RIS307986 Taalnota

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Hilbert Bredemeijer Wethouder van Onderwijs, Sport en Buitenruimte

060

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

OCW/10054696 RIS307986 Contactpersoon

Ton Benning Dienst

Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

Stad en Bestuur OCW Telefoonnummer

14070 E-mailadres

Datum

31 maart 2021 Onderwerp

Taalnota

Geachte voorzitter, De kracht van taal valt niet te overschatten. Taal brengt mensen met elkaar in contact en vergroot de toegang tot kennis, onderwijs en werk. Juist voor een stad als Den Haag is het zaak de kracht van taal ten volle te benutten. Den Haag is dichtbevolkter (met bijna 550.000 Hagenaars leven we op 98km2) en meer divers (meer dan 150 nationaliteiten) dan de meeste andere grote Nederlandse steden. Taal is natuurlijk niet het wondermiddel dat er als enige voor zorgt dat Hagenaars prettig samenleven en iedereen zoveel mogelijk gelijke kansen heeft, ongeacht afkomst of woonwijk. Maar de kracht van taal is groter dan vaak wordt vermoed en dit geldt ook voor de noodzaak om ermee aan de slag te gaan. In Den Haag is 24% van de Hagenaars laaggeletterd. In sommige stadsdelen loopt dit aandeel op tot bijna 50%. Dit vraagt om actie. Van de gemeente en partners die taaltrajecten aanbieden, maar ook van laaggeletterde Hagenaars om zelf aan de slag te gaan met spreken, lezen en schrijven. De helpende hand wordt geboden, maar vraagt ook om gegrepen te worden. Laaggeletterdheid is een complex maatschappelijk probleem. Het is niet simpelweg een probleem van nieuwkomers die de Nederlandse taal nog moeten leren, het speelt ook onder Hagenaars die hier al heel hun leven wonen.

Het levert bij sommige Hagenaars vooral persoonlijk ongemak, maar er zijn ook Hagenaars waarbij de negatieve gevolgen veel verder reiken en leiden tot sociaal isolement met alle problemen van dien. Bij ouders met jonge kinderen speelt de problematiek van het doorgegeven van laaggeletterdheid van generatie op generatie. Zo beginnen nog te veel kinderen in Den Haag met een taalachterstand aan de basisschool en kunnen sommige ouders hun kinderen onvoldoende ondersteunen bij school en het maken van huiswerk. Gelukkig beginnen we in Den Haag met de aanpak van laaggeletterdheid niet op nul. We bouwen voort op een bestaande aanpak die beter scoort dan in andere steden. De kracht in Den Haag ligt in de goede samenwerking met en binnen het taalveld. Ook de wijkgerichte aanpak is succesvol om mensen in hun eigen omgeving te bereiken. Maar het kan en moet nog beter.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10054696

De Taalnota die ik u presenteer brengt op een aantal punten verbetering. In de eerste plaats kiezen we scherper voor doelgroepen waar laaggeletterdheid de grootste negatieve gevolgen heeft én waarbij de meeste winst te behalen valt. Elke laaggeletterde Hagenaar heeft de aandacht, maar voor sommige doelgroepen geldt dat er iets extra’s nodig is om te komen waar we willen zijn. Bestaande interventies gaan we verbeteren, onder andere door lering te trekken uit het werken met online cursussen zoals de de afgelopen tijd tijdens corona succesvol zijn ingezet. Het doel is dat steeds meer laaggeletterde Hagenaars een (taal)traject volgen en deze trajecten beter aansluiten op hun behoefte. Het vergroten van de taalvaardigheid van laaggeletterden hangt nauw samen met het vergroten van de reken- en digitale vaardigheden onder dezelfde groep Hagenaars. In de huidige maatschappij is het zaak dat mensen zichzelf kunnen redden op de manier waarop we tegenwoordig steeds vaker communiceren en informatie tot ons nemen. Met cijfers, data, emails en websites. Daarom is er in de Taalnota ook aandacht voor rekenen en het omgaan met computer en internet. Om zoveel mogelijk mensen de kracht van een (taal)traject te laten benutten, werken we aan 4 doelen: 1. We bereiken meer laaggeletterde Hagenaars. 2. Meer Hagenaars krijgen in 1 keer een passend traject. 3.

Betere samenwerking binnen de Haagse Taalketen. 4. Betere samenwerking binnen de gemeente. 1. We bereiken meer laaggeletterde Hagenaars. We willen meer laaggeletterden bereiken, zowel die met het Nederlands als moedertaal (NT1) als die met het Nederlands als tweede taal (NT2). Bovendien geven we de komende jaren vier specifieke doelgroepen extra aandacht. Dit zijn groepen die specifieke wensen of belangen hebben, die we nu nog onvoldoende bereiken en waarvan we verwachten dat hierbij nog aanzienlijke resultaten zijn te behalen. Deze groepen krijgen bijvoorbeeld voorrang op de wachtlijst en worden betrokken bij actieonderzoeken en pilots om zo meer zicht te krijgen op hun specifieke omstandigheden en wensen. Deze vier doelgroepen zijn in volgorde van prioriteit: 1. Ouders van jonge kinderen. 2. Jongeren van 18 tot en met 27 jaar. 3. Mensen met een uitkering, die niet voldoen aan de taaleis. 4. EU-arbeidsmigranten. Door samen te werken met mensen en organisaties die belangrijk zijn in de wijk en hun achterban goed kennen, worden deze groepen laaggeletterden beter bereikt zodat ze zelf actief aan de slag gaan. 2. Meer Hagenaars krijgen in 1 keer een passend traject. Een laaggeletterde kan via verschillende organisaties een taaltraject volgen. Wij zorgen dat de laaggeletterde via elke organisatie de hulp krijgt die past bij zijn situatie.

Ook kan een laaggeletterde blijven leren in ‘doorlopende leerlijnen’. Via actieonderzoeken bekijken we hoe het aanbod nog kan verbeteren. Dit doen de organisaties uit de Haagse Taalketen samen met inwoners en mensen en organisaties die belangrijk zijn voor de wijk. 3. Betere samenwerking binnen de Haagse Taalketen. Wij zijn blij met de samenwerking tussen de partners. We gaan hierin een volgende stap zetten om nog beter aan te sluiten bij de laaggeletterden. Dat betekent dat de gemeente de samenwerking ondersteunt en beter in de gaten houdt of alles volgens plan verloopt. Dit doen we in overleg met de organisaties in de Haagse Taalketen.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10054696

4. Betere samenwerking binnen de gemeente. Ook binnen de gemeente willen we beter samenwerken bij het maken van een plan voor een laaggeletterde. We gaan uit van het einddoel van de inwoner: zelfstandig en actief meedoen. Dit is voor elk onderdeel van de gemeente hetzelfde, maar wordt op verschillende manieren bereikt. Er kan meer gebruikt worden gemaakt van elkaars kennis en expertise. Daarnaast sluiten we op sleutelmomenten beter bij elkaar aan, bijvoorbeeld door organisaties die voor de inburgering zorgen te verbinden met de Taalketens in de wijk. Maar ook door te onderzoeken hoe we deelnemers aan taaltrajecten kunnen laten kennismaken met beroepen en werk. Financiën Voor 2021 en 2022 hebben we elk jaar ruim € 10 miljoen beschikbaar. Dit zijn deels Rijksmiddelen en deels eigen gemeentelijke middelen. Het bedrag is onder voorbehoud van besluiten over de gemeentebegroting van 2022. Ook kan het zijn dat we minder geld krijgen van het Rijk. Het geld wordt ieder jaar opnieuw verdeeld. In het subsidieregister kunt u lezen hoe. Het budget komt uit de programma’s 6 en 14, voor de volgende onderdelen: • stedelijk onderwijsbeleid en projecten • onderwijsachterstanden en taal • integratie en volwasseneducatie • inburgering. Rapportage Over de resultaten en effecten van de activiteiten op basis van deze Taalnota wordt de Raad jaarlijks gerapporteerd.

Voor de probleemanalyse en mogelijke oplossingsrichtingen hebben we gebruik gemaakt van het onderzoek ‘Breder kijken, breder oogsten’ (bijlage 3). De effecten van een deel van de Haagse taalcursussen zijn onderzocht in het onderzoek Nederlandse Monitor Volwasseneneducatie (bijlage 4). Impact corona Het jaar 2020 kenmerkte zich door corona. Taalaanbieders en verwijsorganisaties kregen te maken met beperkingen van de groepsgrootte en sluiting van locaties. Maar er zijn ook veel mooie -vaak online - initiatieven ontplooid. Activiteiten zijn omgezet naar online varianten, zoals online lessen, conversatie en digitaal verstrekken van informatie of lesmateriaal. Het Taalhuis is daarmee ook online toegankelijk gemaakt en heeft via social media veel activiteiten uitgevoerd. Het Taalhuis en het gehele aanbod is nu goed vindbaar via: www.taalhuisdenhaag.nl. Het afgelopen jaar is waar mogelijk, en soms aangepast, doorgewerkt met taallessen en -activiteiten. Vanwege de beperkingen soms in kleinere groepen en/of online. Trajecten duren daardoor soms wel langer.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10054696

Tot slot Zoals gezegd is er in Den Haag een goede basis voor de aanpak van laaggeletterdheid, maar het kan en het moet beter. Met deze Taalnota krijgen Hagenaars meer kansen om hun vaardigheden te vergroten en kunnen ze daardoor beter mee te doen in de samenleving. Bepalend voor het succes is dat Hagenaars deze kansen ook grijpen. De laaggeletterde zelf en de samenleving als geheel hebben hier baat bij. Met vriendelijke groet, de wethouder van Onderwijs, Sport en Buitenruimte Hilbert Bredemeijer

4/4