RIS308436 bijlage 1A Boekwerk Programmarekening 2020

€ 0,5 mln. V/I

Neutrale ontwikkelingen Er is € 0,2 mln. meer aan lasten en baten gemaakt dan begroot in het kader van diverse subsidies. Dit heeft betrekking op beschikte subsidies (zoals Plasticity) waarvan ook de bijbehorende activiteiten zijn uitgevoerd. Er is € 0,1 mln. minder besteed en minder onttrokken aan de reserve revolverende middelen dan begroot. Dit komt omdat er minder leningen aan Verenigingen van Eigenaars zijn verstrekt. Het proces heeft een lange doorlooptijd. De zorgplicht vraagt om goede voorlichting en begeleiding en een zorgvuldige afweging met verplicht door te lopen stappen binnen Verenigingen van Eigenaars. Er is € 1,0 mln. minder besteed en minder onttrokken aan de Regeling Reductie Energieverbruik (RRE). Lasten

€ 1,2 mln. V/I 42

Naast de lasten zoals beschreven bij de neutrale ontwikkelingen gaat het over verschillende projecten voor verduurzaming woningen, algemeen wonen en de VVE Balie € 0,5 mln. V/I Dit komt grotendeels doordat verschillende activiteiten geen doorgang konden vinden, vertraagd of uitgesteld zijn naar 2021, door de belemmeringen als gevolg van de corona maatregelen. Dit betrof bijvoorbeeld zaken waarbij contact met bewoners of eigenaren plaatsvindt of prioritering van beschikbare capaciteit. Op de overige lasten is € 0,2 mln. meer besteed. Baten

€ 0,7 mln. N/I

Naast de baten zoals beschreven bij de neutrale ontwikkelingen is op Nature Smart Cities en overige baten € 0,2 mln. meer ontvangen.

Afvalverwijdering & Afvalstoffenheffing (kwijtschelding) Rekening 2020

Lasten 6.734

Begroting 2020

7.200

Resultaat

466

V

Baten 0

Bedragen x €1.000 Saldo 6.734 N

0

7.200

N

0

466

V

Bovengenoemd bedrag van € 6,7 mln. heeft betrekking op kwijtschelding van de afvalstoffenheffing voor minima. Afvalverwijdering & Afvalstoffenheffing Rekening 2020

Lasten 63.423

Baten 67.639

Begroting 2020

59.524

68.131

Resultaat

3.899

N

492

Bedragen x €1.000 Saldo 4.216 V N

8.607

V

4.391

N

Toelichting op lasten en baten In 2020 is in € 63,4 mln. op dit product verantwoord. Een bedrag van € 30,2 mln. heeft betrekking op de inzamelkosten door HMS, € 22,6 mln. op de verwerkingskosten en € 5,0 mln. verbrandingsbelasting. De kapitaalslasten bedragen € 3,7 mln. en de eenmalige kosten van ondergrondse restafvalcontainers bedragen € 2,7 mln. Daarnaast zijn de kosten van inning bruto € 2,8 mln. Verder heeft circa € 4,6 mln. betrekking op handhaving. Overige kosten bedraagt 9,3 mln. De opbrengst is € 67,6 mln. Dit heeft voor het grootste deel (€ 66,8 mln.) betrekking op inkomsten uit de afvalstoffenheffing. De huurinkomsten van o.a. het overslagstation bedragen circa € 0,7 mln. en de overige inkomsten € 0,1 mln. De opbrengsten worden verrekend met de voorziening afvalstoffenheffing. Toelichting op financieel resultaat Lasten

€ 3,9 mln. N/I

Door Covid-19 werken en leren veel Hagenaars sinds eind maart 2020 (gedeeltelijk) thuis. Dat is zichtbaar in de hoeveelheid huishoudelijk afval die in 2020 duidelijk hoger ligt dan in 2019. Met name de hoeveelheid gft, grofvuil en papier/karton is aanzienlijk toegenomen. De kosten voor het inzamelen, verwerken van het huishoudelijk afval (incl. verbrandingsbelasting) en ook voor het opruimen van bijgeplaatste afval zijn gestegen. In het tarief afvalstoffenheffing 2020 zijn deze extra kosten niet voorzien en kunnen niet volledig worden gedekt uit de voorziening. Het nadelig saldo van € 3,9 mln. is ten laste van de exploitatie gebracht. Voor dit nadeel is een risicoreservering getroffen in de coronabuffer. Zie voor meer informatie ook het onderdeel voorziening afvalstoffenheffing onder Reserves en Voorzieningen.

43

Milieubeleid, milieubeheer en luchtkwaliteit Lasten 12.759 12.886

Rekening 2020 Begroting 2020

Baten 1.818 1.611

127

Resultaat

Bedragen x €1.000 Saldo 10.941 N 11.275 N

V

207

V

334

Toelichting op lasten en baten In 2020 is € 12,8 mln. besteed aan milieubeleid, milieubeheer en luchtkwaliteit: € 5,8 mln. heeft betrekking op de deelnemersbijdrage Omgevingsdienst Haaglanden. Aan beheer en onderhoud en uitbreiding van het laadinfra netwerk is € 1,1 mln. besteed. Daarnaast is er € 0,4 mln. aan subsidiabele kosten gemaakt. Aan de invoering milieuzone, sloopregeling en overig milieubeheer is circa € 3,5 mln. besteed. Voorts is er € 0,9 mln. uitgegeven aan bodembescherming en saneringen. Tot slot heeft circa € 1,1 mln. betrekking op personeelskosten. De totale opbrengst bedraagt € 1,8 mln. Hiervan heeft € 1,4 mln. betrekking op de opbrengsten van laadinfra en € 0,4 mln. heeft betrekking op de subsidiebijdrage van het Rijk die de gemeente heeft ontvangen. Natuur- en milieueducatie Rekening 2020

Lasten 2.701

Begroting 2020

2.998 297

Resultaat

Bedragen x €1.000 Saldo 2.539 N

Baten 162 381 V

219

N

2.617

N

78

V

Toelichting op lasten en baten In 2020 is € 2,7 mln. besteed aan natuur- en milieueducatie. Hiervan is € 1,0 mln. uitgegeven aan milieueducatie (Den Haag werkt en lesmateriaal) en € 0,3 mln. aan School in Bos. Circa € 1,2 mln. heeft betrekking op de personeelskosten. Een bedrag van € 0,2 mln. betreft het vastgoed. De totale opbrengst op deze activiteit bedraagt € 0,2 mln. Dit zijn overwegend bijdrage van scholen voor het bezoek aan School in bos. Toelichting op financieel resultaat Lasten € 0,3 mln. V/I School in Bos/ Milieu educatie projecten € 0,2 mln. V/I Vanwege de sluiting in het voorjaar i.v.m. corona en veel annuleringen in het najaar zijn er minder kosten gemaakt bij School in Bos. Ook zijn er minder projecten uitgevoerd op scholen. Overig € 0,1 mln. V/I Baten

€ 0,2 mln. N/I

Inkomstenderving School in Bos € 0,2 mln. N/I Het nadeel wordt veroorzaakt door de sluiting van School in Bos in het voorjaar en de vele annuleringen in het najaar. Veel scholen vonden het niet verantwoord School in Bos te bezoeken vanwege Corona.

Reserves, voorzieningen en investeringen bedragen x € 1.000 Voorzieningen Voorziening Wachtgeld Voorziening Afvalstoffenheffing (t.b.v. Egalisatie) Voorziening Overige bedrijfsrisico's Totaal

Begin Rekening 2020 Begroting 2020 Saldo Mutaties Eindsaldo Mutaties Eindsaldo Afwijking 23 -23 0 -13 10 -10 13.164 -13.164 0 -10.757 2.407 -2.407 0 13.187

270 -12.917

44

270 0 270 -10.770

0 2.417

270 -2.147

V

Activiteit Afvalstoffenheffing

Begroting

Realisatie

Verschil

Baten 2020 Baten Afvalstoffenheffing

-65.860

-66.069

209

Baten Dwanginvordering

-927

-715

-212

Huurinkomsten

-694

-752

58

-2.950

-2.950

-650

-103

-547

-71.081

-70.589

-492

Eenmalige kosten Oracs

4.038

2.700

1.338

Handhaving

4.967

4.617

350

756

312

444

Inzamelkosten

26.093

30.150

-4.056

Kapitaal

3.698

3.698

-

Kwijtscheldingen

7.200

6.734

466

Oninbaar

839

647

192

Overig

1.699

2.285

-586

veegkosten

1.736

1.736

-

Verwerkingskosten

19.015

22.599

-3.585

Verbrandingsbelasting

4.240

5.034

-794

Perceptie

3.157

2.766

391

Overhead*

3.710

3.710

-

BTW*

690

690

-

Totaal Lasten

81.838

87.677

-5.839

Saldo

10.757

17.088

-6.331

Dividend* Overige inkomsten Totaal Baten Lasten 2020

HAP

Per saldo ontwikkeling voorziening Beginstand voorziening 1 januari 2020

13.164

Dotatie

70.589

Onttrekking

- 87.677

Verrekening met exploitatie

+ 3.942

Eindstand voorziening 31 december 2020

0

*De posten dividend, overhead en btw worden verrekend met de afvalstoffenheffing. Ze zijn echter begroot onder overzicht Overhead en programma Financiën, conform de regels van het BBV. Hierdoor zijn de baten en lasten in het totaaloverzicht van afvalstoffenheffing hoger dan het totaal van de activiteit afvalverwijdering in programma 3. Baten € 0,5 mln. N Er heeft een afrekening met Nedvang plaatsgevonden over oude jaren. De bijdragen vanuit Nedvang zijn met terugwerkende kracht belast met BTW (€ 0,3 mln.). Overige nadelen (€ 0,2 mln.). Lasten € 5,8 mln. N Het nadeel is vooral gerelateerd aan corona. Door Covid-19 werken en leren veel Hagenaars sinds eind maart 2020 (gedeeltelijk) thuis. Dat is zichtbaar in de hoeveelheid huishoudelijk afval die in 2020 duidelijk hoger ligt dan in 2019. In 2020 is er 241.562 ton huishoudelijk afval ingezameld (2019: 219.597 ton). Door 45

o.a. de extra inzamelingskosten PMD en extra inzet op het verwijderen van bijgeplaatste afval zijn de inzamelkosten € 4 mln. hoger uitgevallen. Ook zijn hierdoor de verwerkingskosten (€ 3,6 mln.) en verbrandingsbelasting (€ 0,8 mln.) hoger door het toegenomen volume. Tegenover deze nadelen staan ook voordelen op o.a. de kwijtscheldingen (€ 0,5 mln.). Vanwege een vertraging in de uitrol van Orac’s / Afvalsorteerstraatjes is er een incidenteel voordeel in 2020 van € 1,3 mln. Diverse overige kleine voordelen (€ 0,4 mln.) bedragen x € 1.000 Reserves Begin Rekening 2020 Begroting 2020 Reserve Toegekende (gemeentelijke) revolverende investeringsmiddelen Totaal

Saldo Mutaties Eindsaldo Mutaties Eindsaldo Afwijking 5.968 -376 5.592 -490 5.477 115 5.968

-376

5.592

-490

5.477

115

Deze reserve is onder andere bedoeld voor de leenfaciliteit van het VVE Duurzaamheidsfonds voor kleine (2 tot 8 appartementen) Verenigingen van Eigenaars en het Energiefonds Den Haag (ED) dat zich richt op projecten die schone energie opwekken en/of distribueren. De subsidieafrekening loopt via de stichting Holdingfonds Economische Investeringen Den Haag, kortweg HEID. Pas als de middelen daadwerkelijk door een fonds aan een project ter beschikking zijn gesteld worden de lasten in de gemeentelijke jaarrekening verantwoord. In 2020 is er door het VVE Duurzaamheidsfonds € 0,3 mln. (gemeentelijk aandeel 75%) gerealiseerd voor 8 vve’s met in totaal 33 appartementen. In 2020 is in totaal € 0,9 mln. door fondsen aan gemeentelijke en Europese middelen geïnvesteerd langs de door de gemeente meegegeven investeringsstrategie gericht op distributie en opwekking van duurzame energie. Het aandeel van de gemeente hierin bedraagt € 0,1 mln. De investering vanuit het energiefonds in de Haagse Aardwarmtecentrale Leyweg draagt bij aan de inrichting van een duurzaam stedelijk warmtenetwerk. De gemeentelijke bedragen in de twee fondsen zijn onttrokken aan de reserve. bedragen x € 1.000 Investeringen MIP

Rekening 2020 Totaal Derden/ Gem. Voorz. aandeel

Begroting 2020 Totaal Derden/ Gem. Voorz. aandeel

Economisch nut: Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Economisch nut gedekt uit heffingen:

2.257

Afvalverwijdering Totaal

1.885 4.142

14 14

2.257

7.568

1.871 4.128

2.428 9.996

7.568

0

2.428 9.996

Verduurzaming gemeentelijke vastgoed De verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed ligt op schema. Echter, bij sommige projecten blijkt wat meer tijd nodig om tot intentieovereenkomsten te komen met huurders, zijn er complicaties in voorbereidingstrajecten (bijvoorbeeld omdat extra constructie-onderzoeken noodzakelijk zijn) of treedt er wat vertraging op door het verschuiven van de aanvang van werkzaamheden i.v.m. exploitatie huurder of in de werkzaamheden zelf (onvoorzien). Afvalverwijdering Het betreft hier de investeringen in de ondergrondse restafvalcontainers en afvalsorteerstraatjes. Bij de uitvoering is vertraging opgetreden, onder andere doordat een nieuwe aannemer is gecontracteerd. De investeringen bedroegen in 2020 € 1,9 mln.

46

2.4 Openbare orde en veiligheid Coördinerend portefeuillehouder: Jan van Zanen Wat is het doel? 1. De aanpak van high impact crimes, zoals overval, straatroof, woninginbraak en geweld. 2. Een gebiedsgerichte aanpak met een probleemgerichte inzet in wijken en buurten. 3. De aanpak van ondermijning, niet alleen strafrechtelijk maar ook bestuurlijk.

Wat is beoogd en wat is behaald? Beleidsverantwoording op hoofdlijnen Misdrijven en delicten in 2020 1. In 2020 is het aantal misdrijven in Den Haag stabiel gebleven, na een stijging in 2019. Ook landelijk was het aantal misdrijven in 2020 stabiel. 2. In 2020 waren er minder prioriteitsdelicten. Het aantal straatroven daalde met 14%. Ook nam het aantal overvallen af: er waren 9 minder registraties in vergelijking met 2019. 3. Woninginbraken namen met 23% sterk af. Er waren vooral minder voltooide woninginbraken: een daling van 29%. Verder waren er 10% minder pogingen tot woninginbraken. 4. Het aantal geregistreerde geweldsdelicten was stabiel in 2020. De bedreigingen namen toe met 10%, de mishandelingen daalden met 7%. Ook nam de straat- of gelegenheidscriminaliteit sterk af. 5. In 2020 nam de horizontale fraude sterk toe met 37,5%. Dit is fraude tussen bewoners onderling waarbij zowel de dader als het slachtoffer een bewoner is. Dit in tegenstelling tot verticale fraude waarbij een overheid het slachtoffer is. 6. In 2020 is het aantal cybercrimes met circa 120% toegenomen en dus verdubbeld ten opzichte van 2019. In absolute zin is het aantal cybercrimes beperkt: 246 registraties. 7. In 2020 is het aantal geregistreerde overlastmeldingen sterk gestegen met circa 25%. Deze cijfers geven geen volledig beeld van de misdrijven en overlastregistraties in Den Haag.

Veel informatie komt uit politieregistraties, maar deze registraties hebben beperkingen waardoor het beeld onvolledig is. Zo zullen er misdrijven en overtredingen zijn die niet gedetecteerd worden door de politie en ook niet gemeld worden door bewoners. Misdrijven kunnen bijvoorbeeld wel gemeld worden, maar niet als zodanig geregistreerd. Tegelijk is er ook een omgekeerd effect: meer handhaving en opsporing leidt tot meer geregistreerde misdrijven. Het is goed om bij het doen van uitspraken over criminaliteit en overlast deze beperkingen in het achterhoofd te houden. Wat zijn de gevolgen van corona? 2020 was een bijzonder jaar vanwege de coronacrisis. Hoewel het lastig is om het exacte effect op de misdaad- en overlastcijfers bloot te leggen, is het zeer aannemelijk dat corona invloed heeft gehad op deze cijfers. Achter de schermen is in maart de crisisorganisatie in stelling gebracht. Er was maximaal aandacht voor de gevolgen van de eerste lockdown. Veel activiteiten zijn doorgegaan, soms in aangepaste vorm. De basis van die activiteiten is niet veranderd: het Integraal veiligheidsbeleid 2019-2022 (RIS301821) was ook in 2020 de leidraad voor de inzet in het veiligheidsdomein. Indicatoren en kengetallen Nulmeting 2014 Realisatie Begroting 2019 2019 *

Effectindicatoren % Hagenaars dat zich wel eens onveilig voelt

45,2%

39,5%

43,2%

% Hagenaars dat zich vaak onveilig voelt

4,2%

3,4%

4,1%

% Hagenaars dat de afgelopen 12 maanden slachtoffer is geweest van 1 of meer misdrijven.

24,7%

18,9%

23,3%

*De landelijke veiligheidsmonitor wordt alleen in oneven jaren opgesteld. Kengetallen Aantal geregistreerde misdrijven Wetboek van Strafrecht *

Peildatum (1/1/2021) 36.763

Aantal geregistreerde High Impact Crimes

5.536

Aantal geregistreerde overlastmeldingen

38.662

* Vanwege een verandering in de wijze van rapporteren levert de politie niet langer de categorie ‘Misdrijven Wetboek van Strafrecht’. Vanaf 2020 wordt zodoende gerapporteerd over het totale aantal misdrijven. Het 47

opgegeven aantal omvat zodoende ook registraties op basis van bijzondere strafwetten, zoals de Opiumwet, de Wet Wapens en Munitie en de Wet Economische Delicten. Het totaal aantal geregistreerde misdrijven in 2019 was 36.882. Beleidsindicatoren (Rijk)

Eenheid

Peildatum (1/1/2021)

Verwijzingen Halt *

Aantal per 10.000 jongeren

141,0

Winkeldiefstallen

Aantal per 1.000 inwoners

3,3

Geweldsmisdrijven

Aantal per 1.000 inwoners

8,4

Diefstallen uit woning

Aantal per 1.000 inwoners

2,0

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)

Aantal per 1.000 inwoners

9,3

* Hierbij moet worden opgemerkt dat de cijfers van Halt een jaar achterlopen en dat dit de cijfers zijn van 11-2020.

Wat hebben we gedaan? Beleidsverantwoording per activiteit

Activiteiten in 2020 Brandweer en rampenbestrijding Bestrijding Onveiligheid Strandveiligheid

(incl. dotaties en onttrekkingen, bedragen x € 1.000) Rekening 2020 Begroting Resultaat Lasten Baten Saldo saldo 2020 2020 48.936 8.857 40.079 N 43.777 N 3.698 V 20.658 7.749 12.908 N 13.277 N 369 V 950 0 950 N 950 N 0 -

Totaal

70.544

16.606

53.938 N

58.004 N

4.066 V

Bestrijding onveiligheid Speerpunt 1: Aanpak radicalisering en terrorisme De Haagse aanpak is gericht op het voorkomen en tegengaan van dreiging van personen die vanuit ideologische motieven de samenleving ingrijpend willen veranderen. Het gaat om mensen die daarbij geweld legitimeren of gebruiken. De gemeenteraad wordt jaarlijks geïnformeerd over de aanpak van polarisatie, radicalisering en extremisme door middel van een voortgangsrapportage (RIS 305025). Persoonsgerichte aanpak De meeste personen die een persoonsgerichte aanpak krijgen in het kader van radicalisering hebben een jihadistische achtergrond. In 2020 zijn er enkele personen bijgekomen met een rechts-of linksextremistische of separatistische achtergrond. Ook zijn het afgelopen jaar enkele Haagse uitreizigers teruggekeerd naar Nederland. Er is een terugkeerplan opgesteld en samen met de gemeentelijke partners afgestemd om ons zo goed mogelijk voor te bereiden op de mogelijke terugkeer in de stad. Kennis en kunde Op het gebied van kennis en kunde heeft de gemeente geïnvesteerd in vroegsignalering. Er zijn meer dan 150 eerstelijns professionals getraind en er is geïnvesteerd in informele netwerken in de stad. Daarnaast zijn nieuwe thema’s opgepakt en heeft verdieping plaatsgevonden op het vlak van polarisatie en radicalisering.

Denk aan problematisch gedrag, anti-overheidssentiment, duiding van ideologieën zoals links-enrechtsextremisme en de inzet van bestuurlijke maatregelen op terrorisme. Weerbaarheid In het kader van weerbaarheid zijn circa 750 jongeren in het primair en voortgezet onderwijs bereikt met de projecten MIJ en MIJ Junior. Ook zijn 58 HIP- en VIP-workshops gegeven: Handelen in perspectief en Vrijheid, Identiteit en Polarisatie. Deze workshops over identiteit en polarisatie zijn gevolgd door jongeren en docenten in het praktijkonderwijs, het voorgezet onderwijs en op hogescholen.

48

Cybercriminaliteit De gemeente zet samen met partners in op het verhogen van de digitale weerbaarheid van bewoners en bedrijven. In 2020 hebben de gemeente en politie het project Digitale ambassadeur in de wijk gestart. Het streven is om in diverse wijken actieve Hagenaars te vinden die wijkbewoners waarschuwen voor opkomende vormen van cybercrime en WhatsAppfraude. Deze bewoners fungeren ook als vraagbaak om hen te helpen zich hiertegen te weren. Hoewel tijdens de coronamaatregelen het aantal preventieactiviteiten voor high impact crimes minder was dan in andere jaren, informeert de gemeente bij preventieacties de bewoners ook over het risico op cybercrime. Ook geeft de gemeente bewoners en ondernemers handvatten om het risico te verkleinen, bijvoorbeeld tijdens de overleggen met de KVOsamenwerkingsverbanden (Keurmerk Veilig Ondernemen). Speerpunt 2: Aanpak huiselijk geweld Een intensieve aanpak van huiselijk geweld was ook in 2020 een belangrijk speerpunt van de gemeente Den Haag. De focus ligt op preventie en het aanpakken van de risicofactoren en oorzaken zodat het geweld duurzaam stopt. In 2020 heeft de burgemeester in Den Haag 310 huisverboden opgelegd. Dit is exact hetzelfde aantal als in 2019. Er is hier geen effect van corona zichtbaar. Overkoepelend kader van de Haagse aanpak huiselijk geweld is de regiovisie Aanpak huiselijk geweld Haaglanden 2019-2022 (RIS 302207).

Voor alle betrokkenen is het van belang de drempel te verlagen om hulp te zoeken bij huiselijk geweld. De gemeente zet daarbij ook in op plegers van huiselijk geweld. Met Reclassering Nederland zijn afspraken gemaakt over de begeleiding van uithuisgeplaatsten bij bijvoorbeeld de aanpak van schulden, om herhaling na een huisverbod te voorkomen. In 2020 zijn 17 van deze trajecten gestart. Speerpunt 3: Aanpak van ondermijning In 2020 kon de gemeente met middelen uit het landelijk ondermijningsfonds het toezicht op alle vaarbewegingen in Scheveningen Haven verbeteren. Er zijn camera’s geïnstalleerd, het toezicht is georganiseerd en er is met dit geld tevens onderzoek gedaan om een beter beeld te krijgen van de werking van money transfer-kantoren in de stad en van de risico’s op ondermijning in deze branche. Weimarstraat De Weimarstraat is een focusgebied. De uitvoering van het initiatiefvoorstel Ondermijning onder ogen (RIS 302012) is ter hand genomen. Voor de zomer organiseerde de gemeente een informatiebijeenkomst over de problemen en de aanpak Weimarstraat. Ruim 70 bewoners en ondernemers kwamen hierop af. Het aanwijzingsbesluit Weimarstraat/Beeklaan is geëffectueerd. De Meld een Vermoeden-App voor de Weimarstraat is live gegaan en heeft tot en met 31 december 2020 ruim 30 meldingen opgeleverd.

Extra en gerichte inzet van de politie leverde bruikbare informatie op voor de aanpak van overlast en signalen van ondermijning. De transformatiemanager zorgt voor korte lijnen met ondernemers en pandeigenaren. Hierdoor ontstaat meer grip op de invulling van panden en ondernemingen. De gemeenteraad wordt elk half jaar geïnformeerd over de aanpak van ondermijning (RIS 305588, RIS304166). Mensenhandel De gemeenteraad heeft het actieprogramma mensenhandel (RIS305595) in november 2020 unaniem vastgesteld. Deze aanpak berust op 3 pijlers: 1. Mensenhandel voorkomen In 2020 heeft de gemeente voorlichting gegeven aan medewerkers van organisaties die mogelijk in aanraking komen met mensenhandel. 2. Mensenhandel bestrijden De gemeente wil barrières blijven opwerpen tegen malafide praktijken en mensenhandel en adequaat signaleren en melden. Dit helpt de politie bij de opsporing van deze misdrijven. 3. Slachtoffers beschermen De gemeente zorgt een voldoende en samenhangend hulp- en ondersteuningsaanbod. De gemeente biedt slachtoffers ook sociale en juridische steun, bijvoorbeeld perspectief op ander werk. Ondermijningstafel Bij de aanpak van ondermijnende criminaliteit werkt de gemeente Den Haag samen met andere partners zoals de politie, het Openbaar Ministerie, de belastingdienst en de Inspectie SZW.

Samen met deze partijen pakt de gemeente criminelen en de achterliggende structuren aan. Deze aanpak, projecten en casuïstiek wordt besproken en gewogen aan de ondermijningstafel waar de partners onder regie van de gemeente samenkomen. In 2020 werkte de gemeente mee aan 13 grote casussen.

49

Weerbaarheid gemeentelijke organisatie Medewerkers van de gemeente volgden dit jaar 2 trainingsdagen over ondermijning. Als gevolg van deze trainingen zijn vanuit de gemeentelijke organisatie enkele concrete signalen binnengekomen, zoals vermoedens van mensenhandel en witwassen. Speerpunt 4: Aanpak van overlast en onveiligheid door verward gedrag Op 1 januari 2020 is de Wet verplichte ggz in werking getreden. Aan de nieuwe wettelijke vereisten is voldaan. Het gaat om het inrichten van een meldingsmogelijkheid voor bewoners, het mogelijk maken van het verkennend onderzoek dat op een melding kan volgen en het bieden van gelegenheid tot horen, voorafgaand aan het opleggen van een acute maatregel. In 2020 heeft het college 609 keer een acute crisismaatregel opgelegd voor gedwongen zorg. Daarnaast is 63 keer een last tot inbewaringstelling volgens de Wet zorg en dwang afgegeven. In 2020 is de regionale pilot Triage en vervoer afgerond. Per 1 januari 2021 verzorgt de Regionale Ambulance Vervoerder Haaglanden (RAV) het vervoer van personen met verward gedrag. Spoor 1: Aanpak van high impact crimes Woninginbraak In de eerste twee maanden van 2020 was er in veel wijken sprake van een fikse stijging van het aantal woninginbraken vergeleken met 2019.

De gemeente heeft meteen gereageerd met op de hotspots gerichte preventiemaatregelen, zoals bewonersbijeenkomsten en preventieacties op straat en bij scholen. Tijdens de coronapandemie nam het aantal inbraken af. Over het hele jaar daalde het aantal inbraken met 29% en het aantal inbraakpogingen met 10%. Ondanks de daling is in 2020 flink geïnvesteerd in hang- en sluitwerk in het grootste hotspotgebied Centrum en in enkele hotspotgebieden elders in de stad, zoals Bohemen. In totaal heeft de gemeente in samenwerking met woningcorporaties en huiseigenaren ongeveer 1.770 woningen voorzien van inbraakwerende maatregelen. Het gaat vooral om kerntrekbeveiliging en pensloten. Overval en straatroof In 2020 daalde het aantal overvallen met 16%: van 56 overvallen in 2019 naar 47 in 2020. In 2020 waren er 11 overvallen op woningen, 13 op supermarkten, 12 in de transport- en bezorgsector en 11 in andere bedrijven. Alle slachtoffers kregen desgewenst een nazorgbezoek van de gemeente. Verder waren er specifieke acties, zoals gerichte politiesurveillance en het aanbrengen van magneetsluitingen bij kleine supermarkten. Ouderen zijn tijdens de coronapandemie via gemeentelijke en politienetwerk extra gewaarschuwd voor een mogelijke overval, straatroof, woninginbraak, babbeltruc en cybercrime.

Persoonsgerichte aanpak lokaal Afgelopen jaar is gestart met de persoonsgerichte aanpak lokaal, kortweg PGA-lokaal. Dat houdt in dat de gemeente samen met partners personen aanpakken die de openbare orde verstoren of op een andere manier maatschappelijke onrust veroorzaken. Dit gebeurt lokaal of via het Zorg en Veiligheidshuis. In 2020 zijn op deze manier 86 jongeren tot en met 23 jaar en 21 volwassenen integraal besproken. Alle partijen hebben het convenant PGA-lokaal ondertekend. In het Zorg en Veiligheidshuis kwamen dit jaar 391 verzoeken binnen om personen te bespreken. Voor 235 meldingen is een integraal overleg georganiseerd en een plan van aanpak opgesteld. De overige zaken zijn niet integraal opgepakt maar met een andere suggestie voor een vervolgaanpak teruggegeven aan de melder. Lastig in 2020: de nazorg van ex-gedetineerde volwassenen vanaf 18 jaar. Door de coronamaatregelen konden de gevangenissen niet worden bezocht. Inmiddels blijkt er veel telefonisch afgehandeld te kunnen worden. Alle jongeren die zonder toezichthouder uit detentie kwamen, zijn besproken in het Zorg- en Veiligheidshuis. Ze hebben een plan van aanpak gekregen over financiën, huisvesting, school en werk. Spoor 2: Gebiedsgerichte aanpak Haagse aanpak problematische jeugdgroepen Alle problematische groepen zijn dit jaar aangepakt.

In april 2020 waren er in Den Haag 12 problematische groepen, in oktober waren dat er nog 8. Er zijn geen nieuwe groepen bijgekomen. In totaal zijn in de aanpak PGA-lokaal 78 personen besproken en voorzien van een plan van aanpak. In het Zorg- en Veiligheidshuis

50

kregen 40 groepsleden uit hoog risicogroepen een integraal plan van aanpak. Overlast door drugs Bij drugscriminaliteit en overlastgevende deal- en gebruikerswoningen kan de burgemeester panden sluiten op grond van artikel 13b van de Opiumwet. In 2020 zijn op basis hiervan 31 panden gesloten, waarvan 25 woningen en 6 bedrijfspanden. In 10 gevallen was er sprake van een voorgenomen besluit tot sluiting of is een waarschuwing gegeven. Najaar 2020 startte een pilot om straatdealers een last onder dwangsom op te leggen. De pilot wordt in 2021 geëvalueerd. Overlast van jongeren Bij overlastgevende jeugdigen en wijkgerelateerde en voetbalgerelateerde overlast kan de burgemeester op grond van artikel 172a Gemeentewet een gebiedsverbod opleggen. In 2020 zijn op basis daarvan 75 gebiedsverboden opgelegd. Ook zijn 32 waarschuwingen gegeven naar aanleiding van de ongeregeldheden in augustus 2020 in de Schilderswijk. Rondom de jaarwisseling zijn 6 gebiedsverboden en 19 waarschuwingen opgemaakt. Sinds januari 2020 worden er geen verwijderingsbevelen meer opgemaakt, omdat het op basis van de APV ingestelde noodgebied rond de Doubletstraat is beëindigd. Verder zijn in Den Haag geen noodgebieden aangewezen. Alcohol-, softdrugs- en bedeloverlast In 2020 heeft de gemeente 30 individuele gebiedsverboden opgelegd. Het gaat vooral om overlast door alcoholgebruik en bedelen.

Soms wijst de gemeente gebieden aan waar het verboden is om te bedelen of alcohol en softdrugs te gebruiken. Op 31 december 2020 telde de stad 24 alcoholverbodsgebieden en 8 bedelverbodsgebieden. Op 21 juli 2020 heeft het college, in het kader van het plan van aanpak kuststrook Scheveningen, besloten een softdrugsverbod voor Scheveningen direct in te stellen (RIS305992). Cameratoezicht In Den Haag worden weloverwogen en goed gedoseerd vaste en verplaatsbare camera’s ingezet ter bestrijding van criminaliteit en overlast. Daarnaast worden technische en innovatieve ontwikkelingen op het terrein van flexibel en vast cameratoezicht gevolgd en benut, zonder concessies te doen de privacy. Het aantal vaste camera’s in Den Haag bedraagt momenteel 106. Dit aantal is zonder de 30 camera’s rondom het Cars Jeans-stadion. Daarnaast zijn in 2020 de 22 beschikbare flexibele en tijdelijke camera’s op de verschillende overlastlocaties in de stad ingezet. De burgemeester heeft gebieden rond de overlastlocatie aangewezen waarbinnen de camera’s flexibel zijn ingezet. Integrale handhavingsacties In 2020 zijn 9 gebiedsgerichte integrale handhavingsacties geannuleerd vanwege corona. Dit zijn grootschalige acties in een wijk om overlast tegen te gaan. Verschillende organisaties handhaven op aangepaste wijze.

Wel hebben 4 acties plaatsgevonden in de wijken Bouwlust & Vrederust, Regentesse- en Valkenboskwartier inclusief de Weimarstraat. Er waren 2 acties in Transvaal. Resultaten in 2020 1. HTM heeft 142 bekeuringen uitgeschreven voor het niet bij zich hebben van een geldig vervoersbewijs. 2. Belastingzaken heeft € 73.500 geïnd aan openstaande belastingschulden en 29 voertuigen geklemd. 3. Rijksbelastingdienst heeft € 18.271 geïnd aan openstaande belastingschulden en 10 voertuigen in beslag genomen 4. Rijksbelastingdienst heeft € 18.271 geïnd en 10 voertuigen in beslag genomen. 5. Parkeren heeft 359 bekeuringen geschreven voor het niet betalen van parkeergeld en 57 bekeuringen voor fout parkeren. 6. De Haagse Pandbrigade heeft 45 woningcontroles uitgevoerd waarbij verschillende misstanden zijn geconstateerd. Met name hoge huren, onjuiste inschrijvingen van personen en illegale verhuur komen veel voor. 7. Horecateams hebben 34 controles uitgevoerd, waarbij in 6 ondernemingen verschillende misstanden zijn geconstateerd. Het gaat vooral om het niet op orde hebben van de vergunningen, illegaal gokken, het illegaal afnemen van stroom of het niet aanwezig zijn van de eigenaar. 8. De brandweer heeft zich gericht op preventie, zoals flyeren, brandadvies en de doorrijbaarheid van straten. 9. De politie heeft 144 mensen een bekeuring gegeven voor huftergedrag in het verkeer.

Verder zijn 12 personen aangehouden voor rijden op een gestolen scooter, diefstal, geweldpleging, rijden onder invloed of omdat ze gezocht werden. 10. Verder heeft de politie geld geïnd, opgetreden tegen (jeugd)overlast en de informatiepositie verbeterd in aandachtsgebieden zoals de Weimarstraat en Kaapseplein.

51

Veilig uitgaan De gemeente werkte ook 2020 aan een veilig uitgaansklimaat zonder agressie en geweld en zonder uitsluiting. Bij incidenten en overlast neemt de gemeente passende bestuurlijke maatregelen, vastgelegd in het handhavingsbeleid Horeca. Dit beleid biedt een breed palet aan maatregelen, waardoor er per casus maatwerk mogelijk is. Ondanks dat er door corona grotendeels geen sprake meer is van een uitgaansklimaat, blijft de gemeente hierover in gesprek met ondernemers, bewoners en partners, zoals Koninklijke Horeca Nederland en de politie. Burgernet De gemeente heeft als doel dat 35.000 Hagenaars deelnemen aan Burgernet. Eind 2020 deden 32.893 mensen mee via de traditionele sms- of spraakberichten. Dit zijn er minder dan begin 2020. Veel nieuwe en bestaande deelnemers hebben gekozen voor de Burgernetapp, in plaats van de sms- of spraakberichten. Daarmee zijn zij niet meer geregistreerd. Burgernet speelt in circa 10% van de opgeloste zaken een rol. Een exact percentage is niet te geven omdat bij meldingen via kanalen als 112, 0900-8844 of Meld Misdaad Anoniem niet wordt vastgelegd of er een verband is met een Burgernetactie. Begin 2020 is het onderzoeksproject Burger Alert Real Time! (BART!) afgerond. In dit project is gekeken of het mogelijk is digitale buurtgroepen te verbinden met de meldkamer van de politie en het Klantcontactcentrum van de gemeente.

De gemeenteraad is daarover geïnformeerd (RIS305057). Spoor 3: Bestuurlijke aanpak van ondermijnende criminaliteit Bibob In het huidige beleid wordt de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Bibob) met name ingezet op de horeca- en seksinrichtingen. In 2020 is het gemeentelijk bureau Bibob uitgebreid met 3 fte, waardoor er meer inzet mogelijk was. Er zijn meer toetsen uitgevoerd bij voorgenomen verhuurcontracten van gemeentelijk vastgoed. Daarnaast is het Bibob-instrument in 2020 ingezet bij onderzoek naar de herkomst van geïnvesteerd geld in horeca-inrichtingen en naar het verzwijgen van investeringen en strafrechtelijke antecedenten. Als een van de eerste gemeenten heeft Den Haag valsheid in geschrifte bij de aanvraag gebruikt als weigeringsgrond voor de aangevraagde vergunning. Alle ligplaatsvergunningen van Scheveningen Haven zijn getoetst, 2 vergunningen zijn geweigerd. Ten slotte is de financiering van verbouwingen bij 35 horecazaken tijdens de lockdown getoetst. De meeste financieringen zijn correct. Een aantal onderzoeken loopt nog. Het gemeentelijk bureau Bibob heeft 641 horeca- en seksvergunningen getoetst, zowel nieuwe aanvragen als wijzigingen. Voor 8 gevallen is een Bibob-advies aangevraagd aan het landelijk bureau. In 36 gevallen heeft de gemeente zelfstandig de Wet Bibob toegepast, dus zonder het landelijk bureau.

Resultaten in 2020 1. 5 inhoudelijke weigeringen, vooral vanwege drugsdelicten en witwassen. 2. 5 weigeringen wegens plegen valsheid in geschrifte bij aanvraag (verzwijgen investeringen). 3. 5 weigeringen wegens plegen valsheid in geschrifte bij aanvraag (verzwijgen antecedenten). 4. 11 buiten behandeling gelaten aanvragen wegens onduidelijkheden in financiering. 5. 7 aanvragen door aanvrager teruggetrokken na confrontatie met Bibob-procedure. 6. 9 vergunningen onder extra voorschriften (tegengaan schijnbeheer of foute financiering). 7. 2 vergunningen verleend na een geen-bezwaar-advies van het landelijk bureau Bibob. Heling De helingaanpak was ook in 2020 vast onderdeel van de ondermijningsaanpak en het sluitstuk van de aanpak van high impact crimes. De gemeente, de politie en het Openbaar Ministerie gaan deze vorm van ondermijning tegen door de afzetmarkt voor gestolen goederen te verstoren, de opsporing van gestolen goederen eenvoudiger te maken én door de pakkans van dieven en helers te vergroten. Via het aanwijzingsbesluit (RIS 306603) is het Digitaal Opkopersregister aangewezen als enige erkende register in Den Haag. De snelheid van de gegevensuitwisseling via dit register vergroot de pakkans van criminelen. Alle opkopers van tweedehandsgoederen in Den Haag hebben hier eind 2020 een brief over ontvangen.

De gemeentelijke handhavers hebben het afgelopen jaar samen met de politie circa 75 controles en hercontroles uitgevoerd. Tot nu toe zijn 3 bestuurlijke waarschuwingen gegeven, onder andere aan opkopers die het register nog niet correct bijhouden. Het oorspronkelijke doel was om 150 controles uit te voeren in 2020. Dit bleek door de sluiting van winkels vanwege corona niet mogelijk.

52

Haags Economisch Interventie Team (HEIT) De kerntaak van het HEIT is het voorkomen en terugdringen van malafide bedrijvigheid en het aanpakken van alle misstanden in de prostitutiebranche. In 2020 is het team uitgebreid met nieuwe partners: de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit en de Omgevingsdiensten Haaglanden, Midden Holland en West Holland. Door de coronacrisis is het niet altijd mogelijk geweest om integrale HEIT-controles uit te voeren. Ondernemingen waren gesloten of thuiswerkcontroles in de prostitutiebranche bleken te gevaarlijk voor de HEIT-medewerkers. Desondanks heeft het team 388 controles uitgevoerd bij malafide ondernemingen en in de prostitutiebranche. Daarnaast heeft het HEIT toezicht gehouden op de noodverordeningen in het kader van corona. Denk hierbij aan illegale bordelen of horecagelegenheden die opengesteld waren voor publiek. Verder heeft het HEIT online toezicht gehouden op het aanbod van seksuele diensten via online contactadvertenties tijdens de eerste besmettingsgolf in het voorjaar. Ook zijn diverse actiedagen gehouden in andere branches, zoals de aanpak van illegale medicijnenverkoop en de misstanden in de beauty branche. Naast de horeca en detailhandel heeft het HEIT vele integrale controles uitgevoerd in de autobranche en de supermarkten.

Kerntaken Openbare orde en veiligheid Prostitutie In 2020 beschikten 68 seks- en escortbedrijven over een exploitatievergunning inclusief bedrijfsplan. De gemeente heeft alle vergunningaanvragen waarvan de vierjarentermijn was verstreken getoetst op grond van de wet Bibob. Daarnaast heeft de gemeenteraad de Prostitutienota 2020-2022 in november 2020 aangenomen. Het doel van het Haagse prostitutiebeleid is dat sekswerkers veilig en gezond kunnen werken (RIS304625). Coffeeshops Den Haag telde in 2020 36 coffeeshops. De coffeeshopbranche is kleinschalig, transparant en beheersbaar. Dat is mede te danken aan het Haagse coffeeshopbeleid met strikte handhaving van de AHOJG-criteria: geen affichering, geen harddrugs, geen overlast, geen verkoop aan jeugdigen onder de 18 jaar, geen grote hoeveelheden. Daarnaast stelt de gemeente voorwaarden aan de ligging ten opzichte van scholen en aan de kwaliteit. Een blijvend punt van aandacht is de overconcentratie van coffeeshops in het Zeeheldenkwartier en in de Weimarstraat. Exploitanten hebben daarbij de mogelijkheid om hun bedrijf te verplaatsen naar een passende locatie buiten deze gebieden, waaronder panden die eventueel vrijkomen als een exploitant niet door de Bibob-toets komt. Passende locaties zijn lastig te vinden.

In 2020 was er extra aandacht voor de overconcentratie aan coffeeshops in de Weimarstraat en het Zeeheldenkwartier (RIS302896, RIS305935 en RIS305929). Evenementen Na de City-Pier-City-loop op 8 maart 2020 waren er vanwege corona in 2020 geen grote evenementen meer. Aanvankelijk waren er nog wel een paar kleinschalige buurtevenementen tijdens de zomer. Ook de Haagse najaarskermis van 11 september tot en met 11 oktober 2020 ging door. Op 24 november 2020 is besloten om de vreugdevuren van Scheveningen, Laak, Escamp en Duindorp vanwege corona af te lassen. In de septembercirculaire van het Rijk is voor 2020 incidenteel geld beschikbaar gesteld voor de extra toezicht- en handhavingskosten als gevolg van de coronamaatregelen. Hiervan is een bedrag van € 0,15 mln. besteed aan compensatie van de misgelopen leges-inkomsten op het gebied van evenementen. Demonstraties Het aantal demonstraties nam ook in 2020 toe. In 2018 ging het om 1.500, in 2019 om 1.650 en in 2020 om 1.719 demonstraties. Daarbij waren enkele zeer grote, in het oog springende demonstraties die hebben geleid tot veel overlast en soms onwenselijke situaties. Denk aan demonstraties tegen de coronamaatregelen en de demonstraties van boeren. Dit jaar zijn 2 demonstraties tegen de coronamaatregelen verboden vanwege ernstige vrees voor wanordelijkheden of overtreding van de toen geldende coronamaatregelen.

Jaarwisseling Het aantal incidenten dat zich voordoet tijdens oud en nieuw daalt gestaag (RIS307478). Vrijwilligers die zich inzetten om hun eigen wijk veilig en leefbaar te houden, zoals de buurtpreventieteams, leveren een grote bijdrage aan een goed verloop van de jaarwisseling. Dit jaar waren er tientallen buurtpreventieteams actief in Den Haag. Door de coronamaatregelen was er maar zeer beperkt ruimte voor activiteiten. Wel was er een omvangrijk alternatief programma. Zo was er een meerdaags online festival speciaal voor jongeren, 53

Den Haag Inside Out, werden er gps-speurtochten voor kinderen georganiseerd en versierden bewoners hun wijk met feestverlichting. Bijzonder dit jaar: het landelijk vuurwerkverbod. Op maandag 28 en dinsdag 29 december konden bewoners uit Den Haag en uit de overige gemeenten binnen Haaglanden hun illegale vuurwerk inleveren. Op de locatie bij het ADO-stadion en op de parkeerplaats aan de Machiel Vrijenhoeklaan is in totaal 611 kilo vuurwerk ingeleverd. Voetbal De belangrijkste ambities voor 2020 waren: doorgaan met de samenwerking met de veiligheidsorganisatie van ADO Den Haag en het stabiliseren van de politie-inzet tijdens wedstrijden op maximaal 10.000 uur per jaar. De samenwerking met de veiligheidsorganisatie van ADO Den Haag was hecht. Ondanks de vroegtijdig gestopte competitie door de coronacrisis was er intensief contact. Veiligheidsregio Haaglanden Voor de Veiligheidsregio Haaglanden stond 2020 nadrukkelijk in het teken van corona. Al vrij snel in 2020 is gestart met de opzet van een crisisstructuur. Deze structuur is gaandeweg de crisis aangepast en geïntensiveerd als de situatie daarom vroeg. De gemeenteraad is hierover geïnformeerd via het verantwoordingsdocument Corona van 24 juni 2020 (RIS305629) en van 28 december 2020 (RIS307355).

Daarnaast startte is de Veiligheidsregio Haaglanden met de uitwerking van brandweerzorg op maat, op basis van de hulpvraag vanuit de samenleving. Dit betekent dat de brandweer inspeelt op maatschappelijke trends en ontwikkelingen om de kwaliteit van het brandweerzorgniveau continu te garanderen. De brandweer is in 2020 gestart met 3 thema’s: 1. Het waarborgen van de fysieke veiligheid via het voldoen aan de hulpvraag van de bewoners. 2. Stedelijke verdichting en de energietransitie in al hun facetten en aspecten. 3. Het vergroten van de duurzame inzetbaarheid van personeel. Strandveiligheid In de jaarlijkse brief over strand- en zwemveiligheid 2020 (RIS305436) is de gemeenteraad geïnformeerd over de maatregelen in dit kader. Het gaat vooral om strandbewaking, om het waarschuwingsvlaggensysteem om badgasten en watersporters visueel te informeren over gevaarsituaties langs de kustlijn en om de voorlichting aan badgasten. Met vlaggen zijn locaties aangewezen waar strandbezoekers kunnen zwemmen onder permanent toezicht van de life guards. Vlakbij het Noordelijk Havenhoofd op Scheveningen heeft op maandagavond 11 mei 2020 een noodlottig watersportongeval plaatsgevonden. Hierbij zijn 5 personen om het leven gekomen. De resultaten van verschillende onderzoeken naar dat incident zijn met de gemeenteraad gedeeld (RIS305427).

Crisisbeheersing Corona zorgde voor stevige inzet van regionale crisisbeheersing. Met corona als A-ziekte is de voorzitter van de Veiligheidsregio Haaglanden, tevens burgemeester van Den Haag, verantwoordelijk voor de bestrijding van de ziekte in de Haagse regio. Dat gebeurt in afstemming met de andere burgemeesters uit Haaglanden in het regionaal beleidsteam. De voorzitter en het regionaal beleidsteam zijn ondersteund door de coördinerend gemeentefunctionaris en het bureau Gemeentelijke crisisbeheersing, als gemeentelijke functies binnen het regionale samenwerkingsverband met de hulpdiensten en de GGD. Gemeentelijk team Dit jaar is het gemeentelijk team Incidenten ontwikkeld. Dit is een overlegstructuur die ingezet wordt als de druk op de gemeentelijke diensten een aanvullende inspanning vereist of als de inzet van een integrale aanpak door meerdere gemeentelijke diensten gewenst is. Elke jaar organiseert de gemeente diverse trainingen voor alle personen in de crisisorganisatie. Door de beperkingen van corona waren er dit jaar slechts een beperkt aantal trainingen. Hierbij is prioriteit gegeven aan de functionarissen die vanaf de locatie van het incident aansturing geven aan de gemeentelijke crisisprocessen. Cybergevolgbestrijding In 2020 is samen met de G4-gemeenten de handreiking Cybergevolgbestrijding opgeleverd.

De handreiking biedt een handelingskader voor bestuurders en hun adviseurs om tijdens een cybercrisis inzicht te krijgen in de verstoring en mogelijke maatschappelijke gevolgen. Daarnaast geeft het meer achtergrondinformatie over de taken en verantwoordelijkheden van betrokken partners. De handreiking wordt in 2021 ingevoerd in de regionale crisisorganisatie.

54

Wat heeft het gekost? Financiële verantwoording op hoofdlijnen

De lasten in dit programma worden verdeeld over de brandweer en rampenbestrijding (70%), de bestrijding onveiligheid (29%) en de strandveiligheid (1%). De dekking voor dit programma komt uit algemene middelen (76%), rijksbijdragen (11%) en overige inkomsten (14%).

Rekening 2020 Lasten Baten Saldo exclusief reserves Dotaties aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo inclusief reserves

70.544 16.606 53.938 N

Actuele begroting 2020 67.483 9.479 58.004 N

0 0 53.938 N

0 0 58.004 N

Resultaat 2020 3.061 N 7.127 V 4.066 V 0 0 4.066 V

Bedragen x € 1.000 Ontwerp Rekening begroting 2019 2020 64.615 6.159 58.456 N

63.756 7.076 56.680 N

0 0 58.456 N

0 0 56.680 N

Resultaat Binnen dit programma is een nadeel ontstaan op de lasten en een voordeel op de baten. Het nadeel op de lasten wordt grotendeels veroorzaakt doordat de kosten van de FLO regeling voor de brandweer dit jaar niet meer via de voorziening loopt maar via de exploitatie. Het voordeel op de baten is ontstaan doordat de voorziening voor de FLO is vrij komen te vallen. Wat zijn de verschillen met 2019? De lasten zijn in 2020 € 6,8 mln. hoger dan in 2019. Dit verschil wordt veroorzaakt door hogere kosten voor de Overgangsregeling FLO Brandweer: € 4,3 mln. De reguliere stijging van de bijdrage aan de Veiligheidsregio Haaglanden door trend en areaaluitbreiding leidt tot een verschil van € 1,6 mln. ten opzichte van 2019. Daarnaast zijn er hogere uitgaven voor de aanpak van ondermijning (€ 0,6 mln.) en bijzondere uitgaven door corona (€ 0,4 mln.). In 2020 waren er hogere baten: € 9,6 mln. Deze hogere baten worden voor het grootste deel veroorzaakt door de vrijval van de voorziening Overgangsregeling FLO Brandweer (€ 7,8 mln.). Daarnaast is in 2020 de afrekening van het rekeningresultaat van de Veiligheidsregio Haaglanden hoger dan in 2019 (€ 0,4 mln. V). Op een aantal onderdelen zijn hogere bijdragen van derden ontvangen dan in 2019 (totaal € 1,8 mln.): 1. De specifieke uitkering versterking van de lokale integrale aanpak van radicalisering, extremisme en terrorisme € 0,9 mln. 2.

Veiligheidshuis € 0,5 mln. 3. Aanpak ondermijning € 0,3 mln. 4. Bureau Gemeentelijk Crisisbeheersing € 0,1 mln.

55

Tenslotte is er door de coronacrisis ook een nadeel te melden op de baten: de legesopbrengsten van de door de burgemeester verleende vergunningen zijn in 2020 € 0,4 mln. lager dan in 2019. Corona Binnen dit programma is een aantal zaken te noemen dat direct te relateren is aan corona. Er zijn meer lasten (€ 0,4 mln.) gemaakt voor de realisatie van een aantal maatregelen in de openbare ruimte, alsmede ook opvang van niet rechthebbenden in de december periode. Hiernaast is ook sprake van tegenvallende baten (€ 0,35 mln. waarvan aan corona gelieerd € 0,275 mln.) op de vergunningverlening. Hiervoor is wel een compensatie ontvangen (€ 0,15 mln.), maar deze was expliciet voor de evenementen en uiteindelijk niet genoeg voor de totale tegenvallende inkomsten op leges. Een aantal zaken is niet doorgegaan door de genomen maatregelen, het is alleen moeilijk kwantificeerbaar hoeveel lagere lasten hiermee gemoeid zijn. Brandweer en rampenbestrijding Rekening 2020

Lasten 48.936

Baten 8.857

Begroting 2020

44.848

1.071

Resultaat

4.088

N

7.786

Brandweer en rampenbestrijding

Bedragen x €1.000 Saldo 40.079 N V

43.777

N

3.698

V

€ 3,7 mln. V I

Kosten FLO regeling Brandweer € 4,3 mln. N I De kosten van het functioneel leeftijdsontslag van brandweerpersoneel lopen dit jaar via de exploitatie. Deze kosten waren in de begroting niet voorzien, aangezien deze via de voorziening zouden lopen. Brandkranen € 0,1 mln. V I Jaarlijks is er een budget begroot voor het plaatsen en vervangen van brandkranen. De plaatsing en vervanging gebeurt op last van de VRH met Dunea als uitvoerende partij. In 2020 bleek het volledige budget niet nodig hiervoor. Diversen

€ 0,1 mln. V I

Vrijval VZ Overgangsregeling FLO Brandweer € 7,8 mln. V I De huidige voorziening Overgangsregeling FLO Brandweer voldoet niet aan de regels van het BBV voor voorzieningen en dient te worden opgeheven waardoor deze voorziening vrijvalt De regeling loopt overigens nog door tot en met 2047. Het vrijgevallen bedrag zal nodig zijn als dekking voor de kosten van de overgangsregeling. Bestrijding Onveiligheid Rekening 2020

Lasten 20.658

Baten 7.749

Begroting 2020

21.685

8.408

Resultaat

1.027

Bestrijding onveiligheid

V

659

Bedragen x €1.000 Saldo 12.908 N 13.277

N

369

V

N

€ 0,4 mln. V I

Beveiliging openbare ruimte € 0,3 mln. V I Via de begrotingsretraite was incidenteel geld beschikbaar gesteld voor de aanpassingen in de openbare ruimte rondom de nieuwe locatie van de ambassade van Israël. Dit project is in 2020 niet uitgevoerd en leidt dan ook tot een voordeel. Persoonsgebonden aanpak € 0,3 mln. V I In 2020 bleek het als gevolg van de Corona-pandemie niet mogelijk om de verschillende aanpakken op de reguliere wijze uit te voeren. Hierdoor zijn ook minder kosten gemaakt dan geraamd. Dit heeft geleid tot een voordeel op deze aanpak. Preventie

€ 0,2 mln. V I

56

Door de eindafrekening van een Europees project is een klein voordeel ontstaan (€ 0,1 mln.), daarnaast is het niet mogelijk gebleken om tijdens de pandemie alle zaken uit te voeren omdat dit door de overheidsmaatregelen niet altijd mogelijk bleek. Lasten Rijksprojecten € 0,5 mln. V I Voor verschillende onderwerpen wordt er rijksgeld beschikbaar gesteld (0nder andere voor ondermijning, aanpak radicalisering). Door de maatregelen die zijn genomen voor de bestrijding van de pandemie is het niet altijd mogelijk gebleken alle activiteiten uit te voeren. Hierdoor zijn er minder lasten gemaakt dan initieel begroot. Kosten Corona € 0,4 mln. N I Binnen dit programma is een aantal kosten met betrekking tot maatregelen in de openbare ruimte verwerkt. Deze maatregelen waren nodig in de bestrijding van de pandemie. Inclusief de opvang van nietrechthebbenden, welke in december mogelijk is gemaakt vanuit het programma veiligheid. Een en ander kwam ten goede aan de openbare orde en veiligheid. Diversen

€ 0,2 mln. V I

Leges € 0,2 mln. N I Door de verschillende maatregelen die zijn getroffen in de bestrijding van de pandemie is het aantal aanvragen voor burgemeestersvergunningen veel lager uitgevallen dan in een regulier jaar, hierdoor viel de opbrengst op de leges tegen. Daarnaast was er een te hoge inschatting van de legesopbrengst in 2019 welke tot een klein tekort leidt in 2020. Baten Rijksprojecten € 0,5 mln. N I Voor een groot deel van de Rijksprojecten (onder andere ondermijning, aanpak radicalisering) gold dat door de genomen maatregelen met betrekking tot de pandemie het niet mogelijk was alle activiteiten uit te voeren. Er zijn dus minder lasten gemaakt waardoor de bijdragen ook lager uitgevallen dan begroot. In overleg met de subsidieverstrekker is afgesproken deze achterstand in 2021 in te halen.

Strandveiligheid Baten 0

Bedragen x €1.000 Saldo 950 N

950

0

950

N

0

0

0

V

Rekening 2020

Lasten 950

Begroting 2020 Resultaat

Reserves, voorzieningen en investeringen bedragen x € 1.000 Voorzieningen

Begin

Voorziening Overgangsregeling FLO

Saldo Mutaties Eindsaldo Mutaties Eindsaldo Afwijking 7.784 -7.784 0 -620 7.164 -7.164

Totaal

7.784

Rekening 2020

-7.784

Begroting 2020

0

-620

7.164

-7.164

De huidige voorziening Overgangsregeling FLO Brandweer voldoet niet aan de regels van het BBV voor voorzieningen en dient te worden opgeheven. Het saldo per 1 januari 2020 is vrijgevallen ten gunste van dit programma (onderdeel Brandweer en Rampenbestrijding). Dit verklaart de grote afwijking in bovenstaande tabel. De FLO-kosten in 2020 zijn ten laste van het programma gebracht. Per saldo veroorzaakt het opnemen van de vrijval en de kosten in de exploitatie een voordelig saldo van € 3,56 mln. Er is een voorstel in voorbereiding om dit bedrag in een nieuw te vormen bestemmingsreserve FLO op te nemen. De regeling loopt overigens nog door tot en met 2047. Het vrijgevallen bedrag zal nodig zijn als dekking voor de kosten van de overgangsregeling.

57

2.5 Cultuur en bibliotheek Coördinerend portefeuillehouder: Robert van Asten Wat is het doel? Doel van het cultuurbeleid is het stimuleren van een kwalitatief hoogstaand en veelzijdig cultuuraanbod van en voor iedereen in Den Haag. Daarnaast investeert Den Haag in een volwaardige culturele infrastructuur met lokale, regionale en (inter)nationale betekenis. De bibliotheek van Den Haag stelt kennis en informatie ter beschikking, biedt mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie, bevordert lezen en kennismaking met literatuur en organiseert ontmoeting en debat. Het Haags Gemeentearchief zorgt voor duurzaam beheer van alle gemeentelijke informatie die niet meer nodig is voor de operationele taken van de gemeente. Ook coördineert het archief het betrouwbaar en duurzaam opslaan van actuele gemeentelijke informatie in digitale vorm. Historische informatie wordt aan het publiek beschikbaar gesteld. Daarnaast wil de gemeente het Haagse archeologisch erfgoed behouden, waar nodig verder onderzoeken en kennis hierover verspreiden.

Wat is beoogd en wat is behaald? Nieuw beleid en subsidieregeling De Adviescommissie Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2021-2024 heeft de aanvragen voor de subsidieregeling (RIS303155) beoordeeld op basis van het beleidskader Kunst en Cultuur 2021-2024 (RIS302961) en op 24 april 2020 het advies ‘Kracht en Kwetsbaarheid’ (RIS305165) overhandigd aan het college. Het college heeft op 16 juni 2020 het Ontwerp-Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2021-2024 (RIS305541) goedgekeurd. Het advies van de adviescommissie is grotendeels overgenomen. De aanvragers konden op het collegebesluit een zienswijze indienen. Alle zienswijzen zijn gebundeld in een zienswijzerapport en samen met het meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2021-2024 (RIS306137) aangeboden aan de gemeenteraad. Op 5 november 2020 heeft de gemeenteraad ingestemd met het meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2021-2024 (RIS306137 Bijlage 1). Subsidies • In 2020 ontvingen culturele organisaties subsidie voor hun kunst- en cultuurprojecten vanuit de subsidieregeling Culturele projecten Den Haag 2018 (RIS297616). • In het kader van de subsidieregeling Stimulering cultureel ondernemerschap 2020 zijn 10 van de 12 aanvragen gehonoreerd (RIS304586). • In 2020 is de subsidieregeling Makers Den Haag (RIS303206) geëvalueerd.

Eind 2020 is een aangepaste subsidieregeling Makers Den Haag 2021 (RIS306946) door het college vastgesteld. Het subsidieplafond is verhoogd en er zijn een aantal procedurele en inhoudelijke wijzigingen om het proces te vereenvoudigen. En verder in 2020… • In samenwerking met het crowdfundingplatform voordekunst zijn in 2020 circa 40 projecten gesteund. Ze zijn gericht op het stimuleren van ondernemerschap en het bereiken van nieuwe doelgroepen. • In de Proeftuin Cultuurankermethodiek hebben de Cultuurankers in themabijeenkomsten en samenwerkingsprojecten met instellingen uit de regio kennis en ervaring uitgewisseld op het gebied van wijkgericht en vraaggestuurd werken. • Eind 2020 is het regiodealproject ‘Zuidwest vertelt zijn verhaal’ gestart. Via cultuurparticipatie wordt hiermee de sociale cohesie in Den Haag Zuidwest versterkt. • Zomer 2020 stond de oplevering gepland van een publieksonderzoek naar het huidige bereik van het cultuuraanbod en hoe culturele organisaties hun publiek kunnen verbreden. Door de coronamaatregelen is het onderzoek uitgesteld naar mei 2021. • De eerste 2 edities van de Haagse CultuurAcademie zijn afgerond, de derde editie is vanwege corona uitgesteld naar 2021.

• Stichting Leergeld Den Haag heeft in samenwerking met Art-S-Cool, Beweigi, Haags Theaterhuis en Muziekcentrum 1001 Nachten het online platform ‘Doen wie je bent’ gelanceerd om de drempels om mee te doen met buitenschoolse activiteiten tijdens de coronacrisis te verlagen. Vanuit dit platform is in 2020 onder andere een Summerschool georganiseerd waaraan ruim 450 kinderen meededen. • In 2020 is het bedrijfsplan Amare behandeld in de commissie. De raad heeft het raadsvoorstel vastgesteld: Actualisering dekkingsbesluit Amare en verwacht resultaat bedrijfsexploitatie Amare (RIS304964). 58

Wat zijn de gevolgen van corona? De coronacrisis heeft grote impact op de cultuursector. Zoals afgesproken (RIS305073) is de gemeente coulant omgegaan met subsidie-eisen en de terugbetaling van subsidies voor projecten die zijn uitgesteld of niet doorgingen. Voor organisaties die een structurele subsidie ontvangen, zijn de prestatieafspraken tijdens de lockdown losgelaten. Met organisaties die projectsubsidies ontvangen zijn maatwerkafspraken gemaakt en al gemaakte kosten zijn niet teruggevorderd. Vanuit het Herstelfonds Cultuur (RIS305854) zijn instellingen uit het meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur (hierna: MJB-instellingen) ondersteund die door de coronamaatregelen te maken hadden met een exploitatietekort. Ook zijn de huren van culturele organisaties en makers die een pand huurden van de gemeente Den Haag voor een periode van 8 maanden kwijtgescholden (RIS307131). Deze coronasteunmaatregelen zijn gefinancierd uit de corona concernreserve, waaronder de rijkssteunpakketten en uit de middelen van Cultuur, waaronder door de inzet van de vrijgevallen voorziening “Zcala”. Indicatoren en kengetallen Prestatie-indicator

Nulmeting 2017

Realisatie 2020

Begroting 2020

7,6

7,4

7,6

Nulmeting 2018

Realisatie 2020

Begroting 2020

84%

78%

80%

Rapportcijfer cultuuraanbod in Den Haag

Effectindicator:

Percentage deelname aan cultuur voor heel Den Haag

Kengetallen

Nulmeting Realisatie 2019*) Begroting 2019*)

Aantal deelnemende leerlingen basisonderwijs aan cultuureducatie Aantal deelnemende leerlingen voortgezet onderwijs aan cultuureducatie

103.431

102.685

111.139

54.436

80.776

89.355

De aantallen betreffen deelnemers aan cursussen/lessen/workshops in de vrije tijd. Effectindicator: aantal bezoekers aan kunst- en cultuurinstellingen Podiumkunsten - Klassieke muziek (oud/nieuw) Podiumkunsten - Pop, jazz, urban, wereldmuziek

Nulmeting

Realisatie 2019*) Begroting 2019*)

123.184

141.736

130.459

567.317

588.415

571.167

Podiumkunsten - Theater, toneel, dans

534.417

444.562

396.833

Podiumkunsten – Participatie

87.641

147.745

122.124

Podiumkunsten - Film & letterkunde

187.112

223.701

214.077

Kunst- en cultuureducatie

4.813

5.537

4.377

Beeldende kunst en vormgeving

53.052

59.558

48.850

Musea

774.183

857.247

787.500

*) Bron: Jaarrekening 2019 van de instelling die subsidie ontvangen vanuit het meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2017-2020. De prestatiegegevens over 2020 worden in april 2021 verantwoord aan de gemeente en opgenomen in de jaarrekening 2021. Het aantal bezoekers aan kunst- en cultuurinstellingen was in 2019 bij alle disciplines hoger dan begroot.

59

Toelichting op grote afwijkende bezoekersaantallen Podiumkunsten - Theater, toneel, dans Het Nationale Theater (HNT) inclusief HNTjong heeft producties uitgevoerd die geen onderdeel uitmaakten van de beoogde producties. Dit zijn 6 van de totaal 26 producties. De grootste stijging van de bezoekersaantallen zit in de speelbeurten van het Korzo Makershuis. De makers hebben 53 voorstellingen meer gespeeld dan begroot. Podiumkunsten – Participatie De Cultuurankers werken veel met bewoners als gastprogrammeurs. Deze mensen zijn niet in dienst en er is daardoor minder grip op de output. De hogere realisatie van bezoekers komt doordat de gastprogrammeurs voor een groter aantal activiteiten en bezoekers hebben gezorgd. Kunst- en cultuureducatie Het aantal bezoeken bij Kunst- en cultuureducatie valt lager uit omdat het Haags Kinderatelier veel te laag begroot had. Het gerealiseerde aantal is licht gestegen ten opzichte van het jaar daarvoor. Beeldende kunst en vormgeving Het hoger aantal bezoekers aan instellingen in de beeldende kunst en vormgeving komt vooral door Stichting West. Stichting West heeft in 2019 de deuren van haar tijdelijke en ruimere huisvesting in de voormalige Amerikaanse Ambassade geopend. Er is grote belangstelling voor de voormalige ambassade met haar typische Bauhausstijl, het brede programma met meerdere tentoonstellingen, projecten, debatten, workshops.

Resultaat: verdubbeling van het aantal bezoekers.

Effectindicator

Nulmeting

Realisatie 2020

Begroting 2020

Bezoekers aan de website bibliotheek

1.269.000

942.000

1.400.000

Bezoekers aan de bibliotheek

2.578.000

1.201.261

2.600.000

Waarom minder bezoekers aan de bibliotheek dan begroot? In 2020 waren er minder bezoekers vanwege de coronamaatregelen. Er waren tijdelijke (volledige) sluitingen en er waren perioden waarin een beperkt aantal bezoekers mochten binnenkomen. Een groot deel van de activiteiten en groepsbezoeken is afgelast. Het aantal studieplekken is noodgedwongen teruggebracht van honderden naar tientallen plekken per dag. De bibliotheek startte in 2020 met een bezorgservice, in eerste instantie voor de kwetsbare doelgroep, maar later voor alle leden. Wanneer de maatregelen het weer toelieten, was het ook mogelijk om boeken af te halen in de bibliotheek. Waarom minder bezoekers aan de website dan begroot? De sluitingen en bezoekbeperkingen zorgden voor minder uitleningen en minder activiteiten. Daarom is er in 2020 minder gebruik gemaakt van online reserveren en het verlengen van materialen en het online raadplegen van de catalogus en agenda.