RIS307841 Beleidsevaluatie schoolzone

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Robert van Asten Wethouder van Mobiliteit en Cultuur

040

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

DSO/10021196 RIS307841 r

Aan de voorzitter van de commissie Leefomgeving

Contactpersoon

Elly van der Helm Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

Mobiliteit Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

3 maart 2021

elly.vanderhelm@denhaag.nl

Onderwerp

Beleidsevaluatie schoolzone

Geachte voorzitter, Graag informeer ik u over de beleidsevaluatie Schoolzones die uitgevoerd is. Aanleiding is mijn toezegging aan uw commissie voor deze evaluatie in 2019. Het doel van de evaluatie is het effect van het concept schoolzone te onderzoeken en daarmee het schoolzonebeleid te toetsen. Het eindrapport vindt u in de bijlage. Samenvatting rapport Na ruim tien jaar is het schoolzonebeleid geëvalueerd. Van een onderzoeksgroep van 109 scholen hebben 49 scholen deelgenomen aan de evaluatie. Het effect van de schoolzone op de subjectieve verkeersveiligheid is onderzocht. De algehele conclusie is dat schoolzonebebording en -markering zinvol en wenselijk wordt gevonden voor attendering van wijkvreemd verkeer op scholen langs gebiedsontsluitingswegen en dat het effect bij scholen langs erftoegangswegen beperkt ervaren werd (door gewenning). Optimalisaties van de schoolzone zijn mogelijk en de betrokkenheid van scholen en ouders bij de verkeersveiligheid van de schoolomgeving kan verder vergroot worden. Vooral haal/brenggedrag van ouders is een aandachtspunt. Hiervoor zijn aanbevelingen gedaan. De aanpak voor een verkeersveilige schoolomgeving is maatwerk, omdat iedere schoolsituatie anders is. Evaluatie: conclusies en vervolg 1

Achtergrond

Sinds 2008 legt Gemeente Den Haag in schoolomgevingen schoolzones aan ter verbetering van de verkeersveiligheid. Met verkeersborden en de tekst ‘Schoolzone’ op het wegdek (en aangevuld met maatregelen op maat, zoals oversteekplaatsen, anti-parkeerpaaltjes, ‘oortjes’ en ‘dammetjes’) worden weggebruikers erop attent gemaakt dat ze een school naderen, zodat ze hun gedrag kunnen aanpassen. Na een periode van ruim tien jaar is bij ruim 70% van de Haagse basisscholen een schoolzone aangelegd.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10021196

De resterende scholen krijgen in de periode 2020-2022 nog een schoolzone, zoals is vastgelegd in het meerjarenprogramma verkeersveiligheid 2016-2019 (RIS 293895) en het uitvoeringsprogramma verkeersveiligheid 2020-2022 (RIS 305121). Middelen zijn gereserveerd voor Veilige infrastructuur voor fietsers en voetgangers, waar de schoolzones onder vallen. Met het oog op het nieuw te bepalen verkeersveiligheidsbeleid voor de komende jaren is een evaluatie van het schoolzone-concept uitgevoerd. Dit is gedaan bij scholen die minimaal één jaar een schoolzone hebben. 2

Schoolzonebebording en – markering: Gewenning treedt op

In het algemeen heeft de schoolzone volgens het onderzoek een beperkt positief effect op de subjectieve verkeersveiligheid. Sommige ouders en scholen vinden dat de schoolzonesignalering een positief effect heeft op de verkeersveiligheid, anderen vinden dat het geen verschil maakt. Dat heeft te maken met gewenning; mensen die in de schoolomgeving bekend zijn zien de schoolzone vaak niet meer. Gebiedsvreemd verkeer heeft die gewenning niet. Vandaar dat de schoolzone meer effect heeft op gebiedsontsluitingswegen dan op erftoegangswegen. 3

Haal-/brenggedrag ouders oorzaak van gevaarlijke situaties

Uit het onderzoek is gebleken dat de verkeersonveiligheid in de schoolomgeving vooral wordt veroorzaakt door het fout parkeren/stoppen door ouders en verzorgers van schoolgaande kinderen gedurende haal- en brengmomenten en minder door wijkvreemd verkeer. 4

Een schoolzone is meer dan borden en markering

Een schoolzone bij een school wordt afgebakend met borden en markering. Daarbinnen worden kleine of grotere verkeersmaatregelen uitgevoerd die bijdragen aan verbetering van de verkeersveiligheid rond de school. Voorbeelden van maatregelen zijn veilige oversteekplaatsen; snelheid remmende maatregelen; schoolstraat; hekjes bij de in- en uitgang; éénrichtingsverkeer; in- en uitgang van de school vrijhouden; scheiden van verkeerssoorten; oortjes, dammetjes en Hagenaartjes. Dit is maatwerk, omdat iedere schoolsituatie anders is. Ook verkeerseducatie en gedragsbeïnvloeding dragen bij aan een veiliger schoolomgeving. Een schoolzone heeft behalve een attenderingsfunctie voor (wijk)vreemd verkeer ook het doel om een herkenbare en uniforme (voor de hele stad dezelfde) inrichting van de directe omgeving van Haagse basisscholen te hebben. Dit afgebakende gebied geldt als referentiekader voor te nemen maatregelen en voor communicatie over gedrag rondom de school. 5

Subjectieve versus objectieve verkeersveiligheid

Uit ongevalscijfers van 2014 tot 2018 blijkt dat er relatief weinig ongevallen voorkomen in de buurt van basisscholen (maar elk ongeval is er een teveel), en dat op de plekken waar een ongeval plaatsvindt zelden kinderen van 4 tot 12 jaar betrokken zijn. Toch hebben veel mensen het gevoel dat de schoolomgeving onveilig is. Hoewel dat niet overeenkomt met de objectieve cijfers is het gevoel van verkeersonveiligheid belangrijk. Dat is voor veel ouders een reden om hun kind met de auto naar school te brengen in plaats van met de fiets of lopend. En dat versterkt de onveilige situatie.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10021196

Totaal aantal ongevallen Gedurende haal- en brengmomenten

122

Gedurende haal- en brengmomenten en een 4-12 jarige betrokken

11

4-12 jarigen betrokken

37

Tabel uit rapport Beleidsevaluatie schoolzone: Totaal aantal ongevallen binnen 100 meter van scholen, periode 2014 t/m 2018 Hoewel 122 letselongevallen over een periode van 4 jaren over 155 scholen (ruim 175 locaties) statistisch gezien als laag kan worden bestempeld, is het aantal voor Gemeente Den Haag reden om hier aandacht aan te blijven geven. Het streven is en blijft het aantal verkeersslachtoffers zo laag mogelijk te maken (maak een punt van nul verkeersslachtoffers-MVD01) en al helemaal in de groep jonge kinderen.' De ongevallen vinden plaats in een breder gebied in de omgeving van de scholen en concrete oorzaken zijn lastig te vinden. Waar onveilige situaties optreden wordt geprobeerd die op te heffen. Jonge kinderen in het (auto)verkeer brengt risico's met zich mee. Het college wil, zeker in de directe omgeving van scholen, tijdens haal- en brengmomenten de kans op een confrontatie tussen een rijdende auto en een lopend of fietsend kind zoveel mogelijk vermijden. 6

Schoolzones vragen om permanente aandacht

De verkeersveiligheid van een schoolomgeving is nooit klaar. De verkeerssituatie verandert, de grootte van de school wijzigt of de ingang van de school wordt verplaatst. Ook factoren zoals de wisseling van directie of leerkrachten zijn van invloed op de verkeersveiligheid (de ene directeur zet bijvoorbeeld sterker in op verkeersveiligheidsbeleid dan de ander). Daarom is blijvende aandacht voor een veilige schoolomgeving nodig. 7

We doen het goed, maar het kan nog beter: aan de slag met de aanbevelingen uit het rapport Eindevaluatie schoolzone.

Het rapport Beleidsevaluatie schoolzone geeft aanbevelingen om verder in te zetten op optimalisatie van een verkeersveilige schoolomgeving en in gesprek te blijven met scholen en ouders. Dit past in de permanente aandacht voor schoolzones en is maatwerk. Zoals in het UVP vermeld staat, dienen de aanbevelingen uit het rapport als basis om aanvullende maatregelen te nemen. In het bijzonder is er extra aandacht om het haal- en brenggedrag te beïnvloeden. 8

Verkeersveiligheid als motor van de mobiliteitstransitie

Vanuit de mobiliteitstransitie en vanuit de Haagse verkeersveiligheidsstrategie 2030 ‘Kiezen voor verkeersveiligheid’ heeft veiliger lopen en fietsen in Den Haag prioriteit. Dit is een nieuw accent binnen het programma Verkeersveiligheid. Naast het inrichten van schoolzones (de fysieke kant) is het juist ook van belang ouders te stimuleren hun kinderen lopend of fietsend naar school te brengen in plaats van met de auto (gedrag). Ook is het belangrijk ouders en leerlingen nog meer te betrekken bij het verkeersveilig houden/maken van hun schoolomgeving. Uit het evaluatierapport blijkt dat ouders en leerlingen hier voor open staan.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10021196

9

Een rustige schoolomgeving geeft een veilig gevoel

Een rustige schoolomgeving is prettig voor kinderen die naar school komen en geeft ze een veilig gevoel. Daarom is de gemeente Den Haag terughoudend in het aanleggen van kiss & ride-plekken en parkeerplaatsen bij scholen. Dat versterkt een rustige schoolomgeving en daarmee de verkeersveiligheid. Bovendien maakt dit beleid de keuze om te fietsen of lopen makkelijker. Dit past in de gedachte van de Haagse mobiliteitstransitie om de auto minder te gebruiken en meer te lopen en te fietsen. 10

Kinderen hebben recht op een veilige schoolomgeving

Ieder kind heeft recht op een veilige schoolomgeving. Daarom heeft Gemeente Den Haag schoolzones aangelegd, verkeersmaatregelen genomen en geïnvesteerd in verkeerseducatie en gedrag, zodat ouders en hun kinderen veilig op de fiets of lopend naar school kunnen gaan. We zijn als gemeente goed op weg, maar gaan nog een stap verder. Het is de bedoeling dat er geen auto’s meer in de schoolomgeving komen tijdens breng- en haaltijden. Op die manier wordt een confrontatie van jonge kinderen met autoverkeer vermeden en het risico op ongelukken verkleind. Want ook al zijn ongevallencijfers statistisch ‘laag’, voor Gemeente Den Haag is elk ongeval er een teveel. Met de aanbevelingen uit het rapport gaat de gemeente nog steviger inzetten op het haal- en brenggedrag van ouders. Ouders brengen hun kind bij voorkeur lopend of fietsend naar school. En als ze hun kind met de auto naar school ‘moeten’ brengen, dan parkeren ze hun auto op veilige afstand en brengen hun kind het laatste stukje lopend naar school. Dat vraagt een gedragsverandering en een andere manier van denken, waar een lange adem voor nodig is. Inzetten op gedragsinterventies blijft daarom belangrijk. Ook is het mogelijk met de ‘schoolstraten’ fysieke drempels op te werpen om de schoolomgeving autovrij te houden.

Verder ondersteunt Gemeente Den Haag actief de campagne ‘Schoolbrengweek’ en werkt aan verkeerseducatie voor de jongste kinderen (0 tot 4 jaar) en hun ouders, gericht op lopen en fietsen. Tot slot is het wenselijk verkeersveiligheid breder te trekken en de samenwerking met andere beleidsterreinen te zoeken, want: • • • •

het is belangrijk dat kinderen zelf meedoen aan het verkeer om vaardigheden op te doen; lopen en fietsen naar school is gezond; lopen en fietsen naar school is leuk, en dat kun je gezellig samen met andere kinderen doen; lopen en fietsen is goed voor het milieu.

Kortom, wij willen en zullen doorgaan met onze aanpak van het veiliger maken van een veilige schoolomgeving. Met vriendelijke groet, de wethouder Mobiliteit Robert van Asten

4/4