RIS307814 Beantwoording technische vragen aanbiedingsbrief armoedebestrijding v2

Strekt terTyp vervanging tekstTyp tekstTyp tekst

Bert van Alphen Wethouder van Sociale zaken en Werk

030

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de raadscommissie Samenleving

SZW/10075668 RIS307814 Contactpersoon

Steve Coelers Dienst

Sociale Zaken en Werkgelegenheidsprojecten Afdeling

Beleid, onderzoek en projecten Telefoonnummer

SS Datum

14070

16 februari 2021

E-mailadres

steve.coelers@denhaag.nl Onderwerp

Beantwoording technische vragen aanbiedingsbrief armoedebestrijding

Geachte voorzitter, Tijdens de commissie samenleving van woensdag 10 februari is de bespreking van armoedebrief (“aanbiedingsbrief armoedebestrijding” (RIS307290)) verschoven naar de agenda van de commissievergadering van 18 februari. Hierbij is afgesproken dat ik u een vervangende beantwoording zou sturen van de reeds beantwoorde technische vragen die voorafgaand aan de behandeling zijn ingediend. Hierbij ontvangt u deze beantwoording die ter vervanging dient van de eerder verstuurde beantwoording (RIS307814 aan u verstuurd op woensdag 10 februari). VVD 1.

Uit de armoedemonitor blijkt dat minimahuishoudens met een inkomen uit een eigen bedrijf het minst gebruik maken van minimaregelingen. Behalve het constateren, wat gaat de wethouder hiertegen doen? Graag een uitgebreide beantwoording hierop.

Het college erkent dat de groep werkende armen waaronder specifiek de zzp’ers nog onvoldoende bereikt worden met de minimaregelingen. Het bereiken van deze groep is landelijk een vraagstuk en heeft de aandacht van het college. Verschillende gemeentelijke websites bieden informatie, zoals de website geldzaken. Via stadsbrede campagnes rondom de Helpdesk Geldzaken, in nieuwsbrieven vanuit de afdeling economie en via voorlichtingsbijeenkomsten bij ondernemers- of brancheverenigingen proberen we de minimaregelingen onder de aandacht te brengen bij deze inwoners. De inwoners die een Tozo-uitkering ontvangen worden via het aanvraagformulier, de begeleidende brief bij de beschikking en via de heroriëntatiegesprekken Tozo geïnformeerd over aanvullende ondersteuningsmogelijkheden, waaronder de minimaregelingen. Ook wordt landelijk overleg gevoerd met andere gemeenten om te kijken naar manieren om het bereik te vergroten.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10075668

2.

Iemand die Tozo aanvraagt, krijgt vanuit de gemeente ook een ooievaarspas aangeboden. Zit een zzp’er die het water aan de lippen staat te wachten op een gratis bezoek aan het museum? Zou je diegene niet veel beter helpen met snelle behandeling, Tozo, uitstel van lokale belastingen, of loket geldzaken die niet alleen van 9 tot 17u open is, maar ook buiten werktijden?

Aanvragen rondom Tozo worden met de groots mogelijk spoed behandeld. Aanvragen voor levensonderhoud worden binnen de gestelde termijn afgedaan. De toekenning van een Ooievaarspas voor de Tozo doelgroep gebeurt ambtshalve. Daar is geen extra werk voor nodig. Doordat dienstverlening voornamelijk via telefoon of videobellen gaat is meer flexibiliteit mogelijk voor inwoners om tijdens kantooruren met de Helpdesk Geldzaken een afspraak te maken. In het enkele geval dat buiten kantooruren een afspraak nodig is wordt via maatwerk gekeken naar een oplossing. 3.

Ook toen we het over schuldhulpverlening hadden, heb ik gevraagd over de rol van werkgevers. Ik kom deze vrijwel niet in de stukken tegen. Waarom is dat en wat kan de rol van werkgevers zijn?

Werkgevers kunnen, zoals vermeld in de brief, signaalpartner zijn voor Geldzaken070 zodat ze werknemers met geldproblemen kunnen aanmelden voor hulp bij schulden of financiën. Verder bieden we, zoals opgenomen in het beleidsplan schuldhulpverlening, cursussen aan voor werkgevers om financiële problemen bij hun werknemers te herkennen en bespreekbaar te maken. 4.

Kreeg zelf als ZZP’er vorige maand een mooie enquête van de gemeente Den Haag over wat ZZP’ers nodig hebben van de gemeente, mooi initiatief. Allerlei vragen, over bijvoorbeeld duurzaamheid. Echter geen vraag over financiën/ armoede etc. Gemiste kans! Waarom is deze vraag niet gesteld?

Met ondernemers zijn we nu juist op veel fronten in gesprek om te kijken hoe we deze inwoners kunnen bereiken én ondersteunen. Het inzetten van deze enquête was een uitgelezen kans om vraagstukken rondom financiën, armoede en schulden bij deze doelgroep uit te vragen. Door in kaart te brengen welke contactmomenten er zijn met inwoners hopen we dit soort situaties in het vervolg te voorkomen. SP 1.

In de armoedemonitor lezen wij dat zelfstandigen meestal niet in aanmerking komen voor een kwijtschelding van gemeentelijke belastingen. Tegelijkertijd vallen zzp’ers steeds vaker onder de groep werkende armen en worden zij keihard geraakt door de coronacrisis. Wat doet de gemeente om regelingen beter op hen af te stemmen?

Kwijtschelding van de gemeentelijke belastingen is behulpzaam aan het armoedebeleid maar maakt er geen onderdeel van uit. In Den Haag wordt kwijtschelding aan ondernemers verleend die een crediteurenakkoord hebben gesloten i.v.m. schulden of ondernemers met een Bbz uitkering. Deze specifieke vraag over hoe de kwijtschelding gemeentelijke heffingen beter kan worden afgestemd, zal ik met wethouder Mulder opnemen. We zijn in gesprek binnen de financiële dienstverlening met de afdeling economie en partners in de stad om te kijken op welke manier wij deze inwoners beter kunnen bereiken.

2/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10075668

2.

Hoe wordt op dit moment de groep ondersteunt die net buiten de boot valt voor regelingen zoals landelijke toeslagen, maar ook de Ooievaarspas? Gezinnen die 140% tot 150% van het sociaal minimum verdienen?

Voor de Ooievaarspas en de daaraan gekoppelde voorzieningen zoals het kindpakket geldt een kraagregeling. Inwoners die door het vinden van beter betaald werk net boven de inkomensgrens van 130% komen behouden hiermee de Ooievaarspas en de daaraan gekoppelde minimavoorzieningen (zoals het kindpakket) gedurende het huidige en daaropvolgende jaar. Dit geldt ook voor inwoners met een AOW uitkering die net boven de inkomensgrens zit. 3.

In de Armoedemonitor lezen we dat sommige regelingen in 2018 minder zijn gebruikt dan het voorgaande jaar. Denk aan de voorzieningen in het Kindpakket, zoals sport en cultuur. Hoe kan dit? En wat zijn de ontwikkelingen sinds 2018?

Het absolute gebruik is niet lager dan in eerdere jaren. Doordat is overgestapt naar het UDC/CBS als opsteller van de armoedemonitor wijken cijfers deels af van eerdere versies van de armoedemonitor. De doelgroep die we nu in beeld hebben (o.a. zelfstandigen en werkende minima) is groter en het bereik is dus relatief wat lager. In vergelijking met andere steden is ons bereik nog steeds zeer hoog, vooral waar het de ondersteuning van gezinnen met kinderen betreft. 4.

In de Armoedemonitor staat daarnaast dat Hagenaars vanaf 21 jarige leeftijd een beroep kunnen doen op bijzondere bijstand. Waarom wordt niet de minimumleeftijd van 18 jaar gehanteerd?

Bijzondere bijstand is bestemd voor iedereen vanaf 21 jaar. Jongeren tot 21 jaar hebben geen recht op bijzondere bijstand, omdat zij onder de onderhoudsplicht van hun ouders vallen. Jongeren tot 21 jaar hebben wel recht op bijzondere bijstand indien de ouders onvoldoende middelen hebben om aan hun onderhoudsplicht te voldoen, of wanneer de relatie tussen ouder(s) en kind verstoord is. In dat geval wordt de bijstand aan de jongere betaald en verhaald op de ouder(s). Hart voor Den Haag / Groep de Mos 1. Klantenreis: voor hoeveel mensen met schulden is dit geweldige traject nu beschikbaar en hoeveel mensen moeten op de “oude” manier geholpen worden waarbij het risico dus bestaat dat ze niet verder komen. Zie het voorbeeld in de brief waarin iemand 4 x de toegang tot schuldhulpverlening is geweigerd. Met welke maatschappelijke organisaties is deze aanpak van armoede, het Deltaplan Schulden, afgestemd? Vanaf 1 januari 2021 wordt de klantreismethodiek standaard toegepast voor Hagenaars die een beroep doen op de curatieve schuldhulpverlening. 2020 is een overgangsjaar geweest en is gestart met 20 klantbegeleiders die de nieuwe werkwijze aanbieden. Er zijn nieuwe begeleiders aangetrokken en opgeleid waardoor er per 2021 45 klantbegeleiders zijn. Naast de klantreis krijgen ca. 500 inwoners een schuldhulptraject via het doelgroepenteam Financiële Hulpverlening.

Dit zijn inwoners die al professionele begeleiding krijgen van andere instanties en via deze instanties worden aangemeld voor schuldhulpverlening. Voor deze groep worden de schulden geregeld, maar blijft de begeleiding bij de aanmeldende, vertrouwde begeleider.

3/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10075668

In de brief staat een aantal voorbeelden op welke manier met de stad is gesproken over armoede. De conceptbrief is besproken in de cliëntenraad sociaal domein. Vervolgens zijn er twee rondetafelgesprekken geweest met een brede vertegenwoordiging van organisaties (o.a. Leergeld, STEK, Kompassie, Humanitas, Haagse Hogeschool, Sociale Fondsen Den Haag, Voedselbank, Straatconsulaat, Delen achter de Duinen) die betrokken zijn bij de armoedeproblematiek. Verder is er een stadstafel georganiseerd om met jongeren in gesprek te gaan over armoede(voorzieningen). Ook is er een bijeenkomst geweest met gebruikers van de Ooievaarspas waarin is verkend welke wensen zij hebben ten aanzien van de pas en het aanbod. 2.

Hoe staat het met het meldpunt Armoede? Eerder heeft de wethouder toegezegd hiernaar te gaan kijken.

Dit meldpunt is al gerealiseerd in de vorm van Geldzaken070 en de Helpdesk Geldzaken. In de brief armoedebestrijding zijn hier twee paragrafen aan gewijd. Geldzaken070, is in samenwerking met 16 organisaties in de stad ontwikkeld zoals Schuldhulpmaatje, Humanitas, Seniorencollectief, STEK, Kompassie etc. Met Geldzaken070 werken we aan betere samenhang en samenwerking tussen begeleidende partijen en met organisaties die vroeg contact hebben met burgers die te maken hebben met armoede en schulden. In november 2019 is Geldzaken070 formeel van start gegaan. Professionals en vrijwilligers kunnen cliënten aanmelden bij Geldzaken070 (van schuldeiser, tot maatje tot werkgever). Hagenaars die zich zorgen maken om hun financiën of tips willen over geld kunnen direct naar de Helpdesk Geldzaken bij hen in de buurt. 3.

De Werkgroep Sociale Impact (commissie Halsema) pleit voor een breed schuldenoffensief om te voorkomen dat problemen zich opstapelen. -> gaat de gemeente dit plan ook uitvoeren?

Over de inzet op het gebied van financiële hulpverlening bent u onlangs nog geïnformeerd bij de bespreking van het beleidsplan schuldhulpverlening. Ook maakt het aanpakken en voorkomen van schulden deel uit van het herstelplan corona welke ook in uw raad reeds besproken is. Daarmee sluit de gemeente aan bij de oproep van de commissie Halsema. 4.

Kan de wethouder in cijfers aangeven hoe het nu is gesteld met de werkende armen in Den Haag? We zien cijfers van het CBS van jaren geleden! We leven nu in 2021.

CBS is bij het opstellen van de armoedemonitor afhankelijk van inkomensgegevens van de belastingdienst. De belastingdienst stelt na 2 jaar de inkomens definitief vast. Hierdoor zijn de meest recente vastgestelde inkomensgegevens beschikbaar uit 2018. Op bladzijde 8 en 9 van de armoedemonitor staat op basis van CPB ramingen aangegeven hoe deze cijfers zich ontwikkelen. Onder normale omstandigheden kan worden aangenomen dat de groep werkende armen in een kort tijdsbestek niet veel zal veranderen. In die zin zijn cijfers uit het rapport van het CBS nog relevant. COVID zal voor een verschuiving kunnen zorgen. Bijvoorbeeld het aantal inwoners dat TOZO heeft aangevraagd is hoog.

4/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10075668

5.

Heeft de gemeente een beeld van de financiële situatie van ouderen met alleen AOW? Wat wordt er gedaan om ook deze specifieke doelgroep te ondersteunen en te begeleiden?

Uit de armoedemonitor blijkt dat met name inwoners van 65 jaar of ouder gebruik maken van de gemeentelijke minimaregelingen zoals de Ooievaarspas, het gratis OV voor ouderen of de extra korting op de zorgverzekering en daardoor goed in beeld zijn. In 2018 maakten 92% van de inwoners van 65 jaar of ouder, met een inkomen tot 110% van het wettelijk sociaal minimum gebruik van tenminste 1 minimaregeling. Via de Servicepunten, de Advies- en Informatiebalie en de Helpdesk Geldzaken kan ondersteund worden bij het beantwoorden van financiële vragen of het helpen bij het aanvragen van minimaregelingen of andere toeslagen. Het aanbod van de Ooievaarspas kent ook een ruim aanbod aan activiteiten die zich specifiek op ouderen richt. 6.

Uit onderzoek van EenVandaag, Investico en de Groene Amsterdammer blijkt dat negen van de tien ondervraagde gemeenten geld tekort komen voor het leveren van jeugdzorg, opvang en bijstand. Daardoor worden sommige gemeenten strenger in het toelaten van mensen tot sociale voorzieningen. Is Den Haag ook bij dit onderzoek betrokken en hoe is de situatie hier? Worden hier mensen niet geholpen vanwege geldtekort bij de gemeente en zo ja, hoe gaat dit probleem aangepakt en opgelost worden?

Ook in Den Haag is sprake van tekorten op het gebied van jeugdzorg, opvang en bijstand. Den Haag vraagt hier ambtelijk en bestuurlijk continu aandacht voor bij het Rijk. Deze tekorten hebben echter geen invloed op de minimavoorzieningen. In het huidige coalitieakkoord, het Sociaal Economisch Herstelplan en door het Rijk zijn extra middelen vrijgemaakt voor armoede en schulden. Hierdoor is er in Den Haag geen sprake van dat aanvragen voor minimaregelingen of schuldhulpverlening worden afgewezen omdat er geen financiële middelen zouden zijn. 7.

In de beantwoording van onze sv d.d. 13-11-2018 geeft het college aan dat de werkende armen een aparte onderzoeksgroep zouden moeten zijn. Is dit inmiddels het geval?

Ja, in de armoedemonitor kunt u zien dat onderscheid wordt gemaakt welke inkomstenbron minima hebben. Hierin kunt u zien dat specifiek aandacht is voor inwoners die inkomen generen uit arbeid of een eigen onderneming. 8.

Hoe is het gesteld met de schuldenproblematiek bij jongeren o.a. door oplopende studieschulden? Zijn daar cijfers over bekend en wat wordt er aan hulp geboden?

Bij studieschulden wordt rekening gehouden met het aanwezige inkomen, er is een lange aflosperiode en er kan een aflossingspauze worden aangevraagd. Wel hebben jongeren doordat zij door corona hun (bij)baan verliezen het nu ook financieel zwaar. We zien een toenemend bezoek van jongeren bij de Helpdesk Geldzaken. In het beleidsplan schuldhulpverlening staat beschreven hoe we samen met jongeren en jongerenorganisaties schulden willen voorkomen én oplossen.

5/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10075668

9.

Van uitkering naar baan: toeslagen via belastingdienst is en blijft een drama. Op het moment dat iemand meer gaat verdienen, moeten toeslagen van het jaar daarvoor ook terugbetaald worden. We kennen gezinnen die net uit de schuldsanering komen, tussendoor meer zijn gaan werken om hun inkomen te versterken en dus nu weer onder vrijwillig bewind staan vanwege een nieuwe schuld aan de belastingdienst. Ten eerste is dit onmenselijk en ten tweede motiveert het totaal niet om meer te gaan werken. De gemeente kan helpen met deze klap op te vangen. Kan de gemeente garant gaan staan om het bedrag aan de belastingdienst terug te betalen, zodat werken echt gaat lonen voor de mensen en niet alleen voor de gemeente. Hoe kan het college ervoor zorgen dat werken lonender moet zijn?

Toeslagen worden als voorschot uitgekeerd waardoor over de gehele periode een verrekening plaatsvindt bij wijziging van het inkomen gedurende een jaar. Daarnaast zorgt het huidige toeslagensysteem tot financiële problemen als bij beter betaald werk gewijzigde inkomensgegevens niet tijdig worden doorgegeven. Dit is voor veel mensen onduidelijk waardoor ze in de financiële problemen kunnen komen. We kunnen hier via de Helpdesk Geldaken vanuit de gemeente in ondersteunen. Door een aanpassing van de toeslagen tijdig en correct door te geven en inwoners te informeren over wat ze kunnen verwachten. Mocht een inwoner toch met een vordering van de belastingdienst worden geconfronteerd dan kan de Gemeentelijke Kredietbank deze met een krediet overnemen. Op basis van draagkracht wordt het krediet terugbetaald. 10. In de eerste maanden van de coronacrisis bleek eens te meer dat juist een snelle en slagvaardige samenwerking zorgt voor beleid dat werkt en ertoe doet. Zo heeft Den Haag samen met de andere gemeenten en de Voedselbank goed samengewerkt om de verstrekking van supermarktbonnen zo snel mogelijk op gang te krijgen toen de distributie stil dreigde te vallen. Wat gaat de gemeente doen om deze aanpak vast te blijven houden, ligt er een noodscenario klaar? Voor veel groepen mensen is het helaas altijd crisis en niet alleen vanwege de corona.

We vragen daarom voor blijvende ondersteuning van de gemeente voor deze projecten, zoals particuliere kookprojecten, voedsel uitdeelpunten en gratis kleding en/of huisraad. Wekelijks sta ik momenteel met een auto vol groente en fruit bij een dergelijk initiatief, gelukkig dankzij lieve donateurs en een nog lieve vrijwilliger die belangloos heen en weer rijdt. Er zijn veel vragen bij deze initiatiefnemers en misschien ook wat te hoog gespannen verwachtingen. Vindt de wethouder het een goed idee om samen een informele werkbespreking te organiseren waaraan juist ook deze particuliere initiatiefnemers deel kunnen nemen om zo hun verhaal te vertellen? Met partijen als de Voedselbank Haaglanden is geregeld goed overleg. Door met elkaar in gesprek te blijven en recente ontwikkelingen te blijven delen blijft deze aanpak gewoon van kracht. In deze tijden van COVID ontstaan veel burgerinitiatieven om elkaar te helpen. Dat is mooi om te zien. Niet altijd is hier een rol voor de gemeente weggelegd. Zoals u in de armoedebrief kunt lezen gaan we juist het gesprek aan met de stad. Goede initiatieven zijn altijd welkom. Het is aan uw raad om een dergelijke werkbespreking te arrangeren. Daar leveren we graag een bijdrage aan.

6/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10075668

11. Tot slot: we hebben allemaal kennis genomen van het verhaal rond de dame in de bijstand die wekelijks boodschappen van haar moeder kreeg en de gevolgen die dit voor haar had. Er komen vanuit de stad veel vragen over de “belasting en straf” van dit soort giften. Denk aan boodschappen, voedselpakketten vanuit de voedselbank, tweedehands kleding of een paar schoenen. Kan de wethouder deze angst wegnemen? Mensen durven bijna niets meer aan te pakken terwijl ze het echt nodig hebben. In de Tweede Kamer is een voorstel ingediend om dit type terugvorderingen met menselijke maat door de gemeente te laten afhandelen. Voormalig staatssecretaris Van ’t Wout heeft al aangegeven niet iedereen direct als fraudeur te willen aanmerken en onderzoekt op welke manier dit kan. Het college vindt de menselijke maat belangrijk en kijkt daarom ook op die manier naar individuele dossiers. Daarbij maken we een zorgvuldige weging tussen wet en individuele omstandigheden. Met vriendelijke groet, de wethouder van Sociale zaken en Werk Bert van Alphen

7/7