RIS308154 Stand van zaken ondersteuning gedupeerden toeslagenaffaire

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

030

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

SZW/10081107 RIS308154 Contactpersoon

Rutger Schoenmakers Dienst

Sociale Zaken en Werkgelegenheidsprojecten Afdeling

Beleid, onderzoek en projecten Telefoonnummer Datum

14070

16 maart 2021

E-mailadres

rutger.schoenmakers@denhaag.nl Onderwerp

Stand van zaken ondersteuning gedupeerden toeslagenaffaire

In navolging van de beantwoording van de motie Een frisse en eerlijke start (RIS 305990) en de beantwoording schriftelijke vragen Scheld schuld kwijt van gedupeerde ouders toeslagenaffaire (RIS 307584) wil het college u op de hoogte brengen van de actuele stand van zaken wat betreft de gemeentelijke ondersteuning aan de Haagse gedupeerden van de kinderopvangtoeslagenaffaire. Landelijke ontwikkelingen De ontwikkelingen rondom dit dossier volgen elkaar in een hoog tempo op. Vooral landelijk, maar ook lokaal is er in de afgelopen maanden hard gewerkt om een regeling tot stand te brengen die recht doet aan het gedane leed. Dat is niet altijd eenvoudig. Snelheid en zorgvuldigheid laten zich soms moeilijk verenigen en de praktijk is vaak weerbarstig. Herstelbetaling en schuldenaanpak Zo was er lange tijd onduidelijkheid over de in december 2020 beloofde herstelbetaling van € 30.000. Deze zou zonder goede afspraken met betrekking tot schuldhulpverlening voor veel gedupeerden tot een deceptie kunnen leiden. Bijvoorbeeld omdat schuldeisers beslag mogen leggen op dit bedrag en er niets voor de gedupeerde resteert. Ook was de Belastingdienst nog steeds in beeld als schuldeisende partij. Den Haag heeft zich samen met o.a. de VNG en NVVK intensieve gesprekken gevoerd met de Belastingdienst/Toeslagen hierover.

Staatssecretaris Van Huffelen heeft het besluit genomen dat de Belastingdienst al haar openstaande vordering op de gedupeerden laat vervallen en roept overheidsinstellingen, gemeenten en particuliere schuldeisers op om dit voorbeeld te volgen. Aangezien we als gemeenten nog onvoldoende zicht hebben op de schuldenpositie van de gedupeerden is tijdens de ALV van de VNG d.d. 12 februari 2021 aangegeven dat er eerst duidelijkheid moet komen over de brede strategie rondom schulden en de rol voor gemeenten. Voor gemeenten is het belangrijk dat er een brede strategie komt voor een oplossing voor álle schulden (welke dan ook) van de gedupeerde ouders. Het college wil duidelijkheid voor de gedupeerde ouders wat er met hun schulden gebeurt. Er moet een duidelijke regeling komen voor de schulden bij publieke en private schuldeisers. Maar ook voor vele informele schulden die gedupeerde ouders hebben bij familie en vrienden. Op dit moment wordt in verschillende werkgroepen de regeling van de Belastingdienst/Toeslagen gezamenlijk met de VNG/gemeenten uitgewerkt. Zowel ambtelijk als bestuurlijk denkt Den Haag hierop mee.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10081107

Totdat er duidelijkheid is over deze strategie en het kader van alle schulden neemt Den Haag (zie ook RIS 307584) niet automatisch generieke maatregelen om vorderingen kwijt te schelden. Moratorium Om te voorkomen dat gedupeerden in afwachting van de bovenstaande aanpak in de problemen komen door openstaande schulden, is er een amendement in de Algemene wet inkomensafhankelijke Regelingen opgenomen en 2 maart 2021 door de Eerste Kamer vastgesteld. Met dit amendement wordt een afkoelingsperiode (moratorium) opgenomen in de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen waardoor rust en ruimte wordt gecreëerd met als doel om te komen tot een goede afwikkeling van de schulden van de ouders die behoren tot de hersteloperatie toeslagen en de tegemoetkoming van € 30.000,- ontvangen. Dit amendement doet niets af aan andere Kameruitspraken over de afwikkeling van de schulden. Dit amendement beoogt slechts ouders in afwachting van een definitieve afwikkeling rust en stabiliteit te geven. De afkoelingsperiode gaat van rechtswege in op het moment dat de Belastingdienst/Toeslagen de forfaitaire tegemoetkoming aan de belanghebbende uitkeert en kan voor de duur van een jaar worden ingezet.

Tijdens de afkoelingsperiode zullen schuldeisers (waaronder ook de gemeente) hun invorderingsmaatregelen moeten staken ten aanzien van alle goederen van de ouders, voor zover deze maatregelen betrekking hebben op de schulden die al bestonden en invorderbaar waren op het moment dat de afkoelingsperiode inging (oude schulden). Gegevensuitwisseling Gemeenten zijn door hun specialistische kennis en ervaringen bij uitstek in staat om contact te zoeken met de gedupeerde ouders, een goed gesprek te voeren, vertrouwen te winnen en op gemeentelijke hulp te wijzen wanneer de inwoner in de problemen is gekomen door het handelen van Belastingdienst/Toeslagen. Om als gemeente inwoners te benaderen die zich als gedupeerde gemeld hebben bij de belastingdienst moest een juridische grondslag komen en die liet langer dan gewenst op zich wachten. Afgelopen maanden is er in samenwerking met de VNG gewerkt aan een zorgvuldige gegevensuitwisseling tussen Belastingdienst/Toeslagen en gemeenten. Dit heeft geresulteerd in een machtiging van de Belastingdienst/Toeslagen aan de gemeente Den Haag om namens de Belastingdienst/Toeslagen contact op te nemen met de gedupeerde woonachtig in de gemeente Den Haag en hen hulp aan te bieden op het gebied van bijvoorbeeld huisvesting, inkomen, schulden, zorg en gezin.

Deze machtiging is op 26 januari 2021 getekend (RIS 307622) en vanaf begin februari heeft de gemeente ook daadwerkelijk toegang tot het portal van de Belastingdienst/Toeslagen. Daarmee kan een start worden gemaakt om inwoners te benaderen. Financiën Er is door het rijk € 11 mln. beschikbaar gesteld voor gemeenten voor ondersteuning aan de gedupeerden. Voor Den Haag komt naar verwachting een bedrag van € 0,9 mln. beschikbaar. Daarmee kan een projectorganisatie worden ingericht om in contact te komen met de gedupeerden, met hen het gesprek aan te gaan en een casusregisseur aan hen te verbinden. Dit bedrag zal echter niet afdoende zijn voor alle kosten die de gemeente moet maken. We willen dat we als gemeenten gecompenseerd worden voor alle gemaakte kosten. De eindverantwoordelijkheid moet bij het Rijk blijven liggen. Om inzicht te krijgen in deze kosten doet KPMG een onderzoek in opdracht van de VNG en Belastingdienst/Toeslagen. Den Haag levert op basis van haar ervaringen met dienstverlening aan gedupeerden input.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10081107

Het is belangrijk om de uitgaven aan de hersteloperatie van de toeslagenaffaire goed te volgen. Alle gemaakte kosten worden bijgehouden. Na de eerste 100 gedupeerden die zijn opgeroepen en geholpen wordt een analyse gemaakt die wordt vertaald naar een kostenraming en prognose. Deze analyse zal met het rijk gedeeld worden voor verdere financiering. Analyse zelfmelders In afwachting van de gegevens van de belastingdienst heeft het college afgelopen zomer al via denhaag.nl en de Posthoorn gedupeerden van de toeslagenaffaire opgeroepen zich te melden bij de gemeente. Bij deze meldingen zijn de sociaal raadslieden het eerste aanspreekpunt geweest. Zij hebben de juiste kennis om breed uit te vragen en ook gericht en warm overdragen naar meer specialistische hulpverlening. De afgelopen maanden hebben 70 Haagse gedupeerden zich uit eigen beweging gemeld bij de gemeente. Van de eerste 35 zelfmelders is een analyse gemaakt. De verzoeken van deze gedupeerden zijn meestal gericht op reguliere dienstverlening. Het vergt ruime inzet, omdat het vaak om complexere situaties gaat. In het bijzonder met betrekking tot financieel juridische hulpvragen. In ruim 20% van de gevallen is er sprake van multi-problematiek. Naast financieel-juridische vraagstukken spelen er dan ook kwesties op het gebied van gezin en welzijn van kinderen, (sociale) huisvesting en geestelijke gezondheid.

Hier zijn uitgebreidere perspectiefplannen nodig. Een derde van de zelfmelders heeft een actuele schuldregeling of lening bij de gemeentelijke kredietbank. De meeste gedupeerden hebben 1 of meerdere vorderingen openstaan bij de gemeentelijke belastingdienst of de dienst SZW. In totaal gaat het om € 43.000,- aan openstaande vorderingen. Ondersteuning gedupeerden die zich bij Belastingdienst/Toeslagen melden Zoals uit de analyse van de eerste 35 zelfmelders blijkt hebben gedupeerden, naast financiële compensatie, ook andere hulp nodig, bijvoorbeeld op het gebied van schuldhulpverlening, werk, wonen, gezondheid, jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning en huisvesting. Dat vraagt om een integrale benadering, waarbij ondersteuning vanuit verschillende beleidsportefeuilles zal plaatsvinden. 1.600 meldingen bij Belastingdienst/Toeslagen Inmiddels zijn van 1.600 Hagenaars die zich bij de Belastingdienst hebben gemeld als gedupeerde, de gegevens bij de gemeente Den Haag bekend. Alle Hagenaars die zich hebben gemeld bij de Belastingdienst krijgen de komende weken een brief. De toon van brief is uitnodigend en er wordt uitleg gegeven op welke dienstverlening men kan rekenen. De Belastingdienst heeft bij een deel van de melders nog niet definitief vastgesteld of deze mensen daadwerkelijk gedupeerd zijn.

We zijn met de Belastingdienst in gesprek om aanvullend op de gegevens die we nu hebben, ook de planning en beoordeling van de herstelbetalingen te delen. Zo kunnen we beter aansluiten op hetgeen de Belastingdienst/Toeslagen al heeft gedaan. Plusdienstverlening voor gedupeerden Als Hagenaars door de Belastingdienst als gedupeerde worden erkend, dan kunnen ze rekenen op dienstverlening met extra inzet. Aan de hand van de doorbraakmethode1 gaan we hen ondersteunen. We gaan in gesprek met externe partners om oplossingen mogelijk te maken.

1

https://www.doorbraakmethode.nl/

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10081107

Met een maatwerkbudget kunnen oplossingen worden gezocht die niet binnen de reguliere dienstverlening vallen. Hagenaars die niet als gedupeerde worden aangemerkt door de belastingdienst kunnen uiteraard gebruik maken van reguliere dienstverlening. Vervolg Zoals u heeft kunnen lezen, is de afhandeling van de toeslagenaffaire de afgelopen maanden in een stroomversnelling gekomen. Het college hecht eraan uw raad over de verdere voortgang goed te informeren. Daarom zult u in mei een vervolg op deze raadsmededeling ontvangen. Mochten er actuele zaken zijn waarover eerdere informatiedeling gewenst is, dan zult u deze uiteraard ontvangen. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

4/4