RIS308355 Bijlage 2

VOORONTWERP OPENBARE RUIMTE W E G A S T R A AT - P E G A S U S S T R A AT E . O . C O N C E P T Februari 2021

Colofon VO Openbare ruimte Wegastraat - Pegasusstraat e.o. Status: Concept Februari 2021 opdrachtgever: Davey Kleine (DSO) projectnr.: 95024116 / 7003756 projectteam IbDH: Projectmanager Aida Kadric Landschapsarchitect Monique Hoogland Landschapsontwerper Ellis Soepenberg Verkeerskundige ontwerper Martijn Miller-Turkenburg Cultuurtechnicus Dennis Slijkhuis Cultuurtechnicus Erik Mentink Verlichting Bert Kerpershoek Ondergronds Martin Khouw Ingenieursbureau Den Haag Postbus 12651 2500 DP Den Haag T: 14070 E: ingenieursbureau@denhaag.nl

2

Concept

Inhoud Opgave Ontwikkelingen Ambities & Uitgangspunten Context Bestaande Situatie Visietekening VO tekening Doorsneden Verkeer Groen Klimaatadaptief ontwerp Groene verblijfsplek Referentiebeelden Straatmeubilair en materialisering

3 4 6 8 10 12 13 14 15 17 21 22 23 24

Bijlagen Bioswale Conclusies onderzoek Bioswale schema Hoogtes Kabels en leidingen

25 26 26 27 28 29

Opgave De politie is voornemens om het nieuwe eenheidsbureau te vestigen op een kavel op de hoek van de Pegasusstraat en Wegastraat in de Binckhorst. In 2019 heeft het college hiervoor de nota van Uitgangspunten vastgesteld (RIS302378). Inmiddels is het bouwplan uitgewerkt en is in december 2020 de omgevingsvergunning aangevraagd. De gemeente stelt een projectdocument en grondexploitatie op welke naar verwachting begin 2021 vastgesteld zullen worden. Onderdeel hiervan is een voorlopig ontwerp voor de buitenruimte rondom het eenheidsbureau. IbDH is daarom gevraagd om een ontwerp te maken voor de Pegasusstraat, een deel van de Wegastraat en de ruimte tussen de Mercuriusweg en het eenheidsbureau.

Eenheidsbureau / politiebureau

Plangebied & Werkgrens en in geel aangegeven de bioswale

Concept Voorontwerp Wegastraat-Pegasusstraat e.o.

3

Ontwikkelingen 1. Eenheidsbureau Het nieuwe Eenheidsbureau is een grote ruimtelijke ontwikkeling en bestaat uit circa 48.000 m2 bvo bebouwing met inpandig ruim 360 parkeerplekken voor dienstvoertuigen. Het parkeren voor werknemers en bezoekers wordt gerealiseerd in een parkeerhub op de locatie Wegastraat 44. In de nieuwbouw worden onder andere de Eenheidsleiding en staf en de diensten Regionale Recherche, Inlichtingen en onderzoek, Opsporing en arrestantenzorg gehuisvest.

4

Concept

De toegang naar de inpandige, bovengrondse parkeergarage bevindt zich aan de Wegastraat. Aan de Pegasusstraat, in het verlengde van de Komeetweg, bevindt zich de hoofdentree van het gebouw. De entree bevindt zich onder de overstek waar zich tevens enkele bezoekersparkeerplaatsen bevinden. De parkeerplaatsen worden afgeschermd door middel van beplanting waarmee tevens punten worden behaald in het kader van natuurinclusief bouwen. Ook de toegang tot de fietsenstalling verloopt via de ruimte voor hoofdentree. Aan de zijde Pegasusstraat wordt afvalinzameling inpandig georganiseerd en is een uitrit voor het arrestantenvervoer.

2. 100% Sociaal Het plan 100% Sociaal bestaat uit 300 sociale huurwoningen die worden afgenomen door Staedion, ruim 4500 m2 bedrijfsruimten voor het MKB en circa 7000 m2 kantoren. De bedrijfsruimten bevinden zich op de begane grond en de eerste verdieping en daarboven komt een grote daktuin en twee markante torens voor de woningen. Parkeren voor zowel auto’s als fietsen is inpandig opgelost waarvan de entree zich bevindt aan de Wegastraat. De kantoren worden gerealiseerd in een nieuw gebouw in het verlengde van de hallen aan de Komeetweg.

2

1

Plangebied

Plangbied met aanliggende ontwikkeling eenheidsbureau (1) en ontwikkeling 100% sociaal (2)

Concept Voorontwerp Wegastraat-Pegasusstraat e.o.

5

Ambities en uitgangspunten Het Plan openbare ruimte Binckhorst is het juridisch-planologisch kader voor alle ontwikkelingen in de Binckhorst. Daarnaast zijn in de Gebiedsaanpak Binckhorst verschillende producten benoemd die van belang zijn om van de Binckhorst een goed stuk stad te maken. Het gaat dan o.a. om de Visie openbare ruimte Binckhorst, het Handboek openbare ruimte (Binckhorst), het Plan openbare ruimte en buitenruimte, de voorzieningenkaart en het warmteplan. Deze producten geven de kaders weer waar de openbare en buitenruimte aan dienen te voldoen. Aanvullend is voor het eenheidsbureau de Nota van Uitgangspunten opgesteld waar globale uitgangspunten voor de omgeving zijn opgenomen. Het schetsontwerp voor de openbare ruimte en de ontwerpen voor de gebouwen zijn opgesteld voordat het HOR Binckhorst is vastgesteld. Het ontwerp voor de openbare ruimte voldoet in ieder geval aan het stadsbrede HOR en waar mogelijk aan het HOR Binckhorst.

Verkeer Op het gebied van verkeer zijn er de volgende uitgangspunten: • Brede rijbanen van circa 6,5 meter zodat deze ook begaanbaar zijn voor vrachtverkeer; •

Opheffen van parkeren in de openbare ruimte (Wegastraat, Pegasusstraat);

•

Een goede en veilige verkeersafwikkeling van uitrukkend verkeer van nood- en hulpdiensten die rekening houdt met ander verkeer;

•

Aansluiting op toegang parkeergarage Eenheidsbureau politie. Ook hier aandacht voor kruisende (langzaam) verkeersstromen;

•

Gezien het aantal parkeerplekken en de daarmee samengaande grote hoeveelheden in- en uitgaand verkeer zal er intern voldoende opstelruimte voor de entree van de parkeergarage gerealiseerd moeten worden;

•

Brede trottoirs met voldoende ruimte voor de voetganger (en mindervaliden) en bomen;

•

Zorg voor veilige oversteekplaatsen en doorgaande voetgangersroutes naar openbaar vervoershaltes.

6

Concept

Omgevingsplan inclusief plangebied

•

Toegankelijk voor fietsers (geen vrije fietspaden);

•

Ruimte voor laden en lossen rekening houdend met toekomstige planvorming op de aangrenzende kavels en bestaande bedrijvigheid;

•

Aanvullende functies die niets toevoegen aan de ruimtelijke kwaliteit zoals een fietsenstalling, opstelruimte voor afvalcontainers en andere utilitaire functies dienen inpandig opgelost te worden.

Verblijfskwaliteit Er is sprake van transformatie van een bedrijventerrein naar een gemengd hoogstedelijk woon-, werk- en leefgebied waarbij nieuwe stedelijke milieus worden ontwikkeld en de mate van bebouwing intensiveert. Daarbij hoort: industriële sfeer en karakter, robuuste en aantrekkelijke buitenruimte, stedelijkheid en stedelijke kwaliteit, heldere en betekenisvolle structuren (oa fiets en voetganger), duurzaamheid, en klimaatadaptiviteit. Openbare ruimte nodigt uit tot bewegen en menselijke interactie en de bebouwing reflecteert dat. Bebouwing en programmering dient relatie met maaiveld te versterken. Grens tussen binnen en buiten vervaagt.

Groen, ecologie, klimaatadaptatie Uitgangspunt is dat de bestaande bomen aan de Pegasusstraat zo veel mogelijk behouden blijven. De jonge bomen aan de Wegastraat ter hoogte van het Eenheidsbureau dienen te worden verplaatst naar de overzijde van de straat. De afstand tussen de gevel en de stam moet min. 7 m zijn. Ten behoeve van een klimaatadaptieve inrichting worden huidige groenstructuren gecontinueerd en wordt ruimte gelaten voor groenstroken met voldoende ruimte voor goede groeicondities voor bomen. Er wordt een bioswalesysteem onderzocht. Deze zorgt voor het vasthouden (berging) en vertraagd afvoeren van regenwater. Hiermee wordt de bewustwording vergroot en heeft het ook een educatieve functie en het past in het ‘rauwe groen’ van de Binckhorst. Zie pg 17-19. Ook past het bij het BKP.

Kabels en leidingen Er moet rekening worden gehouden met voldoende ruimte voor bestaande en toekomstige kabels en leidingen. Dat moet afgestemd worden met Energieplan Binckhorst. Zie bijlagen.

Concept Voorontwerp Wegastraat-Pegasusstraat e.o.

Plan openbare ruimte inclusief plangebied

7

Context Groenstructuur

40-60%

Su pe rn ov aw eg

Zuiderkroonstraat

Begraafplaats

Melke wegstr aat

Verkeer

Mercuriusweg

Pegasusstraat

De Pegasusstraat is samen met de Melkwegstraat en Zuiderkroonstraat een belangrijke schakel tussen het zuidelijke en noordelijke deel van de Binckhorst. Tussen de Binckhorstlaan en de Supernovaweg zijn er immers geen andere parallelle verbindingen. Met het oog op de toekomstige ontwikkelingen en gebruikers betekent dit: ruime trottoirs, brede rijbanen waar ook fietsers welkom zijn en een verbindende groenstructuur. De groenstrook aan de Komeetweg krijgt in deze nieuwe context betekenis voor vergroening en klimaatadaptatie (zie pg. 22). De Wegastraat heeft een smal profiel, waarbij binnen de huidige rooilijnen geen ruimte is voor bomen. Aan de overzijde van het toekomstige Eenheidsbureau is er potentie tot het plaatsen van bomen. Het vergroenen van het profiel zal verder gehaald moeten worden uit de strook langs de begraafplaats. De Orionstraat zal in de toekomst gebaat zijn met meer verbindingen naar de Komeetweg en de Wegastraat en transformatie naar voetgangersgebied. Met name het publiek maken van de ruimte tussen de gemeentelijke monumenten, de Jero hallen kan leiden tot een aantrekkelijke stedelijkheid met voldoende openbare ruimte en buitenruimte met hoge kwaliteit en klimaatadaptieve maatregelen. In het kader van Wegastraat 44 (buiten de scope) dient er een doorsteek voor voetgangers te worden gerealiseerd.

Voor auto’s zijn er twee volledige kruisingen met de Supernovaweg bij de Zonweg en Mercuriusweg. Ter hoogte van de Wegastraat kan er alleen in éénrichting in en uit gereden worden. Op de Supernovaweg ligt het twee-richtingen fietspad aan zijde van het spooremplacement met een oversteek ter hoogte van de Zonweg en de Mercuriusweg. Vanwege de bereikbaarheid van de Pegasusstraat en verbinding naar de Zuiderkroonstraat, is een doorsteek voor langzaam verkeer tussen de Mercuriusweg en de Pegasusstraat van belang.

Groenverbinding Begraafplaatszone - Binckhorsthaven en verkeersverbindingen (Melkwegstraat-Zuiderkroonstraat-Pegasusstraat)

8

Concept

Binckplek Binckplekken zijn authentieke plekken in de Binckhorst rondom karakteristieke waardevolle bebouwing of locaties. Deze worden benut om aantrekkelijke ontmoetingsplekken met een eigen identiteit te creëren en te complementeren met groen en voorzieningen waar mogelijk. De Binckplekken komen het best tot hun recht met publieke functies en programmatische flexibiliteit, zodat er bruisende interactiemilieus mogelijk zijn. Binckplekken bestaan uit verschillende onderdelen waarbij het ruimtelijk en programmatisch samenspel tussen waardevolle (historische) gebouwen en objecten/artefacten en kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte centraal staat. Naast de objecten en openbare ruimte die de Binckplekken definiëren kennen deze bestaande bomen/bomen Binckhorstlaan wenselijke bomenstructuur plekken een invloedssfeer die groter is dan de onderdelen zelf. waterstructuur klimaatlint

Aanhaken op het groene netwerk

Waterfrontpark Grenzend aan de politiekavel is een Binckplek rondom de begraafplaatszone ecozone karakteristieke, gemeentelijke monumenten en beeldbepalende Trekvlietzone, 26m karakteristieke panden de ‘Jero hallen’. De kansen worden kadezone Binckhorsthaven strategische Binckzone gezien in het toekomstig veranderen van de Orionstraat naar voetgangersnetwerk voetgangersgebied. Alle in- en uitritten van de parkeergarages fietsnetwerk worden gesitueerd aan de Wegastraat. De OrionstraatBinckplek blijft in dit indicatieve verbindingen tussen de Binckplekken, fijnmazig netwerk plan bereikbaar vanaf de Pegasusstraat.

0

50

100

Geef erfgoed de ruimte

Binck-netwerk Naast het openbare ruimte netwerk van de Binckhorst zijn er Binckplekken. Dit zijn plekken van betekenis voor de identiteit van de Binckhorst door cultuurhistorische waarden (industrieel erfgoed) en een economisch programma met publieksaantrekkende werking. Oud en nieuw komt bij elkaar en de verbindende factor is de openbare ruimte. De Binckplekken zijn de ruimtelijke dragers en levendige clusters van de toekomstige Binckhorst. Het zijn goed ontworpen ensembles en ankers in het netwerk van routes en buitenruimtes. Het DNA van de Binckhorst wordt versterkt. Dit is het goud wat de Binckhorst in handen heeft. Het is het verschil tussen een mooi maar inwisselbaar buurtpark 300 en een400 500 plek die uniek is. Het unieke karakter kan de Binckhorst overstijgen en meerwaarde krijgen voor de stad.

200

De Binckplekken zijn bestemmingen die via het openbare ruimte netwerk (de indicatieve ambitiepijlen in de tekening) met elkaar worden verbonden, zodat er een hoogstedelijke woon- en werkomgeving ontstaat. De Binckplekken lenen zich voor een combinatie van klimaatmaatregelen en buitenruimte voor verblijf, ontmoeting en interactie. De meeste Binckplekken zijn open plekken aan het water, waardoor het sunspots zijn en waar het fijn is om te vertoeven en elkaar te ontmoeten: bruisen op z’n Bincks.

bestaande bomen/bomen Binckhorstlaan wenselijke bomenstructuur waterstructuur klimaatlint Waterfrontpark begraafplaatszone ecozone Trekvlietzone, 26m kadezone Binckhorsthaven strategische Binckzone

Binckplekken uit het Plan Openbare Ruimte

Afwateren op groen

voetgangersnetwerk

fietsnetwerk

Zonplekken koesteren

Binckplek indicatieve verbindingen tussen de Binckplekken, fijnmazig netwerk Waterfrontpak omgeving begraafplaats Binckhaven Broekslootsingel

9

Concept Voorontwerp Wegastraat-Pegasusstraat e.o. 0

50

100

200

300

N

400

500

23

Bestaande Situatie

10

Pegasusstraat zuidelijk deel

Orionstraat met monumentale loodsen

Monumentale loodsen Jero Papierfabriek

Pegasusstraat noordelijk deel

Monumentaal pand aan de Pegasusstraat hoek Wegastraat

Streetart aan de Zuiderkroon straat

Wortelopdruk in de Pegasusstraat

Veel blinde gevels in het gebied, Wegastraat

De Binckkippen hebben speciale aandacht

Concept

https://denhaag.klimaatatlas.net/

Ontwateringsdiepte

Stroombanen

Thermische energie

Wateroverlast k

Bestaande Situatie omgeving Wegastraat De Wegastraat is een verbindende weg tussen de Supernovaweg en de Binckhorstlaan. Het is een stenige straat die getypeerd wordt door bedrijfshallen aan beide zijden. Het beeld van de straat wordt gedomineerd door geparkeerde auto’s en dichte gevels van bedrijfshallen. De Wegastraat heeft aan beide kanten langsparkeren 3-12-2018 en er is vrijwel geen groen aanwezig. Van een groenstructuur is hier geen sprake.

Pegasusstraat Aan de Pegassustraat staan er aan één zijde twee panden met cultuurhistorische waarde. De Jero Papierfabriek en Pegasusstraat 5. Aan de andere kant is de politiekavel gesitueerd. De Pegasusstraat heeft aan beide kanten een bomenrij, waar af en toe een boom mist en een plantvak met diverse bomen ter hoogte van de Jero 1 km Papierfabriek. De conditie van de bomen is divers, ondergronds 3000 ft wordt de groei beperkt door kabels en leidingen. In het zuidelijke deel is er sprake van wortelopdruk.

Hittestress Hittestress

Aanzienlijk warmer Aanzienlijk warmer Klimaatatlas | Denhaa Warmer Warmer Neutraal Neutraal Koeler Koeler Wateroverlast klimaatbui KLIMAATATLAS Aanzienlijk koeler Aanzienlijk koeler Gebouwen (https://www.nelen-schuurmans.nl/) Gebouwen Waterhevige buien zullen naarAlles Korte, verwachting steeds vaker voorkomen. klimaateffect heeft een grote impact in stedeli Gebiedskenmerken Hitte Dit Kansenkaarten Neerslag Water Lees meer

Overzichtskaart

3-12-2018 Water

Leaflet (http://leafletjs.com) | © OpenStreetMap bron (http://osm.org/copyright) contributors kaart: https://denhaag

Orionstraat De Orionstraat is een parallelweg van de Wegastraat en Komeetweg. De bedrijven hebben hun entrees aan de Wegastraat of de Komeetweg, en de expeditie aan de Orionstraat. Het is een functionele straat, waar opslag, auto’s en busjes langs de kant van de weg staan. Er zijn in totaal drie bomen in de Orionstraat. De bomen staan dicht op de gevel en nemen het hele trottoir in beslag.

KLIMAATATLAS

Wateroverlast klimaatbui

Begaanbaarheid wegen Bomen

Hittestress

Korte, hevige buien zullen naarAlles verwachting steeds vaker voorkomen. klimaateffect heeft een grote Gebiedskenmerken Hitte Dit Kansenkaarten Neerslag

Komeetweg Kenmerkend voor de Komeetweg is de groenstrook, die de Mercuriusweg op afstand houdt en zich verbreedt richting de Supernovaweg.

Wegen

Lees meer

18 waterdiepte

Overzichtskaart

Water

Wegen

Hittestres

Begaanbaarheid wegen Bomen

Hittestres

Ontwateringsdiepte

Thermisc

tot 10 cm tot 20 cm 20 cm en meer

Ontwateringsdiepte

Stroombanen

Klimaatadaptatie

Stroombanen

Thermische energie

1/1 1/1

Deze plek heeft te maken met verschillende invloeden door het veranderen van het klimaat. Zo is dit een erg warme plek in de stad. Dit komt door de verharding in het gebied. Ook is dit een natte plek als het regent. https://denhaag.klimaatatlas.net/

(https://www.nelen-schuurmans.nl/)

200 m 500 ft

W a t eLeaflet r o (http://leafletjs.com) v e r l a s t | © OpenStre

11

Concept Voorontwerp Wegastraat-Pegasusstraat e.o. (https://www.nelen-schuurmans.nl/)

Visietekening omgeving

Mercuriusweg S u p er n o va w eg

Komeetweg

100% Sociaal

Pegasusstraat

Eenheidsbureau

100% Sociaal

Wegastraat Zuiderkroonstraat

Omgevingschets van mogelijk toekomst beeld

12

Concept

VO tekening (locatie bioswale nader uit te werken)

Concept Voorontwerp Wegastraat-Pegasusstraat e.o.

13

Doorsneden nieuwe situatie

Laad- en losstrook

VO

Doorsnede A, Pegasusstraat nieuwe situatie

Profiel E, nabij hoofdingang politie

1Schema 4 1 Concept

Profiel D, Supernovaweg nieuwe situatie

Doorsnede B, Pegasusstraat nieuwe situatie

Profiel C, Wegastraat nieuwe situatie

Ve r k e e r Voor de directe omgeving van het politiebureau geldt dat de Supernovaweg hoofdverkeersroute is en dat de Wegastraat, Pegasusstraat en de Mercuriusweg in de toekomst hieraan ondergeschikte erftoegangswegen voor bestemmingsverkeer zullen worden.

Wegastraat (nu nog 50 km/h) Rijbanen zijn 6,5 meter breed, zodat fietsers voldoende ruimte hebben, zo nodig een vrachtwagen kan laden en lossen, en in de toekomst een bezorgauto een aflevering kan doen. Omdat de transformatie van de Binckhorst nog in ontwikkeling is, zullen de klinkers gelegd worden tot aan de kavel van NU projectontwikkeling.

de Supernovaweg/Regulusweg maar op paar plaatsen overgestoken kan worden.

Laad en losstroken In de Binckhorst worden geen parkeerplaatsen in de straten opgenomen. In de Pegasusstraat is een laad- en losstrook ingepast. Deze ligt het op niveau van de stoep omdat deze niet bij de straat hoort.

Pegasusstraat (30km/h) De Pegasusstraat verandert van een straat in een bedrijvengebied naar een straat in een gemengd gebied met meer ruimte voor langzaam verkeer en verblijven. In de nieuwe situatie wordt de Pegasusstraat alleen gebruikt door bestemmingsverkeer en beperkt door vrachtverkeer. De garages van de politie, Wegastraat 44 en 100% Sociaal worden via de Wegastraat ontsloten, die weer in directe verbinding staan met de Binckhorstlaan en de Regulusweg. In de Pegasusstraat rijdt dan alleen bestemmingsverkeer naar de direct omliggende bedrijven (Komeetweg en Orionstraat) en een deel van de logistiek van de politie. Er is dus geen sprake van een grote stroom vrachtwagens en bovendien zijn de wegvakken relatief kort en overzichtelijk (< 50 m). Dit rechtvaardigt geen brede rijbaan waar vrachtwagens elkaar moeten kunnen passeren. Vrachtwagens kunnen bij de kruisingen eventueel wachten op tegemoetkomend verkeer. Bezorgend verkeer voor de politie kan kort parkeren aan de zijde van de politie. Het manoeuvreren bij het haaks in- of uitrijden vindt plaats via de kruising met de Orionstraat. Een rijbaan van 5 m waarborgt voldoende het gebruik voor tweerichtingsverkeer ook met fietsverkeer en een beperkt aanbod vrachtverkeer en nodigt tegelijk niet uit tot dubbel parkeren.

Het fietsverkeer van en naar dit gebied zal sterk gebundeld zijn op de Mercuriusweg (Laak ev), de Supernovaweg (Centrum) en Regulusweg-Zuiderkroonstraat (Voorburg ev). Dit komt ook doordat

Concept Voorontwerp Wegastraat-Pegasusstraat e.o.

Sfeerbeeld Pegasusstraat

15

Entrees en wie gebruiken de entrees 1. Hoofdentree, voetgangers 2. Logistiek, vuilniswagen en busjes 3. Arrestanten busjes 4. Autoverkeer richting the parkeergarage, politie auto’s 5. Sleepwagen

Parkeren politiebureau In het politiebureau is het parkeren van dienstvoertuigen inpandig opgelost, de entrees hiervan bevinden zich aan de Wegastraat (nr. 4). Het parkeren voor bezoekers is eveneens op eigenterrein opgelost. De entrees hiervan bevindt zich aan de Pegasusweg bij de Hoofdentree (nr. 1). Het parkeren voor de werknemers vindt elders plaats (Wegastraat 44).

Voetgangersroute

Fietsers

Fietsersroute

Er wordt een nieuwe doorsteek voor fietsers en voetgangers tussen de Komeetweg/Pegasusstraat en de Mercuriusweg aangebracht met een nieuw te maken tweerichtingenoversteek over de Mercuriusweg. Dit om fietser via de hoofdentree te leiden richting de inpandige fietsenstalling. Vanaf de richtingen Voorburg en Rijswijk kan langzaam verkeer via de Zonweg en Zuiderkroonstraat comfortabel en veilig de lokatie bereiken (nr 1).

Plangrens

1a 1

Verdere verkeersbewegingen politiebureau Kleine arrestantenbusjes zullen binnen rijden via de entree aan de Pegasusstraat. Klein expeditie verkeer en de vuilniswagen voor de perscontainer rijden het pand in via de entree tegenover de Orionstraat (nr. 2). Hij zal hiervoor de Orionstraat inrijden en achteruit het pand inrijden.

1

Aanrijdbeveiliging en camera’s De meeste lengte van de aanrijdbeveiliging van het gebouw is opgenomen in de gevel. Op enkele punten was dit niet mogelijk. Om die punten ook te beveiligen tegen aanrijden worden er beweegbare pollers voorgesteld in het trottoir (bij nr. 2 en 5) en paaltjes nabij de hoofdingang aan de zijde Supersnovaweg (1a). Beveiligingscamera’s t.b.v. de politie zullen worden geplaatst op de hoek van het gebouw aan de Supernovaweg (6). De camera’s hangen zoveel mogelijk aan het gebouw. Indien dit niet mogelijk is (i.v.m. zichtlijnen) worden er twee masten in de openbare ruimte geplaatst.

16

Concept

2

6 1

3 4

5

Groen Bomenbalans De bomen langs de Wegastraat worden verplaatst omdat deze anders te dicht op de gevel komen te staan. De twee bomen die het dichts bij de Supernovaweg staan blijven behouden. In de groenvakken aan de Pegasusstraat (nummer 4) zijn aan de zijde van de ontwikkeling van 100% Sociaal een aantal bomen van slechte kwaliteit of zwaar beschadigd. Deze bomen worden verwijderd uit de groenstrook en de overige bomen blijven staan. Er worden twee nieuwe bomen in het groenvak toegevoegd. De bomen die verdwijnen aan de zijde van het politiebureau worden gecompenseerd binnen het plangebied. Kap bomen: 6x (Pegassusstraat zijde Politiekavel) Aanplant bomen: 13x Verplaatsen bomen (Wegastraat zijde Politiekavel): 7x

Standplaats verbetering Bioswale/klimaat adaptatie Ecologisch/ontmoeten Te kappen/verplaatsen boom Bestaande boom 2

3

3

1

Nieuwe boom

Visie bomen • 1 , 6, en 8. De bestaande bomen aan de doorgaande wegen bestaan uit 1 a 2 boomsoorten per straat.

4

• 2 en 3 De groenstrook nabij de Komeetweg bestaat uit een diversiteit aan bomen van 1ste, 2de en 3de orde (enkel en meerstammig). Waarvan 2 herplant zijn uit de Wegastraat. De nieuwe bomen worden met een grotere maat aangeplant zodat ze sneller de ‘tussenschaal’ vormen tussen mens en bebouwing in deze hoogstedelijke omgeving. Standplaats verbetering is essentieel in de vervuilde grond. • 4 en 5. De bestaande bomen aan de westzijde van de Pegasusstraat blijven zo veel mogelijk behouden en vormen een strook met een diversiteit aan boomsoorten. Er worden 2 extra bomen aangeplant.

7

• 6. De ambitie is om langs de Wegastraat een bomenrij te realiseren. Deze bomen vormen de eerste laanbomen en zijn herplant vanaf de overzijde van de Wegastraat.

5

• 7. De bomen nabij de kruising Supernovaweg - Wegastraat vormen met z’n drieen een groep op zich (2 bestaand, 1 nieuw). 8 6 Groentypologiën

Concept Voorontwerp Wegastraat-Pegasusstraat e.o.

17

Bioswale Door middel van een bioswale kan een groenvak gebruikt worden als tijdelijke regenwaterbuffer (maatregel nr. 22 in de Toolbox). Een bioswale is een bovengrondse bak, met voldoende wortelruimte voor groen en met capaciteit om water te bufferen / filteren (met een overstort). Het regenwater uit de directe omgeving kan hierheen geleid en gebufferd worden (met een overstort). De capaciteit van de buffer is beperkt en zal worden benut om de openbare ruimte af te koppelen. Het hemelwater van de politiekavel wordt opgevangen op eigenterrein door gebruik te maken van retentiekratten op het dak. Er wordt onderzocht of een bioswale kan worden gerealiseerd in het groen tussen de Mercuriusweg en het Eenheidsbureau en hoe het water (bovengronds / ondergronds) vanaf de straten bij de bioswale kan komen.

Door in het VO gebruik te maken van de bestaande groenwaarden aan de overzijde van de Pegasusstraat kan beter worden aangesloten op het Plan openbare ruimte. Waar mogelijk worden de bestaande bomen opgenomen waardoor de straat een fijnere, groenere verbinding wordt tussen de Begraafplaats en de Mercuriusweg. Door het plaatsen van zitelementen krijgt het groen bovendien verblijfskwaliteit voor bewoners en werknemers. De onderbeplanting wordt vervangen voor robuuste beplanting, passend bij de identiteit van de plek en een schaduwrijke omgeving. Ook krijgen de bestaande bomen zo meer regenwater wat ter plekke infiltreert.

Laad- en losstrook

Groenstrook Pegasusstraat In de huidige situatie ligt er in de Pegasusstraat een groenvak met bomen. De bomen zijn geïnventariseerd en er blijken bijzondere boomsoorten te staan zoals de wintergroene Eik (2x). De bestaande groenstrook heeft waarde voor zowel de beleving als qua soorten. Ook hebben ze al een flinke maat.

Context Plan Openbare Ruimte

De bomenrij langs de straat wortelt hoogstwaarschijnlijk onder dit bestaande groenvak aangezien de straat uit asfalt bestaat en er een flinke hoeveelheid kabels en leidingen onder de bestaande bomenrij liggen. Het uitgangspunt is behoud van deze bomen. In het Plan openbare ruimte Binckhorst wordt de Pegasusstraat aangeduid als een groene straat met bomenrijen. Zoals reeds aangegeven in de SO-fase kan de bomenrij aan de zijde van het eenheidsbureau niet behouden blijven i.v.m. de kwaliteit van enkele bomen, de bestaande kabels en leidingen en de nieuwbouw.

Laad- en losstrook

VO

18

Concept

Doorsnede Pegasusstraat

Beplantingstypologien en hun groenfuncties Doordat de openbare ruimte in de Binckhorst beperkt is, zullen plekken multifunctioneel gebruikt moeten worden. 1 en 7: Bermen van bloemrijk grasland met bomen Langs de Supernovaweg zal binnen het plangebied standplaatsverbetering toegepast worden bij de bomen. Het groenvak wordt hier verbreed langs het voetpad en zal bestaan uit bloemrijk grasland wat ook bijdraagt aan de ecologie. Functiecombi: geleiding verkeer - biodiversiteit (ecologie) groenbeleving - aanleiding tot het maken van een ommetje (gezondheid) - hittestress verlagend 2 en 3: Robuuste grassen / heesters en vaste planten in combinatie met bomen, passend bij de identiteit van de Binckhorst waarbij nummer 3 een bioswale of verblijfsgroen is. Dit gebied is de ‘climax’ van de groenstroken vanuit de Pegasussstraat en is onderdeel van de groene verbindingen uit het POR. Het ligt in het verlengde van de ‘recreatieve looproute’ waar de verblijfsplek de beëindiging is. Deze lokatie zal een meer natuurlijke uitstraling krijgen en bestaat uit een afwisseling tussen open en meer besloten delen waarbinnen zich verblijfsplekken bevinden. Zichtlijnen door het gebied maken het mogelijk groene ruimte te ervaren (iets dat schaars is in de Binckhorst). De ruimtelijke afwisseling wordt gemaakt door een combinatie van: a. bloemrijk grasland b. heesters/vaste planten c.

(meerstammige) bomen Plantvak verbetering essentieel in vervuilde grond.

4 en 5: bestaande bomen met onderbeplanting 4. Bestaande bomen waar mogelijk behouden, onderbegroeiing vervangen door texturen en kleuren (door schaduw beperkt) 5. Bestaande bomen behouden. Verharding deels omzetten naar groen. Vak 4 en 5 gelijke uitstraling en sfeer qua onderbeplanting. De bestaande kwaliteit van de groenvakken (bomen) wordt benut en Door het toevoegen van nieuwe onderbeplanting onder ooghoogte met daar doorheen een pad dat beweging en samenkomen uitlokt, wordt bijgedragen aan de gezondheid van de mens. Ook zal het water van de trottoirs in de groenstrook (gedeeltelijk) afwateren en infiltreren. Functiecombi: groenbeleving - ecologie - afwatering bewegingsaanleidingen (gezondheid) - samenkomen/verblijven hittestress verlagend. 6: Verplantte bomen Wegastraat (zijde Eenheidsbureau) met hieronder bloemrijk grasland Functiecombi: groenbeleving - ecologie - verkeersgeleiding bevordering oriëntatie - hittestress verlagend

Functiecombi: biodiversiteit (ecologie) - groenbeleving - aanleiding tot het maken van een ommetje (gezondheid) aanleiding tot bewegen - hittestress verlagend - educatief qua klimaatbestendigheid - samenkomen (sociaal) (Water bergen en vertraagd afvoeren bij tekening bioswale)

Concept Voorontwerp Wegastraat-Pegasusstraat e.o.

19

Beplanting Typologie 1 en 7 Bloemrijk grasland met inheems bloemenmengsel: grassen met éénjarige kruidachtige soorten en overblijvende bloeiende vegetatie, (in Wegastraat in combinatie met verplante bomen).

Typologie 2 en 3 Opgaand groen die een eenheid vormt met typologie 3. Robuuste grassen / heesters en vaste planten, passend bij de identiteit van de Binckhorst in combinatie met bomen

1&7. bloemenmengsel

2. heester

2. heester

2. heester

2. heester

2. grassen

2. grassen

3. bioswale beplanting

4&5. Grassen

4&5. beplanting

4&5. schaduwplanten

4&5. beplanting

Bomen; onder andere verplantte bomen vanuit de Wegastraat en/of inheemse bomen die tegen natte voeten kunnen en nabij kabels en leidingen mogen staan. zoals bijvoorbeeld wilgensoorten. Plantgat verbetering zodat bomen uit kunnen groeien tot volwaardige bomen. Nabij de hoofdingang van het politiebureau sluit de door de politie (op hun terrein) aangedragen gemengde haag (1,5m) aan op een heester/vaste plantengroep van onder ooghoogte. De gemengde haag zal bestaan uit spaanse aak, haagbeuk en beuk. Ook in de heestergroep komen deze soroten terug. Ook wordt er dadelijk in het beplantingsplan gezocht naar soorten die bij voorkeur interessant zijn voor de huismus zoals wilde liguster, hulst, vuurdoorn of klimop.

Typologie 4 en 5 Bestaande bomen waar mogelijk behouden, onderbegroeiing vervangen door texturen en kleuren (door schaduw beperkt).

4&5. grassen

20

Concept

Klimaatadaptief ontwerp Door de opwarming van de aarde verandert het klimaat. Dit betekent dat Nederland te maken krijgt met langere droge periodes en extreme neerslag in een korte periode. In het geval van hevige regenval is het van belang het water ter plekke op te vangen, vast te houden en daarna

overstort

regenwater stroomt van straat naar bioswale af

maaiveld (ca. +63NAP)

vertraagd af te voeren. De ambities op het gebied van klimaatadaptatie zijn in de Binckhorst hoog, wat is vastgelegd in het Omgevingsplan. In het omgevingsplan is de Binckhorst aangeduid als “een proeftuin

speciale grondlagen

voor duurzaamheid en vergroening”. We onderzoeken een bioswale als klimaatbestendige oplossing in dit plan. De ambitie 1+1 =3 wordt

schoon water richting de begraafplaats -50 mv grondvervuiling

ingepast door multifunctioneel gebruik van de buitenruimte. Zie pg 21 Waterlaag die er altijd instaan tbv planten

voor de functiecombinaties die worden voorgesteld. Met vergroening van de huidige grotendeels versteende Binckhorst kan hierop worden

Principe tekening bioswale

ingespeeld. De herinrichting van de Pegasusstraat en de ruimte tussen de Mercuriusweg en het eenheidsbureau biedt kansen voor

-28 / -67 NAP? grondwaterstand (=ca. 91-mv)

een klimaatadaptieve inrichting. Hiermee kan worden voldaan aan de ambities van het Omgevingsplan en het Plan Openbare Ruimte Binckhorst.

Bioswale Een bioswale is een uitgediepte of opgehoogde groene inpassing voor waterberging. Deze is niet dieper dan 50cm en beplant met lage planten en bomen die af en toe een natte voet kunnen verdragen. Het regenwater uit de omgeving kan hier worden opgevangen en vastgehouden. Door de

Hoe moet het wa

vervuiling in de grond ter plekken van deze voorgestelde bioswale zal het te veel aan water vertraagd afwateren richting het oppervlakte water van

regenwater stroomt van straat naar bioswale af maaiveld (ca. +63NAP)

de begraafplaats. Door de samenstelling van planten en de verschillende

Sfeerbeeld met molgoot

bodem types, kan het water natuurlijk gefilterd worden en kunnen afvalspeciale grondlagen

en fijnstoffen opgenomen worden door de planten.

Nader uit te werken

Sfeerbeeld beplanting schoon water richting de begraafplaats

-50 mv grondvervuiling

Een bioswale hebben we niet eerder toegepast in Den Haag. Dit vraagt om verdere uitwerking. Het past om dit te binnen de proeftuin van de Binckhorst te proberen. In een interdisciplinair team is besloten wat het beste systeem is om de bioswale uit te voeren op deze plek. In de bijlage is dit systeem opgenomen.

-100 ? grondwaterstand

Sfeerbeeld multifunctioneel

Concept Voorontwerp Wegastraat-Pegasusstraat e.o.

Sfeerbeeld beplanting

21

Groene verblijfsplek met aanleiding tot bewegen

Tekening Bioswale: Nader uit te Werken. Vanuit de wandelroute vanuit de Pegasusstraat wordt er een pad doorgezet het groengebied in richting een verblijfsplek die zicht biedt op de bioswale. De bioswale bestaat uit lage beplanting die tegen natte en droge voeten kan. Soms staat het water er hoog, soms staat het water er laag. Dit wordt zichtbaar en beleefbaar door de stenen die in het water zijn geplaatst (soms staan ze onder water en soms staan ze droog). In de Pegasusstraat straat zal het water zo zichtbaar mogelijk naar de bioswale worden geleid.

22

Concept

Sfeerbeeld groengebied nabij voet- en fietspad tussen Mercuriusstraat en Komeetweg

Referentiebeelden

Ruimte voor bewegen

Samenkomen

Aanleiding tot bewegen voor jong en oud

Uitnodiging tot bewegen

Ruimte voor relaxen

Ommetje door het groen

Informeel bewegen

Pad in groen voor extra beleving

Concept Voorontwerp Wegastraat-Pegasusstraat e.o.

Elementen voor dubbelgebruik

23

Straatmeubilair De keuze voor het straatmeubilair komt uit het Handboek Openbare Ruimte; Residentiekwaliteit en Handboek Openbare Ruimte Binckhorst.

1.2 HAA 100 l

Omschrijvi

De Haagse a 100 liter.

Als zitelementen worden de standaard banken uit het HOR Binckhorst: Grijsen Plane II voorgesteld.

Kleur en u

De standaar afvalzuil is s gepoederco RAL 9007. D marmergrijz 900.

In de Pegasusstraat en in de bioswale zullen informele poefjes de uitnodiging zijn om naar de verblijfsplek aan de Komeetweg te gaan. Deze poefjes worden zowel in de Pegasusstraat als in het groenvak nabij de Mercuriusweg voorgesteld. Hierdoor zullen de groenvakken een eenheid vormen waarbij de groene verbinding en verblijfskwaliteit wordt versterkt.

Toepassing

De afvalbakken zullen worden uitgevoerd conform het HOR, residentiekwaliteit: Haagse Afvalzuil 100 liter. De verlichting conform het HOR, residentiekwaliteit lichtmasten van 6m worden in de straten. Op het troittoir langs NU ontwikkeling worden enkele paaltop masten voorgesteld om voldoende verlichting te garanderen.

6m

paaltopmast

afvalbak

Bijzonderh

De Haagse a de milieubeh De zuil is vo Haagse ooie 0.16m onde ting onder d

Materialisering De bestrating zal worden uitgevoerd volgens het HOR Den Haag en HOR Binckhorst. De Pegasusstraat en de Wegastraat zullen worden getransformeerd van asfalt naar rood genuanceerde bakstenen klinkers. De trottoirs zullen worden uitgevoerd in betontegels.

Klinkers uit HOR Binckhorst

24

Concept

Naast de loo gevel. Op st sen, geschik De minimale ters in verba In winkelgeb In lijn met o deze niet te Zie standaar

poefjes

bank

BIJLAGEN

Concept Voorontwerp Wegastraat-Pegasusstraat e.o.

25

Bioswale

Conclusies onderzoek

Omdat een bioswale nog nooit eerder is toegepast in de gemeente Den Haag, is hier voorafgaand een expert team opgesteld. Dit team heeft aan de hand van een criteria tabel bepaalt of de bioswale mogelijk is op de plek waar hij nu is ingetekend.

Waarom een bioswale?

Om dit te kunnen bepalen, zijn er verschillende vormen van afwateren en verschillende vormen van een bioswale gekeurd. Na deze quickscan is er besloten om met één variant door te gaan. In die variant wordt een overdekte molgoot aangebracht in de Pegasusstraat. Met deze oplossing wordt recht gedaan aan verschillende aspecten die belangrijk zijn voor dit ontwerp zoals de zichtbaarheid, verkeersveiligheid en de bestaande bomen. Op de volgende pagina’s is een samenvatting te vinden van de conclusies van het onderzoek van het IbDH. Uit het onderzoek zijn een aantal overwegingen en risico’s gekomen die nader uitwerkt en onderzocht moeten worden met de betrokken partijen. De bioswale zal technisch verder uitgewerkt worden om vervolgens nog een keer inclusief het VO aan de ACOR (en zo nodig aan het VOV) te worden voorgelegd.

Zoals aangegeven in de Ambities en uitgangspunten van dit document (pg.6) zijn er in de Binckhorst hoge ambities om klimaatadpatieve maatregelen toe te passen. Een bioswale is nog niet eerder toegepast binnen de Gemeente Den Haag. Vandaar dat er nu een onderzoek gedaan is vanuit het IbDH om te kijken of een bioswale realiseerbaar is. Graag willen we eerst uitleggen dat een bioswale anders is dan een wadi. Een wadi is een verdiepte goot die ten tijde van hevige regenval water tijdelijk bergt en vervolgens laat infiltreren in de grond. Een bioswale is een uitgediepte of opgehoogde groene inpassing voor waterberging en reiniging. Deze is beplant met lage planten, heesters en bomen die af en toe een natte voet kunnen verdragen, anders dan een wadi die vaak alleen met gras begroeid is. Het regenwater uit de omgeving kan hier worden opgevangen en vastgehouden. Wat een bioswale anders maakt van een wadi, is dat de bioswale niet het water zal laten infiltreren in de grond. Het water zal in de bak door middel van de samenstelling van de beplanting en de grondlagen natuurlijk gefilterd worden, waarna het afgevoerd kan worden naar het oppervlakte water. Er is ervoor gekozen om een bioswale te realiseren op deze plek, omdat de ondergrond sterk vervuild is, wat het infiltreren van regenwater in grote hoeveelheden niet toe zou laten.

Het bioswale onderzoek Met verschillende disciplines heeft het IbDH onderzocht of een bioswale gerealiseerd kan worden op de plek van de groenstrook tussen de Mercuriusweg en de Komeetweg. Het onderzoek heeft verschillende aspecten van het bioswale systeem onderzocht. Er is een onderscheid gemaakt tussen de aanvoer van het regenwater naar de bioswale, de afvoer van het restwater naar oppervlaktewater en de inrichtingsmogelijkheden van bioswale zelf. Tijdens ons onderzoek is geconstateerd dat er nog een aantal niet technische aspecten behandeld moeten worden voordat de bioswale gerealiseerd kan worden. Hiervoor hebben wij in een afwegingen en risicotabel een overzicht gemaakt met de mogelijke risico’s en belanghebbende partijen. Hiervoor zullen nog een aantal besluiten op bestuurlijk, politiek en financieel niveau gemaakt moeten worden met de benoemde partijen. Vanuit IbDH constateren wij dat een

26

Concept

bioswale maakbaar is, maar er zal draagvlak gecreëerd moeten worden bij verschillende partijen (o.a. Dunea, beheerders etc.) en belanghebbenden om dit tot een succes te maken. Dat draagvlak kan doorslaggevend zijn. We leggen deze overwegingen graag voor aan de opdrachtgever om de nodige beslissingen te kunnen nemen en de juiste mensen met elkaar te kunnen verbinden om deze gesprekken te kunnen voeren. Uitgangspunt is dat het eerste gesprek met Dunea gevoerd gaat worden over de watertransportleiding, omdat dit een showstopper zou kunnen zijn. Uit het expertise onderzoek is een technische criteria matrix gemaakt die aangeeft hoe de aan- en afvoer van het water naar de bioswale technisch gerealiseerd kan worden, en onder welke omstandigheden het uitgevoerd kan worden. Hiervoor zijn 3 verschillende modellen bedacht die elk verschillen in en aan- en afvoer systeem van regenwater naar de bioswale zelf. Op basis van de belangen van de matrix kunnen we hieruit een aantal conclusies trekken: • Het schoonwater afvoer van de bioswale naar het oppervlaktewater dient ondergronds te gebeuren via een buis naar de begraafplaats. Onderweg zou deze buis water kunnen infiltreren. • Het regenwater naar de bioswale voeren dient via molgoten te gebeuren die niet in de groenstrook liggen maar in/op de weg. • De molgoten dienen afgedekt te zijn.

Dit is belangrijk voor de verkeersveiligheid en zo kunnen we een grotere lengte afwikkelen en een ‘ vlakke’ bovengrond creëren. De technische uitwerking van de bioswale zal nog apart worden uitgewerkt en dan worden voorgelegd aan de ACOR en VOV.

Schema bioswale systeem overdekte molgoten in straat :

Water wordt in de Pegasusstraat via een vloeiende (geen getrapte) molgoten bovengronds verzameld en gaat bovengronds naar de bioswale. Dit gebeurt met een tonrond profiel. De molgoot kan op twee plekken komen te liggen. Optie 1 ligt naast de laad- en losstrook en verzameld het water van het troittoir, de laad en losstrook en de halve weg. Optie 2 ligt aan de zijde van de groenstrook en verzameld het water van de halve weg. Er is gekozen voor dit schema, omdat deze het meeste recht doet aan het zichtbaar maken van het klimaatadaptieve ontwerp. Ook houdt dit ontwerp rekening met de bestaande bomen in de Pegasusstraat en draagt het bij aan de verkeersveiligheid.

Concept Voorontwerp Wegastraat-Pegasusstraat e.o.

27

Hoogtes

28

Concept

Kabels & Leidingen Huisaansluiting Riolering

Het huidige ontwerp is afgestemd op de huidige en toekomstige kabels en leidingen. Gedetailleerde doorsnedes met de kabels en leidingen en het ontwerp zijn te vinden in het boekje. Hierbij is rekening gehouden met de afstanden en het plaatsen van bomen.

Stadsverwarming WKO Middenspanning Hoogspanning

Bestaande boom

Fietsstaling

Nieuwe boom

Entree langzaam verkeer

Vervallen boom

Entree voertuigen

Stobbe

asfalt stoep klinkers fietspad voet/fietspad

1 op 500

groen met waterberging Bioswale Plangrens

Huidige Kabels & Leidingen situatie

Concept Voorontwerp Wegastraat-Pegasusstraat e.o.

29