RIS307850 Verplaatsing Raamprostitutie

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

040

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

DSO/10065087 RIS307850 Contactpersoon

Paul Jansen Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

Projectmanagement Den Haag Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

5 maart 2021

paul.jansen@denhaag.nl

Onderwerp

Verplaatsing Raamprostitutie

Inleiding Het Coalitieakkoord 2019-2022 spreekt over een mogelijke verplaatsing van de raamprostitutie. Daarin is opgenomen dat ’het verbeteren van de arbeidsomstandigheden van sekswerkers uitgangspunt is van het prostitutiebeleid. We staan welwillend tegenover particuliere initiatieven voor de verplaatsing van de ramen in de Doublet- en Geleenstraat. Verplaatsing naar de nieuwe locatie is pas mogelijk als dit tot een verbetering van de veiligheid en de gezondheid van sekswerkers leidt en de nieuwe locatie draagvlak heeft onder sekswerkers en hulpverleners. De initiatieven moeten een financieel dekkend bedrijfsplan hebben, deze verplaatsing wordt niet gefinancierd met gemeenschapsgeld.’ In de raadsmededeling van 26 maart 2019 (RIS302146) bent u geïnformeerd over de verkenning van de ‘Verplaatsing raamprostitutie Sporendriehoek’. Deze verkenning was het startpunt voor nadere onderzoeken. Met de brief van het college d.d. 18 februari 2020 (RIS304626) heeft het college gerapporteerd over de uitkomsten van deze onderzoeken.

Het college wil met de verplaatsing van raamprostitutie een raamprostitutiegebied inrichten welke tot een verbetering kan leiden voor de positie en werkomstandigheden van sekswerkers en een raamprostitutiegebied inricht als integraal deel van de stad, dat een passende kwalitatieve uitstraling geeft aan een functie die inherent is aan een grote stad als Den Haag. Deze brief brengt u op de hoogte van de resultaten van de verdiepingsslag zoals die is uitgevoerd en de vervolgstappen: 1. Het resultaat van de gesprekken met sekswerkers, waarvan de resultaten zijn samengebracht in het ‘Programma van wensen’ voor een nieuw raamprostitutiegebied. 2. Het resultaat van het stedenbouwkundig onderzoek van UN-Studio in opdracht van de particuliere initiatiefnemer Heijmans over een mogelijke invulling van de Sporendriehoek. 3. Het vervolgproces zoals dat nu wordt voorzien.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10065087

Stand van zaken samengevat De bijlagen bij deze brief tonen de mogelijkheden van de Sporendriehoek als alternatieve locatie. Allereerst is gevisualiseerd hoe sekswerkers zelf denken over hun werkplek op basis van de eerdere onderzoeken en aanvullende gesprekken. Ten tweede heeft UN-Studio, in opdracht van Heijmans als particuliere initiatiefnemer, in beeld gebracht hoe de Sporendriehoek zou kunnen worden ontwikkeld op basis van deze wensen van sekswerkers, gegeven de complexe ruimtelijke omgeving. Een belangrijk vraagstuk bij de inpassing van de raamprostitutie in de Sporendriehoek is het bereikbaar maken van de locatie via een betrouwbare en verkeersveilige ontsluiting van het gebied. Deze ontsluiting gaat samen met de mobiliteitsmaatregelen zoals de ruimtereservering voor de geplande HOV (Hoogwaardig Openbaar Vervoer) verbinding richting Centraal Station, de plannen voor het Schenkviaduct en de aanleg van de Velostrada. De gemeente werkt hard om, zowel qua planning als qua ruimtelijke inpassing, te komen tot een integraal, afgewogen voorstel. Elk plan zal ook moeten worden beoordeeld op de gevolgen voor de leefbaarheid en veiligheid in en rondom de Sporendriehoek.

De verplaatsing van de raamprostitutie kan alleen verder komen als, zoals in de brief van vorig jaar benoemd, deze onderdeel is van een bredere gebiedsstrategie voor de omgeving Doubletstraat en voor de Rivierenbuurt. Voor verplaatsing is samenwerking tussen particuliere initiatiefnemer en de huidige seksondernemers/seksondernemingen nodig. Het voornemen tot herziening van het bestemmingsplan/omgevingsplan zal onderdeel zijn van de verdere planvorming om te komen tot een leefbaar gebied na de verplaatsing. Gesprekken met sekswerkers In de Prostitutienota Den Haag 2020-2022 is aangegeven dat de gemeente sekswerkers en hulpverleners zal betrekken bij het verkennen en uitwerken van de voorwaarden voor betere arbeidsomstandigheden bij een mogelijke verplaatsing naar een nieuwe locatie. Het afgelopen jaar is aanvullend onderzoek gedaan naar de wensen omtrent arbeidsomstandigheden. Voor de opstelling van het programma van wensen voor de werkruimte en –omstandigheden van de sekswerker is een intensief proces in gang gezet, waarbij meer dan 100 sekswerkers telefonisch, per videocall of WhatsApp zijn benaderd. Deze benadering gebeurde individueel rechtstreeks of via sleutelfiguren uit de doelgroep zelf: voor sekswerkers door sekswerkers.

In combinatie met het eerdere onderzoek hebben uiteindelijk meer dan 100 (voor meer dan 90% ‘Haagse’) sekswerkers input gegeven over hun wensen (zie Bijlage 1 Rosse Buurt Den Haag). Afgesproken is om ook de komende periode deze gesprekken voort te zetten, zodat plannen voor een nieuwe raamprostitutiezone ook kunnen worden gespiegeld aan de wensen van de sekswerkers. Het onderzoek is begeleid door een onafhankelijk onderzoeker, geanonimiseerde verslagen van de gesprekken zijn gemaakt, deze zijn in bezit gebleven van de onafhankelijke onderzoeker. Uit de tot nu toe gehouden gesprekken komt naar voren dat een moderne prostitutiebranche een verandering vraagt op vier fronten: 1. Het tegengaan van misstanden en uitbuiting als een nadrukkelijke rol voor exploitanten, sekswerkers en klanten. 2. Realiseren van (eigendom/huur) structuren die bevorderen dat geleverde prestaties in verhouding staan tot de geleverde dienst.

2/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10065087

3.

4.

Actief bevorderen dat maatschappelijke diensten (bijvoorbeeld bancaire zaken) voor sekswerkers even toegankelijk zijn als voor andere burgers ter vergroting van de zelf beschikkingsmogelijkheden van sekswerkers. Realiseren van veilig en gezonde werkplekken voor alle vormen van sekswerk, waaronder zeker werkplekken voor sekswerkers die op afspraak klanten ontvangen.

Wij menen dat verplaatsing van de raamprostitutie naar een locatie met betere fysieke voorzieningen, meer mogelijkheden voor diversiteit en andere organisatie- en exploitatie verhoudingen een belangrijke stap voorwaarts kan zijn bij de realisatie van bovengenoemde punten. Ambitie in de prostitutienota 2020- 2023 van de gemeente (december 2020) is ook de stigma rond sekswerk tegen te gaan. Stedenbouwkundig onderzoek Halverwege vorig jaar is een intentieovereenkomst afgesloten met Heijmans voor het uitvoeren van een haalbaarheidsonderzoek voor de gewenste verplaatsing van de raamprostitutie. Daarbij is afgesproken dat de ontwikkelaar in deze fase het haalbaarheidsonderzoek richt op een bouwplan op de Sporendriehoek. Het haalbaarheidsonderzoek moet in voldoende mate duidelijkheid verschaffen over de financiële, programmatische en planologische aspecten van de herontwikkeling van de Sporendriehoek als particulier marktinitiatief. UN-Studio heeft in opdracht van Heijmans het stedenbouwkundig plan uitgewerkt en heeft daarbij de uitkomsten van de gesprekken met de sekswerkers als uitgangspunt gebruikt. In de bijlage is dit stedenbouwkundig plan opgenomen (bijlage 2 UN-Studio, Haalbaarheidsstudie Verplaatsing Raamprostitutie Den Haag). De studie schetst een scenario voor de verdere ontwikkeling van de Sporendriehoek.

Het gaat in op de context waarbinnen de prostitutiezone ontwikkeld kan worden en geeft een voorstel voor een stedenbouwkundige opzet, de inrichting van het openbaar gebied en een voorstel over de wijze waarop het gebied sociaal veilig zou kunnen worden gemaakt. Het gaat daarbij uit van het voorlopige scenario voor de mobiliteitsoplossingen. De Sporendriehoek is gelegen tussen de sporen en heeft twee zijden van 180 en 190 meter lang en een flauw gebogen zijde gevormd door de spoorboog HS-CS van circa 170 meter lang. Het gehele terrein is ongeveer 1,7 ha. groot. Het voorgestelde ontwerp heeft drie min of meer driehoekig gevormde bouwvolumes in de hoekpunten van de driehoek gepositioneerd. Daarmee is een meer besloten, eveneens driehoekig gevormd binnenplein ontstaan. De drie bouwvormen in de hoekpunten zijn samengesteld uit een hoofdvorm die zich heeft gevoegd naar het verloop van de zijden die de sporendriehoek begrenzen. Langs het driehoekig gevormde binnenplein zijn eveneens drie stroken gelegd, de een wat meer gestrekt en de ander wat meer geknikt. Op die manier zijn de drie volumes in de hoeken eveneens voorzien van een binnenmilieu.

3/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10065087

Deze configuratie maakt, volgens de ontwerpers, de vorming van een ‘dwaalmilieu’ mogelijk, transparant en ‘open’ om benauwenis te voorkomen en voldoende besloten en intiem om zich beschermd te weten. Met behulp van deze opstelling is een sequentie van open en meer besloten ruimtes gevormd die in thematisch en programmatisch opzicht verbijzonderingen mogelijk maken. De randen van de driehoek zijn in principe openbaar en publiek toegankelijk. Ook het driehoekig gevormde binnenplein is publieke ruimte. Deze ruimte voor bezoekers is uitsluitend te voet te betreden. De oriëntatie van de bebouwing aan het plein biedt sociale controle en toezicht waarbij de beslotenheid van het interieur voor een zekere bescherming zorgt. In een stapeling van twee lagen is realisatie van het programma van kamers en ramen mogelijk waarbij aan de buitenzijde aanvullende voorzieningen zijn ondergebracht. Men kan hier denken aan een GGD- of hulppost, aan retail en ontspanningsruimten, een supermarkt, een apotheek, fitnessruimten en wat dies meer zij. De meer besloten ruimtes die zich in de drie bouwvolumes van de driehoeken bevinden, zijn eventueel als semipublieke ruimtes in te richten. Dat kan door deze te overdekken, door ze uit te voeren als passages, en door de toegankelijkheid ervan te reguleren binnen zekere tijdsperioden van de dag.

Financieel dekkend plan Heijmans heeft een doorrekening gemaakt van de vastgoed- en grondexploitatie voor de Sporendriehoek. De businesscase van Heijmans betreft de geraamde stichtingskosten afgezet tegen de geraamde huuropbrengsten. Deze businesscase laat een positief resultaat zien, maar een eindoordeel is nog niet mogelijk. In de businesscase zijn namelijk sommige kosten nog niet opgenomen, zoals parkeren, plankosten en planschade, omdat deze nadere studie vergen. Ook zijn de kosten die gepaard gaan met sluiting van de huidige straten niet opgenomen. Tot slot ontbreken de kosten die gemoeid zijn met het voldoende bereikbaar maken van de locatie. Daarmee is op dit moment onvoldoende informatie beschikbaar om hier eenduidige uitspraken over te doen. Voor wat betreft het kostenoverzicht en resultaat wordt gericht op kostenneutraliteit over het totaal van de drie locaties Sporendriehoek, Geleen- en Doubletstraat. Het stedenbouwkundig plan van UN-Studio maakt het wel mogelijk om de businesscase het komend half jaar verder te verfijnen met ramingen voor de ontsluiting van de Sporendriehoek en de sluiting van de twee huidige straten. Inmiddels wordt door de particuliere initiatiefnemer en een mogelijke financier ook gewerkt aan voorstellen die met de huidige vastgoedeigenaren en exploitanten verder kunnen worden besproken.

Daarin zullen aspecten aan de orde komen zoals de vermeende waardedaling van prostitutiepanden

4/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10065087

indien men de bestemming prostitutie ervan afhaalt. In algemene zin constateren we dat een handvol ondernemers bereid is gesprekken te voeren over de verplaatsing, maar zij zullen pas meebewegen als er een duidelijke business case wordt voorgelegd. Onderdeel daarvan is ook dat duidelijkheid ontstaat over het stedenbouwkundig programma op Doublet- en Geleenstraat (naast Sporendriehoek) na verplaatsing. Basis daarvoor is een nog op te stellen gemeentelijke Gebiedsagenda waarin ook ruimte wordt gecreëerd voor een financieel aantrekkelijke herontwikkeling. De plannen zullen tijdig met betrokken bewoners(organisaties) en ondernemers worden besproken. Onderdeel van een plan van aanpak zal ook zijn de wijze waarop het college denkt alle nodige maatregelen te nemen om de raamprostitutie op Doublet- en Geleenstraat in beide straten te sluiten als eenmaal besloten is tot verplaatsing en de nieuwe locatie beschikbaar is. Uitgangspunt is dat de gemeente hierbij vooral een faciliterende rol speelt. Ook het aspect dat niet alleen het huren van nieuwe werkkamers op de nieuwe locatie een optie is, maar tevens kopen, zal worden besproken. Onderdeel daarvan is ook wat dit voor gevolgen heeft voor de uitgifte in erfpacht en de mogelijkheid voor NS om na 25 jaar wegens “spoors belang”, zwaarwegende belangen gerelateerd aan het spoorwegnet, de grond terug te vragen.

Omgeving Communicatie is belangrijk voor de realisatie van het project, het project kan niet zonder draagvlak bij betrokken ondernemers en bewoners.

1. 2.

Ondernemers: Bij de verdere planuitwerking moet rekening worden gehouden met de bezwaren van deze ondernemers. Bewoners: Bewoners rond de Doubletstraat zijn voor sluiting, het beeld rond de Geleenstraat is minder eenduidig, naast zorg over de randverschijnselen ook zorg over wat gebeurt na verplaatsing. Rond de Sporendriehoek hebben bewoners zorgen over de verplaatsing. Naar aanleiding van de bewonersbijeenkomst in september 2020 vindt op basis van de ervaringen van de huidige bewoners rond de Doublet- en Geleenstraat onderzoek plaats welke maatregelen genomen moeten worden om negatieve effecten op de omgeving te voorkomen. De komende periode worden de bijeenkomsten met bewoners, ondernemers en de sector voortgezet op basis van de beschikbare informatie.

Vervolgproces Op 2 september 2020 is met de commissie Ruimte en Samenleving de Raadsmededeling van 18 februari 2020 besproken. Aandachtspunten die naar voren kwamen zijn: doel van de verplaatsing, verbetering van arbeidsomstandigheden, het wel/niet behouden van de huidige locaties en de kenmerken en bruikbaarheid van de nieuwe locatie. De Raad heeft naar aanleiding van de bespreking op 13 oktober 2020 een drietal moties aangenomen. Een formele afdoening van de moties volgt op korte termijn. Op basis van de voorlopige resultaten heeft het college besloten eerst een vervolgstap te zetten, voordat wordt gekomen tot een definitief besluit over de verplaatsing van de raamprostitutie. Een definitief besluit zelf is niet mogelijk zolang er geen afspraken met de particuliere initiatiefnemer en met de huidige vastgoedeigenaren en exploitanten beschikbaar zijn op basis van de gespecificeerde randvoorwaarden van de kant van de gemeente. Planning is om voor de zomer van 2021 de randvoorwaarden voor de mogelijke verplaatsing definitief te hebben en in combinatie met de uitkomsten van de studie naar onder meer de ontsluiting van de Sporendriehoek deze vast te leggen in

5/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10065087

de Nota van Uitgangspunten. Parallel kan ook invulling worden gegeven aan een gemeentelijke Gebiedsagenda voor zowel de Doublet- als Geleenstraat. Het college zal tot de vaststelling van de definitieve NvU voor de Sporendriehoek geen onomkeerbare besluiten nemen. Wij verlengen in dit kader de Letter of Intent (LOI) met de betrokken particuliere initiatiefnemer Heijmans met een half jaar. Tot slot Het mag duidelijk zijn dat we er nog niet zijn. We praten over een complexe problematiek, waar ook steden als Utrecht en Amsterdam mee worstelen. Het resultaat van de onderzoeken en de gevoerde gesprekken is dat met alle betrokkenen een serieus gesprek mogelijk is over hoe de verplaatsing vorm te geven: hoe ziet een mogelijk programma van eisen eruit, welke concrete oplossingen kunnen worden gevonden bij inpassing in de Sporendriehoek, welke afspraken zijn op basis van de gegeven randvoorwaarden nodig met de vastgoedeigenaren en exploitanten in de huidige straten en binnen welke stedenbouwkundige en financiële kaders kan de particulier initiatiefnemer zijn plan uitwerken.

Maar voor een definitief oordeel over het haalbaarheidsonderzoek en een Nota van Uitgangspunten zal moeten worden voldaan aan in elk geval 2 condities: • Duidelijkheid over de wijze waarop exploitatie in de bestaande raamprostitutiestraten wordt beëindigd • Waarborgen over de (tijdige) ontsluiting van de Sporendriehoek inclusief het parkeren Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris,

de burgemeester,

Ilma Merx

Jan van Zanen

6/6