RIS307739 Actualisatie Woonwagenbeleid

040

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Ruimte

DSO/10066261 RIS307739 Contactpersoon

Sanna Schuiling Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

Wonen Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

8 februari 2021

Sanna.schuiling@denhaag.nl Aantal bijlagen

3

Onderwerp

Actualisatie Woonwagenbeleid

Geachte voorzitter, De gemeente Den Haag is voornemens in 2021 haar woonwagenbeleid te actualiseren. In deze commissiebrief willen wij u informeren over de voortgang en de contouren waarlangs we toekomstig woonwagenbeleid willen vormgeven. In 2020 hebben we een woonwensenbehoefte onderzoek uit laten voeren en de koers op hoofdlijnen van het woonwagenbeleid uitgezet. Bijgaand ontvangt u een afschrift van de reactie van het college van burgemeester en wethouders op het oordeel van het College voor de Rechten van de Mens op 7 december 2020. Aanleiding De aanleiding om het woonwagenbeleid te actualiseren is het rapport van BZK “Beleidskader gemeentelijk woonwagen- en standplaatsbeleid” uit 2018. Uitgangspunt van dit beleidskader is een mensenrechtelijk kader dat voor de woonwagenbewoners geldt. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens oordeelde dat woonwagenbewoners een minderheidsgroep vormen met een eigen culturele identiteit die bescherming van de overheid verdient. In mei 2017 heeft de Nationale ombudsman een rapport uitgebracht waarin hij stelde dat het Rijk en de gemeenten tekortschoten in hun betrouwbaarheid ten aanzien van woonwagenbewoners. De Nationale ombudsman vond dat zij het recht van woonwagenbewoners onvoldoende erkennen en faciliteren.

De belangrijkste aanbevelingen van de ombudsman zijn: • een gezamenlijke visievorming met gemeenten, woningcorporaties en bewoners; • een beleidskader voor gemeenten en woningcorporaties en; • het monitoren van het aantal standplaatsen in Nederland. Situatie in 2020 Het college van B&W heeft aangegeven het aanbod en de behoefte van standplaatsen beter op elkaar af te willen stemmen. Het aantal standplaatsen in Den Haag is vanaf 2009 geconsolideerd. Het betreft in totaal 233 standplaatsen op 11 locaties. Van deze standplaatsen zijn er 107 in bezit van de gemeente.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10066261

De overige standplaatsen worden door drie corporaties verhuurd. Het beheer van de standplaatsen wordt in opdracht van de gemeente en de corporaties door de firma Nijbod gedaan. Op de wachtlijst staan in oktober 2020 totaal 195 belangstellenden voor een standplaats. Deels gaat het hier om mensen die op dit moment in een woning wonen, maar graag (weer) een woonwagen zouden willen bewonen. Deels gaat het hier ook om gezinsleden, die graag op zichzelf zouden willen wonen, maar dit (nog) niet kunnen. De gemeente beheert de wachtlijst. In de praktijk komen er hooguit 1 tot 2 standplaatsen per jaar beschikbaar voor belangstellenden op de wachtlijst. De woonwagens zijn merendeels eigendom van de huurders van de standplaats. Er zijn twee manieren om het aanbod en de behoefte beter op elkaar af te stemmen. Aan de aanbodzijde verkennen wij de mogelijkheden om woonwagenstandplaatsen op huidige en nieuwe locaties uit te breiden en zo het aanbod te vergroten. Dit beleid is in 2020 opgenomen in de Woonagenda 2020-2023 (RIS305711). Aan de behoefte kant gaan we de wachtlijst analyseren en samen met de regio en met de woonwagenbewoners in gesprek over het woonruimtetoewijzingsbeleid. Door dat beleid te herzien en de criteria voor de wachtlijst aan te scherpen gaan we de wachtlijst differentiëren en actualiseren.

Woonwensenbehoefte onderzoek Begin 2020 zijn we proactief gestart met het afnemen van interviews met woonwagenbewoners, zodat de wensen en behoeften van de woonwagenbewoners kenbaar worden. De interviews zijn afgenomen bij woonwagenbewoners die op een standplaats wonen en woonwagenbewoners die op de wachtlijst staan en belangstelling hebben voor een standplaats. Belangstellenden zijn ook woonwagenbewoners, die in het verleden gedwongen naar een woning zijn verhuisd de zogenaamde ‘spijtoptanten’. Deze interviews naar de wensen en behoeften van de bewoners hebben geresulteerd in de rapportage “Uitkomsten inventarisatie woonbehoefte woonwagenstandplaatsen 2020”, door Be Flex 30 juni 2020 (zie bijlage). Hieronder beschrijven we het onderzoek en onze bevindingen. Een belangrijke nuancering bij de cijfers is dat de locatie Energiestraat de gegevens beïnvloedt. De hele locatie wil namelijk als collectief verhuizen. Het onderzoek van Be Flex geeft aan dat van de 166 geïnterviewde woonwagenbewoners in Den Haag er 73 willen verhuizen. Dat zijn bewoners van de woonwagenlocatie Energiestraat, inwonende kinderen op standplaatsen vanaf 18 jaar en spijtoptanten van bijvoorbeeld de Escamplaan. Er is een behoefte aan 52 huurstandplaatsen en 21 bewoners willen een standplaats kopen. Op de 52 huurstandplaatsen hebben 40 bewoners tevens behoefte aan een huurwoonwagen.

Be Flex adviseert de gemeente om woonwagenbeleid en toewijzingsbeleid op te stellen, om de wachtlijst te actualiseren en een locatieonderzoek uit te voeren naar uitbreidingsmogelijkheden van standplaatsen. De opdracht voor de verkenning naar de uitbreidingsmogelijkheden voor woonwagenstandplaatsen is verleend. De planning is dat er eind juli duidelijkheid is of er uitbreidingsmogelijkheden zijn voor standplaatsen op bestaande en nieuwe locaties en in welke omvang. Deze uitkomsten gaan wij na het zomerreces in een voorstel aan de gemeenteraad vatten.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10066261

Bevindingen bij het rapport We zijn positief over de respons in het uitgevoerde onderzoek; er zijn 178 valide interviews afgenomen. De deelnemers aan de interviews zijn deels bewoners van de standplaatsen en deels belangstellenden op de wachtlijst. De woonwensenbehoefte is enkel geïnventariseerd onder de geïnterviewden; er heeft geen extrapolatie plaatsgevonden. In de praktijk komen er amper standplaatsen vrij na het overlijden bijvoorbeeld van de hoofdhuurder van de standplaats. Dit aangezien er vaak familie inwoont die medehuurder is en vervolgens de standplaats “overneemt”. De wachtlijst wordt door de gemeente beheerd. In totaal hebben 86 van de 166 Haagse woonwagenbewoners aangegeven deel te willen nemen aan een bewonerscommissie. Daar maken we gebruik van tijdens het participatietraject over het toekomstig woonwagenbeleid. Koers op hoofdlijnen van het woonwagenbeleid Het woonwensbehoefte rapport en de bevindingen bij het rapport hebben geleid tot de volgende contouren voor het actualiseren van het woonwagenbeleid. 1. Uitgangspunt voor nieuw beleid: woonwensen behoefte De analyse en uitkomsten van het woonwensenbehoefte onderzoek geven ons inzicht in de discrepantie tussen de vraag en het aanbod van standplaatsen. Zie de bijlage “Rapportage uitkomsten inventarisatie woonbehoefte woonwagenstandplaatsen 2020” d.d. 30 juni 2020 van Be Flex.

Het woonwensenbehoefte onderzoek is het uitgangspunt voor het gesprek met de corporaties en woonwagenbewoners om te komen tot beter inzicht in de vraag en een aanbod dat beter bij de vraag aansluit. 2. Afstemmen behoefte en aanbod Het gemeentelijke woonwagen- en standplaatsenbeleid richt zich in de eerste instantie op de behoefte en het aanbod van standplaatsen, woonwagens en woonruimtetoewijzing. Daarnaast zetten wij in op de verbetering van de maatschappelijke positie van de woonwagenbewoners. 3. Transparante woonruimtetoewijzing We beogen een transparante woonruimtetoewijzing met de voorkeur om regionaal rekening te houdend met afstammingsprincipe. Een gemeentelijke werkgroep doet een voorstel over de werkwijze en legt dat voor aan de beheerder, de corporaties en een vertegenwoordiging woonwagenbewoners. De wachtlijst wordt geanalyseerd en naar aanleiding van de nieuwe criteria opgeschoond. 4. Overdracht van gemeentelijke standplaatsen Over de overdracht van de gemeentelijke standplaatsen aan de corporaties SOK 2019-2024 gaan we nadere afspraken maken. De gemeente is primair verantwoordelijk voor het huisvestingsbeleid, de corporaties zijn verantwoordelijk voor het bieden van huisvesting (verhuur van standplaatsen en huurwoonwagens) voor woonwagenbewoners in zoverre de bewoners tot de sociale doelgroep behoren.

Naar aanleiding van de woonwensenbehoefte onderzoek verkennen we de mogelijkheden en wensen om standplaatsen in eigendom van de gemeente te houden of over te dragen aan corporaties. En we gaan onderzoeken of we alle locaties en het beheer van de locaties willen onderbrengen in een constructie met een bestuur (corporaties en gemeente) en een bewonersraad. 5. Verkenning naar uitbreidingsmogelijkheden woonwagenlocaties Voor de uitbreiding van de standplaatsen doen we een verkenning naar de planologische schaarse ruimte en financiële haalbaarheid voor uitbreidingsmogelijkheden op de bestaande 11 woonwagenlocaties en we verkennen de mogelijkheden voor de uitbreiding van nieuwe locaties. We verwachten nog dit jaar meer inzicht te hebben in de omvang van de uitbreidingsmogelijkheden.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10066261

6. Actieve participatie van bewoners De participatie met de woonwagenbewoners is begin januari 2020 gestart met de interviews ten behoeve van het woonwensenonderzoek. Aanvullend gaan we de bewoners betrekken bij het beleid door het organiseren van bijvoorbeeld focusgesprekken en/of een klankbordgroep of een werkgroep. Dat doen we met deze zes hoofdlijnen als uitgangspunt. De gemeente maakt een plan van aanpak voor de participatie met woonwagenbewoners en de corporaties geven aan welke rol zij hierin voor zichzelf in zien. Deze contouren vormen de hoofdlijnen van het nieuwe woonwagenbeleid. Deze koers gaan we in 2021 gezamenlijk met de woonwagenbewoners en de corporaties nader uitwerken. De uitwerking van het woonwagenbeleid zal eind 2021 gereed zijn. Daarmee geven we uitvoering aan de wens van het college van B&W om daar waar mogelijk het aanbod en de behoefte van standplaatsen beter op elkaar af te stemmen. Het college reageert hiermee tevens op het oordeel van het College voor de Rechten van de Mens op 7 december 2020. Met vriendelijke groet, Martijn Balster, Wethouder Wonen, Wijken en Welzijn

4/4