RIS308007 Bijlage 3

Deventer

Den Haag

Eindhoven

Snipperlingsdijk 4

Anna van Buerenplein 46

Emmasingel 15

7417 BJ Deventer

2595 DA Den Haag

5611 AZ Eindhoven

7400 AD Deventer

Leeuwarden

Amsterdam

T +31 (0)570 666 222

F. HaverSchmidtwei 2

De Ruyterkade 143

goudappel@goudappel.nl

8914 BC Leeuwarden

1011 AC Amsterdam

Postbus 161

Gemeente Den Haag

Verkeersmodelstudie snorfiets op de rijbaan op Prinsegracht en Veerkaden

Datum Kenmerk

1 december 2019 003261.20191201.N03.01

Eerste versie

1

Aanleiding en doelstelling

In opdracht van de gemeente Den Haag is onderzocht wat de mogelijkheden zijn om de snorfiets op drie trajecten in Den Haag naar de rijbaan te verplaatsen: de Prinsegracht, de Amsterdamse Veerkade / Stille Veerkade en het Korte Voorhout / Tournooiveld / Lange Vijverberg1. De uitkomsten van dat onderzoek geven voor de gemeente aanleiding nader onderzoek met het verkeersmodel te verrichten naar de effecten van de verplaatsing van de snorfiets naar de rijbaan (met helmplicht) op de Prinsegracht en op de Prinsegracht gecombineerd met de Amsterdamse Veerkade / Stille Veerkade. Meer specifiek gaat het om de vraag hoe groot de toename van snorfietsen in andere straten hierdoor naar verwachting wordt en voor welke straten dat geldt. Voor wat betreft het toelaten van snorfietsen in het centrumgebied van Den Haag heeft de gemeente voor deze studie de volgende uitgangspunten meegegeven: ■ In het roze gekleurde gebied dat in figuur 1 is afgebeeld mogen in het geheel geen snorfietsers rijden. ■ Het lichtgroen gekleurde gebied in figuur 1 is een voetgangerszone waar snorfietsen (en fietsen) alleen zijn toegestaan op de wegen die zijn aangeduid met paarse en gele lijnen. Op de andere wegen in dit gebied zijn snorfietsen niet toegestaan.

1

www.goudappel.nl goudappel@goudappel.nl

“Snorfiets naar de rijbaan Den Haag, Verkenning naar de toepassing van de maatregel in drie straten in de Haagse binnenstad” – 25 oktober 2019, kenmerk: 003261.20191014.N02.02

Figuur 1: Zones waarvoor in deze studie als uitgangspunt geldt dat de snorfiets niet is toegestaan. Roze gebied: snorfietsen niet toegestaan. Lichtgroene gebied: snorfietsen enkel toegestaan op de paarse en gele lijnen.

Voor deze studie maken we gebruik van het MRDH-verkeersmodel dat in het kader van de verkenning naar de snorfiets naar de rijbaan is gekalibreerd op fietstellingen. Voor fietsers kunnen we met het model onderzoeken hoe hun routekeuze verandert wanneer bepaalde routes niet meer toegankelijk voor hen zijn. Snorfietsers zijn niet als aparte categorie in dit model opgenomen. Voor deze studie doen we de volgende aannames: ■ snorfietsers hebben grofweg dezelfde herkomst-bestemmingsrelaties als fietsers; ■ snorfietsers maken grofweg dezelfde routekeuzes als fietsers; ■ snorfietsers maken geen gebruik meer van de Prinsegracht en/of Veerkaden zodra daar een helmplicht geldt als zij (met een korte omrijroute) de helmplicht kunnen omzeilen via andere straten. Onder deze aannames kunnen we per straat met het verkeersmodel onderzoeken wat er verhoudingsgewijs gebeurt met de aantallen snorfietsers. In absolute zin is het lastiger iets over aantallen snorfietsers per straat te zeggen. De enige informatie uit dit gebied die daarover bij ons bekend is, komt uit een meting die 5 oktober 2018 tussen 7u en 19u

www.goudappel.nl

Modelstudie snorfiets op de rijbaan op Prinsegracht en Veerkaden

2

op de Prinsegracht tussen de Olienberg en Rode Leeuwstraat (oostelijke rijrichting) is uitgevoerd. In dat tijdvak zijn 506 snorfietsers gemeten, 15,2% van de totale hoeveelheid voertuigen op dat fietspad waren snorfietsers. Dit lijkt vrij hoog, maar komt overeen met het aandeel snorfietsers dat op andere locaties in de stad tegelijkertijd is gemeten (grofweg tussen de 10% en 20%). In het vervolg van deze notitie gaan we in op de relatieve toe- en afnames van (snor)fietsen op routes, omdat op basis van dit enkele meetpunt moeilijk in te schatten is wat het absolute aantal snorfietsers op etmaalniveau per straat is.

2

Verkeersmodelstudie

2.1

Referentiesituatie

Er is gestart met het maken van een nieuwe referentiesituatie in het verkeersmodel die rekening houdt met de wegen waar snorfietsen niet zijn toegestaan. Het gaat om de wegen zoals die in figuur 1 zijn weergegeven. Dat betekent dat in het verkeersmodel een aantal wegen in het centrum (zoals de Grote Marktstraat) is afgesloten. De relatieve verschillen van deze nieuwe referentiesituatie ten opzichte van het gekalibreerde fietsmodel zijn weergegeven in figuur 2. Groene vlakken geven aan waar een afname van (snor)fietsers zichtbaar is. Rode vlakken laten een toename zien. Duidelijk zichtbaar is de grote (volledige) afname van (snor)fietsers op de Grote Marktstraat en enkele andere wegen in het centrum. Gevolg daarvan is dat met name op de wegen parallel aan de Grote Marktstraat verhoudingsgewijs grote toenames zijn te zien. In figuur 3 is het resultaat met de nieuwe referentiesituatie zichtbaar. Dit zijn de routes waar conform de nieuwe referentiesituatie (nog zonder invoering van de maatregel snorfiets naar de rijbaan) de snorfietsers zullen rijden.

www.goudappel.nl

Modelstudie snorfiets op de rijbaan op Prinsegracht en Veerkaden

3

Figuur 2: relatieve verschillen tussen de nieuwe referentiesituatie en het gekalibreerd fietsmodel. Groen = afname verkeer, rood = toename verkeer, grijs = gelijk. Het onderste beeld is een close-up van hetzelfde beeld erboven.

www.goudappel.nl

Modelstudie snorfiets op de rijbaan op Prinsegracht en Veerkaden

4

Figuur 3: De nieuwe referentiesituatie met afsluiting van een aantal wegen in het centrum voor snorfietsers. Het onderste beeld is een close-up van het beeld erboven.

www.goudappel.nl

Modelstudie snorfiets op de rijbaan op Prinsegracht en Veerkaden

5

2.2

Effect afsluiting Prinsegracht

In deze variant is de Prinsegracht afgesloten voor (snor)fietsers. De gevolgen hiervan voor het gebruik van andere routes ten opzichte van de nieuwe referentiesituatie zijn zichtbaar in de verschilplots van figuur 4. Groen betekent een relatieve afname van verkeer, rood een toename. Duidelijk zichtbaar is de volledige afname van verkeer (groene vlakken) op de Prinsegracht. Bijna deze hele stroom kiest als alternatief voor de Prinsegracht aan de noordzijde voor het Westeinde of aan de zuidzijde de route via Buitenom / Hoge Zand. Op beide routes betekent dit grofweg een verdubbeling van het aantal snorfietsers. Daarnaast is een lichte afname ten opzichte van de referentie te zien op de Gedempte Burgwal / Gedempte Gracht doordat een deel van de snorfietsers die in de referentie via die route in combinatie met de Prinsegracht reed. Een deel van deze groep kiest in de situatie met een ‘afgesloten’ Prinsegracht voor de route ten noorden van het centrum via het Buitenhof en de Gravenstraat naar het Westeinde. Daardoor is naast de eerder genoemde effecten een lichte toename van (snor)fietsers zichtbaar op Buitenhof, Gravenstraat, Grote Halstraat, Kerkplein en Torenstraat.

www.goudappel.nl

Modelstudie snorfiets op de rijbaan op Prinsegracht en Veerkaden

6

Figuur 4: relatieve verschillen tussen de variant met afgesloten Prinsegracht en de referentiesituatie zonder deze afsluiting. Groen = afname verkeer, rood = toename verkeer, grijs = gelijk. Het onderste beeld is een close-up van hetzelfde beeld erboven.

www.goudappel.nl

Modelstudie snorfiets op de rijbaan op Prinsegracht en Veerkaden

7

Figuur 5: (snor)fietsstromen bij afgesloten Prinsegracht. Het onderste beeld is een closeup van hetzelfde gebied erboven.

www.goudappel.nl

Modelstudie snorfiets op de rijbaan op Prinsegracht en Veerkaden

8

2.3

Effect afsluiting Prinsegracht en Veerkaden

In deze variant is niet alleen de Prinsegracht afgesloten voor (snor)fietsers, maar ook de Stille Veerkade en Amsterdamse Veerkade. De gevolgen hiervan voor het gebruik van andere routes ten opzichte van de referentiesituatie zijn zichtbaar in de verschilplots van figuur 6. Groen betekent een relatieve afname van verkeer, rood een toename. Ook hier zijn in groen weer duidelijk de afgesloten straten zichtbaar: de Prinsegracht en de Veerkaden. Daarnaast is een duidelijke afname van verkeer zichtbaar op de verbinding tussen deze twee routes (Paviljoensgracht en Lutherse Burgwal) en op de route in het verlengde van de Veerkaden aan de oostzijde: Schedeldoekshaven / Prins Bernhardviaduct. Toenames van verkeer zijn net als in de vorige variant zichtbaar op de parallelle routes van de Prinsegracht (Westeinde aan de noordzijde en Buitenom / Hoge Zand aan de zuidzijde). De toenames op deze wegen zijn ongeveer even groot als in de variant waarin alleen de Prinsegracht niet meer door snorfietsers wordt gebruikt. Door ook de Veerkaden af te sluiten voor (snor)fietsers zijn daarnaast toenames zichtbaar: ■ op de route aan de noordzijde van het centrum (Buitenhof, Gravenstraat, Grote Halstraat, Kerkplein, Torenstraat): een toename van 25% tot 40%. ■ En op de routes direct parallel aan de Veerkaden: - Op de route Gedempte Burgwal, Gedempte Gracht: een toename van 25% tot 55%.

- Op de route Nieuwe Molstraat, Sint Jacobstraat: toenames van 60% tot 600% op de Nieuwe Molstraat. - Op de routes via Dunne Bierkade, Bierkade en via het Groenewegje: toenames van 100% tot 170%. De toename op de Nieuwe Molstraat is in relatieve zin zo groot doordat daar in de referentiesituatie niet veel (snor)fietsers gebruik van maken. In absolute zin is de toename van (snor)fietsers op de Nieuwe Molstraat vergelijkbaar met die op de andere routes parallel aan de Veerkaden. In figuur 7 zijn ter illustratie nog de relatieve verschillen opgenomen tussen de situatie waarin alleen de Prinsegracht is afgesloten en de variant waarin zowel de Prinsegracht als de Veerkaden zijn afgesloten. In figuur 8 zijn de absolute fietsverkeersaantallen weergegeven voor de situatie met afgesloten Prinsegracht en Veerkaden.

www.goudappel.nl

Modelstudie snorfiets op de rijbaan op Prinsegracht en Veerkaden

9

Figuur 6: relatieve verschillen tussen de variant met afgesloten Prinsegracht plus Veerkaden en de referentiesituatie zonder deze afsluitingen. Groen = afname verkeer, rood = toename verkeer, grijs = gelijk. Het onderste beeld is een close-up van hetzelfde beeld erboven.

www.goudappel.nl

Modelstudie snorfiets op de rijbaan op Prinsegracht en Veerkaden

10

Figuur 7: relatieve verschillen tussen de variant met afgesloten Prinsegracht plus Veerkaden en de variant met enkel de Prinsegracht afgesloten. Groen = afname verkeer, rood = toename verkeer, grijs = gelijk. Het onderste beeld is een close-up van hetzelfde beeld erboven.

www.goudappel.nl

Modelstudie snorfiets op de rijbaan op Prinsegracht en Veerkaden

11

Figuur 8: (snor)fietsstromen bij afgesloten Prinsegracht en Veerkaden. Het onderste beeld is een close-up van hetzelfde gebied erboven.

www.goudappel.nl

Modelstudie snorfiets op de rijbaan op Prinsegracht en Veerkaden

12

3

Conclusie

Met deze studie is onderzocht welke routes de snorfietser zal kiezen op het moment dat hij van de rijbaan gebruik moet maken en een helm moet dragen op de Prinsegracht en/of de Amsterdamse Veerkade/Stille Veerkade. Aanname is dat de meeste snorfietsers na invoering van een helmplicht op een of twee straten in de stad zullen kiezen voor een andere route in plaats van een helm zullen dragen enkel op dat traject. Wanneer de maatregel alleen op de Prinsegracht wordt uitgevoerd is de verwachting dat veruit de meeste snorfietsers uitwijken naar de twee routes direct ten noorden en zuiden parallel aan de Prinsegracht. Dit zijn het Westeinde aan de noordzijde en de Buitenom / Hoge Zand aan de zuidzijde. Op beide routes betekent dit ongeveer een verdubbeling van de huidige (snor)fietsintensiteiten. Verder is een lichte afname van verkeer op de route via de Gedempte Burgwal / Gedempte Gracht voorzien. Een deel van de snorfietsers die over die straten via de Prinsegracht verder reed, maakt nu gebruik van het Westeinde en van de route tussen Westeinde en Buitenhof via de Gravenstraat, Grote Halstraat, Kerkplein en de Torenstraat. Op die route is daarom een lichte toename van snorfietsers voorzien ten gevolge van de maatregel op de Prinsegracht. De effecten op andere wegen in de stad zijn beperkter.

Wanneer zowel op zowel de Prinsegracht als op de Amsterdamse Veerkade en Stille Veerkade de snorfiets met helmplicht naar de rijbaan wordt verwezen, zijn bovengenoemde effecten eveneens zichtbaar. Daarnaast neemt het aantal snorfietsers op de route aan de noordzijde van het centrum tussen Buitenhof en Westeinde nog sterker toe dan bij alleen invoering op de Prinsegracht en zijn sterke toenames te zien op de routes direct parallel aan de Veerkaden. Dit zijn de Gedempte Burgwal / Gedempte Gracht (toenames van snorfietsen van 25% tot 55%), de Nieuwe Molstraat, Sint Jacobstraat (toenames tussen de 60% en 600%) en de Dunne Bierkade / Bierkade en het Groenewegje (toenames van 100% tot 170%). De grote toename op de Nieuwe Molstraat / Sint Jacobstraat is in absolute zin vergelijkbaar met de toenames op de andere parallelle routes maar is relatief zo groot doordat er in de referentiesituatie weinig verkeer rijdt. De effecten op de andere routes in de stad zijn beperkter. Conclusie is dus dat vrijwel alle snorfietsers die de Prinsegracht en/of de Veerkaden willen ontwijken kiezen voor een route direct parallel aan deze straten waar dus grote toenames van snorfietsen te verwachten zijn. Op de andere wegen in de stad zijn de effecten beperkt.

www.goudappel.nl

Modelstudie snorfiets op de rijbaan op Prinsegracht en Veerkaden

13