258 Brielle

Organiseer maatschappelijke betrokkenheid

259 Brielle

Instrumentarium voor het Maak instrumentarium Er zijn nog vele, mogelijk geschikte daken die onbenut blijven voor zonne-energie. Het aanbrengen van Elektriciteit stimuleren van zon op dak beschikbaar om kleinschalige zonnepanelen op eigen dak wordt door belastingvoordeel en gemeentelijke duurzaamheidsleningen in gebouwd gebied opwekking van zonne-energie op gestimuleerd, maar vergt alsnog een eigen investering. De gemeente kan (en wil) het aanbrengen van daken te stimuleren, geef als zonnepanelen op particuliere woningen niet verplichten. De brancheorganisatie van Nederlandse gemeente het goede voorbeeld en experts in zonne-energie heeft een Handreiking Versnelling Zon op Dak uitgebracht, die het stel daarbij ambitieuze maar instrumentarium beschrijft voor het stimuleren voor zonne-energie op daken. realistische doelstellingen. Flankerend beleid De raad van Brielle draagt het De opgave van de RES kan alleen uitgevoerd worden als flankerend beleid van Rijk en provincie ZuidWarmte college op om met de provincie in Holland hiervoor voldoende ondersteuning biedt. Nu levert het echter juist beperkingen op.

overleg te gaan om nieuw beleid Verschillende gekozen locaties in de RES voor windmolens (zoals het Haringvliet) en zonneweides in de (door de provincie) te laten polders in het middengebied van Voorne-Putten passen echter niet in het huidige beleid van de ontwikkelen en vast te stellen ten provincie Zuid-Holland. Het Rijk dient faciliterend te zijn ten aanzien van met name de betaalbaarheid aanzien van grote- en kleine voor burgers, bedrijven en andere overheden via bijvoorbeeld subsidies en mogelijkheden voor windmolens en zonneweides, verschillende vormen van leningen zoals gebouwgebonden financiering. zodat de RES-opgave gerealiseerd kan worden.

Zon op daken & parkeerplaatsen biedt veel mogelijkheden en heeft binnen RES 1.0 een belangrijke plaats. Veel Paragraaf 8.3.3 partijen onderkennen het belang en werken aan het minimaliseren van belemmeringen. Fijn te zien dat stakeholders zoals brancheorganisaties hulpmiddelen ontwikkelen om kennis te delen. We zullen nuttige informatie die kan bijdragen aan realiseren ambities als bijlagen opnemen.

Voorne-Putten energieneutraal als maximale ambitie

Voorne-Putten heeft de ambitie om in de toekomst energieneutraal te worden. De RES is een van de Algemeen instrumenten om invulling te geven aan deze ambitie. Uit een landschappelijke verkenning naar de inpassing van de energietransitie op Voorne-Putten blijkt dat het vanuit landschappelijk aan te tasten. Energieneutraal is voor Voorne-Putten dan ook het uitgangspunt voor haar maximale bijdrage in de RES. Mogelijke rol alternatieve Monitor doorlopend de mogelijke De concept RES richt zich op het gebied van de grootschalige opwek van elektriciteit hoofdzakelijk op Warmte technieken en rol en opschaalbaarheid van wind- een zonne-energie. Andere duurzame alternatieve bronnen en opslagmethoden worden niet andere dan de bewezen uitgesloten, maar vallen wel buiten de focus. De monitoring van de mogelijke rol van andere duurzame technieken voor de opwek en alternatieven en innovaties moet een significantere plaats krijgen in het proces van de RES. Ook de opslag van elektriciteit, zoals de technieken die op dit moment nog een langere ontwikkeltijd hebben dan voor de tijdshorizon van 2030. toepassing van waterkracht en Deze technieken kunnen hiermee bij de aanscherping/aanpassing van de RES'sen iedere twee jaar waterstof, ten behoeve van de mogelijk een significantere bijdrage leveren aan de energievraag dan op dit moment kan worden herijking van de RES. voorzien.

Uw ambitie is ontzettend mooi, het is fijn om te horen dat u de RES als instrument inzet om invulling aan uw streven te geven. Dat is gebleken dat energieneutraliteit het hoogst haalbare is met inachtneming van de draagkracht van het landschap dan nemen we hier notie van.

Geen verwijzing.

Vanuit het Klimaatakkoord/ Nationaal Programma RES is bepaald dat de RES zich richt op grootschalige bewezen opwek- technieken. Dat nu voor elektriciteit zon en wind. De RES wordt elke twee jaar herzien. Op deze wijze kunnen we ook bepalen hoe innovaties zich ontwikkelen en welke plek ze binnen de RES krijgen.

Paragraaf 1.2 - 1.3 - 8.1

263 Brielle

Financiële voordelen energietransitie

Energiebesparing speelt een belangrijke rol. Dat zal ook in de RES 1.0 zo (nadrukkelijker) benoemd worden. In Paragraaf 3.2, de RES-regio wordt de noodzaak van goede randvoorwaarden onderkend. Er wordt gestreefd naar een zo goed paragraaf 6.1, mogelijk inzicht in zowel stimuleringsregelingen (zoals SDE, saldering) als wet- en regelgeving. Daarmee paragraaf 8.2.1 brengen we in beeld welke randvoorwaarden er (nationaal) moeten worden ingevuld om succesvol de transitie door te kunnen maken.

264 Brielle

Afstemming met andere RES-regio's

265 Brielle

Haalbaarheid proces

260 Brielle

261 Brielle

262 Brielle

De maximale inzet voor VoornePutten is een energieneutraal Voorne-Putten

Neem in de RES 1.0 op dat de regio afhankelijk is van beleid op Rijksniveau voor bewustwording en faciliteren van financiële voordelen energiebesparing en aanleg zon op daken.

Door energie te besparen in de gebouwde omgeving hoeft er minder geïnvesteerd te worden in Algemeen duurzame bronnen en kan bovendien geld bespaard worden. Bewustwording over de voordelen en mogelijkheden van energiebesparing kan worden verstrekt door informatie en communicatiecampagnes op landelijk en gemeentelijk niveau. Tegelijkertijd vraagt optimale benutting van het dakpotentieel voor de opwek van zonne-energie grote investeringen. De terugverdientijd hangt af van landelijke subsidies en wet- en regelgeving, het mogelijke alternatief voor de salderingsregeling en financieringsinstrumenten. Ook hier ligt een taak voor het Rijk. Vraag de regio de afstemming met Voorne-Putten en de eilanden Goeree Overflakkee en de Hoeksche Waard vormen samen de ZuidAlgemeen de RES regio's Goeree-Overflakkee Hollandse Delta. De RES'sen van de regio's Rotterdam-Den Haag, Goeree Overflakkee en de Hoeksche en de Hoeksche Waard te Waard kunnen een grote impact hebben op de ruimtelijke kwaliteit van de Zuid-Hollandse Delta als faciliteren. geheel. Afstemming over de ruimtelijke uitwerking van de strategieën van de verschillende RES-regio's is daarom wenselijk. Vraag de regio om landelijk het De uitwerking van de concept-RES naar RES 1.0 dient op basis van het Nationaal Programma RES begin Algemeen signaal af te geven dat de hoge 2021 gereed te zijn.

Voor het ontwikkelen van een realistisch en kwalitatief aanbod is nodig een ambitie, om de RES 1.0 begin 2021 integrale gebiedsgerichte uitwerking van de opgave, afstemming met omliggende RES-regio's, draagvlak gereed te hebben, grote impact onder grondeigenaren en inwoners, toets van de financiële en technische haalbaarheid en wijziging van heeft op het proces. het provinciaal en gemeentelijk omgevingsbeleid. Dit vraagt om grote maatschappelijke, bestuurlijke en ambtelijke inzet. De planning om te komen tot een RES 1.0 is daarmee krap, waardoor de zorgvuldigheid van het proces onder druk staat.

3

Wij nemen kennis van uw standpunt en zijn het met u eens dat er randvoorwaardelijk voor een succesvolle Paragraaf 3.3 - 6 uitwerking van de RES 1.0 bereidheid nodig is bij hogere overheden om de ruimtelijke consequenties van keuzes voor hernieuwbare energie te doorgronden en mee te werken aan mogelijke concrete verzoeken. Vanuit de RES is het leidend principe draagkracht van het landschap hierin bepalend mede in samenspraak met u als gemeente en de door u genoemde hogere overheden.

Dit heeft in het proces naar de RES 1.0 meer aandacht gekregen, o.a. door het onderzoeken van zoekgebieden Paragraaf 8.3.4 (frame in samenhang met bovenregionaal beleid. Afstemming met buurgemeenten buiten de RES-regio en buurregio's 2, aansluiting bij kan vanzelfsprekend altijd plaatsvinden op zoekgebiedniveau en wordt door het RES team toegejuicht. De omliggende RESlijntjes met de verschillende regio's uit de provincie zijn kort, dus daar waar nodig kan inhoudelijk worden regio's, aansluiting bij afgestemd. Groene Hart) We onderkennen dat het een uitdagend proces is, waarbij veel van ons allen wordt gevraagd. Tegelijkertijd Geen verwijzing. hebben we ons aan dit proces gecommitteerd en werken we samen naar het best mogelijke resultaat.

Beantwoordingen wensen en bedenkingen RES Rotterdam Den Haag 11-3-2021

Nr

Organisatie

266 Brielle

Onderwerp / steekwoorden Alle inwoners moeten tegen betaalbare voorwaarden toegang houden tot leverantie van energie teaen gelijke tarieven.

Korte formulering

Toelichting

Thema

Antwoord

Verwijzing RES 1.0

Zorg dat alle inwoners toegang Energie behoort tot de elementaire levensbehoeften van mensen. De privatisering van Algemeen blijven houden tot een betaalbare energieleveranciers, zoals bij de recente verkoop van de aandelen ENECO, maakt inwoners afhankelijk leverantie van energie tegen van private aanbieders van energie. Ondanks de ambitieuze doelstellingen opgenomen in de RES lijkt gelijke tarieven. Neem dit het ons van eminent belang om af te spreken en vast te leggen dat alle inwoners van onze gemeente uitgangspunt op bij de verdere toegang blijven houden tot betaalbare energie en zou de doorontwikkeling in het kader van de RES een ontwikkeling van de RES in de bijdrage moeten leveren aan een schoner en duurzamer Nederland. komende periode en voorkom hiermee dat de specifieke aandacht voor de RES de basisvraag omtrent beschikbaarheid van energie gaat verdringen om zodoende ieder gelijke kansen op betaalbare energie (elektriciteit en warmte) te kunnen bieden. Zoek goede balans tussen Stabiliteit van het elektriciteitsnet Voor een stabiel elektriciteitsnet moeten vraag en aanbod altijd in evenwicht zijn.

Bij een te hoog Elektriciteit elektriciteit opgewekt uit waarborgen door slimme percentage weersafhankelijke elektriciteitsproductie vermindert de stabiliteit van het net, tenzij er wind en zon en niet combinatie van weersafhankelijke voldoende (dure) reserve productiecapaciteit dan wel opslag van elektriciteit aanwezig is. Wij weersafhankelijke en niet-weersafhankelijke verzoeken alvorens keuzes te maken goede berekeningen uit te laten voeren naar de stabiliteit van het elektriciteit in combinatie elektriciteitsproductie in net, waarin ook de optie van diverse vormen van elektriciteitsopslag meegenomen wordt met de opslag van combinatie met elektriciteit waarbij elektriciteitsopslag. Waterstof kan waterstof niet mag hierbij dienen als opslagmedium worden verwaarloosd maar ook als voorziening in de warmte sfeer.

Dank voor uw aandachtspunt. De toegankelijkheid van energieleverantie is een van de randvoorwaarden voor Paragraaf 2.4, een succesvolle energietransitie. Het is een landelijke vraag/opgave, waarover het gesprek gevoerd wordt. paragraaf 8.2.4

268 Brielle

Samenwerking met het bedrijfsleven in de regio

U stipt een belangrijk punt aan: ervoor zorgen dat er weersonafhankelijk voldoende duurzame energie Paragraaf 2.4 voorradig is én zoeken naar een balans tussen vraag en aanbod zijn belangrijke vragen. Dit krijg nu al aandacht i.s.m. de uitvoeringslijnen systeemsamenhang en brandstoffen. In de toekomst zal dit concreter kunnen worden onderzocht, omdat potentiële locaties voor opwekking van duurzame energie dan concreter worden.

269 Brielle

Betaalbaarheid en haalbaarheid energietransitie voor iedereen

267 Brielle

270 Brielle

Energieleveranties vanuit wind en Er dient een optimale afstemming te zijn bij de levering van energie tussen particulieren en zon laten zich niet goed bedrijfsleven. Hierover moeten vooraf goede afspraken worden gemaakt om te voorkomen dat er afstemmen op de overcapaciteit nodig is om pieken in de leveranties op te moeten vangen. energieleveranties die niet afhankelijk zijn van de natuur. Vraagbehoefte vanuit het bedrijfsleven en de industrie kan mogelijk beter afgestemd worden op het gebruik van particulieren. Probeer een wisselwerking te laten ontstaan door uitwisseling van energie bijvoorbeeld door warmte die wordt opgewekt door de industrie terug te leveren aan huishoudens in de regio.

Warmte

Neem in de RES 1 .0 op dat de Een van de grootste zorgen in deze energietransitie voor Voorne Putten is de betaalbaarheid en Algemeen regio mede-afhankelijk is van haalbaarheid voor iedereen. Financiële en wettelijke randvoorwaarden zijn essentieel voor de beleid op Rijksniveau voor uitvoering van het Klimaatakkoord, maar daarmee ook voor hetgeen is opgeschreven in de RES. Dit kan bewustwording en faciliteren van niet genoeg benadrukt worden in de gezamenlijke lobby van Voorne Putten, maar ook in de teksten van financiële voordelen de RES 1.0. Betaalbaarheid is ook een belangrijke randvoorwaarde om te zorgen voor draagvlak onder energiebesparing en aanleg onze inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers. Tegelijkertijd vraagt optimale benutting zonnepanelen op daken. In een van het dakpotentieel voor de opwek van zonne-energie grote investeringen. Bewustwording over de gezamenlijke lobby naar de RES voordelen en mogelijkheden van energiebesparing kan worden versterkt door informatie en 1.0 van Voorne-Putten richting de communicatiecampagnes op landelijk en gemeentelijk niveau. regio. Het belang van financiële en wettelijke randvoorwaarden moeten benadrukt worden en naar voren komen in gezamenlijke lobby van Voorne Putten richting de regio. Dynamische strategie met De toekomstige snelle Alle vormen van energie moeten meegeteld worden.

De techniek gaat snel vooruit en om die reden Algemeen inbegrip van alle partijen ontwikkelingen mogen niet uit het mag het huidig document niet terughoudend zijn. Ook het havengebied (warmtenet, waterstof etc.) op Voorne Putten "oog oog verloren worden hiertoe moet er prominent bij betrokken worden op de toekomst" moet de strategie dynamisch ingevuld blijven worden. Het hoofddoel is om klimaat neutraal te worden maar wel ten opzichte van een duidelijk afgebakend nulmetingspunt.

4

De nieuwe vormen van energieopwek en energievraag vragen om een aanpassing van het energiesysteem. Dit Paragraaf 8.3.4 (frame is onderdeel van de netimpactanalyse en de systeemanalyse. Dit wordt onderkend en wordt besproken. Het is 3, netimpact), en een continu doorlopend onderzoek. In de RES richten we ons niet op het realiseren van opwekking van hoofdstuk 6 duurzame energie waarmee we in onze eigen energiebehoefte kunnen voorzien: we zoeken naar mogelijkheden waarmee we bij kunnen dragen aan de nationale doelstelling van 35 TWh. Ontwikkelingen op het gebied van toenemende energie zijn desalniettemin een belangrijk onderzoekspunt. Daarom is door de netbeheerders een netimpactanalyse uitgevoerd t.a.v. de regionale inzet.

In de RES-regio wordt de noodzaak van goede randvoorwaarden onderkend. Er wordt gestreefd naar een zo Paragraaf 2.4, goed mogelijk inzicht in zowel stimuleringsregelingen (zoals SDE, saldering) als wet- en regelgeving. Daarmee paragraaf 8.2.4. brengen we in beeld welke randvoorwaarden er (nationaal) moeten worden ingevuld om succesvol de transitie Daarnaast is er onlangs door te kunnen maken. een brief naar het ministerie van EZK gestuurd over de communicatie. Verzoek is om de landelijke campagne verder uit te breiden. Onze RESregio heeft deze brief ondersteund.

Dank voor uw inzichten. In de RES 1.0 wordt breed gekeken naar de verschillende oplossingen, waar het O.a. paragraaf 1.1, havengebied in wordt betrokken. Het doel is echter niet om energieneutraal te worden: we geven invulling aan paragraaf 8.2.2, de ambitie van 35 TWh hernieuwbare energie, en onderzoeken op welke wijze we dit als regio kunnen paragraaf 8.3.1, realiseren. Op dit moment doen we dat o.b.v. beproefde technieken. Ontwikkelingen van paragraaf 8.3.2 technologie/innovaties worden meegenomen in het vervolg van de RES (bijv. 2.0).

Beantwoordingen wensen en bedenkingen RES Rotterdam Den Haag 11-3-2021

Nr

Organisatie

Onderwerp / steekwoorden Water als energiebron

Korte formulering

Toelichting

Water opnemen als mogelijke energiebron in de RES en onderzoek doen naar de haalbaarheid van water als energiebron.

In de concept-RES is hoofdzakelijk aandacht voor wind- en zonne-energie. Het maatschappelijk Elektriciteit draagvlak voor windmolens en zonnevelden is echter laag. Water kan dienen als energiebron, o.a. door blauwe energie (osmose-energie ontstaan door zoet/zout-waterscheiding) en waterenergie (energie door waterkracht}. Er zijn reeds veel succesvolle proeven gedaan hiermee, bijvoorbeeld bij de Afsluitdijk en in Zeeland. Voorne-Putten biedt door haar ligging met water rondom zeer kansrijke opties om water te gebruiken als energiebron, bijvoorbeeld door zoet/zout-waterscheiding bij het Haringvliet en waterenergie door getijdenverschillen bij de Maasvlakte. Door gebruikmaking van water als energiebron op Voorne-Putten kan de kenmerkende openheid van het landschap behouden blijven.

272 Brielle

Onderzoek duurzaamheidslening

Te onderzoeken of het aanbieden In steden, zoals Brielle, binnen de particuliere woningvoorraad volop mogelijkheden tot verduurzaming Warmte van leningen op basis van een aanwezig zullen zijn. Het stimuleren van particulieren eigenaren tot het treffen van energie sparende en revolverend fonds particuliere energieopwekkende maatregelen aan de eigen woning kan bijdragen aan de doelstelling van de RES. woningbezitters in onze RES-regio Particuliere eigenaren niet altijd over voldoende financiële reserves beschikken om in duurzame zal stimuleren tot het aangaan van energiemaatregelen te kunnen investeren. Leenmogelijkheden tot het treffen van een duurzaamheidslening duurzaamheidsmaatregelen vanuit een revolverend fonds ook "financieel duurzaam" zijn.

Het RES-traject richt zich momenteel op 'wat' de regio wil doen als het gaan om de inzet van warmte. 'Hoe' dit paragraaf 2.2 - 2.4 - 3 georganiseerd gaat worden, waaronder financiering valt, is onderdeel van het vervolgtraject. Wanneer de 3.3 partijen die in het RES samenwerken daaraan behoefte hebben, kan de mogelijkheid van 'duurzaamheidsleningen' verkend worden.

273 Brielle

Optimale benutting geschikte zonnepanelen locaties

Het onderzoeken van de mogelijkheden voor het plaatsen van zonnepanelen op gemeentelijke gebouwen, alsmede het stimuleren van bedrijven (w.o. glastuinbouw), kantoren, maatschappelijke instelling (w.o. schoolgebouwen) en appartementencomplexen (m.n. wooncorporaties een VvE's) te motiveren en aan te zetten om hun daken, waar geschikt, maximaal in te zetten voor het plaatsen van zonnepanelen

Zon op daken vormt een belangrijk deel in van de ambitie van de regio. Daarom wordt regionaal de inzet daarop geïntensiveerd. Gemeenten worden in deze primair lokale aanpak ondersteund met data/informatie, kennisuitwisseling en monitoring. Daarnaast kan de RES regiobrede belemmeringen of ontbrekende randvoorwaarden onder de aandacht brengen van relevante stakeholders.

275 Brielle

Participatie

Tijdige, begrijpelijke en volledige informatievoorziening naar alle de denkbare doelgroepen (incl. jeugd) vooraf via alle denkbare middelen (ook voor verwachtingen, uitgangspunten, criteria), maar ook in de participatie zelf, inclusief de uitvoering.

271 Brielle

276 Brielle

Thema

Er een concept-RES (Regionale Energiestrategie) voorligt die onder meer zwaar inzet op gebruik van Elektriciteit zonne-energie. De gemeente Brielle al langer inzet op maximale benutting van daken van gemeentelijke gebouwen voor plaatsing van zonnepanelen. Dat veel geschikte daken van andere gebouwen en locaties in Brielle potentie ruimte bieden voor vele zonnepanelen, maar op dit gebied nog 'braak' liggen.

Een aantal uitgangspunten voor de participatie van burgers in het REStraject geven wij graag mee: Communicatie - Zorg dat participatiemogelijkheden voor inwoners en belanghebbenden niet worden ingeperkt door de coronacrisis, zorg dat er voldoende mogelijkheden zijn om mee te denken, te doen en te werken, op een veilige manier. - Begin zo vroeg mogelijk met de participatie, want ook het scheppen van kaders en het bepalen van uitgangspunten en criteria gebeurt het beste samen met de samenleving. - Behaal tijdens het participatieproces minimaal het niveau (de trede) van meewerken/meedoen/dialoog op de participatieladder. Beperk het niet alleen tot meedenken en meepraten, maar laat het ook de uitvoering omvatten. - Betrek verschillende doelgroepen uit de samenleving, waaronder specifiek jongeren. - Zorg dat de verwachtingen voor deelnemers aan de voorkant goed gemanaged worden. - Draag er zorg voor dat deelnemers aan het participatieproces op de juiste 'vlieghoogte' worden gebracht, zodat de dialoog op een gelijkwaardig niveau gevoerd kan worden. - Zie meekoppelkansen met andere lopende trajecten in de gemeente, bijvoorbeeld rond de transitievisies warmte en omgevingsvisies/omgevingsplannen. Landschappelijke inpassing Het realiseren van duurzame wind- Energieprojecten gaan de inwoners raken in de beleving en aanblik van hun omgeving.

Wegmoffelen Elektriciteit en zonne-energie dient samen te van projecten is een illusie. Waar windturbines en zonne-akkers worden ontwikkeld in het landschap, gaan met inclusieve ontwikkeling moet de kwaliteit van natuur en recreatie daar een belangrijke inclusieve randvoorwaarde zijn. Zo van het landschap, de natuur en worden de projecten geen kale elementen in het landschap, maar onderdeel van het aangepaste de recreatie landschap

277 Brielle

Klare taal

278 Brielle

Haalbare Doelstelling

279 Brielle

Zekerheid bieden

Voer de discussie op een voor iedereen toegankelijke wijze

De concept RES is moeilijk leesbaar. De opgave is abstract. De kaarten zijn onduidelijk. Communicatie - Maak de RES 1.0 voor iedereen toegankelijk - Gebruik begrijpelijke taal en maak (meer) gebruik van andere communicatiemiddelen dan geschreven tekst - Maak dat iedereen de kaarten begrijpt. - Maak de opgave voor Voorne-Putten concreet. - Maak het doel en instrumentarium duidelijk. Houdt de discussie rond Voorne Putten heeft als doelstelling om in 2040 energie neutraal te zijn. Maak hier gebruik van een 0 Systeemanalyse aanvragen van nieuwe meting in 2020 . Het level van energiegebruik daarin is het uitgangspunt, de maatstaf en het energiegebruikers zuiver. Hanteer referentiepunt. We roepen de gemeente en provincie op om in hun overwegingen rond aanvragen de daartoe uitsluitend een 0-meting energievraag te relateren aan deze 0 meting. Hiermee voorkomen we 'schuivende panelen' en willen als maatstaf en referentiepunt, we de energiebehoefte van nieuwe grote energiegebruikers zoals data centers en nieuwe uitgevoerd voor alle RES-regio's. bedrijvenparken/industrie uitsluiten. Draagvlak energieprojecten onder Wij geven graag mee dat we willen we willen toewerken naar beleid waarin is opgenomen dat: Algemeen bevolking, passen in landschap.

· Er aan energieprojecten scherpe randvoorwaarden worden gesteld die bijdragen aan landschappelijke Duidelijkheid over opgave inpassing en behoud van biodiversiteit zoekgebied en hoe men omgaat · Inzichtelijk wordt hoe groot de opgave is per zoekgebied. met initiatieven als opgave is · Hoe de gemeente omgaat met initiatieven wanneer de opgave van de RES per zoekgebied is bereikt, of bereikt, of juist niet. RES juist niet kan worden bereikt. verankeren in alle . Er randvoorwaarden worden gesteld die financiële participatie voor inwoners mogelijk maken. beleidsdomeinen.

5

Antwoord

Verwijzing RES 1.0

Met de RES 1.0 wordt invulling gegeven aan de nationale opgave m.b.v. beproefde technieken: windturbines Paragraaf 4.1 en zonnepanelen. De inpassing hiervan geschiedt met aandacht voor het landschap, het draagvlak, de impact op het net etc. Daar waar nieuwe technieken mogelijkheden bieden, wordt dit meegenomen in de volgende versies van de RES. Vanzelfsprekend is er (ook landelijk) continue aandacht voor het toevoegen van beproefde technieken aan de scope van de RES. Daarbij is van belang dat de RES zelf geen innovatie faciliteert of financiert. Andere partijen (markt en overheid nemen daarin het voortouw, de RES volgt de ontwikkelingen en neemt deze op in opvolgers van de RES 1.0.

Paragraaf 8.3.3

Dank voor uw inbreng. Het communiceren over de RES richt zich vanuit de regio vnl. op 2.3, 7.1, 8.1, verder in volksvertegenwoordigers. Het rechtstreeks communiceren met inwoners is aan de gemeenten. Uitvoering van hele document burger-participatie is volgens afspraak buiten scope van de RES RDH. De regio ondersteunt de gemeenten met verweven algemene kennis/communicatie op gebied van participatie (incl. communicatie gericht op jongeren) en adviseert verschillende participatie/communicatieinstrumenten. Daartoe zetten we zoveel mogelijk (on- en offline) middelen en methoden in. Tevens wordt gebruik gemaakt van de communicatiemiddelen van het Nationaal Programma RES.

In de RES 1.0 speelt ruimtelijke kwaliteit een prominente rol. Dat gaat over draagkracht van het landschap, op Dit komt op meerdere welke manier kan energieopwekking een rol hebben in bepaalde (type) landschappen. In tweede instantie gaat plekken terug, het over realiseerbaarheid van projecten voor 2030 en de aanpak via gebiedsgerichte processen door de Paragraaf 4.1, gemeenten. Daarbij staat integraliteit centraal. de geformuleerde wens wordt daarmee weerspiegeld in de paragraaf 7.3 en aanpak die de RES voorstaat maar vooral ook lokaal realiteit zal moeten worden. paragraaf 8.3.4 (frame 1 en 2) Het antwoord is tweeledig: 1) We nemen leesbaarheid en aantrekkelijkheid mee bij het schrijven en het In (opmaak) document opmaken van het product RES 1.0. Ook beeldmateriaal incl. kaarten zullen gebruikt en gecontroleerd worden. verweven, high res Als gevolg van de inhoudelijke uitdaging blijft echter wel een omvangrijk en complex product met een korte figuren. (m.u.v. deel samenvatting. 2) de opgaven voor Voorne-Putten concreet maken is geen communicatief vraagstuk/buiten buiten scope) scope.

De landelijke afspraak is dat we toewerken naar een 49% CO2-reductie ten opzichte van 1990. Dit is het referentiekader voor de RES.

1.1

Een deel van uw vraag heeft betrekking op de inhoud van de RES 1.0. Ten opzichte van de concept RES zult u hier meer concreetheid in teruglezen. De mate van concreetheid is afhankelijk van de inzichten die op lokaal niveau zijn opgedaan. Er zijn afspraken gemaakt dat dit inzicht, inclusief inzicht in draagvlak zoals u noemt, lokaal wordt opgedaan zodat volledige afwegingen kunnen worden gemaakt. Hoe de RES wordt verankerd in de beleidsdomeinen is uiteindelijk een gemeentelijke afweging waar we ernaar streven dat het landt in het omgevingsbeleid, in afstemming met ruimtelijke ontwikkeling.

O.a. paragraaf 4.3, paragraaf 7.3.5, paragraaf 8.3.4 (frame 3: draagvlak)

Beantwoordingen wensen en bedenkingen RES Rotterdam Den Haag 11-3-2021

Nr

Organisatie

280 Brielle

Onderwerp / Korte formulering steekwoorden Dit komt uit de aanbiedingsbrief. Alle wensen en bedenkingen zijn apart hierin gezet. Maar er staat zoveel in de brief, daarom ook heel die brief hierin gezet.

281 Capelle aan den IJssel

Leesbaarheid kaarten

282 Capelle aan den IJssel

Zoekgebied A20

283 Capelle aan den IJssel

Daken woningcorporaties

284 Capelle aan den IJssel

285 Capelle aan den IJssel

286 Capelle aan den IJssel

287 Capelle aan den IJssel

Toelichting

Thema

Samenwerking Voorne-Putten Elektriciteit Zoals eind 2019 is besloten werkt Brielle nauw samen met de andere drie gemeenten van Voorne-Putten bij de ontwikkeling van de RES Rotterdam-Den Haag. De vier gemeenten delen gezamenlijk het belang om het unieke en veelzijdige landschap op het eiland te behouden en waar mogelijk te versterken. Het eiland vervult daarmee een belangrijke functie binnen de Metropool Rotterdam - Den Haag. Zowel als groene long en rustpunt binnen de sterk verstedelijkte regio (voor de eigen bevolking, maar ook als vestigingsfactor voor bedrijven) als op het gebied van recreatie en toerisme (economische betekenis). Bovendien levert het gebied met land- en tuinbouw een waardevolle bijdrage aan de voedselvoorziening. De lijn die vanuit de gemeenten van Voorne-Putten gezamenlijk is ingebracht in het proces naar de voorliggende concept-RES is gebaseerd op de volgende punten en is grotendeels verwerkt in de concept-RES: • Op basis van de ambitie in de Routekaart Duurzaam Voorne-Putten 2040, de Energieverkenning Voorne-Putten en de input die de gemeenteraden in hun consultatierondes hebben meegegeven, is door ambtenaren en bestuurders van de vier gemeenten in de periode december 2019 - maart 2020 een gezamenlijke lijn vastgesteld hoe het aandeel van Voorne-Putten in de regionale energieopgave het beste kan worden verwezenlijkt en ingepast op het eiland.

Landschap, belangen en opgave zijn hierin met elkaar in verbinding gebracht. Het uitgangspunt hierbij is dat ook een energieneutraal Voorne Putten. • Ruimtelijk houdt dit in dat aan de dynamische noord- en zuidrand van het eiland kansen worden gezien voor energietransitie (zon- en wind) en dat in het middengebied de openheid en veelzijdigheid van het landschap zoveel mogelijk behouden dient te worden: hier is mogelijk alleen zonne-energie een optie. Voor de noordrand zou de realisatie van zon- en/of windproductie ingepast moeten worden in nieuwe natuur- en recreatiegebieden om zo een energielandschap te creëren. • Zonnevelden zouden vooral in aansluiting op glastuinbouw gerealiseerd moeten worden, goed ingepast in het landschap dat zich daarvoor leent én op een aantal plekken aan de randen van bebouwde kommen, in combinatie met natuurontwikkeling en recreatie. Ook wordt zon op water voorzien in het spaarbekken op de Beerenplaat. Tevens wordt dubbel ruimtegebruik voor zonnepanelen zoals het overdekken van grote parkeerterreinen en zonnevelden bij windmolenlocaties als kansrijk gezien. Zonnevelden langs (snel)wegen wordt ook als een goede mogelijkheid gezien. • Daarnaast is er technisch een grote potentie voor geothermie aanwezig op Voorne Putten. Deze kan worden benut voor glastuinbouw, de gebouwde omgeving en (mogelijk) als exportproduct.

• Na 2030 zijn energie-eilanden in het Haringvliet een nader te onderzoeken optie en kan gekeken worden naar de mogelijkheden die innovatie biedt voor verwezenlijking van de opgave Brielle Het college kan zich vinden in de aangenomen wensen en bedenkingen en zal zo goed mogelijk hier invulling aan geven. Het college hecht, net als de gemeenteraad sterk aan het uitgangspunt dat de draagkracht van het landschap bepalend is voor de mogelijkheden. Bij de verdere concretisering zullen wij dit uitgangspunt, dat ook in de regio Rotterdam Den Haag wordt gehanteerd, gebruiken. Twee punten willen wij uitlichten omdat deze, ons inziens, bepalend zijn voor het succes en het slagen van de RES en de realisering daarvan. De gemeente Brielle vindt participatie zeer belangrijk. Er moet dan ook voor worden zorggedragen dat alle inwoners en relevante stakeholders de mogelijkheid krijgen om zowel in de voorbereidende beleidsfase van het RES-proces, als in de projectfase kunnen meedenken en bij de energieprojecten kunnen meeprofiteren. Hierdoor zal ook de draagkracht worden vergroot bij de bevolking. Gebieden met een groot aandeel in de opgave, zoals Voorne-Putten, moeten juist vanwege het landschappelijke uitgangspunt, op de één of andere wijze gecompenseerd worden, zodat er extra in het landschap geïnvesteerd kan worden dan wel dat de gemeente gefaciliteerd wordt in de uitvoering hiervan.

Door te investeren in het landschap kan bovendien de draagkracht van het landschap voor de inpassing van duurzame energiebronnen worden vergroot.

Betere kaarten opnemen in de RES.

De kaarten in de concept RES over de verhaallijnen en zoekgebieden zijn slecht leesbaar en daardoor niet duidelijk. Onze wens is om in de RES betere kaarten op te nemen. Expliciet duidelijk maken dat er Wij gaan er vanuit dat in het zoekgebied langs de A20 in en rond Capelle aan den IJssel ingezet wordt geen sprake is van windmolens in op zon en niet op het plaatsen van windmolens. Wij vinden windmolens niet passen in een hoog de verstedelijkte oostkant van de stedelijk gebied zoals het onze. Wij vinden dat niet overal in de stukken voldoende duidelijk zone langs de A20 waaronder in omschreven is dat in het zoekgebied langs de A20 in en rond Capelle ingezet wordt op zon en niet op en rond Capelle aan den IJssel. wind, mede in relatie tot de slecht leesbare kaarten. Onze wens is dat dit expliciet wordt vastgelegd in de RES.

Communicatie

Elektriciteit

Met de woningcorporaties Wij ondersteunen de inzet voor zon op daken. Dit sluit aan bij onze eigen ambities. De Elektriciteit concrete afspraken maken over woningcorporaties bezitten in onze regio veel daken die nog niet benut worden voor zonne- energie. Zij het op korte termijn maximaal zijn daarmee een belangrijke doelgroep om de ' regionale doelstelling van zon op 40% van de geschikte benutten van hun daken voor zon. daken in 2030 te kunnen realiseren. Onze wens is dit op te nemen in de RES, hier regionaal met de corporaties over in gesprek te gaan en met de corporaties concrete afspraken te maken over het benutten van hun daken voor zon. Kleinschalige zonnevelden Schrappen van de mogelijkheid In het zoekgebied 'overige' staat onder andere beschreven dat sommige parken ruimte kunnen bieden Elektriciteit in parken voor kleinschalige zonnevelden in aan kleinschalige zonnevelden, met name parken waar minder gebruik van gemaakt wordt. De parken. afgelopen maanden is de waarde van groen dichtbij huis nog eens extra onderstreept. Daarom is onze wens om deze mogelijkheid te schrappen uit de RES. -- -- Wij realiseren ons dat dit de opgave elders vergroot. Stimulering van zonneVoor het behalen van de doelen Het benutten van het dakpotentieel voor de opwek van zonne-energie vraagt grote maar essentiële Elektriciteit energie op dak voor zon op daken zijn wij investeringen.

afhankelijk van landelijke De terugverdientijd hangt af van landelijke subsidies en wet en regelgeving. Voor grootschalige opwek subsidies en wet en regelgeving. van zonne-energie is een afhankelijkheid van provinciaal- en landelijk beleid (bijvoorbeeld de SDE++ Een goede invulling hiervan is subsidie). Onze wens is dat in de RES duidelijk wordt geschetst dat wij als regio op dit punt afhankelijk voorwaardelijk voor het slagen zijn van beleid van de Rijksoverheid, dat hier vanuit de regio extra aandacht voor wordt gevraagd bij de van de regionale doelstellingen. Rijksoverheid en dat dit voorwaardelijk is voor het slagen van de regionale doelstellingen voor de opwek van elektriciteit. Voorwaarden Als voorwaarden voor de Wat betreft de warmtetransitie moet woonlastenneutraliteit voor bewoners, zoals geformuleerd in het Warmte warmtetransitie warmtetransitie opnemen dat Klimaatakkoord, worden geborgd. Daarnaast onderstrepen wij het belang dat gemeenten naast woonlastenneutraliteit voor wettelijke instrumenten ook financiële instrumenten moeten krijgen om de warmtetransitie voor bewoners moet zijn geborgd en iedereen mogelijk te maken.

Onze wens is dat in de RES beide zaken worden benoemd en duidelijk woorden, dat gemeenten naast wordt vermeld dat we, wat betreft het slagen van de regionale doelstellingen op het gebied van wettelijke ook financiële warmte, daarom afhankelijk zijn van beleid van de Rijksoverheid. Is de gekozen warmtestrategie in de instrumenten krijgen. RES gebaseerd op de laagste nationale kosten per vermeden ton CO2? Elektrificatie warmte en koelingsvraag

Ruimte houden voor lokale afwegingen en innovaties wat betreft de elektrificatie van de verwarmingsvraag en aandacht besteden aan de koelingsvraag.

Wij ondersteunen de keuze voor een energiemix waarbij hoogwaardige bronnen ingezet worden voor Warmte hoogwaardige vraag en schaarse bronnen selectief worden ingezet. Dit betekent onder andere waar warmte een betaalbare en efficiënte oplossing is elektrificatie van de verwarmingsvraag voorkomen. Onze wens is dat daarbij wel ruimte blijft voor lokale afwegingen en innovaties. Wij vinden het een gemiste kans dat de koelingsvraag niet wordt opgenomen. Onze wens is om hier alsnog aandacht aan te besteden. Beperken van de koelingsvraag is immers, gelet op de verandering van het klimaat, ook van belang om de stijging van het elektriciteitsvraag te beperken.

6

Antwoord

Verwijzing RES 1.0

Afzonderlijke punten uit de brief zijn aan de orde gekomen in deze nota van beantwoording.

N.v.t.

Dank voor uw heldere signaal. We nemen leesbaarheid en duidelijkheid van de kaarten mee bij het schrijven en opmaken van het product RES 1.0.

In (opmaak) document verweven, high res figuren. In de RES 1.0 wordt voor zover dat mogelijk is invulling gegeven aan techniekspecifieke zoekgebieden voor N.v.t. (paragraaf 7.3 wind- en zonenergie. Deze aanpak is in de eerste plaats gericht op die situaties waarbij de ruimtelijke kwaliteit beschrijft het proces, niet te zeer te lijden heeft onder de energieopwekking (draagkracht van het landschap). In tweede instantie paragraaf 8.3 het gaat het om realiseerbaarheid in de zin van tijdsdoorloop, businesscase, netwerk en belemmeringen in bijv. gebruikte ecologie of van juridische aard. Deze filters kunnen ertoe leiden dat voor de periode tot 2030 realisatie niet afwegingskader) wenselijk of niet haalbaar is, maar ook het tegenovergestelde kan het geval zijn. Het realiseren van de regionale ambitie vraagt daarna een inspanning om daar waar nodig draagvlak te versterken en niet de opgave door te schuiven of aan anderen te laten. Identificeren van nieuwe zoekgebieden kunnen gemeenten doen op basis van de verhaallijnen, waarbij techniekkeuzes niet bij voorbaat (op regionale kaarten) worden gemaakt. De verhaallijn 'zon en wind langs infra' staat dus bij Capelle aangegeven als mogelijkheid vanuit ruimtelijk perspectief, waarin techniekkeuzes op lokaal niveau kunnen worden gemaakt.