RIS308252 Aanbiedingsbrief Monitor Toerisme (2018 en 2019) en eerste voorlopige cijfers 2020

Typ Saskia Bruines tekst Typ Wethouder van Economie, Internationaal en tekst Dienstverlening Typ tekst

040

Ons kenmerk

Retouradres:Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

DSO/10091864 RIS308252 -

Aan de voorzitter van de commissie Bestuur

Contactpersoon

Judith van Delft Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

Datum

Economie

31 maart 2021

Telefoonnummer

14070

Onderwerp

Aanbiedingsbrief Monitor Toerisme (2018 en 2019) en eerste voorlopige cijfers 2020

Geachte voorzitter, De gemeente brengt jaarlijks de Monitor Toerisme uit om inzicht te geven in de ontwikkelingen in de Haagse toeristische sector. U krijgt de monitor elk jaar in het vierde kwartaal met de gegevens tot en met het voorgaande jaar, omdat dan alle definitieve cijfers bekend zijn. Vorig jaar heeft u deze echter niet ontvangen. Om de monitor van 2018 in lijn te brengen met de uitgangspunten en indicatoren van de nieuwe toerisme strategie 2020-2025 ‘Toerisme werk(t) voor de stad’ (RIS302975) en de Economische Visie Den Haag+ 2030 (RIS303550) is de Monitor Toerisme vorig jaar niet verschenen. Inmiddels zijn beide beleidsstukken vastgesteld en is de Monitor over 2019 ook gereed. Daarom stuur ik u de beide monitors nu gelijktijdig op. In de monitor van 2019 zijn ook indicatoren opgenomen om de effecten van toerisme op de leefbaarheid te monitoren. Hierover bent u ook geïnformeerd met de afdoening van de motie ‘indicatoren leefbaarheidseffecten van toerisme’ (RIS304533) en de recente raadsmededeling met aanvullende informatie over deze indicatoren (RIS307972). Daarnaast hebben we in 2020 de omvang en betekenis van de vrijetijdseconomie voor Den Haag in kaart laten brengen. Ook dit rapport stuur ik u hierbij toe.

Hoewel dit rapport terugblikt op de situatie in 2019, en daarmee geen goed beeld geeft van de actuele situatie, biedt het waardevolle inzichten in de betekenis van de sector voor de stad. Een samenvatting van de cijfers vindt u in de bijlage. Hoewel de Monitor Toerisme van 2019 is geschreven tijdens de corona-crisis, wordt niet uitgebreid ingegaan op de gevolgen van de crisis voor de sector. De monitor blikt immers terug op de ontwikkeling in de afgelopen jaren. De realiteit van vandaag is natuurlijk wel dat de sector in zwaar weer verkeert. De toeristische sector, die sinds de Tweede Wereldoorlog een van de snelst groeiende economische sectoren wereldwijd was, is in 2020 abrupt tot stilstand gekomen door de uitbraak van het virus. Dit raakt ondernemers in onze stad hard: uit voorlopige cijfers van het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) blijkt dat het aantal verblijfsgasten in Den Haag vanwege de coronacrisis gehalveerd is ten opzichte van 2019 (-50%). Het aantal verblijfsgasten daalde daarmee van circa 1.032.000 naar 516.000. De daling komt overeen met de daling van verblijfsbezoek aan Rotterdam (-48%). In Amsterdam daalde het aantal gasten met -67% en in Utrecht met -32%. Wat het effect is van de coronacrisis op de totale toeristische bestedingen in 2020 kan op dit moment nog niet volledig in kaart worden gebracht.

Op basis van de eerste voorlopige cijfers van 2020 schatten we de afname in bestedingen van het internationale verblijfstoerisme op -43%. Dit is nog exclusief de daling van bestedingen uit nationaal verblijfsbezoek en dagbezoek (cijfers zijn nog niet bekend). Verder hebben er slechts 18 fysieke internationale congressen plaatsgevonden in Den Haag. De directe totale bestedingen die hieruit voortkomen zijn gedaald met 85% ten opzichte van 2019. De mate van impact en de gevolgen voor onder meer de werkgelegenheid kunnen nog niet nauwkeurig worden geschetst. Wat wel duidelijk is, is dat het de Haagse economie hard raakt. Met in totaal € 2,2 miljard aan bestedingen per jaar in de Haagse vrijetijdseconomie is het een sector van betekenis. En doordat 12% van de banen in onze stad direct of indirect voortkomt uit de vrijetijdseconomie, en het hier met name banen betreft voor praktisch geschoolden, heeft economisch herstel in deze sector in het bijzonder mijn aandacht.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/2019.1004

De inzet van het college blijft in ieder geval om het toerisme, ook na de crisis, jaarrond te versterken en benutten conform de strategie toerisme 2020-2025 (RIS302975, toelichting kwaliteitstoerisme op pagina 10). Met het Sociaal Economisch Herstelplan (RIS306618) werken we aan concrete acties om het toerisme (zodra dit mogelijk is) weer op gang te brengen en bezoekers veilig en gastvrij te ontvangen. Hiervoor wordt o.a. een grote flexibele marketingcampagne voorbereid door The Hague Marketing Bureau. Met vriendelijke groet, de wethouder van Onderwijs, Economie en Internationaal Saskia Bruines

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/2019.1004

BIJLAGE Samenvatting van de belangrijkste resultaten uit 2018: Groei toeristische bezoeken

Beperkte groei verblijfsbezoekers

•

•

•

• Veranderingen in bezoekmotief •

Groei zakelijke bezoeken

•

Groei bestedingen •

Groei werkgelegenheid

In 2018 is Den Haag 12,7 miljoen keer bezocht door Nederlanders met een toeristisch motief 1. Dit is een zeer grote stijging van +40% ten opzichte van 2017. De grote stijging van het aantal toeristische bezoeken heeft naar verwachting te maken met het mooie zomerweer en de vele festiviteiten in de stad n.a.v. het themajaar Feest aan Zee, waar met de hele stad het 200 jarig bestaan van badplaats Scheveningen is gevierd. Het totaal aantal (inter)nationale verblijfsbezoekers in hotels groeide in de periode 2014-2018 met 28%, maar in 2018 was wel de minste groei waarneembaar: Met een stijging van +2% aan internationale verblijfsbezoekers en +1% nationale verblijfsbezoekers nam de groei wat af. Amsterdam (+4%) liet ook een beperkte groei zien, terwijl er in Utrecht zelfs sprake was van een daling van het verblijfsbezoek (-4%). Het toerisme in Rotterdam (+11%) groeide het hardst van de G4 in 2018. Een verklaring voor de beperkte groei in verblijfsbezoek is de beperkte hotelcapaciteit. De bezettingsgraad in de Haagse hotels lag in 2018 hoog (gestegen met +11 procentpunt t.o.v. 2014), terwijl er in de afgelopen jaren weinig accommodaties bijgekomen zijn in vergelijking met andere G4 steden. In 2019 leidde de beperkte hotelcapaciteit zelf tot een daling van het verblijfsbezoek (zie cijfers 2019). Ook speelden in 2018 andere macro-economische factoren een rol, zoals o.a.

de Brexit, wat leidde tot een landelijke daling van het aantal Britse verblijfsgasten. De groei van het verblijfstoerisme kwam met name dankzij meer Amerikaanse (+38%), Duitse (+1%) en Belgische toeristen (+2%). In 2018 is in de Verenigde Staten intensievere marketing inzet gepleegd. De groei van het aantal Amerikaanse toeristen lag ruim hoger dan bij andere G4 steden. Strandbezoek was in 2018 het belangrijkste bezoekmotief. Dit was voor circa 1 op de 5 bezoekers (19%) de belangrijkste reden voor een bezoek aan Den Haag. Winkelen is nog steeds één van de belangrijkste bezoekmotieven, maar het belang ervan neemt de laatste jaren verhoudingsgewijs af (net als bij andere steden). In 2018 vonden 126 meerdaagse internationale congressen plaats in Den Haag, met gemiddeld 383 deelnemers. De drie belangrijkste congressen waren de 9th One Young World Summit (4 dagen met 1850 deelnemers), de 49th Union World Conference on Lung Health (4 dagen met 4500 deelnemers) en The One Conference (2 dagen met 1500 deelnemers). In 2017 vonden meer congressen plaats, maar met minder deelnemers. Het aantal deelnemersdagen was in 2018 +9% hoger dan in 2017. Het aantal deelnemersdagen groeide ten opzichte van 2014 met +58%. Met de stijging in het aantal toeristische bezoeken zijn ook de toeristische bestedingen toegenomen. De stijging was +37% (exclusief zakelijk bezoek) ten opzichte van 2017.

De stijging heeft ook te maken met een stijging van de gemiddelde uitgaven per persoon naar € 49,50 (€ 2,20 meer). De bestedingen nemen dus ruim toe, ondanks dat het verblijfstoerisme in 2018 slechts beperkt gegroeid is.

1

Hier gaat het met name om dagbezoek (90%) en soms om een meerdaags bezoek inclusief overnachting (10%)

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/2019.1004

•

•

In de afgelopen 4 jaar (periode 2014-2018) is de werkgelegenheid in Den Haag met 5% gegroeid. Het aantal banen dat met toerisme te maken heeft, groeide veel sterker, namelijk met 9%. De ontwikkeling van de directe werkgelegenheid in de toeristische sector in de periode 2014-2018 verschilt per vakgebied. De groei is voornamelijk zichtbaar in de sectoren kunst (+19%), sport en recreatie (+13%), eet- en drinkgelegenheden (+13%) en logiesverstrekking (+11%). Bij Musea, culturele uitleencentra, openbare archieven e.d. is de werkgelegenheid beperkt gestegen met 2%. In 2018 is de totale directe werkgelegenheid in Den Haag gegroeid met 4.330 banen. Het totaal aantal banen dat daarvan gerelateerd is aan het toerisme is gegroeid met 1.320 banen.

Samenvatting van de belangrijkste resultaten uit 2019: Toeristische bezoeken

•

Beperkte afname verblijfsbezoekers

• •

• •

•

Groei deelnemersdagen zakelijke bezoeken

•

Groei werkgelegenheid

•

In 2019 is Den Haag 9,6 miljoen keer bezocht door Nederlanders met een toeristisch motief. Dat is 6% meer dan in 2017, maar fors minder dan in piekjaar 2018. Waar in 2018 nog een beperkte groei van het aantal verblijfsgasten zichtbaar was, laten de cijfers van 2019 een lichte daling zien van -4%. De afname van het verblijfsbezoek in 2019 komt vooral door een forse daling van het aantal verblijfsgasten in Scheveningen in het laagseizoen. Het hoogseizoen en de schouderseizoenen (periode tussen laag- en hoogseizoen) hadden wel een goede bezetting. In 2019 zaten gedurende vier maanden alle hotels in de stad bijna vol (bezettingsgraad tussen 80% en 89%) en in de binnenstad zelfs gedurende acht maanden. Dergelijke hoge bezettingsgraden leiden tot prijsstijgingen en uitwijkgedrag naar andere steden. De afname van het aantal gasten in het laagseizoen kon daarmee niet meer worden ingehaald in het hoog- en schouderseizoen door een tekort aan hotelcapaciteit in deze periode. De daling van het aantal verblijfsgasten in Scheveningen buiten het hoogseizoen kan mogelijk worden verklaard door de vele programmering buiten het hoogseizoen rond Feest aan Zee in 2018. Het aantal gasten dat in Den Haag verblijft is de periode 2015-2019 met 15% gestegen. De procentuele groei is kleiner dan in de andere G4 steden. Ten opzichte van 2018 is het aantal gasten in Den Haag licht gedaald (- 2%).

Ook in Rotterdam is een daling (-4%) te zien, maar in Amsterdam en Utrecht nam het aantal gasten toe (resp. 7% en 2%). In 2019 zette de groei van het aantal toeristen uit de VS (+17%) door, maar nam ook het aantal toeristen uit Canada (+20%) en Japan (+25%) toe. Het aantal toeristen uit het Verenigd Koninkrijk (-22%) en Duitsland (-13%) nam af. In 2019 is vooral marketing inzet gepleegd op Duitsland, België en het Verenigd Koninkrijk, waarbij er o.a. aandacht was voor de tentoonstellingen rond Rembrandt en de Gouden Eeuw. In 2019 vonden er 113 congressen in Den Haag plaats, met gemiddeld 425 deelnemers. De drie belangrijkste congressen waren de 8th International Symposium on the Diabetic Foot Surgeons (4 dagen met 1480 deelnemers) en de Global Entrepreneurship Summit 2019 (3 dagen met 1700 deelnemers). Hoewel het aantal congressen in 2019 iets afnam ten opzichte van 2018, nam het aantal deelnemers en de gemiddelde duur toe. Dit heeft erin geresulteerd dat het aantal deelnemersdagen het afgelopen jaar met 10% toenam (van 195.060 naar 213.923). In de periode 2015-2019 is de werkgelegenheid in Den Haag met 6% gegroeid. Het aantal banen dat met toerisme te maken heeft, groeide iets meer, namelijk met 7%. Zo groeiden de sectoren ‘Eet- en drinkgelegenheden’ en ‘Logiesverstrekking’ respectievelijk met 12% en

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/2019.1004

9%. Ook het aantal banen in de sector ‘Sport & recreatie’ groeide met 10% en de sector ‘Kunst’, waaronder theaters en uitvoerende kunsten vallen, groeide zelfs met 20%. Alleen het aantal banen bij ‘Reisbemiddeling en –organisatie’ is iets gekrompen (-3%). Samenvatting van de belangrijkste resultaten uit het economisch impact onderzoek: Lichte groei • De totale bestedingen in de Haagse vrijetijdseconomie waren in 2019 bestedingen beperkt toegenomen ten opzichte van 2016 (van € 2,175 miljard naar € 2,221 miljard euro). • De bestedingen hadden een positief effect op de werkgelegenheid. Die was in 2019 toegenomen tot 27.360 arbeidsjaren. Dit betekent dat zo’n 12% van de Haagse werkgelegenheid in 2019 direct of indirect voortkomt uit de vrijetijdseconomie. • Met name aan attracties, musea en winkelen werd meer geld uitgegeven in de stad. • De bestedingen die voortkomen uit verblijfstoerisme zijn iets afgenomen ten opzichte van 2016. Hoewel het totale aantal gasten en overnachtingen toenam, nam het aandeel zakelijk bezoek af. Zakelijke bezoekers geven gemiddeld meer uit per bezoek waardoor het totaal iets lager uitkwam. Belang • Dit keer is voor het eerst inzichtelijk gemaakt welk deel van de verblijfstoerisme en bestedingen komt van bewoners, toeristisch dagbezoek en dagtoerisme verblijfsbezoek.

Ongeveer de helft van de bestedingen en werkgelegenheid in de Haagse vrijetijdseconomie is toe te schrijven aan toeristisch dagbezoek en verblijfsbezoek.

5/5